All posts tagged: نقد

آلترناتیو توخالیِ آقاجری یا چگونه هم ژست چپ داشت، هم نگرانِ سرمایه‌دار بود

عباس اکبری در چند وقت گذشته نامه‌ای توسط برخی نویسندگان و مترجمان در رابطه با پی‌دی‌اف (PDF) سازی کتاب‌ها مطرح شده (1) و بعضاً جواب‌هایی به آن نامه داده شده است. اخیراً مقاله‌ای به نام «پی‌دی‌اف‌سازی، فردی‌سازی تملک و آلترناتیوها» نوشته‌ی روزبه آقاجری نیز به موضوع پی‌دی‌اف‌سازی پرداخته است. نویسنده (آقاجری) سعی در جا انداختن نظرِ خود به عنوان آلترناتیو در بحث پیرامون پی‌دی‌اف‌سازی کتاب‌ها داشت و به زعم خود از نگاه مارکسیستی و حتی با نقل قول از مارکس وارد میدان شده بود. اما نظر او به واقع نظری بورژوایی است و تعابیر نادرستی را به مارکس نسبت داده است؛ به این خاطر مجبور شدم چند خطی را در این باره بنویسم. نویسنده در ابتدای یادداشت خود متذکر شده است که «در این یادداشت کوتاه می‌خواهم … نشان دهم که چگونه پی‌دی‌اف‌سازی با اصولِ اولیه‌ی موضعِ هر نوع چپی ناسازگار است و آلترناتیوهای واقعی و ممکنی را طرح کنم که می‌توانند جایگزینی برای فرارفتن از آن دوتایی بیهوده [یعنی کپی رایت و کپی لفت] باشند.» در این نوشته سعی کرده‌ام تا ایرادات او را …

نقدی بر بیانیه مشترک

نقدی بر بیانیه مشترک حزب کمونیست ایران، حزب کمونیست کارگری ایران و حزب کمونیست کارگری ایران – حکمتیست در ۳ مهر ماه ۱۳۹۴ سه حزب نام برده استراتژی خود را در مورد آیندهء خاورمیانه به صورت یک بیانیهء مشترک انتشار دادند. این استراتژی عبارت است از بازگرداندن مدنیت و انسانیت به منطقه، که با مبارزات مردم تحت رهبری چپ رادیکال علیه اسلام سیاسی و در جهت سکولاریسم تحقق خواهد یافت. برای ارزیابی چنین استراتژی‌ای که در بند۱، ۲ و ۳ بیانیه آمده است درک چگونگی تقابلات طبقاتی در این منطقه ضرورت درجه اول دارد؟ اکثر کشورهای واقع در این گسترهء وسیع دارای ساختار سرمایه‌داری هستند ولی با ویژگی‌های خود. ویژگی تقابلات طبقاتی در ایران غیر از صف آرائی طبقات در افغانستان است و ویژگی‌های ساختار سرمایه‌داری عربستان سعودی و مصر بسیار متفاوتند. قطر، عربستان سعودی و لیبی کشورهائی هستند که در عین حال که ساختار سرمایه‌داری دارند، افراد تشکیل دهندهء دولت، گرایشات قبیله‌ای شدیدی دارند. در عراق نیز بنیان اقتصاد بر سرمایه‌داری استوار است که در عین حال افراد تشکیل دهندهء دولت، گرایشات ملیتی را …

معرفی فیلم «پادشاه من» حواستان به «رفتار فمنیزه» مردان هم باشد!

معرفی فیلم «پادشاه من» حواستان به «رفتار فمنیزه» مردان هم باشد! امید بهرنگ – 7 دسامبر 2015 نام فیلم: Mon Roi کارگردان: Maiiwenn بازیگران: Vincent Cassel, Emmanuelle Bercot محصول: فرانسه 2015 اگر در پی تماشای فیلم پرماجرا و هیجان‌انگیز هستید؛ یا در پی مشاهده صحنه‌پردازی‌های جذاب و قصه شورانگیز و پیچیده هستید بهتر است سراغ این فیلم نروید. ولی اگر در جستجوی نقد روابط میان زن و مرد و نهاد خانواده در دنیای مدرن امروز – مشخصاً در جوامع پیشرفته سرمایه‌داری – هستید این فیلم حرفی تازه برای گفتن دارد. فیلم «پادشاه من» روابط عاشقانه و زندگی ده‌ساله زوجی را نشان می‌دهد که سرانجام کارشان به بن‌بست و طلاق می‌انجامد. زن و مرد، هر دو از اقشار میانی و نسبتاً مرفه جامعه فرانسه هستند. زن عاشق مردی می‌شود که از شخصیتی فعال و فریبنده برخوردار است. «جورجیو» نمونه تیپیک برخی مردان روشنفکر مرفه جامعه فرانسه است که با رفتاری «فمنیزه» – زنان را شیفته خود می‌کنند. «تونی» عاشق رفتار خارج از نرم «جورجیو» می‌شود؛ اما زمان می‌برد و «تونی» بهای گران می‌پردازد تا ماهیت شوهرش …

«چپِ در انقیادِ سرمایه و کاپیتالِ مارکس»

برای مطالعه نسخه PDF مقاله لطفا اینجا را کلیک کنید متنی که در پیش روست تلاش دارد تا با ارائه‌ی بیانی دقیق از مسائلی چند در تئوری مارکسیستی در جهت روشن‌تر ساختن مرز بین تئوری انقلابی و رهایی‌بخش از یکسو و جریاناتی که با آذین نمودن این تئوری با دال‌هایی چون مردم، رفاه، توسعه، کالایی زدایی و …، سعی در کاپیتالیزه نمودن و تبدیل این تئوری به پیاده‌نظام گرایشات مختلف بورژوایی دارند از سوی دیگر، گامی ولو کوچک را به پیش بردارد. از این رو انتظار می‌رود تا خواننده با کلیاتی از مباحث مربوط به اقتصاد سیاسی آشنایی ابتدایی داشته باشد. به همین منظور فرض بر این است که خواننده پیش از مطالعه‌ی مجموعه‌ی حاضر کتاب مختصر اما به غایت مفید «عملکرد سیستم سرمایه‌داری» اثر پی‌یر ژاله، ترجمه‌ی خ. خسرو (برای فهم آسانتر متن «نقد پرولتری …») و همچنین کتاب » امپریالیسم به مثابه‌ی بالاترین مرحله‌ی سرمایه‌داری»( برای فهم آسان‌تر متن» امپریالیسم به زبان مادری») اثر لنین را مطالعه نموده باشد. همچنین لازم به ذکر است که متن «روابط تولیدی و روابط توزیعی» ترجمه‌ای از …

آقای اشرفی، مسیری طولاتی تا ایجاد آلترناتیو اجتماعی سوسیالیسم وجود دارد. 

اردشیر مهتدی – منصور پیر حیاتی پس از ترور و قتل رفیق شاهرخ زمانی توسط حکومت کشتار و جنون، یک موج گسترده حمایت از شاهرخ زمانی در بین«سوسیالیست» ها و «فعالان کارگری» ایجاد گردید، انتظار این بود که دامنه این مبارزات و عکس العمل ها بر علیه عاملان جنایت در داخل و در بین محافل کارگری نیز گسترده باشد، اما آنان عکس العملی جدی نشان ندادند. اقدامات اعتراضی صرف، توسط فعالین و سوسیالیست ها  کافی نیست بلکه  وقتی مؤثر و  اثر بخش است که منجر به تحلیل شرایط اجتماعی، پدیده ها و ضربات، ناکامی ها و بازنگری در ضعف ها و تنگناها و بحران های ایدئولوژیک تا فلسفه عمل شود. در مقاله ای که با عنوان « حماسه و تراژدی شاهرخ زمانی» نوشته بودیم، آمده بود «ضعف نظری و تئوریک؛ عدم شناخت واقعی و عینی جامعه،  نقش طبقات، فقدان برنامه و نقشه راه، بی ارتباط بودن اهداف با استراتژی و راهبردها و همچنین فقدان ارتباط اهداف، سیاست ها با سازماندهی، تشکیلات، و سبک کارها همگی مجموعه آسیب هایی هستند که تشکل ها از آن رنج …

همه ی آن چیزی که دوست دارید درباره ی «چپ های دموکراتیک» بدانید ولی نمی دانید! – کاوه دارالشفاء

کاوه دارالشفاء بیانیه ی اخیر سایت پروبلماتیکا درباره ی توافق هسته ای ایران و غرب، که از جانب برخی از دوستانی نگاشته شده که خود را «چپ دموکراتیک» معرفی کرده اند، ما را بر آن داشت که از ایشان متشکر شویم که یک دسته بندی جدید در چپ را (کنار سایر دسته بندی هایی همچون «چپ کارگری»، «چپ دانشجویی»، «چپ تئوریک»، «چپ رادیکال»، …) به همگان معرفی کردند تا با خیال راحت بتوانیم تفاوت بین چپ ها را تمیز دهیم. «چپ های دموکراتیک» ما دوگانه ای ساخته اند که می گوید «یا از توافق خوشحالی یا ناراحت«: اگر خوشحالی که باید به تداوم این مسیر خوش بین باشی و در حد یک شهروند راه را برایش هموار کنی؛ که معنی عینیش چنین است: «شهروند خوشحال کسی است که به سرنوشت جامعه اش اهمیت بدهد و در سرنوشت آن خود را شریک کند که این از مسیر دموکراتیک مشارکت در امور کشوری بر می آید و …». در انتها میرسد به قصه ی تکراری ولی شیرین انتخابات و لزوم مشارکت در آن و رأی من کو؟ …

آیا نسل ما سوخت؟ – رضا رخشان

آیا نسل ما سوخت؟ فکر کنم در دوران دولت خاتمی بود که ،بحثی از طرف روشن فکران این جناح در مورد مشکلات ومصائبی که نسل ما یعنی نسل اواخر دهه چهل خورشیدی ودهه پنجاه ،سخن به میان برده میشد، اینکه این نسل زندگی خود را از دست رفته می بیند و ازآن به عنوان نسل سوخته یاد می کردند. راستش برای خود من که ضمن موافقت با بعضی از جنبه های این مسئله ،اینکه ما فرزند نامشروع تاریخ بودیم و ودر بدترین شرایط از حیث مناسبات اجتماعی ، سیاسی واقتصادی پابه عرصه وجود گذاشتیم شکی نیست. منتهی تلقی واستنباط هرکس در زمینه این رخداد ،میتواند متفاوت باشد.با این حال علیرغم نگاه متفاوتی که هرکسی میتواند در مورد چرایی تباهی نسلها داشته باشد جدا از همه اینها ،این مسئله با اینکه در ذات خود قائم به مفاهیم گسترده ای در پهنه دانش جامعه شناسی است، چون که ما از وجودی بنام انسان صحبت میکنیم موجودی با انواع مختلفی از افکار ،سلایق وکنشهای گوناگون،لذا پیدا کردن مجموعه عوامل مشترک که سبب بروز مشکلات و دشواریهایی درباره قشر …

نقش منفی سیریزا در جنبش سندیکایی یونان

Foto AFP Spiegel Online «جبهه پیکارگر همه کارگران» که جنیش سندیکایی طبقاتی یونان را نمایندگی، و هر روز با توجه به سابقه انترنالیستی غنی خود با نیروهای کارفرمایان و سرمایه مقابله می‌نماید، وظیفه دارد نیروهای سندیکایی را از تحولات سیاسی در یونان و نقش سیریزا در جنبش سندیکایی یونان مطلع سازد. چیزی که نقش هر سازمان سیاسی یا سندیکایی را به اثبات می‌رساند مواضع آن و عدم تناقض بین گفتار و کردار آن است. گرچه سیریزا به مثابه یک حزب سیاسی، در جهت کسب حمایت سرمایه بدون هیچ «گناه دولتی» معرفی می‌شود، اما مواضع عمیقاً ارتجاعی دارد.   منبع: مارکسیسم-لنینیسم امروز تارنگاشت عدالت با توجه به انتخابات آینده یونان در ٢۵ ژانویه ٢۰١۵ ما شاهد کارزاری هستیم که توسط رسانه‌ها و دیگر سازمان‌ها در حمایت از حزب سیریزا در یونان به راه افتاده است. این کارزار یک تاریخچه جعلی برای سیریزا به مثابه نمانیده چپ و کارگران یونان آفریده، که در مرز تخیل قرار دارد. در ادامه این کارزار، شبکه سندیکایی اروپایی- ت. یو. ان. ای- اخیراً از اعضای خود خواست قطع‌نامه‌هايی را در حمایت …

سرمایه داری به مرحله فرتوتی اش گام می نهد – سمیر امین

«یک اقتصاد سوسیالیستی به اجتماعی شدن مدیریت محدود نمی گردد. سوسیالیسم به درستی سرمایه داری، بدون سرمایه داران نیست. باید ارتباط بین انسان، طبیعت و جامعه را به هم درآمیخت. ادامه دادن این وضع به شکلی که سرمایه داری پیشنهاد می کند، به ویران کردن فرد، طبیعت و مردم بازمی گردد. « برگردان : م . ت برومند منتشر شده در نگرش                        بخش اول «اندیشه اقتصادی نو کلاسیک برای جهان کنونی مصیبت بار است» . سمیر امین برای بسیاری از همکاران اقتصاد دان اش دلچسب نیست. او برای حکومت ها از این هم کم تر دلچسب است. به گفته او: «صرفه جویی کردن برای کاستن وام ها، از دروغ های شاخدار است» ، «تنظیم بخش مالی جمله ای تو خالی بیش نیست». او تحلیل اش را به مثابه چاقوی جراحی بحران اقتصادی به ما می سپارد. (مجله همبسته) صرفنظر از نوریل روبینی، گفته می شود که Dr DooM اقتصاد دان مشهور آمریکایی به خاطر پیش گویی سونامی سیستم مالی در سال 2005 مشهور شد. اما واقعیت این است که سمیر امین پیش از …

سَمّ مرکل برای اروپا

اگر حمل به چپ روی نشود: سَمّ مرکل برای اروپا اشپیگل انلاین: اَوگ اشتاین برگردان: ظفردخت خواجه پور همه چیز برمحور ترس از وضعیت جدید آتن می گردد. ولی یونان مسئله نیست؛ این آلمان است که مسئله است. چون برنامه ریاضت اقتصادی دیکته شده خانم نخست وزیر، یونان را به بحرا ن سوق داد. حالا باید یک چپ، سرمایه داری را نجات دهد. بازی آغاز شده است. بازیکنان الکسیس سیپراس و آنجلا مرکل نامیده میشوند. یک چپ تریبون خلق و یک خانم بی خاصیت. برروی میز 320 میلیارد بدهی های یونان قراردارد؛ بر روی میز بیکاری 50 درصدی جوانان یونان و نرخ خودکشی یونانی ها قرار دارد که مدام از شروع بحران بالاتر رفته است. وبر روی میز این اعتقاد سخت ومحکم آلمانی قرار دارد که: بدهی زائیده بدهی ها ست و این که بخششی در کار نیست. ولی قطعا این به یونان ربطی ندارد که آینده یورو و آینده اروپا مثل بازی پوکر شده است. یونانی ها اشتباه کرده اند ولی اشتباه اروپائی ها و از همه بیشتر آلمانیها بدتر است. این چه نظریه …

نگاهی به ترجمه های فارسی مانیفست حزب کمونیست

پارسا نیک جو   «مانیفست حزب کمونیست« اثر مشترک مارکس و انگلس، بی شک یکی از درخشان ترین آثار کلاسیک کمونیسم مارکسی است. مانیفست̊ یکی از نخستین رهآوردهای خلاق پیوند دیالک تیکی پراتیک نظری و عملی جنبش ضد سرمایه داری طبقه ی کارگر است. هر چند مانیفست خود از دل گرایش کمونیستی طبقه ی کارگر سر برآورد، اما نباید از یاد بُرد که همین گرایش به میانجی مانیفست̊ توانست به خودآگاهی طبقاتی، برنامه ی پرولتری و صف مستقل طبقاتی دست یابد. اکنون نیز پس از گذشت 166 سال از نگارش مانیفست، به جرات می توان گفت، اصول عام این نقد پرولتری̊ و رهنمود های عام آن̊ برای تدارک شرایط رهایی از نظم و نظام سرمایه، هم چنان یکی از ژرف ترین نقدها و یکی از کار آمد ترین رهنمود ها است. از این رو خواندن̊ و چند بار خواندن مانیفست̊ و مهم تر از آن بازخوانی انتقادی آن، یکی از مبرم ترین تکالیف پراتیک نظری هر انسان و نیرویی است که دل در گرو آزادی و برابری دارد، و می کوشد در به صدا در …

بررسی فیلم کوتاه "اتاق ۸"

photo Facebook بررسی فیلم کوتاه «اتاق ۸» مهران زنگنه تذکر: کسانی که فیلم را دیده اند لازم نیست خلاصه را بخوانند. به آنانکه انگلیسی نمی دانند، خواندن خلاصه را توصیه می کنم. خلاصه فیلم: یک زندانی به داخل یک سلول که زندانی دیگری نیز حضور دارد هدایت می شود. زندانی کتک خورده یا شکنجه شده بنظر میرسد. دلیل زندانی و شکنجه شدنش مجهول است. بعد از ورود به سلول زندانی به دور و بر می نگرد، کتابی که روی تخت است را برمی دارد و ورق می زند. سپس یک جعبه روی تخت می بیند. از هم سلولی اش سئوال میکند که این چیست؟ هم سلولی اش به او هشدار می دهد در جعبه را باز نکند. او می پرسد چرا؟ به جای جواب به سئوال، هم سلولی اش به او می گوید پشیمان می شوی. زندانی به حرف هم سلولی اش توجه نمی کند و در جعبه را باز می کند. با باز کردن در جعبه سقف سلول نیز باز می شود. در داخل جعبه زندانی سلولی را می بیند که درش او زندانی …

دموکراسی

دنیای جوان یورگن لوید تارنگاشت عدالت از این نوع احکام که مثلاً مارکسیست‌ها رابطه دوگانه‌ای با دمکراسی دارند به کرات از زرادخانه آنتی‌کمونیست‌ها شنیده‌ایم، هرچند که در این مورد ویژه حق با آنهاست. در تزهای لنین که در سال ١٩١۶ در مورد «انقلاب سوسیالیستی و حق ملل درتعیین سرنوشت خویش» انتشار یافت، جمله بسیار جالب توجهی در مورد دمکراسی وجود دارد. او می‌گوید، « سوسیالیسم پیروزمند  باید دمکراسی کامل را تحقق بخشد». منظور از این «باید» یک خواست جبری نیست، که مثلاً اگر عملی شود، سوسیالیسم دمکراتیزه خواهدشد. «باید» لنین یک پیش شرط منطقی را مطرح می‌کند: یک سوسیالیسم پیروزمند  که «دمکراسی کامل راتحقق نبخشد» ممکن نیست. این یک شهادت کاملاً روشن است. ولی در عین حال لنین می‌نویسد: «سلطه سرمایه‌مالی  و یا سرمایه به طور کل را نمی‌توان با هیچ نوع تغییر و تحولی در بخش دمکراسی سیاسی، از بین برد.» این امر روی دل همه کسانی که می‌خواهند سرمایه‌داری را به «دمکراسی اقتصادی» متحول کنند، سنگینی می کند. این مسئله ناشی از یک برداشت اصولی در مارکسیسم است: سلطه طبقاتی بورژوازی  ناشی از …

عابد توانچه – درباره نظریه ارزش و نقد‌های اتوپیایی نئوکلاسیک‌ها

درباره نظریه ارزش و نقد‌های اتوپیایی نئوکلاسیک‌ها   عابد توانچه پائیز 1393 abedtavancheh@gmail.com «این افکار و اندیشه های انسان نیست که به زندگی اجتماعی او شکل می‌دهد؛ این تعیینات زندگی مادی انسان‌هاست که افکار و اندیشه های آنان را می‌سازد.»     بهانه نوشتن متن پیش‌رو، انتشار مقاله‌ای با عنوان «نانی که اسمیت در کاسه مارکس گذاشت»، در سایتی به نام «چراغ آزادی» است. میل دارم که قبل از پرداختن به محتویات این مقاله در ابتدا شناخت خود را نویسندگان و منتشر کنندگان چنین مطالبی بیان کنم. حتی برای انتخاب نام درست و برازنده برای این افراد با مشکل رور به رو می‌شویم. سالی بیش از یک میلیون نفر در کنکور شرکت می‌کنند و به دلیل خصوصی شدن آموزش و پرورش و تحصیلات داشگاهی در ایران، معمولاً همه آنها در دانشگاه پذیرفته می‌شوند و در پایان دویست هزار صندلی خالی در رشته‌‌های مختلف _در بازار آزاد علم و دانش،_ روی دست سرمایه‌داران و فروشندگان این کالا باد می‌کند. «دانش آموخته» اسم باکلاس هر کسی است که مدرکی زیر بغل دارد؛ خواه این مدرک را خریده …

سوسياليزم يا نئوليبراليزم

ارنست مندل برگردان از: سارا قاضی از اواسط دهه 1970 به بعد، سرمايه داری به تهاجمی جهانی برعليه توده های کارگر و فقير دست زده است. اين حرکت تهاجمی نشانگر رو به نابودی رفتن روابط بين نيروها است و تاوان آن را کارگران ميبايد پرداخت کنند. اين حرکت هم ريشه های عينی و واقعی دارد و هم ريشه های ذهنی. ريشه های عينی و واقعی آن ذاتاً در بالا رفتن شديد درصد بيکاری در کشورهای امپرياليستی ميباشد که از 10 ميليون به50 ميليون ـشايد هم بيشترـ رسيده است. آمارهای رسمی همه آمار دولتی است و به همين دليل همه ساختگی ميباشد. در کشورهای جهان سوم حداقل 500 ميليون بيکار وجود دارد. برای اولين بار پس از پايان جنگ جهانی دوم، بيکاری در کشورهای بوروکراسی زده پساـ سرمايه داری هم در حال افزايش بوده است. ريشه های ذهنی آن ذاتاً در شکست کلی طبقه کارگر و جنبش های توده ای در مقاومت های خود در برابر حملات سرمايه داری ميباشد. در خيلی از کشورها حتی سازمان ها(ی کارگری) رهبری را به عهده داشته اند. فرانسه، ايتاليا، …

دو اوتوپی

ولادیمیر ایلیچ لنین   اوتوپی (utopia) کلمه­ایست یونانی که از ou که به معنی نفی است و topos یعنی مکان تشکیل شده. اوتوپی یعنی مکانی که وجود ندارد، یعنی تخیل، پندار یا افسانه. اوتوپی در سیاست، آن نوع آرزوئی است که برآورده شدنش نه در حال حاضر و نه بعدها ممکن نیست، آرزوئی است که بر نیروهای اجتماعی متکی نیست و رشد و تکامل نیروهای سیاسی و طبقاتی آنرا تقویت نمی نمایند. هر چه آزادی در یک کشور کمتر باشد، هر چه تجلی مبارزۀ آشکار طبقات کمتر باشد، هر چه سطح فرهنگ توده ها پایین تر باشد، به همان نسبت هم معمولا اوتوپی های سیاسی آسان تر بروز می کنند و مدت طولانی تری پابرجا می مانند. در روسیۀ فعلی دو نوع اوتوپی سیاسی با حداکثر استحکام پابرجا هستند و به علت فریبندگی ظاهر خود تا اندازه ای در توده ها مؤثر واقع می شوند. این دو اوتوپی، اوتوپی لیبرالی و اوتوپی نارودنیکی هستند. اوتوپی لیبرالی مدعیست که از راه صلح و سازش، بدون رنجاندن کسی، بدون برانداختن پوریشکویچ ها و بدون مبارزۀ بی رحمانۀ …

تناقض‌های پسامدرنیسم

تری ایگلتون ترجمه: محسن ملکی منتشر شده در نقد اقتصاد سیاسی چرا همه درباره‌ی فرهنگ حرف می‌زنند؟ آن‌هم زمانی که مسائل نسبتا مهم‌تری برای بحث هست. این ایده که همه چیز فرهنگی است، ایده‌ای که اینک در بینِ بخش‌هایی از جناحِ چپ غرب مُدِ روز است، به آموزه‌ای تعلق دارد که با نام فرهنگ‌‌گرایی شناخته می‌شود؛ آموزه‌ای که در نوعِ خود به همان اندازه‌ی اکونومیسم، زیست‌شناسی‌گرایی، ذات‌گرایی یا هر «ایسم» دیگری که این آموزه واکنش نسبتاً افراطی وحشت‌زده‌ای در برابر آن است، تقلیل‌گراست. فرهنگ‌گرایی، اهمیتِ امرِ برساخته، رمزگذاری‌شده و قراردادی را در زندگی آدمی در مقابلِ آن‌چه که آدمها در مقامِ حیوانات مادی طبیعی در آن مشترک‌اند، زیاده از حد جلوه می‌دهد. به همین منوال، تاریخ‌گرایی معمولاً به جای آن‌چه در تاریخ به طور گسترده و پایدار و تقریباً نومیدکننده‌ای ثابت است، برامرِ متغیر، نسبی و گسسته تأکید می‌ورزد. فرهنگ‌گرایی به زمان و مکان تاریخی خاصی ـ در بحث ما، سرمایه‌داری پیشرفته‌ی غرب ـ تعلق دارد؛ اما اکنون به نظر می‌رسد، که به طور فزاینده‌ای در حال وارد شدن به چین و سایر جوامع «نوظهور» …

شاهرخ زمانی – حکیمی خدمت گذار سرمایه داری را خوب بشناسیم

«در مبارزه خود علیه نیروی متحد طبقات دارا، پرولتاریا فقط می تواند با سازمان دادن نیروهای خود در یک حزب مستقل بمثابه یک طبقه عمل کرده و علیه تمام احزابی که طبقات دارا در آن متشکل شده اند عمل نماید این سازمان سیاسی پرولتاریا به عنوان یک حزب سیاسی برای دست یافتن به پیروزی در انقلاب اجتماعی و بالاتر از همه برای رسیدن به هدف نهایی ابقاء همه طبقات ضروری است» (قطعنامه مارکسیستی مصوب کنگره پنجم هاگ انترناسیونال در 2 سپتامبر 1872) صحت این گفته قطعنامه فوق بار ها در طول تاریخ اثبات شده است و اثبات شده است که بدون حزب سیاسی پرولتاریا هرگز انقلابی صورت نخواهد گرفت و کارگران هرگز به خواسته های خود نخواهند رسید و دستاوردهای مبارزاتی کارگران بدون وجود حزب خودش هرگز حفظ نخواهد شد در مجموع مبارزات کارگران بدون حزب خود انها هرگز پیروزی کسب نخواهند کرد، بنا براین مخالفت با حزب طبقه کارگر به هر شکلش و مخالفان آن در هر لباسی یا در هر مقامی و با هر اندیشه ای که باشند دشمن طبقه کارگر هستند. سخنان …

مارکسیسم و زندگی روزمره

  کانیشکا گونِواردنا ترجمه آیدین ترکمه منتشر شده در نقد اقتصادسیاسی درباره‌ی هانری لوفور، گی دوبور و برخی دیگر انسان باید روزمره باشد، یا اصلاً نباشد. هانری لوفور 1 مارکسیسم و زندگی روزمره.[1] در عصر یادزدوده‌ی پسامدرنیسم بعید به نظر می‌رسد که این دو مفهوم همبسته باشند، فقط اندکی از رابطه‌ی نزدیک و انقلابی‌شان در دهه‌های اول سده‌ی گذشته در حال افشاشدن است. امر روزمره[2] بنابر حساسیت‌های از لحاظ سیاسی بجای اخیر، بسیار ارزشمند و والا است، ابژه‌ای که باید در پیوند با دغدغه‌های دکترینی قرار گیرد که به کلی به ذات‌گرایی (طبقاتی)، فروکاست‌گرایی (اقتصادی)، و دترمینیسم (تاریخی) محکوم شده است. گویی بهتر است تا این ابژه را به حوزه‌ای پلورالیستی و پسامارکسیستی همچون مطالعات فرهنگی بسپاریم. با این همه باید به یاد داشته باشیم که کمتر از یک سده‌ی پیش، هدف انقلاب سوسیالیستی به‌سان بازسازی رادیکال زندگی روزمره نگریسته می‌شد. و حتی ــ یا به‌ویژه ــ پس از آنکه کوشش‌ها برای تغییر جهان به نتیجه نرسید، ‌پیوند بین سطح به شدت مجادله‌برانگیز واقعیت اجتماعی و مبارزه برای سوسیالیسم در اندیشمندان انگشت‌شماری که با عنوان …

دولت ایران و بحران در سرمایه داری – بررسی تحلیلی سیاست های اقتصادی دولت روحانی

پیشگفتار اقتصاد سرمایهداری در ایران از سال 1391 با بحرانی روبرو شد که هنوز به رغم تلاشهای فراوان نتوانسته است از آن سر بیرون بیاورد. اصلیترین هدف اعلام شده توسط دولت روحانی، «خروج» از این بحران و بازگرداندن سرمایهداری در ایران به دورهی رونق بود. ما در این متن بررسی خواهیم کرد که بورژوازی ایران، با محوریت دولت خود، این بحران را چگونه روایت میکند و معنابخشی به بحران از چه زاویهای صورت میگیرد. سیاستهای اقتصادی دولت، دلالتهای این سیاستها و تبعات آن برای طبقه ی کارگر به تفصیل در این متن به بحث گذاشته خواهد شد. علاوه بر این، درپرتواین سیاستها،سیرآتِی فرآیندتوسعه  ی تولیدسرمایهداری درایران ونوسان یا گسست آن از دوره های پیشین را بررسی خواهیم کرد. ما با ارزیابی سیاستهای اقتصادی دولت روحانی و رابطه ی آن با فرآیند انباشت سرمایه، شباهتها یا تفاوتهای این سیاستها با سیاستهای دولت احمدینژاد را مورد سنجش قرار داده و از این حیث بر هر دو دوره از حیات دولت سرمایهداری در ایران، پرتوهایی خواهیم افکند. برای روشنتر شدن مباحث، سیر کلی رابطه ی سرمایه و دولت …

در موقفِ نامِ عام – مهدی گرایلو

مهدی گرایلو در فیزیک قانونی هست که برپایه‌ی آن حرکت خودبه‌خودیِ عناصر یک دستگاه آماریِ ذرات از یک حالتِ انرژی به حالت دیگر، همواره به‌سوی افزایش بی‌نظمی (entropy) است؛ یعنی اگر یک سامانه‌ی ترمودینامیکی را به حال خود بگذاریم، برای رسیدن به پایدارترین وضعیت (حالت پایه‌ی انرژی) خودبه‌خود هرج‌ومرج یا بی‌نظمی (آنتروپی) در آن زیاد می‌شود. ازاین‌رو برای آن‌که ذرات دستگاه به نظمی بیش از حالت پیشین برسند ناگزیر از صرف انرژی هستیم. برای نمونه فرض کنید یک اتاق را با دیواره‌هایی به چهار بخشِ از هم مجزا تفکیک کرده و هر کدام را با گازی متفاوت از دیگر بخش‌ها پر کرده‌ایم: مثلاً با اکسیژن، هیدروژن، نیتروژن و آرگون. چنان‌چه دیواره‌های جداساز اتاق را برداریم گازها خودبه‌خود با هم درمی‌آمیزند و بی‌نظمی افزایش می‌یابد: تا پیش از آن مشخص بود که اکسیژن در کدام بخش اتاق است و کسی که در پی نمونه‌ای از این گاز می‌گشت می‌توانست در بخشِ مربوطه آن را پیدا کند؛ اما اکنون در پاسخ به این پرسش که مولکول‌های هر گاز کجای اتاق‌اند، چیزی نمی‌توان گفت جز: «جایی در سراسر …

لنین – بخش اول

استفان ليندگرن استفان ليندگرن مترجم و متخصص اسلاوی در سال ١٩٤٩ در سوئد٬ شهر کارلسکوگا٬ چشم به جهان گشود. او در گذشته سردبير روزنامه ای به نام جرقه و روزنامه دیگری به نام مردم در تصویر/جبهه فرهنگ بود و کتابی در مورد سن پطرزبورگ (لنینگراد٬ در آنسوی ساحل) و سه کتاب تفسیری در مورد جنگهای چریکهای افغانی بر علیه اشغالگران روسی (برای مٽال مهتاب٬ بیا!) را به نگارش درآورده است. او در حال حاضر ناشر خبرنامه ايست به نام پست روسی. استفان ليندگرن٬ نويسنده و نظريه پرداز چپ سوٸدى در کتاب لنين زندگى لنين را به تصوير ميکشد· اين کتاب از نگاهى ديگر به زندگى رفيق لنين به رشته تحرير درآمده و نکات تازه و آموزنده اى در آن نهفته است· البته در اين اٽر به نکته اى نيز اشاره شده که متاٽر از تبليغات بين المللى و استالين ستيزى (بخوانيد کمونيست ستيزى!) است که نويسنده را نيز به رغم تاييد لنينيسم و سياستهاى حزب بلشويک شوروى در تمام دوره هاى پر فراز و نشيب انقلاب اکتبر و ساختمان سوسياليسم در امان نگذاشته و وى …

جنبش کارگری

پروفسور دکتر گونتر هیدن برگردان شین میم شین منتشر شده در دایره المعارف روشنگری ·        جنبش کارگری به مبارزه بین المللی طبقه کارگر اطلاق می شود که در راه رهائی اقتصادی، سیاسی و ایدئولوژیکی این طبقه از قید و بندهای نظام اجتماعی سرمایه داری صورت می گیرد. 1 ·        جنبش کارگری بنا بر تضاد سرمایه با کار در کاپیتالیسم (سرمایه داری مبتنی بر رقابت آزاد) در سندیکاها، انجمن ها و احزاب توسعه می یابد. 2 ·        جنبش کارگری در آغاز، در فرم مبارزات محلی و خودپو بر ضد سرمایه داران منفرد و یا بر ضد گروهی از سرمایه داران برای بهسازی شرایط اقتصادی بلاواسطه خود صورت می گیرد. 3 ·        با پیوند جنبش کارگری با سوسیالیسم علمی از طریق حزب طبقه کارگر ـ بمثابه عالی ترین فرم سازمان طبقاتی آن ـ جنبش کارگری برنامه سیاسی مستقل خود را مبنی بر سرنگونی نظام اجتماعی سرمایه داری و استقرار نظام اجتماعی سوسیالیستی توسعه می دهد. 4 ·        اتحادیه های محلی و موقتی جنبش کارگری که برای رهبری مبارزات محلی تشکیل شده بودند، به سازمان های طبقاتی سیاسی …

آکسلرود – در دفاع از ايدئولوژی

 ليوبوف آکسلرود در دفاع از ايدئولوژی مترجم: فرزين خوشچين در دفاع از ايدئولوژی(1) 1 اين گزارش جالب، شايستۀ بررسی دقيق بوده و پاسخ می طلبد. پيش از هر چيز، مهمترين محتوايش را، کوتاه عرضه می داريم. مطابق تعريف د.ن. اُوسيانيکو-کوولينکوفسکی، ايدئولوژی روشنفکران انديشمند پيشاهنگ، نمايانگر پيوند تلاشهای اجتماعی-سياسی با دانش، فلسفه و اخلاقيات می باشد، که احساسات دينی در آن نفوذ کرده اند. ايدئولوگ پيشاهنگ روشنفکر، که واقعا در پی وظايف رآليستی اجتماعی-سياسی می باشد، در اين موضع، نقطۀ آغاز را صرفا بر مطالبۀ سوبژکتيو اخلاقی می گذارد، که در پرسشهای «چه بايد کرد؟»، «چگونه پاک زندگی کنيم؟» تبيين می يابد. سيستم مجهول ديدگاهها و فعاليت عملی تراويده از آن، بدين ترتيب، آماج خود را خرسندی از تلاش برای زندگی روحانی، پر کردن همۀ موجوديت روحانی، بدون هرگونه فضای خالی،قرار داده است. در سايۀ چنين پيشزمينه های روانشناسانه و استعلامهايی، سيستم پذيرفته شده، ناگزير به قداستی مصون، به دين، تبديل می شود، که عقب نشينی از آن گناه، سقوط و خيانت می باشد. از اينجاست ترس انتقاد، عدم نحمل و تحصر، که فقر ادراک را …

چه‌کسی شهر را می‌سازد -گفت‌وگوی جدلیه با دیوید هاروی

گفت‌وگوی جدلیه با دیوید هاروی درباره «اهمیت مبارزه بر سر فضاهای شهری» چه‌کسی شهر را می‌سازد چرا مبارزات شهری در پروژه‌های دگرگونی اجتماعی اهمیت دارند؟ اهمیت بازیابی فضای عمومی در جنبش‌های اجتماعی چیست؟ و در این لحظه تیره ناهمگونی مفرط شهری و نابرابری‌های اجتماعی، چگونه باید در مورد آنچه امکان‌پذیر است بازاندیشی کنیم؟ برای آموزه‌هایی در مورد این پرسش‌ها در 24اکتبر2013 با دیوید هاروی گفت‌وگو کردیم. هاروی استاد ممتاز انسان‌شناسی و جغرافیا در مرکز تحصیلات تکمیلی دانشگاه سیتی‌نیویورک، مدیر مرکز مکان، فرهنگ و سیاست و نویسنده کتاب‌های متعدد پیشگامانه ازجمله «عدالت اجتماعی و شهر» (1973)، «محدودیت‌های سرمایه» (1982)، «فضاهای امید» (2000)، «تاریخچه نولیبرالیسم» (2005) و «شهرهای شورشی: از حق به شهر تا انقلاب شهری» (2012) است. در این گفت‌وگو، هاروی نشان می‌دهد که چگونه مبارزات بر سر فضای شهری و کیفیت زندگی شهری در محله‌ها برای درک پویش مبارزه طبقاتی ضروری است. وی بر اهمیت پیوند مبارزات در پروژه‌های دگرگونی اجتماعی و دعوت به مفهوم‌سازی دوباره طبقه کارگر تاکید دارد تا شامل همه «آن مردمی شود که زندگی شهری را تولید و بازتولید می‌کنند.» ‌برای …

تئوری «مزد و حقوق‌بگیران» – ترفندی برای انحلال اراده‌ی طبقه‌کارگر

نوشته: عباس فرد منتشر شده در تارنمای رفاقت کارگری مقدمه: وضعیت فی‌الحال بورژوایی و حاکم برهستی انسانی، امکانات ناچیز ـ‌اماـ واقعی‌، و نیز ضرورت حرکت برخلاف وضعیت موجود، چنین حکم می‌کند که هم‌زمان با کارهای عمدتاً عملی و پاسخ‌گویی به‌ارتباطات و مناسباتی‌که لازمه‌ی سازمان‌یابی طبقاتی و کمونیستی است؛ نیرو و وقت مناسبی را نیز به‌امر تدارک تئوریک و آموزش «دانش مبارزه‌ی طبقاتیِ» رزمنده‌ترین گروه‌ها و بخش‌های طبقه‌ی کارگر اختصاص بدهیم. بدین‌ترتیب، توده‌های کارگر این امکان را پیدا می‌کنند تا در مقابله با بیگانگی و نادانستگیِ عمدتاً تحمیل شده از سوی بورژوازی و دولت، و هم‌چنین تلاش در راستای رفع خودبیگانگی و سازمان‌یابی حزبی‌ـ‌کمونیستی، گام‌‌های مؤثری را در گذر از پراکندگی فی‌الحال موجود نیز بردارند. گذشته از استدلال علمی و نظری، شواهد متعدد تاریخی ـ‌نیز‌ـ نشان می‌دهد که تلاش در راستای سازمان‌یابی خودآگاهانه و کمونیستی می‌تواند اهرم نیرومندی را در اختیار فعالین کمونیست جنبش کارگری قرار ‌دهد تا بتوانند برعلیه عوامل پراکندگی ‌و سازمان‌گریزی مبارزه‌‌ای چندجانبه را بیاغازند. گرچه پاسخ قطعی به‌این‌گونه مسائل ـ‌‌اساساً‌ـ در عرصه‌ی عمل ممکن است؛ اما عملِ مبارزاتی‌ـ‌طبقاتی ‌به‌ویژه در شرایط کنونی‌، …

شاملو و مدعي

  آبتين درفش نوشته‌ي حاضر در اصل پاسخي است به يك كامنتi كه به دو دليل آن را به‌شكل كنوني‌اش ارائه مي‌دهم: نخست به‌دليل تاخير زياد در پاسخ به آن كامنت. دوم به دليل حجم نوشته كه بيش از آن چيزي ست كه از يك كامنت انتظار مي‌رود. كامنت‌گذار با معنا كردن شعري از شاملو بر آن ست كه عملن بر نادرستي تعريف من از شعر مبني بر اين كه «شعر در عين با معنا بودن به «معنا شدن» تن نمي‌دهد‌» خط بطلان بكشد. آمد شبی برهنه ام از در چو روح آب در سينه اش دو ماهی و در دستش آينه فرياد برکشيدم از استان يأس: ((آه، اي يقين يافته، بازت نمی نهم.)) او تحت عنوان»معني تحت‌اللفظي»‌ شعر بالا را اين چنين معنا مي‌كند: «برهنه از در وارد شد. بسان روح آب دو ماهی در سينه داشت و آينه‌ای در دست. از استان نوميدی فرياد بر آوردم: ((ای يقين يافته، تو را هرگز از دست نخواهم داد)). صرف‌نظر از اين كه گويا براي كامنت‌گذار ما معني كردن يك شعر بازگوكردن همان شعر است اما …

بلاهت را می بینید ؟ علی یوسفی

بلاهت را می بینید ؟ علی یوسفی سیروس ملکوتی نویسنده مطلب زیر، خودش را » سکولار ، دموکرات » می داند . در تمامی دوره نسل کشی اسرائیل در غزه با همه کلی گوئی های تهوه آورش ، ژست «بیطرفی «گرفت و با سخاوتی اعجاب آور ، این نسل کشی را » جنگ » نامید و با ظاهر محکوم کردن چنین «جنگی !!؟» ، اما ، در نهایت و تا به آخر طرف اسرائیل نسل کش ایستاد و از جایش تکان هم نخورد ، هیچ ، بلکه هر روز استاتوس گذاشت و به آن دسته از چپ ها و کمونیست هائی که در باره مسئله فلسطین و بویژه غزه ، موضع انسانی و اصولی داشتند ، تاخت ، شماتت شان کرد و توهین های » مدرن و سکولار – دموکراتی » نثارشان نمود. همین آدم اما آنموقع اصلا به مخیله اش هم خطور نمی کرد که در غزه ، نيستي قواي انساني را نيرويي چون اسرائیل نژاد پرست ، با کمک مستقیم و بیدریغ آمریکا و متحدینش وعده آورده بوده است و می آورد . تازه الان …

ایده‌هایی برای پراکسیس سیاسی

  ایده‌هایی برای پراکسیس سیاسی دیوید هاروی برگردان سینا چگینی منبع انسان شناسي و فرهنگ توضیح مترجم: کتاب «هفده تناقض و پایان سرمایه‌داری»، آخرین کتاب دیوید هاروی است که در سال 2014 منتشر شد. در این کتاب هاروی به شیوه‌ای شماتیک، به توضیح هفده تناقض عمده سرمایه‌داری می‌پردازد. متن زیر ترجمه بخش آخر این کتاب با عنوان «ایده‌هایی برای پراکسیس سیاسی» است که در آن هاروی به‌طور فشرده، هفده جایگزین ایجابی را برای رفع این تناقضات، در چهارچوبی غیر سرمایه‌دارانه طرح می‌کند: تاباندن اشعه‌ی ایکس به درون تناقضات سرمایه، چه چیز به ما درباره پراکسیس سیاسی ضدسرمایه‌داری می‌گوید؟ البته چنین چیزی نمی‌تواند به ما بگوید دقیقاً در میان مبارزات همیشه پیچیده و خشم‌آلود درباره این یا آن مسئله در محل وقوع چه‌کار باید کرد. اما به‌محض این‌که موردی را برای سیاست ضدسرمایه‌داری ایجاد و تقویت کند، به شکل‌گیری جهتی کلی برای مبارزه‌ی ضد سرمایه‌داری کمک می‌کند. زمانی که نظرسنجی‌ها سؤال محبوبشان را می‌پرسند که «شما فکر می‌کنید این کشور در مسیر درستی رهبری می‌شود؟» چنین چیزی فرض می‌کند که مردم درباره‌ی آنچه شاید مسیر درست …

مکتب وابستگی و توسعه‌نایافتگی اقتصادی

مکتب وابستگی و توسعه‌نایافتگی اقتصادی احمد سیف منتشر شده در نقد اقتصاد سياسي اقتصاد توسعه» مقوله‌ی کم‌وبیش جدیدی است. از سال‌های پس از جنگ جهانی دوم است که این مقوله وارد مباحث دانشگاهی شده است. حدس‌ می‌زنم کسی را پیدا نکنید که با «توسعه»ی اقتصادی همراه و موافق نباشد. اما مشکل از آن‌جا پیش می‌آید که اگربپرسید که «اقتصاد توسعه» به‌راستی یعنی چی، بعید می‌بینم که پاسخ ساده و سرراستی به شما بدهند. آن چه که اغلب در پاسخ به این پرسش داده می‌شود مقولاتی است از این دست: – سطح زندگی بالاتر – درآمد سرانه‌ی فزاینده – رشد ظرفیت تولیدی – رشد اقتصادی توأم با گسترش برابری یا نابرابری کم‌تر – رسیدن به کشورهای صنعتی پیشرفته – استقلال اقتصادی و اتکا به خویش اما نگاهی به ادبیات دانشگاهی درباره‌ی «اقتصاد توسعه» نشان می‌دهد که با دیدگاه‌های متفاوتی روبه‌رو می‌شویم. حوزه‌هایی که شاهد بیش‌ترین اختلاف‌نظر در آن‌ها هستیم از این قرارند: – اصولاً «اقتصاد توسعه» به چه معناست؟ – فرایند توسعه‌ی اقتصادی چه‌گونه عمل می‌کند؟ – چه‌گونه می‌توان به شرایط یک اقتصاد توسعه‌یافته رسید؟ البته، …

نگاهی به کتاب متن نوشتاری نوار های گفتگو بين دو سازمان!

نگاهی به کتاب متن نوشتاری نوار های گفتگو بين دو سازمان! نوار های گفتگو های بين سازمان چريکهای فدائی خلق ايران و سازمان مجاهدين خلق ايران که تغيير ايدئولوژی داده بودند سرانجام بعد از بيش از 30 سال در دسترس عموم قرار گرفت و اخيرا تشکل چريکهای فدائی خلق اين نوار ها را از صورت گفتار به نوشتار در آورده و به صورت کتابی در 409 صفحه منتشر نموده اند. بی‌شک این کتاب سند موثقی است برای بررسی تاریخ مبارزاتی دهه‌ 50 در ايران. از طريق مطالعه این کتاب می‌توان به جو حاکم بر جامعه‌، شرایط و معضلات مبارزه، دیدگاه‌ها و عملکرد این سازمان‌ها و … به صورت عینی پی‌برد. بررسی و مشخص کردن نقاط ضعف و قوت، همچنین کسب تجربه و درس‌آموزی از آنها وظیفه‌ی تک‌تک سازمانهای انقلابی و مبارزین مخصوصا نسل جوان مبارز ایران می‌باشد. به خصوص که بعد از شکست انقلاب 57 اتاق‌های فکر ارتجاع با در اختیار گرفتن انواع واقسام رسانه‌ها در سطح وسیع شروع به سم‌پاشی علیه مبارزات توده‌های تحت ستم و دست‌آوردهای آنها و همچنین تحریف تاریخ مبارزاتی آنها …

آنچه می‌توان از مردم‌شناسی آموخت

سمیر امین منتشر شده دركتاب جمعه و بايگاني مطبوعات ايران   ۱-پذیرفتن این تز که موضوع «مردم‏‌شناسی» تحقیق دربارۀ‌ جوامع طبقاتی در حال تشکیل می‌باشد، این پرسش پیش می‌آید که از تحقیقاتی که تاکنون در این زمینه انجام گرفته است چه درس‌هائی می‌توان گرفت؟   «مردم‌شناسی» نیز همانند دیگر قلمروهای تخصصیِ علوم اجتماعی، نه فقط واقعیت‌های اجتماعی را به‌‌طور مصنوعی تقسیم‌بندی می‌کند بلکه هدف ایدئولوژیکی دوگانه‌ئی را نیز دنبال می‌نماید: به‌این معنی که اولاً می‌کوشد تا قلمروی برای خود ایجاد کند که از ‌ حیطهٔ کاربرد قوانین اساسی ماتریالیسم تاریخی بیرون باشد (از حیطهٔ قانون مربوط به‌‌نقش تعیین کنندهٔ زیربنای اقتصادی در آخرین مرتبهٔ تحلیل)؛ و ثانیاً به‌«اقوام ابتدائی که تاریخ ندارند» (به‌خصوص اقوام افریقائی) – در مقایسه با «اقوام صاحب تاریخ» و حتی در مقایسه با «اقوامی که تاریخ بزرگی دارند» (یعنی اروپائیان) – جنبه‌ئی خاص بدهد و به‌این ترتیب از لحاظ معنوی نیز امپریالیسم را موجه سازد. در چنین شرائطی نمی‌توان گفت که «مردم‌شناسی» در مجموع جنبهٔ علمی یافته است، حتی اگر مدارکی هم که به‌وسیلهٔ محققان این علم جمع‌آوری شده‌اند از دیدگاه …

خرد عمومی در گروندریسه و گامی فراتر

خرد عمومی در گروندریسه و گامی فراتر از آن تونی اسمیت ترجمه حسن آزاد منتشر شده در نقد اقتصاد سياسي «تحول سرمایه‌ی استوار خود شاخصی‌‌‌ست برای پی‌‌بردن به این که دانش اجتماعی و عمومی، شناخت، تا چه حد به نیروی بلاواسطه و مستقیم تولید تبدیل شده و در نتیجه تا چه حد شرایط روند زندگی اجتماعی، خود، زیر فرمان خرد عمومی قرار گرفته و همگام با آن تغییر یافته است».(1) بسیاری از مارکسیست‌های ایتالیایی از مدت‌ها پیش بر اهمیت بخشی از گروندریسه که عموما تحت عنوان «قطعه‌‌‌ای در باب ماشین» شهرت یافته، و به‌ویژه مفهوم «خرد عمومی» در فراز بالا تأکید می‌‌‌کردند.(2) نوشته‌ی حاضر ترجمه‌‌ی اخیر مقاله‌هایی از سوی پائولو ویرنو، کارلو ورچه‌لونه درباره‌ی خرد عمومی را مورد بررسی قرار می‌دهد. هر دو مقاله تلاش می‌کنند اهمیت نظری و عملی گروندریسه را مورد ارزیابی قرار دهند.(3) ویرنو و ورچه‌لونه در نظریه و تاریخ مارکس در «قطعه‌ای در باب ماشین» بازسازی تاریخی از مراحل اصلی روابط کار سرمایه‌داری در اروپا را خلاصه می‌کند، این بازسازی از دوره‌ای آغاز می‌شود که او در جای دیگر آن را …

لغزش‌هاي زباني حين نقد اقتصاد سياسي

لغزش‌هاي زباني حين نقد اقتصاد سياسي(نقدي بر مقاله‌ي علي‌عباس‌بيگي با عنوان «تکرار اسطوره‌اي انباشت اوليه در ايران») نويسنده نويد قيداري منتشر شده در تارنماي تز يازدهم بگذاريد از نتيجه‌گيري آقاي عباس‌بيگي آغاز کنيم: «فرايند رشد سرمايه‌داري در ايران همواره در مرحله‌ي انباشت اوليه يا غارت نخستين باقي مي‌ماند و اين مرحله به همراه همه‌ي خشونت‌ها، غارت‌ها و دردهاي آن مدام تکرار مي‌شود؛ اين مرحله اگرچه براي مردم صدمات بسياري به بار داشته اما براي دستگاه قدرت دولتي و ساختار هنوز شکل‌نيافته‌ي آن ضروري است.» و هم­چنين «تکرار اسطوره‌اي مرحله‌ي انباشت اوليه به اين معناست که فرايند انباشت اوليه‌ي سرمايه‌داري با همه‌ي سلب مالکيت‌ها، انتقال‌ها و خشونت‌هاي آن به شيوه‌هاي غيرعقلاني در اقتصاد ايران تکرار مي‌شود و چرخه‌ي سرمايه در عوض سپري کردن مراحل مختلف حيات خود در مرحله‌ي نخستين آن باقي مي‌ماند. به عبارت ديگر ما با تثبيت و استمرار سرمايه‌داري مواجه نمي‌شويم بلکه در عوض سرمايه‌داري خود را چونان غارتي سازمان‌يافته آشکار مي‌سازد که به مدد خصوصي‌سازي گسترده، دارايي‌هاي عمومي را از آن خود مي‌کند و آن‌گاه آن را براي کسب سود بيشتر به …

رواداری سرکوب گر – بخش سوم و پایانی

  رواداری سرکوب گر بخش سوم و پایانی نویسنده: هربرت مارکوزه برگردان: پارسا نیک جو پیش از این گفتم که تمایز میان رواداری راستین و دروغین، و هم چنین پیشرفت و پسرفت را می توان به نحو منطقی و مبتنی بر تجربه ترسیم کرد. امکان های واقعی آزادی انسان متناسب با مرحله ی دست یابی به تمدن است. این امکان ها به منابع مادی و ذهنی موجود در هر مرحله ی خاص بستگی دارند، منابعی که به میزان زیادی قابل اندازه گیری و سنجیدنی اند. بنابر این، در جامعه ی صنعتی پیشرفته، عقلانی ترین راه بهره بری از منابع و تولید اجتماعی، توزیع آن بر اساس اولویت دادن به ارضای نیازهای حیاتی، با کم ترین کار پُر زحمت و بی عدالتی است. به عبارت دیگر هم اکنون، امکان تعیین سمت و سوی دگرگونی نهادها، سیاست ها و افکار حاکم در راستای افزایش احتمال صلحی که نوعی جنگ سرد و یا اندکی جنگ گرم نباشد، و ارضای نیازها به نحوی که مایه ی فقر، ستم و استثمار نشود، وجود دارد. در نتیجه، نه فقط شناخت و …

نوتوسعه‌گرایی: فراسوی نولیبرالیسم؟

نوتوسعه‌گرایی: فراسوی نولیبرالیسم؟  ماریانو فلیز   ترجمه منصور احسان منتشر شده در تارنماي نقد اقتصاد سياسي  بحران سرمایه‌داری و توسعه‌ی آرژانتین از دهه‌ی 1990 مسیر جدیدی که آرژانتین در پیش گرفته به مباحث زیادی در چند سال گذشته دامن زده است. تمرکز بیش‌تر این مباحث روی ماهیت این شیوه‌ی جدید توسعه است که گمان می‌رود در پی بحران حاکمیت نولیبرالی پدیدار شده است. در این مقاله تحلیلی از پیوستگی‌‌ها و تغییرات در توسعه‌‌ی سرمایه‌داری پس از بحران سال 2001 در آرژانتین ارائه می‌‌شود. شواهد گسترده‌‌ای در مورد تغییرات در شیوه‌‌ی توسعه ارائه می‌‌کنیم که به ادعای ما به بدیلِ نوتوسعه گرایی تحول یافته است. درعین‌‌حال که استدلال می‌‌کنیم این استراتژی به سلطه‌‌ی سرمایه‌‌داری استمرار می‌‌بخشد، از آن مهم‌‌تر تأکید داریم که علاوه بر آن نشان‌‌گر تغییر مهمی نسبت به الگوی سابق توسعه است. به‌طور خاص، شیوه‌‌ی جدید توسعه‌‌ی سرمایه‌داری موجد مجموعه‌‌ای از سیاست‌‌های عمومی است که به اشکال جدیدی به میانجیگری مبارزه‌‌ی طبقاتی می‌‌نشیند. مقدمه جفری ر. وبر در مقاله‌‌ی اخیرش نظریه‌ی جدیدی پیرامون نوساختارگرایی1 را مورد بحث قرار می‌دهد که در آن نوساختارگرایی را به‌مثابه شالوده‌ای ایدئولوژیک …

قوت‌ها و ضعف‌‌های نظریه‌­ سرمایه­ نزد توماس پیکتی

قوت‌ها و ضعف‌‌های نظریه‌­ سرمایه­ نزد توماس پیکتی   الکس کالینیکوس  ترجمه­‌ بابک پاشاجاوید منتشر شده در نقد اقتصاد سياسي کتاب اقتصادی جدید توماس پیکتی، سرمایه در قرن بیست‌‌ویکم، در رده‌‌ی پرفروش‌‌ترین‌‌ها جای گرفته است. الکس کالینیکوس، مؤلف کتاب در دست انتشار «رمزگشایی سرمایه» دلیل اقبال از کتاب را بررسی می‌‌کند. سرمایه در قرن بیست‌‌ویکم نوشته‌‌ی توماس پیکتی در هفته‌­ی اخیر در رده‌­ی دوم فهرست پرفروش‌‌ترین‌‌های آمازون ایالات متحده قرار داشت. این اثر در بین کتاب­ غم‌‌انگیز زندگی با سرطان و یک کتاب رنگ‌‌آمیزی کارتون‌­های دیزنی برای کودکان جای گرفت. در بریتانیا تأثیرش این‌‌قدر قابل‌توجه نبود، اما هنوز به‌­صورت گسترده‌ای در نشریات و رادیو و تلویزیون مطرح می­‌شود. این دستاورد کم‌‌وبیش بزرگی برای یک کتاب حدودا 700 صفحه‌­ای است که اقتصاددانی فرانسوی که پیش‌‌تر ناشناخته بود آن را نوشته و سرتاسر آن شامل جدول‌­های آماری است و با قیمت 29.95 پوند به فروش می‌­رسد. اما، در چند هفته‌­ی گذشته، کتاب موفقیت خیره‌‌کننده‌‌ای داشته است. پیکتی خود، به ­تعبیر دبیر امریکایی نشریه‌‌ی فایننشال تایمز، به «یک ستاره‌‌ی اقتصاددان» تبدیل شده است. کتاب او درباره‌­ی نابرابری اقتصادی است …

گفتمانی که به نام دموکراسی، رادیکالیسم سیستم علیه فرودستان را `سیستم دموکراتیک» تعریف می‌کند.

در مقاله‌ای که در سایت رادیو فردا۱ به قلم وحید وحدت حق به چاپ رسیده، زیر نام «رادیکالیسم و دموکراسی» با استناد به چکیده‌ای از زندگی‌ سیاسی دانیل کوهن و یوشکا فیشر(گذشته و حال) آنها قصد در نهادینه کردن این نگاه دارد که «رادیکالیست‌های ایده آلیست» در زمانی‌ «دور» امروزشان چقدر «رئال» است که با قبول نظم موجود و قرار گرفتن در ترکیب حزب بورژوازی و نئولیبرالیستی «سبز ها» که به عنوان مثلا «اپوزسیون» چپ در برابر اتوریته حزب راست حاکم «سوسیال مسیحی‌» در پیشرفت «دموکراسی» آلمانی‌ نقش تاثیر گذاری ایفا کرده اند. نویسنده در این مقاله با استناد به دوستی‌ نزدیک کوهن با رودی دوچکه و دوختن سابقه سیاسی کوهن به جنبش انقلابی‌ دانشجویی در دهه ۶۰ آلمان، و همچنین بند کردن او به گوشه‌ای از (ر. ا .ف‌‌‌)، تلاش می‌کند که اثبات کند رادیکالیسم انقلابی‌ دهه ۶۰ آلمان و اروپا لاجرم به این سمت کشیده میشد و `منتقی»‌ترین شکل آن نیز همین است که کوهن و فیشر در پیش گرفتند. در ادامه با استناد به نظریات رودی دوچکه و نقد او به مبارزه …

«آن قول‌ها کجا شد و آن وعده‌ها چه شد؟»

نقدی بر نوشته آقای محمد ملکی «آن قول‌ها کجا شد و آن وعده‌ها چه شد؟» تیتر بالا، نوشته آقای «محمد ملکی» در مورد ماهیت رژیم ج اسلامی در طی دوران حکومتش میباشد. همانطویکه ملاحظه میکنید، ایشان همچنان معتقد است که قول و قرارهایی برای رسیدن به قدرت از طرف رژیم اسلامی وجود داشت ــ وعده هایی به مردم داده شد که هیچگاه از طرف رژیم اسلامی اجرا نگشت. همین تیتر نشان میدهد که ایشان هنوز پس از گذشت بیش از سه دهه ،هنوز به ماهیت رژِیم اسلامی آگاه نبوده و نیست. ایشان و امثال ایشان به پای صندوق رای رفتند و رای «آری» به ج اسلامی دادند تا رژِیم اسلامی به وعده ها و قول و قرارهای خود عمل کند. ایشان ذکر نمیکند که رژِیم اسلامی در کجا با ایشان و امثالهم قول و قرار گذاشته بود ــ رژِیم اسلامی چه وعده هایی به شما و امثال شما داده بود؟ همه به خوبی میدانیم که خمینی و رژِیم اسلامی قرار و مدارهای خود را در گوادلوپ در یک بیانه چهارده ماده ای که توسط ابراهیم …

روش اقتصاد سياسي

روش اقتصاد سياسي ماركس باقر پرهام، احمد تدين نشر بیدار – بحثهايي در باره ي روش و ساختار كاپيتال هنگام بررسي كشوري معين از نظر سياسي- اقتصادي، نخست از جمعيت آن، از توزيع اين جمعيت به طبقات، يا در شهر، روستا، سواحل و جزائر[1]، و از شاخه هاي متفاوت توليد صادرات و واردات، توليد و مصرف ساليانه، قيمت كالاها و غيره آغاز ميكنيم. يك چنين روشي كه بناي كار را بر امور واقعي و مشخص ميگذارد، ظاهرا درست به نظر ميرسد. از همين رو در اقتصاد هم بايد از جمعيت كه پايه و موضوع تمامي عمل اجتماعي توليد است آغاز كرد. اما با تعمق بيشتر نادرستي اين نظر آشكار ميشود. جمعيت اگر مثلا طبقات متشكله آن ناديده گرفته شوند انتزاعي بيش نيست. همينطور طبقات هم عبارتي ميان تهي خواهد بود اگر با عناصري كه اين طبقات متكي به آنها هستند آشنا نباشيم. كار مزدي يا مزدبگيري، سرمايه و غيره {از جمله اين عناصرند.} اينها هم به نوبه ي خود مسبوق به مبادله، تقسيم كار، قيمتها، و غيرهاند. مثلا سرمايه بدون كارمزدي، بدون ارزش، پول، قيمت، …

نگاهی انتقادی به نوشته آقای ثقفی زیر عنوان «پرداخت دستمزد دومیلیونی…»

نگاهی انتقادی به نوشته آقای ثقفی زیر عنوان «پرداخت دستمزد دومیلیونی…» آرش جاوید منتشر شده در خیزش ۳۱ «پرداخت دستمزد دو میلیون تومانی به مناسبت تعیین حداقل دستمزد برای سال 93» عنوان مقالۀ اخیر علیرضا ثقفی است که به بحث چگونگی تعیین حداقل دستمزد می پردازد. ثقفی می نویسد: «در پایان هر سال، بحث دستمزد در ایران دغدغه كارگران، زحمت‌كشان و مزدبگیران است. طبق روال، با نو شدن سال بسیاری از كالاهای ضروری برای زندگی افزایش قیمت می‌یابند و این امر از اواخر سال آغاز شده و پس از تعطیلات سالانه به اوج خود می‌رسد. از این رو مزدبگیران که تنها منبع درآمدشان فروش نیروی کار است به دستمزد به عنوان تنها تامین کننده هزینه زندگی نگاه می‌کنند.» ثقفی که خود به عنوان یک فعال کارگری «دغدغه پایین بودن دستمزد کارگران و زحمتکشان» دارد نسبت به عدم کفایت مزد مزدبگیران اعتراض می نماید و در این رابطه شرح مبسوطی ارائه می دهد. روشن است که در بررسی مسایل اقتصادی، مانند موضوعات دیگر واقعیت های عینی، باید روشی علمی بکار برد یعنی داده ها را در …

در باب آنچه مي‌توانيم انجام ندهيم

نویسنده:جورجو آگامبن مترجم‌: کامران برادران رزاز منتشر شده در تز يازدهم زماني دلوز کارکرد قدرت را در جدايي انسان از آنچه مي‌تواند انجام دهد، يعني از بالقوگي‌اش، دانست. نيروهاي فعال از به عمل درآمدن بازداشته مي‌شوند، خواه به اين دليل که فاقد شرايط مادي لازم هستند خواه به اين سبب که منع آن‌ها را رسماً ناممکن مي‌سازد. در هر دو حالت قدرت، در جابرانه‌ترين و خشن‌ترين شکل‌اش، انسان را از بالقوگي‌اش جدا مي‌سازد، بدين طريق موجبات ناتواني او را فراهم مي‌آورد. با اين وجود، قدرت کارکرد پنهان ديگري نيز دارد که به‌طور مستقيم بر آنچه انسان‌ها مي‌توانند انجام دهند – بالقوگي‌شان- اثر نمي‌گذارد بل بر «نابالقوگي» آن‌ها، آنچه نمي‌توانند انجام دهند، يا به بيان بهتر، آنچه مي‌توانند انجام ندهند، اثر مي‌گذارد. اين نکته که بالقوگي همواره به‌نحوي بنيادين يک نابالقوگي بوده و توانايي انجام دادن همواره، پيشتر، توانايي انجام ندادن است در انديشه‌ي ارسطو در باب تئوري بالقوگي نقشي اساسي و تعيين کننده دارد. همان‌گونه که خود او در جلد نهم «متافيزيک» اشاره مي‌کند: « نابالقوگي [adynamia] فقداني‌ست در تقابل با بالقوگي [dynamis]. هر بالقوگي …

تئوری عقیم ۳ – توده های مردم چگونه با تئوری های کل گرا رابطه برقرار می کنند؟

تئوری عقیم ۳ توده های مردم چگونه با تئوری های کل گرا رابطه برقرار می کنند؟ بابک پاکزاد تئوري عقيم قسمت دوم تئوري عقيم قسمت اول تئوری های کل گرا معمولا درباره کلی ترین ساز و کار های سیستم و رانه های پیشبرنده اصلی آن سخن می گویند. معمولا این ادعا مطرح می شود که بدون این چارچوب نظری کلی ، نمی توانیم مسبب اصلی را هدف بگیریم و در خرده کاری ها درگیر شده و خود مسبب انحرافات جدیدی می شویم و در تحلیل نهایی در خدمت سیستمی قرار می گیریم که باید آن را تغییر داد ( البته تئوری های کل گرای رادیکال اساسا چنین داعیه ای دارند و نه تئوری های کل گرای توجیه گر سیستم). بحث من این است که این یک طرف ماجراست ، این ماجرا طرف دیگری هم دارد. چه کسانی باید سیستم را تغییر دهند؟ این نیروها هم اکنون چگونه برای حفظ و بقای سیستم بسیج می شوند؟ مارکس می گوید« وقتی تئوری به میان توده ها می رود به نیروی مادی بدل می شود» اما واقعیت این …

روسیه، اوکراین و غرب

 آلن وودز  ترجمه مهرداد امامی منتشر شده در نقد اقتصاد سياسي اشاره‌ی مترجم: بحران کریمه که اینک هر لحظه به تنش‌­های آن افزوده می‌­شود، یادآور دورانی است که در آن، احتمال برخورد نظامی مجدد میان نیروهای تأثیرگذار جهانی می‌­رفت و جنگ سرد، مناسب­‌ترین نام برای آن بود. امروز در سال‌­های نزدیک به نیمه‌­ی دهه‌­ی دوم قرن بیست‌­و‌یکم، ولو با توازن متفاوت قوا، بازهم شاهد بروز همان مسایلی هستیم که بخش اعظم قرن بیستم صرف و وقف آن­‌ها شد: حق تعیین سرنوشت، سیاست‌­های امپریالیستی مداخله‌­جویانه، تهدید نظامی، و در یک کلام منافع حیاتی دولت‌­های قدرتمند شمال و مقاومت مردم استثمارشده و عمدتاً بی‌­پناه از شرّ بحران‌­های سیاسی و اقتصادی. آن‌چه گمان می‌­رفت با فروپاشی شوروی از میان رفته، آن به‌­اصطلاح بلوک‌­بندی جهانی میان غرب و شرق، امروز یک‌­بار دیگر در قالب تنش میان قطب‌­های اصلی نظام جهانی، از یک‌سو به نمایندگی ایالات متحد و اتحادیه‌­ی اروپا به منزله‌­ی میراث‌­خواران امپریالیسم و از دیگر سو به نمایندگی روسیه، به مثابه‌­ی نوع نوظهور سرمایه‌­داری امپراتورمآبانه، بروز پیدا کرده است. بحران در شبه‌­جزیره‌­ی کریمه اساساً پیش‌­بینی‌­ناپذیر است، اما همان‌­گونه که …

اتحادیه‌های کارگری، تجارت آزاد و مشکلات همبستگی فراملی

   آندریاس بیلر  ترجمه کیهان ولدبیگی  منتشر شده در تارنماي نقد اقتصاد سياسي   در طول گفتگوها برسر احیای سازمان تجارت جهانی در نشست سال 2008 دوحه، تنش میان اتحادیه‌های کارگری اروپا و اتحادیه های کارگری کشورهای جنوب در زمینه‌ی تجارت آزاد بین المللیبه یک رویارویی آشکار بدل شد. پیوستن نیروهای فدراسیون اروپایی کارگران فلزکار (EMF) با انجمن اروپایی سازندگان اتومبیل (AECA) به انتشار دو متن مشترک مابین آنها منتهی شد که در آنها خواهان دسترسی برابر بازار به کشورهای توسعه یافته، در حال توسعه و کشورهای نوظهور اقتصادی بودند. این بیانیه‌ها به واکنش خشمگینانه‌ی اتحادیه‌های کارگری کشورهای جنوب، به‌ویژه فدراسیون اتحادیه های کارگری آفریقا(Cosatu) انجامید. از آن‌جایی که اتحاد فدراسیون اروپایی فلزکارانو کارفرمایانشان با هدف دسترسی برابر به بازار به از دست رفتن شغل های زیادی در کشورهای جنوب منتهی می شد و وحدت درونی کنفدراسیون بین‌المللی اتحادیه‌های کارگری را تضعیف می کرد، فدراسیون اروپایی کارگران فلزکار به از بین بردن همبستگی کارگران متهم شد.[1] مذاکرات دوحه‌ی سازمان تجارت جهانی چند سالی است متوقف شده است. اما کماکان موافقت نامه تجارت آزاد (FTAs) با کشورهای در حال توسعه و بازارهای نوظهور در قالب مذاکرات دوجانبه با فشار آمریکا و اتحادیه اروپا ادامه دارد. از آن مهم‌تر، این توافق …

سرمايه داري در پايان عمر تاريخي اش

سرمايه داري در پايان عمر تاريخي اش «امانوئل والرشتاين» و آينده سرمايه داري در گفت وگو با پرويز صداقت گروه انديشه: امانوئل والرشتاين يکي از مهم ترين نظريه پردازان حال حاضر چپگرا در عرصه جهاني است و به سنتي فکري اي تعلق دارد که تحليل سيستمي- جهاني ناميده مي شود. تحليل سيستمي     تاريخي- جهاني رويکردي چندرشته اي است که مي کوشد هم نهادي از مطالعات علوم مختلف براي درک سازوکار زايش و پويش و زوال سيستم هاي تاريخي جهاني به دست دهد. از اين رو، عمده تحليل هاي والرشتاين به روايتي تاريخي- انتقادي از زايش سرمايه داري، تکامل اين نظام، تحولات هژمونيک در اين سيستم و در نهايت فرادستي آمريکا در نظام جهاني اختصاص دارد. به مناسبت حضور والرشتاين در ايران گفت وگوي مکتوبي با پرويز صداقت داشتيم. صداقت، پژوهشگر اقتصادي و مترجم بسياري از مقالات و نوشته هاي والرشتاين است و کتابي از او و جمعي از جامعه شناسان معاصر هم در دست انتشار دارد با عنوان «آينده سرمايه داري.»           امانوئل والرشتاين پايه گذار تحليل هاي سيستمي- جهاني، در سال هاي اخير دايما …

غايت نقد چيست؟

غايت نقد چيست؟ نویسنده: موريس بلانشو/ مترجم: سميرا رشيدپور منتشر شده درتز يازدهم من بررسي تمامي معناهاي اين پرسش را کنار مي‌گذارم. يکي از اين معناها با بي‌معنايي خود نقد سروکار دارد. وقتي ما به‌طور جدي نقد ادبي را مورد بررسي قرار مي‌دهيم، اين احساس را داريم که پرسش‌مان به هيچ‌وجه جدي نيست. نهاد دانشگاه و ژورناليسم تمام واقعيتِ نقد را برمي‌سازند. نقد سازشي ميانِ اين دو شکل از نهاد است. هر روزه دانشي که چالاک، کنجکاو و گذراست به مصافِ دانش عالمانه، پايدار و قطعي مي‌رود و اين دو به سختي با همديگر درمي‌آميزند. ادبيات به درستي موضوع نقد باقي مي‌ماند، اما نقد، ادبيات را آشکار نمي‌‌سازد. نقد يکي از راه‌هاي بيانِ ادبيات نيست. اما يکي از راه‌هايي است که نهاد دانشگاه و ژورناليسم از طريق آن تصديق مي‌شوند. و اين نقد اهميت‌اش را از قدرتِ‌ همين نهاد‌هاي برجسته مي‌گيرد. يکي از اين نهادها ساکن است و ديگري پويا، هر دوي آن‌ها قويا هدايت و سازمان‌دهي‌ شده‌اند. طبيعتاً مي‌توان نتيجه گرفت که نقد نقشي پيشِ‌پا‌افتاده‌ ندارد. زيرا اين نقش عبارت است از مرتبط ساختن ادبيات …