All posts tagged: مهرداد امامي

تولید سرمایه‌داری و بهره‌کشی از بدن به مثابه جزئی از حیات اجتماعی

مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ بدن به کمک مصنوعات دستی به دقت ساخته شده- از ابزارهای دستی تا رایانه‌ها، دستگاه‌های تهویه هوا تا ماهواره‌ها- وسیله‌ای بنیادی است که به واسطه آن هم ملزومات زندگی و هم مازاد کالاهای ارزشمند پابرجا می‌مانند. بدن انسان تکیه‌گاهی است که پیرامون آن اقتصاد زندگی روزمره به جریان می‌افتد و جماعت‌ها، واحدهای سیاسی و تمدن‌ها شکل می‌گیرند (لاک و فَرگوهر، 2007). {1} شهرت کارل مارکس به خاطر این است که به ما نشان داد چگونه ایده‌ی کار و شکلی که تولید و توزیع کالاها به خود می‌گیرند اساساً و به طور دائم در نتیجه‌ی صنعتی شدن و ظهور شیوه‌ی تولید سرمایه‌داری تغییر یافت. استدلال مارکس در مورد بیگانگی‌یی که در اواخر قرن نوزدهم پدیدار شد، زمانی که افراد کنترل زندگی کاری و محصولات کار خویش را از دست دادند، امروز نیز به قوت قرن نوزدهم پا بر جاست. نیروی کار منعطف برای سازوکار یافتن اقتصاد (نو)لیبرال جهانی، که اساساً مربوط به بی‌ثباتی و استثمار است، ریشه در تجربه‌ی کارگرانی دارد که در طول انقلاب صنعتی سده‌های …

یونان: لحظه‌ی تصمیم

آلن وودز برگردان مهرداد امامی منتشر در انسان شناسی و فرهنگ مقدمه‌ی مترجم: وقایع یونان با قدرت‌گیری دولتی سیریزا و دست بالا یافتن گفتمان به‌اصطلاح «رادیکال» چپ بیش از هرچیز نشانگر شروع مقطع تاریخی دیگری است که در آن باز هم دولت‌های مردمی‌تر قرار است نقش «پای چپ سرمایه» را ایفا کنند. تحلیل ظهور سیریزا و سایر چپ‌های رادیکال واقعاً موجود در اروپا مانند پودموس در اسپانیا بدون عطف توجه به واکاوی جنبش‌های اجتماعی که این دولت‌ها بر موج‌ نارضایتی‌شان سوار شده‌اند، یعنی جنبش‌های ضدّریاضتی ناشی از تحولات اقتصادی دهه‌ی پایانی قرن بیستم و پانزده سال نخست قرن بیست و یکم، راه به جایی نمی‌برد مگر تجلیل پیوسته از موفقیت و اقبال انتخاباتی این قبیل احزاب. از طرف دیگر، تعریف هویت سیاسی یک حزب یا جریان با تأکید بر نقشی که می‌تواند در سیاست خارجی ایفا کند، هرچقدرهم آن نقش مترقی باشد، بدون مدّ نظر قرار دادن هم‌زمان نگرش‌های آن جریان به مناسبات اصلی داخلی در عرصه تولید نمی‌تواند تصویری واقع‌بینانه از ماهیت یا توان مدیریتی آن ارائه دهد. در همین جهت، جالب است که …

درباره‌ی فردریش انگلس

ولادیمیر ایلیچ لنین برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ [دریغا]، چه چشمه‌ی جوشانی از خِرد درخشید و محو شد[افسوس] چه قلبی از تپش باز ایستاد‍! (برگرفته از شعر نکراسوف با نام «به یاد دوبرولیوبف»)فردریش انگلس به تاریخ 5 اوت 1895 در لندن از دنیا رفت. انگلس پس از دوست دیرینش کارل مارکس (که در 1883 در گذشته بود) عالی‌ترین پژوهشگر و آموزگار پرولتاریای مدرن در کل جهان متمدّن شمرده می‌شد. از زمانی که دست سرنوشت کارل مارکس و فردریش انگلس را کنار هم نشاند، این دو یار همیشگی کار مادام‌العمر خود را وقف هدفی مشترک کردند. و از این رو، در جهت فهم کاری که انگلس برای پرولتاریا کرده، باید تصوّر واضحی در باب اهمیت آموزه‌ها و آثار مارکس برای انکشاف جنبش طبقه کارگر معاصر داشت. مارکس و انگلس نخستین کسانی بودند که ثابت کردند طبقه‌ی کارگر و مطالباتش نتیجه‌ی ضروری نظام اقتصادی حاضر هستند که همراه با بورژوازی به ناگزیر پرولتاریا را خلق می‌کند و سازمان می-دهد. آن دو نشان دادند این مبارزه‌ی طبقاتی پرولتاریای سازمان‌یافته است که بشریت را …

محیط‌زیست در زمان انقلاب صنعتی (ترجمه فصل سوم کتاب سیاره‌ی بی‌دفاع)

جان بلامی فاستر برگردان مهرداد امامی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ *مقدمه مترجم: متن پیش رو نخستین بخش ترجمه‌ی فصل سوم کتاب مهم و روشنگر «سیاره‌ی بی‌دفاع: تاریخچه‌ی اقتصادی محیط‌زیست» (1999، انتشارات مانتلی ریویو) اثر جان بلامی فاستر است که در آن بلامی فاستر با نگاهی دقیق و ماتریالیستی به تاریخ تحول سرمایه‌داری سعی می‌کند از خلال آن تاریخچه‌ای از محیط‌زیست و مسائل مرتبط به آن را ارائه دهد و نظریات شخصیت‌هایی چون مارکس و مالتوس را پیرامون مسائلی چون فقر، جمعیت و جمعیت اضافی تبیین کند. بخش دوم ترجمه این فصل از کتاب بلامی فاستر به زودی در «انسان‌شناسی و فرهنگ» منتشر خواهد شد. ** عصر مرکانتیلیست‌ها شاهد انکشاف سرمایه‌داری تجاری، ارضی و معدنی در انگلستان بود که در قرن هجدهم جایگزین هلند به عنوان پیشرفته‌ترین اقتصاد سرمایه‌داری شده بود. درآمد حاصل از تجارت ادویه‌جات، شکر، چای، قهوه، تنباکو، طلا، خز و بردگان منجر به افزایش سودها در قالب نظم اجتماعی پسافئودالی انگلیسی شد که در مناطق روستایی در شکل آنچه ریموند ویلیامز «نظام ییلاق‌نشینی (country-house) قرن شانزدهم تا هجدهم» می‌نامید، …

با کدام طرف هستید؟ بمب‌افکن‌ها یا مردمان بی‌دفاع؟

استنلی جانی برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ توضیح مترجم: متن پیش رو به طور خلاصه چند توجیه فراگیر حامیان اسرائیل در جنگ غزه را بیان می‌کند و نادرستی‌شان را اثبات می‌نماید. هر چند شاید در لا به لای متن بتوان رگه‌های حمایت نویسنده از حماس را تشخیص داد، اما چنین متنی در فضای کنونی حاکم بر رسانه‌ها به خوبی می‌تواند خط بطلانی باشد بر توجیهات و استدلال‌های حامیان دولت آپارتاید و حق دفاع از خود آن. موضع حقیقی موضع حمایت از مردم فلسطین و به ویژه مردمان بی‌دفاع غزه است و این موضوعی است که نادیده گرفتنش می‌تواند پیامدهای سنگینی برای تمامی نیروهای دگرگونی‌خواه داشته باشد. ترجمه چنین متنی مشخصاً از همین روست. از زمانی که اسرائیل بمباران غزه را در 7 ژوییه آغاز کرد، دم و دستگاه تبلیغاتی اسرائیل با حمایت رسانه‌های غربی بی‌وقفه برای توجیه این حملات تقلا کرده‌اند. با این حال توجیهات‌شان چندان هم جدید نیستند. آن‌ها دو روایت را تکرار می‌کنند: اینکه «حماس گروهی تروریستی» است و اینکه حملات چیزی نیستند مگر «دفاع از خود». آمریکایی‌ها …

تندر بر آشیانه‌ی چپ (بخش دوم)

الکس کالینیکوس برگردان مهرداد امامی بخش اول در اينجا منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ تصویر: تابلوی معروف «داس و چکش» اثر اندی وارهول، هنرمند آمریکایی، 1986 توضیح مترجم: متن پیش رو بخش دوم مقاله­‌ی مفصّل و اخیر الکس کالینیکوس، نظریه‌پرداز و کنشگر سیاسی چپ بریتانیایی، در مورد وضعیت به­‌اصطلاح احزاب چپ رادیکال در کشورهای اروپایی و آمریکاست. این مقاله در شماره­‌ی جدید انترناسیونال سوسیالیسم در تاریخ 26 ژوئن 2014 انتشار یافت و اینک ترجمه بخش دوم آن پیش روی شماست (می‌توانید برای مشاهده‌ی بخش نخست مقاله به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید). ضدّ سیاست؟ در سرتاسر اروپا خشم ناشی از بحران و ریاضت اقتصادی عمدتاً در راست پوپولیست نمود یافته است. حتی در یونان اعضای آشکارا نازی حزب طلوع طلایی (Golden Dawn) ثابت کرده‌اند که یکی از ذی‌نفعان اصلی فروپاشی در حمایت از احزاب جریان غالب هستند. در هر کجا گستره‌ای از احزاب، از فاشیست‌های احیاءشده‌ی جبهه‌ی ملی در فرانسه تا اتحادیه‌اروپاهراسان راحت‌طلب‌تر حزب UKIP، تبلیغات ضدّ مهاجرتی را با نکوهش گسترده‌تر نخبگان سیاسی‌یی تلفیق کرده‌اند که در زمان بحران صاحب منصب بودند، …

معنای انتخابات اروپا

آلن وودز ترجمه مهرداد امامی منتشر شده در نقد اقتصاد سیاسی انتخابات پارلمانی اخیر اروپا موجی از شگفتی در عرصه‌­ی سیاسی این قاره ایجاد کرده است. پیروزی­‌های بزرگی نصیب احزاب ضدّ وضع موجود در کشورهایی چون فرانسه، یونان و بریتانیا شد و زنگ خطر را برای احزاب سیاسی جریان اصلی به صدا در آورد. این استدلال که انتخابات اخیر نمایانگر چرخشی شدید به سمت جریان راست – و حتی فاشیسم- است به‌کلی نادرست است. در اسپانیا، یونان و پرتغال چرخشی آشکار به چپ صورت گرفت. اگر بتوان از زمین­‌لرزه‌­های سیاسی صحبت کرد، آن‌گاه موج ناگهانی حزب پودموس (به معنای ما می­توانیم) در اسپانیا مطمئناً باید به عنوان زمین­‌لرزه‌­ای سیاسی تلقی کرد. در حقیقت، خصلت اصلی و مشترک در این انتخابات تقابل شدید چپ و راست و افول چشم­‌گیر احزاب میانه بود. تنها در آلمان و ایتالیا حزب CDU آنگلا مرکل و حزب دموکراتیک ماتئو رنزی نتایج قابل‌قبولی کسب کردند. آلمان و ایتالیا تنها کشورهایی هستند که در آن­ها (بنا به دلایل گوناگون)، رأی­‌دهندگان هنوز کاملاً به میانه‌­روی سیاسی و اتحادیه‌­ی اروپا پشت نکرده‌­اند. در ایتالیا، …

بحران اوکراین و کمپانی‌­های آمریکایی استخراج نفت و گاز طبیعی

بحران اوکراین و کمپانی‌­های آمریکایی استخراج نفت و گاز طبیعی نائومی کلاین ترجمه مهرداد امامی منتشر شده در نقداقتصاد سياسي راه غلبه بر پوتین اشباع بازار اروپا از گازهای طبیعی استخراج شده در آمریکاست، یا صنعت استخراج گاز تمایل دارد که ما چنین باور کنیم. به‌عنوان بخشی از هیستری فزاینده‌‌ی ضدّ روسی، دو لایحه تقدیم کنگره‌­ی آمریکا شده ­است ـ یکی در مجلس نمایندگان و دیگری در سنا ـ که در آن‌‌ها سعی می‌‌شود درمجموع به نام کمک به اروپا برای بی­‌نیاز کردنش از سوخت­‌های فسیلی پوتین و نیز بهبود امنیت ملی آمریکا صادرات گاز طبیعی مایع (LNG) تسریع شود. به گفته­ کوری گاردنر، نماینده‌­ی جمهوری‌­خواه کنگره که لایحه‌­ی مجلس نمایندگان را تقدیم کرد، «مخالفت با تصویب این لایحه همانند قطع کردن تلفن بر روی تماس اضطراری دوستان و متحدان‌‌مان» است. ممکن است این اقدام صحیح باشد ـ البته مادامی که دوستان و متحدان‌تان در شرکت­‌های شِورون (Chevron) و شل (Shell) کار می‌­کنند و آن‌‌چه ضرورت دارد لزوم بالا نگه‌‌داشتن سودها در بحبوحه‌­ی ذخایر متعارف روبه‌‌اتمام نفت و گاز {سوخت‌­های تجدیدناپذی} است. برای این‌‌که این …

خاستگاه‌های یکم ماه مه (روز جهانی کارگر) رزا لوکزامبورگ

تصویر: لوکزامبورگ: بوده ام، هستم، خواهم بود!   برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ ایده‌ی مسرت‌بخش استفاده از یک روز رسمی تعطیل به مثابه‌ی ابزاری برای کسب هشت ساعت کار روزانه نخست در استرالیا متولد شد. کارگران در استرالیا در سال 1856 تصمیم گرفتند که با همدیگر دست به سازماندهی روزی بدون کار بزنند که در آن به نشانه‌ی اعتراض و به نفع هشت ساعت کار روزانه، گرد هم جمع شوند و تفریح کنند. روز این جشن قرار بود که 21 آوریل باشد. در ابتدا کارگران استرالیا تمایل داشتند که این جشن را تنها برای سال 1856 برگزار کنند. اما این جشن ابتدایی چنان تأثیر و نفوذی بر توده‌های پرولتاریای استرالیا داشت که در آن‌ها روحی جدید دمید و موجب تکانی اساسی شد به طوری که تصمیم گرفته شد تا این جشن هر ساله برگزار شود. در واقع، چه چیز می‌تواند بیش از تعطیلی دسته‌جمعی کار که بنا به تصمیم خود کارگران انجام شد، شجاعت و ایمان عظیم‌تری به آن‌ها ببخشد؟ کدام چیز به جز فراخواندن نیروهای کارگر می‌تواند دلاوری بیشتری …

لنین، لوکزامبورگ و جنگ: پاسخ انتقادی لنین به جزوه‌ی جونیوس رزا لوکزامبورگ

لنین، لوکزامبورگ و جنگ: پاسخ انتقادی لنین به جزوه‌ی جونیوس رزا لوکزامبورگ جان ریز برگردان مهرداد امامی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ *مقدمه‌ی مترجم: متن کوتاه پیش رو، خوانش جان ریز از نقد لنین به جزوه‌ی جونیوس رزا لوکزامبورگ است که در آن می‌کوشد تا به اختصار لبّ مطلب انتقاد لنین به لوکزامبورگ را، که همانا عدم تمایزگذاری میان جنگ‌های رهایی‌بخش ملی و جنگ‌های امپریالیستی است، بیان دارد. برای اینکه توضیحی کوتاه در مورد جزوه‌ی جونیوس در اختیار داشته باشیم بد نیست مستقیماً از توضیحی که ویراستاران گزیده‌ی آثار لوکزامبورگ آورده‌اند و خوشبختانه در زبان فارسی نیز به همت مترجم توانا، حسن مرتضوی، به آن دسترسی داریم، نقل‌قول مستقیم بیاوریم: «بحران در سوسیال دموکراسی آلمان، بین ماه‌های فوریه و آوریل 1915 که لوکزامبورگ به دلیل مخالفت با جنگ جهانی اول در زندان بود، نوشته شد. وی آن را با نام مستعار «جونیوس» منتشر کرد، نامی که برای امضای مقالات اصلی سیاسی در مطبوعات آلمانی در دهه‌ی 1760 استفاده می‌شد. همچنین ممکن است از نام لوسیوس جونیوس برتوس گرفته شده باشد، شخصیت افسانه‌ای …

اصلاح یا انقلاب: گفتگوی مجله‌ی یونانی هات داک با آلن وودز

اصلاح یا انقلاب: گفتگوی مجله‌ی یونانی هات داک با آلن وودز  برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ مقدمه‌ی مجله‌ی هات داک (HOT DOC): «اصلاح یا انقلاب؟» به زعم آلن وودز، مدت‌‌ها پیش این معمّا پاسخ خود را یافته است. این مسئله که روزا لوکزامبورگ یک‌صد سال پیش مطرحش کرد و چپ اکنون به خود اجازه می‌دهد که دوباره آن را به میان آورد، تا چه حد مرتبط با امروز است؟ وودز به همراه تد گرنت، یکی از نظریه‌پردازان اصلی مارکسیسم در طول دهه‌ی 1970 و 80 در بریتانیا بود. وی عضوی از حزب کارگر و شاخه‌ی «گرایش مبارز» (در زمانی که حزب کارگر هنوز به طور کامل از چپ نگسسته بود) تا 1983 بود، یعنی هنگامی که حزب کارگر تصمیم به اخراج «گرایش رادیکال افراطی» از حزب گرفت. وودز اکنون دبیرکل گرایش انترناسیونال مارکسیستی و تحلیل‌گر مسائل سیاسی در وب‌سایت «در دفاع از مارکسیسم» است. او مدافع «انقلاب بولیواری» است و دوست نزدیک هوگو چاوز بود که آشکارا اعلام می‌کرد کتاب‌های وودز را خوانده است. آلن وودز به عنوان مهمان گرایش کمونیستی …

روسیه، اوکراین و غرب

 آلن وودز  ترجمه مهرداد امامی منتشر شده در نقد اقتصاد سياسي اشاره‌ی مترجم: بحران کریمه که اینک هر لحظه به تنش‌­های آن افزوده می‌­شود، یادآور دورانی است که در آن، احتمال برخورد نظامی مجدد میان نیروهای تأثیرگذار جهانی می‌­رفت و جنگ سرد، مناسب­‌ترین نام برای آن بود. امروز در سال‌­های نزدیک به نیمه‌­ی دهه‌­ی دوم قرن بیست‌­و‌یکم، ولو با توازن متفاوت قوا، بازهم شاهد بروز همان مسایلی هستیم که بخش اعظم قرن بیستم صرف و وقف آن­‌ها شد: حق تعیین سرنوشت، سیاست‌­های امپریالیستی مداخله‌­جویانه، تهدید نظامی، و در یک کلام منافع حیاتی دولت‌­های قدرتمند شمال و مقاومت مردم استثمارشده و عمدتاً بی‌­پناه از شرّ بحران‌­های سیاسی و اقتصادی. آن‌چه گمان می‌­رفت با فروپاشی شوروی از میان رفته، آن به‌­اصطلاح بلوک‌­بندی جهانی میان غرب و شرق، امروز یک‌­بار دیگر در قالب تنش میان قطب‌­های اصلی نظام جهانی، از یک‌سو به نمایندگی ایالات متحد و اتحادیه‌­ی اروپا به منزله‌­ی میراث‌­خواران امپریالیسم و از دیگر سو به نمایندگی روسیه، به مثابه‌­ی نوع نوظهور سرمایه‌­داری امپراتورمآبانه، بروز پیدا کرده است. بحران در شبه‌­جزیره‌­ی کریمه اساساً پیش‌­بینی‌­ناپذیر است، اما همان‌­گونه که …

ميراث ماركسيسم انگليسي

  ميراث ماركسيسم انگليسي «استوارت هال» جامعه شناس و نظريه پرداز مطالعات فرهنگي درگذشت نويسنده: مهرداد امامي منتشر شده در روزنامه شرق استوارت هال، جامعه شناس و نظريه پرداز برجسته مطالعات فرهنگي و از سردبيران بنيانگذار نيو لفت ريويو، 10 فوريه 2014 در 82سالگي پس از جدال با سرطان درگذشت. هال نخستين فردي بود که واژه «تاچريسم» را بر سر زبان ها انداخت و در تمام اين سال ها کوشيد با وجوه تماما مخرب نوليبراليسم بريتانيايي به عنوان هارترين الگوي نوليبراليسم در سطح عمل و نظر مبارزه کند. يکي از آخرين تلاش هاي او و همکارانش (دورين ميسي و مايکل راستين) در قالب مجله «Soundings» بود که سعي داشته و دارند «مانيفست کيلبرن» خود را به عنوان فراخواني عمومي جهت پيوستن به مبارزه عليه نوليبراليسم جهاني کنند. اهميت پروژه «مانيفست کيلبرن» از آن روست که هال و ديگر همکارانش درصدد آنند تا به واسطه پرداختن به اقتصاد سياسي نوليبرال بريتانيا تاثير ويرانگر آن را بر همه وجوه زندگي اجتماعي مدرن برملاسازند و نمونه اي از آنچه را «بديل سوسياليستي» نام گرفته، ولو در عرصه فرهنگ …

جهان «هولوگرافیک» مهرجویی

مهرداد امامی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ در خبرها آمده بود که داریوش مهرجویی در مراسم ختم خواهرش عنوان کرده که آلودگی هوای تهران سبب مرگ او بوده و از مسئولین امر (خانم ابتکار و شهردار تهران) خواسته تا دست از حرف زدن بشویند و به معضل آلودگی هوا جدّاً رسیدگی کنند. (1) فارغ از اینکه دغدغه‌ی جناب مهرجویی چقدر راستین بوده و آلودگی هوا چه خسارت‌هایی به زندگی شهری در تهران وارده کرده، باید به مهرجویی و هنرمندان بزرگی همچون ایشان نکاتی را من باب رابطه‌ی هنر با واقعیات اجتماعی و اساساً نقشی که هنرمندان می‌توانند در راستای پیوند یا عدم پیوند قدرت سیاسی و هنر ایفا کنند، آن هم مشخصاً در قالب لاپوشانی و توجیه نقش نهادها در مورد فجایع اجتماعی، یادآوری کرد. استاد عزیز! هر چند رسم است در چنین شرایطی با داغ‌دیده هم‌دلی کرد و برای او طلب صبر نمود، اما می‌خواهم بگویم که خود شما در چند سال اخیر اگر بیشتر از شهرداری نباشد، کمتر از آن در تداوم و لاپوشانی کردن چنین وضعیتی برای شهر تهران، …

مارکس: طعنه و اسطوره

مارکس: طعنه و اسطوره الکس کالینیکوس ترجمه ی مهرداد امامي كارل مارکس که در بخش اعظم دهه‌ی 1990 با او به‌سان شخصی بی‌ارزش برخورد می‌شد، به شکلی قابل قبول بازگشته است. در طول سال گذشته یا همان حدود، تحلیل‌گران در سازمان‌های بنگاهی از قبیل فایننشیال تایمز و نیویورکر مقالاتی منتشر کرده‌اند که ارتباط اندیشه‌ی مارکس را به جهان معاصر تصدیق می‌کنند. کمتر هفته-ای است که در صفحات اقتصادی گاردین، دست‌کم، ارجاعی به نقد سرمایه‌داری مارکس داده نشود. در واقع، همان‌طور که بیل کلینتون به خوبی بیان می‌کند، «این اقتصاد است، احمق» که تبیین‌گر احیای وجهه‌ی مارکس است. در حالی که سرمایه‌داری جهانی به نظر می‌رسید در نیمه‌ی نخست دهه‌ی 1990 پیروز شده، مارکس به فراموشی سپرده شد. امروز که اقتصاد جهانی در مخمصه‌ی به‌طور روزافزون عمیقی قرار دارد، دوباره به سراغ آثار مارکس می‌روند. با این حال، این بازگشت به مارکس به طرق گوناگون کمتر از آنچه به نظر می‌رسد، جالب توجه است. به رغم احترام و توجه زیادی که اکنون به مارکس می‌شود، جوهر اندیشه‌ی او همچنان تا حد زیادی مبالغه‌آمیز می-نماید. از این …