All posts tagged: محيط زيست

فقط جنبش شورائی سرمایه ستیز کارگران قادر به حل مشکل محیط زیست است

در حالی که بخش اعظم تئوریسیسن های چپ بدون داشتن هیچ دید انتقادی به روابط تولید سرمایه داری به چانه زدن با احزاب و قدرت های حاکمه بر سر این یا آن رفرم و یا شرکت در حاکمیت دولتی سرمایه مشغولند. در شرائطی  که این متفکران مدعی منجی بشریت مسائل محیط زیستی را موردی از موارد کار احزاب بورژوایی سبز می دانند، نقد ضد سرمایه داری و پرولتاریایی مسائل محیط زیستی نیز هر چند اندک و لاک پشتی راه خود را به فضای زندگی و اعتراض و پیکار باز می کند. پایه های نظری این نقد شناخت مارکسی سرمایه و نقد مارکسی اقتصاد سیاسی بورژوازی است. به محض آن که ما نگرش مادی مارکس را بیشتر دنبال کنیم و به عرصه محیط زیست بسط دهیم تصویر واقعی انقلاب پرولتری، بزرگترین و عظیم ترین انقلاب اجتماعی بشر در تاریخ نیز برای ما روشن تر خواهد شد. نکته بسیار مهمی در مورد این انقلاب یا پویه دگرگونی نظم تولید سرمایه داری تا امروز نادیده گرفته شده است و آن این که در شرایط کنونی هیچ جنبش کارگری …

کنفرانس پاریس، ترفند دولت ها، استتار حمام خون زیست محیطی سرمایه

سران دولت های سرمایه داری در 30 نوامبر در پاریس به دور هم جمع شدند تا با سخنرانی های پر طمطراق و صدور آفیش های پرفریب، زشت ترین دروغ ها را در لفاف تصمیم برای مقابله با گرمایش زمین!!! تحویل کارگران دنیا دهند. آنها این بار مخصوصاً در سطح رؤسای جمهور، سلاطین و حاکمان سرمایه اجتماع کردند، زیرا از تکرار آنچه در اجلاس کپنهاک رخ داد وحشت داشتند. شرکت کنندگان در نشست کپنهاک عده ای پژوهشگر بودند، آنها توان ایجاد هیچ خطری برای سرمایه نداشتند و اهل چنین کاری نبودند، اما مطالبی را مطرح ساختند که: 1. ولو به زبان بی زبانی، دروغ ها و فریبکاریهای سرمایه داران و دولتها را در مورد اینکه گویا به مسائل محیط زیست انسان ها می اندیشند!! افشاء می کرد. 2. مهار افزایش گرمای زمین در سطح  2 درجه تا سال 2100 را در برنامه کار دولت ها قرار می داد. کل تلاش کنفرانس پاریس این بود که اولاً  بورژوازی جنایتکار جهانی را از تقبل وظیفه اخیر معاف سازد، ثانیاً طومار افشاگری های نوع کنفرانس کپنهاک را در هم …

رویکرد رادیکال به بحران جوّی

کریستین پارنتی ترجمه منصور احسان منتشر شده در نقد اقتصاد سیاسی گرایش‌های مختلف در تفکر سبزها معتقد است که نظام سرمایه‌داری قادر به حفظ رابطه‌ای پایدار با طبیعت غیرانسانی نیست چراکه به‌عنوان یک نظام اقتصادی، سرمایه‌داری الزام به گسترش دارد در حالی‌که زمین محدود است. این‌گونه مباحث را می‌توان در نوشته‌های اکوسوسیالیسم، اکوآنارشیسم، بوم‌شناسی عمیق، و حتی بسیاری از سبزهای حاکم (اگرچه نامی از نظام اقتصادی نمی‌برند) که بر خطرات «توسعه» تمرکز دارند مشاهده کرد. تمام این حرف‌ها می‌تواند حقیقت داشته باشد. سرمایه‌داری، نظامی که در آن بنگاه‌های با مالکیت خصوصی می‌باید دایماً در رقابت با یکدیگر در تولید و فروش از هم جلو بزنند، ممکن است توانایی تطبیق دادن خود با محدودیت‌های موجود در طبیعت را نداشته باشد. اما آیا به این معناست که سرمایه‌داری توانایی حل بحران فعلی جوّی را هم ندارد. بحران جوّی به‌علت گستردگی‌اش می‌تواند به‌عنوان تجمیع تمامی مشکلات زیست‌محیطی (نابودی جنگل‌ها، صید بیش از حد آبزیان، کاهش آب شیرین، فرسایش خاک‌ها، نابودی تنوع زیستی، آلودگی شیمیایی) ظاهر شود. اما توقف تولید گازهای گلخانه‌ای یک معضل بسیار مشخص‌تر است؛ مبرم‌ترین زیرمجموعه در …

خوزستان و گرد وغبار 13 ساله

شهناز نیکوروان کانون مدافعان حقوق کارگر «وارد پمپ بنزین شلنگ آباد1 که می‌شوی انبوهی از زنان و دختران و کودکان و حتی مردان جوانی را می‌بینی که معتاد و به گدایی مشغولند.» خوزستان نامی بسیار آشنا و یادآور مصایب جنگ خانمان‌سوزی است که بسیاری، عزیزان و جوانانشان را در آن از دست داده‌اند. کسانی که سال‌های قبل از 57 را به یاد داشته باشند، می‌دانند به رغم مشکلات بسیاری که بر زندگی مردم و کارگران این استان حاکم بوده، به خاطر وجود کارشناسان و متخصصان خارجی در این استان، زیرساخت‌هایی نه چندان عالی ساخته شده بود. از آن جمله می‌توان به جاده و راه‌آهن تهران– جنوب و فرودگاه‌هایی اشاره کرد که بیشتر در شهر صنعتی آبادان برای جابه‌جایی کارشناسان و متخصصان تدارک دیده شده بود. در همان حال شرایط اسفباری بر زندگی مردم حاکم بود. به عنوان نمونه می‌توان به شرایط بسیار سخت حاکم بر زندگی مردم فقیر مسجد سلیمان و سایر شهرهای صنعتی خوزستان اشاره کرد که به خاطر فقر تغذیه، زنان باردار فقیر از سر ناچاری برای جبران سوء‌تغذیه‌ی خود از خون کشتارگاه‌ها …

کاسبان گرد وغبار

آرمان- صباالسادات حسینی: هرچند روز جمعه اعلام شد گردوغبار از آسمان خوزستان رخت بربسته است، از سویی عنوان می‌شود این گردوغبار به استان‌های همجوار مانند ایلام و کرمانشاه نیز سرایت کرده است و از طرف دیگر اعلام می‌شود احتمال می‌رود بازهم گردوغبار به خوزستان برگردد. در میان این اظهارنظرها درباره گردوغبار بی‌سابقه در خوزستان همچنان ادامه داشته است، برخی رسانه‌های منسوب به طیف‌های خاص به سیاسی کردن مساله زیست‌محیطی رخ داده در غرب کشور ادامه دادند. کاسبان گردوغبار بدون اینکه به این واقعیت توجه کنند که این پدیده یک‌شبه به وجود نیامده از سازمان محیط زیست که تنها نقش نظارتی درمورد این پدیده را دارد، خواستند تا یک‌شبه موضوع را حل کند. با این وجود رئیس سازمان حفاظت محیط زیست اعلام کرد وعده غیرواقعی به مردم نمی‌دهیم. هفته گذشته بر اساس اعلام سازمان محیط زیست خوزستان، میزان غلظت گرد و خاک هوای اهواز و چند شهر دیگر در استان خوزستان از 9 هزار میکروگرم بر مترمکعب عبور کرده و 66 برابر حد مجاز رسیده بود.مدارس اهواز و 9 شهرستان استان خوزستان در روز سه‌شنبه برای …

مگر ما کارگران آدم نیستیم؟- رضا رخشان

  ظرف چند روز گذشته وحتا همین حالا که مشغول نگارش این متن هستم ،گردوخاک شدیدی استان خوزستان را در برگرفته است. بطوریکه دید بشدت کاهش یافته و مهمتر اینکه ، نفس کشیدن بسیار سخت شده است.کافیست که نیم ساعت بیرون از خانه باشی تا تمام بدن آدمی را خاک در بر گیرد.دهان طعم خاک میگیرد ونوشیدن اب توام با طعم خاک .این در حالیست که مدتهاست که خوزستان دراین شرایط سخت محیط زیستی بسر میبرد.و آنچیزی که بشدت فزونی یافته است ،افزایش چشمگیر بیماران مبتلا به انواع مرضهای تنفسی و انواع حساسیتهاست.با این حال درین شرایط دشوارو در واکنشی فوری از سوی دولت ومسئولین مربوطه معمولا تمامی مدارس وادارات دولتی و بانکها وسایر دوائر عمومی را که در محیط دربسته فعالیت مینمایند را تعطیل می کنند.اما کارگران که در فضای ازاد مشغول بکارهستند وبیشترین تاثیر این آلودگی بر روی بدن آنهاست،شامل این تعطیلی نمیشوند.چرا ؟مگر ما آدم نیستیم؟ مگر این گردوخاک ،هوشمند است که روی بدن کارگران تاثیر نگذارد؟تاکی این نگاه تحقیر آمیز در مورد کارگران باید دوام داشته باشد؟براستی این دو بوم و …

نابودی محیط زیست و فحشای گسترده دانشمندان در نظام کاپیتالیستی…

  » … ولی الان برای تفکر هیچ وقت باقی نمانده است. حتی اگر بشریت تاثیرگذاری منفی به آب و هوا را بشدت کاهش دهد باز هم برخی نواحی هست که آن‌ها را ممکن نیست از محو شدن نجات داد. » ه وقوع حوادث پیشبینی شده تا اواسط قرن 21 اجتناب‌ناپذیر است. متأسفانه باید اعتراف کرد که جزایر مالدیو محکوم به محو شدن و نجاتش میسر نیست. سرنوشت بقیه سرزمین ها هنوز به اعمال انسان بستگی دارد… « چندی پیش در تلویزیون هلند یک فیلم مستند در باره چگونگی دستکاری افکار عمومی و بی اثر کردن هشدارهای دانشمندان متعهد در باره نابودی محیط زیست در 50 سال گذشته دیدم… شرکتهای چندملیتی هر بار که مقاله افشاگرانه مهمی در باره نابودی محیط زیست منتشر شده، فورا با اجیر کردن تعدادی از به اصطلاح دانشمندان به نوشتن مقالاتی مخالف می پردازند و به نوعی ثابت می کنند که افزایش گرمای کره زمین و تحولات جوی ربطی به نوع تولید و مصرف انسانها ندارد! یا اینکه این ارتباط را بطور قطعی نمی توان اثبات کرد!… پس روی آوردن …

نقد اتوپی کشت آلی سرمایه داری

حسن عباسی نقد اتوپی کشت آلی سرمایه داری در کتاب «سرمایه داری و فاجعه آلودگی محیط زیست» بطور مفصل به کشاورزی صنعتی سرمایه داری و نقش آن در تخریب محیط زیست و بخصوص تولید سموم گیاهی، تهی کردن خاک از مواد لازم جهت افزایش سود و عرضه کالاهای کم ارزش کشاورزی به کارگران، افزایش افزوده ها و مکمل های غذایی در تلاش پر کردن جای خالی این مواد و بالاخره افزوده های تکنیکی به غذاهای آماده در راستای افزایش طول عمر و آذین کردن کالاها برای افزایش هر چه بیشتر فروش آنها صحبت کردم. در نوشته حاضر به حوزه ای از تولید کشاورزی سرمایه داری می پردازم که از حدود 4 دهه پیش با عناوین کشاورزی زیستی، کشت طبیعی، کشاورزی آلی ویا کشاورزی ارگانیک (Organic farming) سرمایه های قابل توجهی را به سوی خود سرازیر ساخته است. صاحبان این سرمایه ها آنچنان که بنمایه و طبیعت تولید سرمایه داری است همگی جستجوی خود برای سود افزون تر و طلائی تر را در « خدمت» به بشر و در این جا « خدمت به سلامتی بشر» …

زندگي با تن و رواني خاكستري

 زندگي با تن و رواني خاكستري غزل حضرتي/ شهرري، خيابان‌هاي مركزي شهر چون آزادي و انقلاب، ‌مناطقي چون اقدسيه و دروس در شمال شهر، مناطقي‌اند كه بيشتر مواقع از آلودگي مصون نمي‌مانند. با حسابي سرانگشتي شايد بتوان گفت تنها مناطق پاي كوه و غربي شهر هستند كه شاخص آلودگي را در حد پايين‌تري نشان مي‌دهند. مردم اين مناطق ‌قرار است در درازمدت ‌به انواع و اقسام بيماري‌هاي جسمي و روحي مبتلا شوند. بي‌خيال كه نگاه كنيم، ‌يك هواي آلوده است كه نهايتا مي‌خواهد خس خسي به قفسه سينه مردم دهد و سوزش چشمي به بار بياورد، ‌باعث مرگ كه نمي‌شود. كمي با خيال‌تر كه نگاه كنيم‌، افسردگي است، پرخاشگري است، ‌حواس پرتي است، سكته و ايست قلبي است، ‌سرطان است كه از صدقه سر هواي آلوده، ‌گريبان مردم را گرفته، ‌دودستي و رها نمي‌كند. اين گزارش، شرح كوتاهي است از همزيستي مردم شهرري با هواي آلوده كه يكي از آلوده‌ترين مناطق تهران است. تحمل ماسك را ندارم دستفروشي است 60 ساله، ‌كنار ميدان اصلي بساطش را پهن كرده. وقت ناهار است، ‌قابلمه‌يي فلزي در دستانش …

دنبال آسمان آبی و زمین پاک

آرمان- صباالسادات حسینی: آسمان آبی، زمین پاک؛ این عنوان طرحی است که از ماه گذشته شهرداری تهران اجرای آن را کلید زده است، آلودگی هوا، مدیریت پسماند و ترافیک سه معضل اصلی در کلانشهرهای کشور به‌ویژه تهران است و این طرح قرار است این سه معضل اساسی را در کشور سامان دهد. روزهای گذشته این طرح طی مراسمی با حضور جمعی از مدیران شهری و با اولین اجرای طرح مرد سفید با هدف آموزش رفتارهای ترافیکی و ارتقای فرهنگ رانندگی، در تهران آغاز شد. تصور نمایندگان مجلس بر این است که کمپین آسمان آبی، زمین پاک ازجمله برنامه‌هایی است که در آینده‌ای نه‌چندان دور به تغییر سبک زندگی شهروندان منجر خواهد شد. مدیریت پسماند در کشور ما بحثی است که در سال‌های اخیر بارها مطرح شده است، با وجود این بررسی‌ها نشان می‌دهد سازمان‌های مسئول در این زمینه توفیقات چندانی به‌دست نیاورده‌اند. از زباله به‌عنوان طلای کثیف یاد می‌شود، زباله‌ها برای بسیاری از شهرداری‌ها در شهرهای مختلف جهان یک منبع درآمد مهم به شمار می‌رود با این وجود مسئولان شهری در پایتخت ایران اعلام کرده …

نظام اقتصاد سرمایه داری: بالاترین حدّ بیگانگی انسان و تخریب محیط زیست

آناهیتا اردوان تغییرات ناگهانی آب و هوا به عنوان تشتتی نامتعارف و نگران کننده در دهه های اخیر سر تیتر اخبار،گزارشات و تحقیقات دانشگاهی را بخود اختصاص داده است. تاثیر طبیعی فرایند گلخانه ای برای اتمسفر حیاتی می باشد که با انباشت شدن دی اکسید کربن، متان و دیگر گازهای گلخانه ای در اتمسفر، گرمایی که در فضا منتشر می شود را به دام می اندازد. تاثیر طبیعی فرآیند گلخانه ای همراه با اثر حرارت خورشید باعث می شوند تا زمین برای تمام موجودات از جمله انسان قابل سکنی گردد. پدیدۀ گلخانه ای که در حالت طبیعی مدافع حیات موجودات زنده است با تولید بیش از حد گازهای دی اکسید کربن، متان و نیتروژن بدلیل استفادۀ بی رویه از سوختهای فسیلی توسط انسان،گسترش نامطلوب پیدا کرده و دمای هوا را بشدت، گرم کرده است. بر اساس گزارشی مندرج در «ساینس دیلی» مورخ اوّل دسامبر 2014، یک تیم تحقیقاتی، علت اصلی «گرمایش زمین» را بطور مستقیم،»تولید و انتشار دی اکسیدن کربن بدلیل استفاده از سوخت فسیلی که بوسیلۀ انسان از اواخر سال 1800میلادی آغاز گردیده، اعلان …

سرنوشت دریاچه ارومیه در انتظار خزر؟

 بابک مهدیزاده ١٠٠نماینده مجلس نهم طرحی را امضا کردند که به موجب آن آب دریای‌خزر به مشهد انتقال یابد با این توجیه که ١٠ الی ١٢‌میلیون نفر از ساکنان خراسان‌شمالی و رضوی، گلستان و سمنان از آب شیرین بهره‌مند شوند. این نمایندگان درصدد ارایه بحران کم‌آبی در بعضی از مناطق کشورند و معتقدند این طرح هزینه چندانی را برای کشور در پی ندارد و با کمترین میزان خسارت زیست‌محیطی روبه‌رو است. طرحی که این نمایندگان تصویب کرده‌اند و ‌باید در کمیسیون‌های مجلس و صحن علنی به تصویب برسد موافقان و مخالفان زیادی دارد. نه‌تنها در بین مدیران دولتی و نمایندگان مجلس که در بین متخصصان محیط‌زیست نیز مباحث و چالش‌های زیادی را برانگیخته است. اما طرح بزرگتری هم به موازات آن در حال اجراست که می‌خواهد آب‌های نه فقط دریای خزر که آب‌های دریای‌ عمان و خلیج‌فارس را نیز شیرین کند و با احداث لوله به فلات مرکزی ایران ببرد. طرحی که معاون وزیر نیروی دولت قبلی در اواخر عمر دولت دهم خبر از کلنگ‌زنی فاز اول آن در ساری داده بود و قرار بود …

سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل ششم

  حسن عباسی سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل پنجم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل چهارم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل سوم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم ادامه سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل اول سرمایه داری و محیط کار و زیست سرمایه داری و دعوی دروغین چالش آلودگی محیط زیست مجمع بین المللی تغییرات آب وهوایی (IPCC) اخیرا آخرین اجلاس دور پنجم نشست های (AR5) خود را با جمع بست نتایج سه کنفرانس قبلی (استکهلم، یوکوهاما و برلین) در کپنهاک در تاریخ 2 نوامبر 2014 به پایان رسانید. می گویم جمعبندی سه کنفرانس قبلی، زیرا در نشست کپنهاک موضوع جدیدی اضافه نشده و تحقیقات جدیدی را پایه گزارش خود قرار نداده است. ابتدا به توضیح برخی مسائل محیط زیستی مهم که در این گزارش آمده می پردازم. برای کسب اطلاعات بیشتر در این زمینه به فصل اول و چهارم «سرمایه داری و فاجعه محیط زیست» …

مردم: برای آلودگی هوا چاره‌ای بیندیشید!

آزاده عامری: هر روز هوایی را که تنفس می‌کنیم، به آرامی جسم و روحمان را به سوی انواع بیماری‌ها و در نهایت مرگ پیش می‌برد، به قول معروف باید بسوزیم و بسازیم تا شاید مدیران مربوط برای رفع این بحران به راه‌حلی برسند! در گذشته باد می‌آمد و آلاینده‌های هوای تهران را با خود می‌برد، حالا باد می‌آید و گرد و غبار شهرها را جمع می‌کند و به تهران می‌آورد، تنها از مراکز کنترل کیفیت هوا هم این جمله ملکه ذهن ما شده که هوای پایتخت برای چندمین روز متوالی ناسالم است. مدیران این مراکز اعتقاد دارند پدیده گرد و غباری که آسمان تهران را تیره و تار کرده منشأ طبیعی دارد و به دلیل تغییر اقلیم پایتخت و همچنین آغاز خشکسالی است اما به نظر می‌رسد در همین شرایط هم می‌توان با تدبیر و برنامه‌ریزی راهی برای کاهش آلودگی هوا یافت و از بار نگرانی شهروندان کاست. بر همین اساس نظر چند تن از شهروندان را درباره این معضل و همچنین انتظارات‌شان از مدیران برای کاهش آلودگی هوا جویا شدیم. در این مجموعه گزارش‌ها …

سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل چهارم

حسن عباسی سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل سوم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم ادامه سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل اول سرمایه داری و محیط کار و زیست   فصل چهارم انرژی اتمی، آخرین ارمغان سرمایه داری استفاده از آخرین دستاوردهای علم و تکنیک برای افزایش باز دهی کار پدیده همزاد سرمایه داری است به طوری که بدون آن انباشتی صورت نخواهد گرفت و در نتیجه مرگ سیستم تسریع خواهد شد. قطعاً این سخن هیچ ربطی به حرف کارل کائوتسکی و نظریه از بیخ و بن نادرست وی پیرامون تسلیم جبرگرایانه و دترمینیستی سرمایه داری در مقابل سوسیالیسم ندارد، گور سرمایه داری را نه مجرد انحطاط و پوسیدگی تاریخی اش که فقط توده های کارگر آگاه متشکل در شوراهای سراسری ضد بردگی مزدی و آماده برنامه ریزی سوسیالیستی کار و تولید و زندگی اجتماعی خواهند کند. بحث ما اینجا اما چیز دیگری است. سرمایه داری برای بقای خود به هر جنایتی دست می …

لب‌های خشکیده ایران

بحران آب؛ ابعاد، ریشه‌ها و راه‌حل‌ها لب‌های خشکیده ایران محمدرضا معززی .پژوهشگر مدیریت منابع آب در دانشگاه واترلو کانادا به‌تازگی مقاله‌ای با عنوان «مدیریت آب در ایران؛ دلایل بحران فزاینده چیست؟» به قلم دکتر کاوه مدنی، استاد و محقق مرکز سیاست محیط‌زیستی دانشگاه سلطنتی لندن در ویژه‌نامه مربوط به امنیت آب در خاورمیانه در نشریه پژوهشی «مطالعات و علوم محیط‌زیست» منتشر شده است که به تحلیل بحران آب در ایران می‌پردازد. نویسنده در این مقاله ضمن اشاره به سابقه غیرقابل انکار تاریخی ایران در پیشروبودن در مدیریت پایدار منابع آب، وضعیت کنونی را بسیار بحرانی با ابعادی وسیع و عمیق دانسته و به بررسی ریشه‌های ایجاد آن و راهکارهای خروج از آن پرداخته است. به عقیده او به‌طورکلی عطش تصمیم‌گیران ایران به توسعه پرشتاب و بدون توجه به هزینه‌های زیست‌محیطی از ریشه‌های نابودی و آسیب‌های جدی زیست‌محیطی و بحران آب محسوب می‌شود. در ادامه خلاصه‌ای از تحلیل کارشناسی وی آورده شده است. زوایا و نشانه‌های بحران چالش‌های نوین آب و مدیریت آن – از جمله خشک‌شدن دریاچه‌ها و رودخانه‌ها، کاهش منابع آب زیرزمینی، فروکش‌کردن زمین، …

محیط‌زیست در زمان انقلاب صنعتی (ترجمه فصل سوم کتاب سیاره‌ی بی‌دفاع)

جان بلامی فاستر برگردان مهرداد امامی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ *مقدمه مترجم: متن پیش رو نخستین بخش ترجمه‌ی فصل سوم کتاب مهم و روشنگر «سیاره‌ی بی‌دفاع: تاریخچه‌ی اقتصادی محیط‌زیست» (1999، انتشارات مانتلی ریویو) اثر جان بلامی فاستر است که در آن بلامی فاستر با نگاهی دقیق و ماتریالیستی به تاریخ تحول سرمایه‌داری سعی می‌کند از خلال آن تاریخچه‌ای از محیط‌زیست و مسائل مرتبط به آن را ارائه دهد و نظریات شخصیت‌هایی چون مارکس و مالتوس را پیرامون مسائلی چون فقر، جمعیت و جمعیت اضافی تبیین کند. بخش دوم ترجمه این فصل از کتاب بلامی فاستر به زودی در «انسان‌شناسی و فرهنگ» منتشر خواهد شد. ** عصر مرکانتیلیست‌ها شاهد انکشاف سرمایه‌داری تجاری، ارضی و معدنی در انگلستان بود که در قرن هجدهم جایگزین هلند به عنوان پیشرفته‌ترین اقتصاد سرمایه‌داری شده بود. درآمد حاصل از تجارت ادویه‌جات، شکر، چای، قهوه، تنباکو، طلا، خز و بردگان منجر به افزایش سودها در قالب نظم اجتماعی پسافئودالی انگلیسی شد که در مناطق روستایی در شکل آنچه ریموند ویلیامز «نظام ییلاق‌نشینی (country-house) قرن شانزدهم تا هجدهم» می‌نامید، …

سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل سوم

  سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم ادامه سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل اول سرمایه داری و محیط کار و زیست فصل سوم دفع آفات نباتی یا رفع زندگی انسانها سرمایه، زیست کشی و تولید زیست کش ها در اقتصاد کالائی و فاز عالی تکامل آن یعنی تولید سرمایه داری، محصول کار انسانها، بر اساس کار اجتماعاً لازمی که در آنها نهفته است داد و ستد می گردد. در اینجا، ارزش مبادله همه چیز است، اما کالاها برای اینکه مبادله شوند باید ارزش مصرفی نیز دارا باشند. در کشاورزی سرمایه داری حفظ همین ارزش مصرفی محصول چه در پروسه تولید و سامان پذیری، دستخوش مخاطرات زیادی است. آفات گیاهی مهم ترین و تأثیرگذارترین بخش این مخاطرات را تشکیل می دهند. فارمدار سرمایه دار برای فرار از تحمل هزینه های باز تولید محصول مورد هجوم آفت ها،راه استفاده از سموم دفع آفات را پیش می گیرد، او با این کار نه فقط هزینه های تولید مجدد را دور …

سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم ادامه

دریافت نسخه پ د اف سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل اول سرمایه داری و محیط کار و زیست فصل دوم: ادامه افزوده های تکنیکی به غذا حربه ای جهت پوشاندن تعفن و پوسیدگی سرمایهداری در فصل پیش گفتم که سرمایه داری کشاورزی با از بین بردن حاصلخیزی زمین و تهی کردن آن از موادی که برای یک کالای کشاورزی لازم است حجم محصول را بالا می برد و سود عظیم تری نصیب سرمایه دار می سازد. در راستای تحقق همین هدف طول عمر زمین را کوتاه می کند. اینها گفته شد، اما مسائل ناگفته ای نیز در همین مورد باقی ماند. این را همه می دانیم که سرمایه بارآوری نیروی کار را افزایش می دهد، نیاز خود به این نیرو را به صورت نسبی می کاهد، فرایند انحلال و اضمحلال کارگر در پویه تولید سود و جدائی او از کارش را هر چه پرشتاب تر و کوبنده تر می نماید و بالاخره هیچ بودن و بی ارزشی کارگر و زندگی وی …

103 سد نفس دریاچه ارومیه را بریده است!

خسرو صادقی بروجنی   منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ رودخانه، اقیانوس ها، دریاچه ها و دریاها که از مهمترین منابع نیرو و انرژی به حساب می آیند، طی میلیون ها سال (بدون دخالت انسان)، به طور طبیعی مسیر خود را از مرتفع ترین کوهها و … پیدا کرده اند. از زمانی که انسان با دخالت های بی رویه مسیر طبیعی آب ها را تغییر داده و اقدام به سدسازی نموده است، در عمل باعث تغییرات وسیعی در جریان طبیعی مسیر آن ها نموده است. که در عمل ضرب المثل فارسی «بر سر شاخه نشستن و بن بریدن» را به یاد می آورد. طبق آمار موجود، در ۱۰ سال گذشته 248 سد در دنیا با مطالعه و آگاهی به دلایل مختلف در کشورهای گوناگون تخریب شده است. ﺳﺪ ﺳﺎزی در ﺑﯿﺸﺘﺮ ﺟﺎھﺎی دﻧﯿﺎ ﻣﻨﺴﻮخ ﺷﺪه اﺳﺖ .ﺣﺘﯽ ﺳﺪ ﺑﺰرگ آﺳﻮان ﮐﻪ روی رود ﻧﯿﻞ ﺑﺴﺘﻪ ﺷﺪه و در ﺣﮑﻢ ﺷﺮﯾﺎن ﺣﯿﺎﺗﯽ ﺑﺮای ﻣﺼﺮی ھﺎ ﺑﻮد اﻣﺮوز ﺑﻪ ﻋﺎﻣﻞ ﺗﺨﺮﯾﺐ و ﻧﺎﺑﻮدی زﻣﯿﻦ ھﺎی ﮐﺸﺎورزی و ﺑﺮ ھﻢ ﺧﻮردن روال رﺳﻮب ﮔﺬاری در ﺳﻮاﺣﻞ ﻧﯿﻞ …

چرا مدافعان محیط زیست باید از مبارزات کارگران حمایت کنند

چرا مدافعان محیط زیست باید از مبارزات کارگران حمایت کنند استفانی مک میلان برگردان: بابک پاکزاد این مطلب به طور خاص و ويژه، به مبارزه طبقاتی تا آنجا که به بحران محیط زیست مربوط می شود می پردازد. و به تمام دلایل دیگری که برای آنها باید مبارزه طبقه کارگر را بسیج و از آن حمایت کرد نخواهد پرداخت. نخست، ما باید این حقیقت را به رسمیت شناسیم که سرمایه داری جهانی به سوی نابودی محیط زیست پیش می تازد. مشکل به پیشتر از خود سرمایه داری برمی گردد. ترکیب شدن تقسیم جنسیتی کار اولیه با ورود به عصر کشاورزی و شیوه اسکان دائمی مرتبط با آن، صحنه را برای تقسیمات طبقاتی و انباشت خصوصی مازاد ثروت مهیا ساخت. پایداری و ثبات این ساز و کار مستلزم توسعه دولت ها با ارتش ها و ستم اجتماعی و سرکوب جهت تضعیف مخالفت های داخلی ، و ایدئولوژی هایی بود که آن ها را عادی و مقدر جلوه می دهند. و همانطور که زمین دچار فرسایش و منابع، سریع تر از آن چه به طور طبیعی احیا …

سرمایه داری و محیط کار و زیست – فصل دوم

برای مطالعه پیشگفتار لطفا کلیک کنید فصل اول در اينجا فصل دوم سرمایه، تبدیل ذخائر حیاتی زمین به اهرم افزایش سود و گرسنه سازی کارگران فراورده های کشاورزی، محصولات غذائی پایه، ترکیبات اولیه آلی ( نفت و گاز و مواد پایه پتروشیمی) فلزات و انواع سنگ های معدنی در زمره مواد خام هستند. از میان این مواد، کالاهای کشاورزی وضعی خاص دارند. حجم تولید، هزینه تولید و لاجرم ارزش این تولیدات به گونه ای چشمگیر، زیر فشار عوامل تعیین کننده طبیعی است. عواملی مانند نوع و کیفیت زمین، مناسب بودن و نبودن فصول، میزان شیوع آفات نبانی و نوع بذر که هر کدام تأثیرات زیادی در این گذر بر جای می گذارند. این امر به نوبه خود، پروسه تولید، رقابت و ارزش افزائی کالاهای نیازمند به کاربرد این محصولات را نیز متأثر می سازد. مشکلات مربوط به پیش بینی دقیق میزان کافی تولید مواد اولیه و کمکی یا تغییرات قیمت این کالاها بر اثر تغییر عوامل طبیعی باعث می شود که سرمایه داران این حوزه حتی از طریق مونوپل ویا کارتل نیز نتوانند تسلط دلخواه …

سرمایه داری و محیط کار و زیست

توضییح مجله هفته: این مقاله بدلیل مشگلات فنی ناخواسته در هنگام انتشار، با اشتباهاتی منتشر شد که با چاپخش مجدد آن بدین وسیله پوزش میخواهیم سرمایه­داری و محیط کار و زیست   حسن عباسی   پیش­گفتار به جرات باید گفت که در تاریخ چند صد ساله سرمایه­داری و فراتر از آن، در سراسر تاریخ زندگی بشر، هیچ کس با موشکافی مارکس قادر به تجزیه و تحلیل کُل مسایل اقتصادی و سیاسی یک شیوه تولید اجتماعی نشده است. دید ژرف و آینده­نگر انتقادی او مرزهای ناپیدا و هنوز هم غیر آشکار تخریب محیط زیست توسط سرمایه را می­دید. با همان نگرشی که شرایط کار و استثمار و جدایی کارگر از کارش را می­کاوید، انهدام و نابودی محیط زندگی و تهدید سلامتی و جان او در این شیوه تولید را نیز آناتومی می­کرد. (در این رابطه می­توان به تحلیل­های عمیق و طولانی او در مورد گزارش­هایی درباره بهداشت عمومی و گزارش­های بازرسان کارخانه­ها، گزارش استثمار کودکان در انگلستان و هم­چنین شرایط طبقه کارگر در انگلستان از فردریش انگلس مراجعه کرد). مارکس در صد و پنجاه سال پیش که …

تالاب‌های ایران درگیر و دار مرگ و زندگی

حمیده امینی‌فرد دیروز هامون، امروز ارومیه، فردا شادگان و… حالا؛ اما این تالاب‌های خشک شده؛ امان مردم منطقه را بریده‌اند. آن‌ها که روزی سرچشمه حیات و روزی بودند به برزخی تبدیل شده‌اند که توفان‌های نمکی، گرد و غبار و مشکلات بهداشتی کمترین پیامد بی‌آب شدنشان است. خشکیدن تالاب‌ها اکنون، یک فاجعه هولناک زیست محیطی است که تا نابودی کامل، فاصله زیادی ندارند.صحبت، اما فقط درباره هامون و ارومیه نیست که حالا به اذعان خیلی‌ها از محلی‌ها گرفته تا گزارش‌های کارشناسان و اهالی فن، تعداد زیادی از تالاب‌های کشور با مشکل کم آبی یا بی‌آبی روبه‌رو هستند. خشکسالی، تغییرات اقلیم و عواقب مدیریت ناپایدار منابع آبی، امروز بلای جان تالاب‌های ارزشمندی شده‌اند که حیات ما به نوعی به ماندگاریشان وابسته است.تصور آینده‌ای گرم و خشک برای ایران، امروز حتی پای نهادهای بین‌المللی و دولت‌های مدافع محیط زیست جهانی را هم به میان کشیده؛ کمک یک میلیون دلاری ژاپن و ورود مستقیم برنامه عمران ملل متحد به مسأله تالاب‌های ایران در راستای همان همدلی مجامع جهانی است برای نجات کره زمین و حل مسائل زیست محیطی. کمک‌های …

پول براي واردات بنز و پورشه و ساختن كاخهاي سربه فلك كشيده هست اما كارگران كارخانه قو بروند به جهنم!

در حاليكه بنزين غير استاندارد و اتومبيلهاي فرسوده و كارخانه هاي كهنه و غير استاندارد ساكنان تهران راراهي بيمارستان و قبرستان كرده است، دولت تدبير و اميد ناگهان خواب نما شده و عشق عميق خود را به محيط زيست فقط براي كارگران كشف كرده، كارخانه هاي قديمي كه آلوده كننده هواي تهرانند با بي برنامگي كامل به نقاط دور دست كشور تبعيد ميشوند و كارگران و كاركنانش راهي خيابان و بيكار! در منطقه ۱۶ تهران يكي از قديمي‌ترين كارخانه‌هاي تهران زندگي مي‌كرد. كارخانه‌اي كه سبب مي‌شد آلودگی زیست‌محیطی، صوتی و هوا از مهمترین دغدغه‌های ۴۰ هزار نفر ساکنین این منطقه باشد و سلامتی آنها را تحت‌الشعاع خود قرار دهد. اما طي اين سال‌ها انتقال كارخانه قو همان كارخانه‌اي كه شايد هر ايراني يكبار از محصولاتش استفاده كرده باشد یک مطالبه عمومی شده بود كه به دلايلي به سرانجام نمي‌رسيد. مشکلاتی مربوط به بخش مالی، اجرایی و یا مطالبات به حق کارگران مشغول به کار در این کارخانه باعث شده بود مطالبه عمومي برای تعطیلی اين کارخانه بود با بيست سال تاخير مواجه شود. حال بعد …

مشاهده لکه های جدید آلودگی در دریای خزر/ نگرانی ساحل نشینان از مرگ ماهیان

آلودگیهای نفتی، ورود پسابها و فاضلابها آلودگیهای میکروبی و … همواره ذخایر دریایی خزر را تهدید می کنند و نگرانیهایی را برای ساحل نشینان ایجاد می کند.   دریای خزر در نوار شمالی ایران 700 کیلومتر ساحل دارد که از 338 کیلومتر از آن در استان مازندران واقع شده است و مشاهده لکه های نفتی در روزهای گذشته در سواحل غرب مازندران سبب ایجاد نگرانیهای شده است. آلودگیها منشاء نفتی دارد مدیرکل محیط زیست مازندران با اشاره به مشاهده یک لکه آلودگی به مساحت دو هزار متر مربع در حوزه آبهای استان در سواحل دریای خزر گفت: مشغول رصد این آلودگی هستیم. ناصر مهردادی در گفتگو با خبرنگار مهر افزود: بررسی های اولیه نشان می دهد که این آلودگی ها نتیجه فعالیتهای نفتی شمال دریای خزر است. وی با اشاره به اینکه این لکه نفتی گسترش نمی یابد، و اکنون در سواحل غربی استان مازندران مشاهده شده است درباره پیامده های این لکه نفتی افزود: این آلودگی پس از مدتی به ساحل منتقل می شود و این نگرانی وجود دارد و بحث اکتشاف نفت در …

سرمایه‌داری و محیط زیست

Photo preussiescher kulturbesitz   سرمایه‌داری و محیط زیست میک بروکس | Mick Brooks | آگوست ۲۰۰۶ ترجمه: علی صادقی   کانون  مدافعان حقوق کارگر  – موضوعات زیست‌محیطی مانند گرمایش جهانی، بمب ساعتیِ جمعیت، انرژی هسته‌ای، آلودگی‌ها و غیره همیشه در اخبار رسانه‌ها حضور دارند. حتی حزبی به نام «حزب سبز» (Green Party) وجود دارد، که مدعی است مسائل زیست‌محیطی را در مرکز دغدغه‌های سیاسی‌اش قرار می‌دهد. حزب سبز همچنین ادعا می‌کند که نه راست‌گرا و نه چپ‌گراست، چرا که از دید آنها مسائل زیست‌‌محیطی فراسوی مقولات سنتیِ طبقه، و شکاف میان فقرا و ثروتمندان جای دارند، یعنی در ورای مقولاتی هستند که مباحث و جناح‌بندی‌های سیاسیِ مرسوم و متعارف را شکل می‌دهند. اما این حرف، ادعای توخالی و مُحملی (poppycock) است. قطعا مسائل زیست‌محیطی برای همه‌ی ما ساکنین سیار‌ه‌ی زمین اهمیت حیاتی دارند، اما مشکلات زیست‌محیطی و فجایع زیست‌محیطی‌ محتملی که با آنها مواجه می‌شویم ثمرات نظام سرمایه‌داری هستند. هر کسی که برای مثال گزارشی متعارف درباره‌ی مساله‌ی گرمایش جهانی بخواند، در خواهد یافت که به واسطه‌ی بی‌توجهی و سهل‌انگاری آشکار، این روند ممکن است کل …

یک جنبش اقلیمی جدید در بولیوی

  یک جنبش اقلیمی جدید در بولیوی گزارشی از «همایش مردم جهان درباره‌ی تغییرات اقلیمی و حقوقِ مادر-زمین» World People’s Conference on Climate Change and the Rights of Mother Earth کوچابامبا، بولیوی، ۲۲ آوریل ۲۰۱۰ نویسنده: نائومی کلاین کانون مدافعان حقوق کارگر – ساعت ۱۱ صبح ایوو مورالس یک استادیوم فوتبال را به کلاس درس عظیمی بدل کرد که در آن ترکیبی از اشیاء و تزئینات گوناگون در کنار هم جلب نظر می‌کرد: بشقاب‌های کاغذی، فنجان‌های پلاستیکی، بارانی‌های یک‌بار مصرف، کدوهای تزئین شده، بشقاب‌های چوبی، و پانچوهای رنگارنگ. همه‌ی ایها وارد این صحنه شدند تا پیغام اساسی مورالس در مبارزه علیه تغییرات اقلیمی را برجسته سازند: «ما نیازمند آنیم که ارزش‌های مردم بومی آمریکا را احیاء کنیم.» هنوز هم کشورهای ثروتمند علاقه‌ی ناچیزی دارند که این درس‌ها را بیاموزند و در عوض، در حال تحمیل طرحی هستند که در بهترین حالت، میانگین دمای جهانی سطح زمین را دو درجه‌ی سانتیگراد افزایش خواهد داد. «این به معنای ذوب شدن یخچال‌های دائمی کوه‌های آند و هیمالیا خواهد بود». این چکیده‌ی سخنانی بود که مورالس در «همایش مردم جهان …

کودکان؛ در معرض آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیمی

منتشر شده در تارنماي خسرو صادقي بروجني کودکان؛ در معرض آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیمی فیرونا هاروی برگردان: خسرو صادقی بروجنی چه ارتباطی میان فعالیت‌های انسانی و تغییرات آب و هوایی (اقلیمی) وجود دارد؟ و در پی آن چه ارتباطی میان این تغییرات و زندگی کودکان جهان و گرسنگی در جهان وجود دارد؟ پانل بین الدولی در مورد تغییرات اقلیمی در تازه ترین نشست خود در استکهلم و با حضور جمعی از مجرب‌ترین متخصصین در این زمینه، سعی کرده است ضمن بررسی این ارتباط‌ها، در قالب پیامی، راهکارهایی را به رهبران جهان ارائه دهد که بر اساس آن جهان ما جهانِ انسانی‌تر، عادلانه‌تر و جای بهتری برای زندگی کودکانی خواهد بود که هر روزه با خظر ناامنی، گرسنگی و توزیع نابرابر منابع تهدید می‌شوند. بر اساس مطالعات اخیر، کودکان در معرض آسیب‌های ناشی از تغییرات اقلیمی هستند. چرا که این تغییرات، خطر مشکلات بهداشتی، سوء تغذیه و مهاجرت را افزایش می‌دهد. همچنین گرم شدن زمین باعث بالا رفتن قیمت مواد غذایی گشته و این امر مانعی است در برابر پیشرفت فرایند مبارزه علیه گرسنگی جهانی. …

مقدمه‌ای در باره محیط زیست و طبیعت ایران

    (متن سخنرانی در سمینار محیط زیست) کانون مدافعان حقوق کارگران   سمیه صمیمی در مورد محیط زیست تا کنون حرف بسیار زده شده است. اما آن‌چه که در این مبحث به آن پرداخته می‌شود،  به سه بخش تقسیم شده است: 1-     محیط زیست چیست؟ طبیعت چیست؟ تفاوت این دو واژه در دو نگرش نهفته است: يك نگرش اين است كه عنوان محيط زيست از دو كلمه محيط و زيست تركيب يافته است كه در فارسي به معناي جايگاه و محل زندگي است. اما امروزه مفاهيم گوناگون را از آن ارايه مي نمايند مثل آب و هوا، جنگل، كوه، حقوق حيوانات و پرندگان، راه‌ها‌ي جلوگيري از آلودگي هوا، راه‌ها‌ي مبارزه با عوامل مخرب طبيعت و … محيط زيست در اصطلاح به كليه عوامل تهديد كننده يا بهبود بخش محيط زندگي اتلاق مي شود. اما نگرش بعدي بيانگر اين است كه چيزي به نام محيط زیست وجود ندارد و اين واژه يك معناي نسبي به مفهوم پيرامون دارد، واژه درست همان طبیعت است، به عنوام بستری برای زیستن موجودات در کنار هم، و نه تنها …

آیا کارگران با محیط زیست بیگانه‌اند؟

خسرو صادقی بروجنی کانون مدافعان حقوق کارگر – باور عمومی در میان کنشگران اجتماعی سیاسی و حتی برخی از فعالان کارگری بر این است که کارگران به دلیل موقعیت معیشتی که دارند، مسائل زیست محیطی برای آن‌ها از اولویت برخوردار نیست. چنین تحلیلی گرچه درست می‌نماید اما عدم روشنگری و آگاهی بخشی صحیح در زمینه معنای دو سوی این رابطه یعنی «کارگر» و «محیط زیست»، از جمله مهم ترین عوامل بیگانگی کارگران با موضوع مذکور است. اگر کارگران را محدود به کارگران یدی در کارخانه‌ها و کارگاه‌های تولیدی بدانیم و از سوی دیگر اگر معنای گسترده‌ی محیط زیست به عنوان فضای زندگی انسان را به «طبیعت» تقلیل دهیم، در این مفهوم کارگری که در یک مرکز تولیدی کار می‌کند و در مواقع فراغت نیز امکان و توان بهره بردن از زیبایی‌های طبیعی را ندارد، با محیط زیست و مسائل مربوط به حفظ و نگهداری آن بیگانه پنداشته می‌شود. اما اگر محیط زیست را محدود به معنای طبیعی آن و منایع و مناظر طبیعی چون جنگل‌ها، رودخانه و دریاها، بیابان‌ها و … نکنیم و درک وسیع‌تری …

آب وآسمان و زمين آلوده

پيامدهاي بي توجهي به مشكلات محيط زيست خوزستان فقط به اين استان محدود نمي شود نويسنده: زهرا كشوري «باران اسيدي» درست زماني بر سر خوزستاني ها باريد كه بسياري گزارش روزنامه تايم را كه در آن از«اهواز» به عنوان آلوده ترين شهر جهان ياد كرده بود، گاف بزرگ تايم ناميدند. گافي كه رسانه ملي را هم به بازي كشاند تا در گزارشي چند دقيقه اي در گفت و گو با شهروندان خوزستاني از آرام بودن همه چيز خبر بدهد. اما يك روز پس از آن كه 6 هزار شهروند خوزستاني راهي اورژانس شدند، معلوم شد كه آنچه نفس آنها را تنگ كرده بود باران اسيدي بود. باران اسيدي اي كه بسياري دوست نداشتند درباره آن گفت وگو كنند اما احتمال آن را مي دادند. احتمالي كه وجود بالاي نيترات موجود در قطرات باران آزمايش شده آن را به گفته «احمد لاهيجان زاده» مدير اداره كل سازمان حفاظت از محيط زيست خوزستان به اثبات رساند. هرچند او هم از احتمال باران اسيدي خبر داده بود. باراني که به گفته «دكتر سيد اسدالله موسوي» رئيس مركز اورژانس …