All posts tagged: ماركسيسم

سخنرانی انگلس بر مزار مارکس در لندن، 17 مارس 1883

فرزین خوشچین ترجمه از جلد 19 مجموعه آثار مارکس-انگلس به روسی سخنرانی انگلس بر مزار مارکس در لندن، 17 مارس 1883 арла Маркса 17 марта 1883 г 14مارس، یک ربع مانده به ساعت 3 نیمروز، بزرگترین اندیشمند روزگار ما از اندیشیدن باز ایستاد. تنها دو دقیقه او را تنها گذاشته بودیم؛ با ورود به اتاق، او را روى صندلى، آرام– اما دیگر براى همیشه- به خواب رفته یافتیم براى پرولتاریاى رزمندۀ اروپا و امریکا، براى تاریخ علوم، مرگ این مرد زیان بی اندازه بزرگی است. بزودى زود آن جای خالی، که پس از مرگ این مرد سترگ بوجود آمده است، احساس خواهد شد همانگونه، که داروین قانون تکامل جهان ارگانیک را کشف کرد، مارکس نیز قانون تکامل تاریخ بشر را کشف کرد: این حقیقت ساده، که تا چندی پیش، زیر لایه هایی ایدئولوژیک پنهان شده بود، که مردم می بایست باید بخورند، بیاشامند، سرپناه و پوشاک داشته باشند، پیش از آنکه بتوانند به سیاست، دانش، هنر، دین و غیره بپردازند؛ که بنابراین تولید وسایل مادى مبرم برای زندگی، و بدینوسیله، هر مرحلۀ معین تکامل اقتصادی …

آیا مارکسیسم اروپامدار است؟

لانس سلفا برگردان مهرداد امامي منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ مقدمه‌ی مترجم: ترجمه متن پیش رو از آن جهت اهمیت دارد که در قرن بیستم به دلیل در دسترس نبودن بخش عظیمی از کارهای پژوهشی متأخر مارکس به زبان‌های مرجع علمی به‌‌ویژه انگلیسی، اتهامات بسیاری از جانب انسان‌شناسان و جامعه‌شناسان و فرهنگ‌پژوهان جریان اصلی درباره‌ی «اروپامداری»، «تک‌راستاباوری» و «جبرگرایی» در اندیشه‌ی مارکس و به طور کلی مارکسیسم مطرح شده است. اتهاماتی که بیش از آنکه مبتنی بر کلیت اندیشه‌های مارکس، به‌ویژه مطالعاتش در باب جوامع غیرغربی باشند، متکی بر خوانشی ساده‌اندیشانه از عباراتی‌اند که عمدتاً از بستر اصلی‌شان منتزع شده‌اند. در این رابطه مطالعه‌ی کتاب مهم و تأثیرگذار کوین بی. اندرسون، مارکس‌پژوه آمریکایی با عنوان مارکس در حاشیه‌ها بسیار راه‌‌گشاست (کتابی که با نام قومیت و جوامع غیرغربی توسط حسن مرتضوی به فارسی برگردانده شده است). در این ترجمه در برگردان برخی عبارت‌های مارکس از ترجمه حسن مرتضوی در کتاب مذکور استفاده شده است. ****   یکی از مخالفت‌ها با مارکسیسم این است که ریشه در اروپای دو قرن پیش دارد- بنابراین چه …

لنین – قسمت آخر

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى ٢۸– زمان بيدارى فرا رسيده است برشت اين افسانه کوچک را در مورد نگهبان لنين بازگو مينمايد· او پس از شنيدن خبر مرگ لنين مايل به قبول آن نبود٬ بلکه با قدمهايى آهسته بجلو رفت و در گوش او زمزمه کرد: «پاشو رفيق لنين! خونخوارها برگشتن!» اما٬ هنگاميکه لنين عکس العملى از خود نشان نداد٬ فهميد که او واقعا مرده بود· پذيرفتن مرگ لنين براى بسيارى دشوار بود· بزرگترين روسيه شناس دانشگاه کمبريج ايى· اچ· کار گفت٬ اگر او زنده مانده بود تاريخ اتحاد جماهير شوروى کاملا متفاوت ميشد· در ٢٣ ژانويه جسد لنين با قطار مخصوصى به مسکو منتقل شد· سرماى سختى بود ـ منهاى ٣۰ درجه· تابوت رو باز در خانه شوراها در سالن پيلار قرار داده شد· در آن سرماى بيسابقه در عرض چهار روز صدها هزار زن٬ کودک و مرد٬ شب و روز٬ بمنظور بازديد از تابوت باز ساعتها در خيابانهاى يخ زده صف کشيدند· مسکو عزا دار بود· در سراسر کشور مردم سوگوارى مينمودند· همزمان در پشت حصارى در ميدان سرخ در نزديکى ديوار …

لنین – بخش 24 و 25

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوی ٢٤- برداشت تلخ مدت کوتاهى پس از پيروزى بر ارتشهاى کولچاک٬ دنیکین٬ يودنيتش٬ رانگلر و آغاز مباحثات بر سر رفرمها٬ حکومت جوان شوراها قربانى حادثه ديگرى شد: قحطى در منطقه ولگا· در آوريل ١٩٢١ اولين گزارشات در مورد وقوع خشکسالى و حمله ملخها به منطقه ولگا٬ با ۳۶ ميليون جمعيت که معمولا ٣۰ درصد از بنشن روسيه را تهيه مينمود٬ منتشر شد· مواردى از آدمخوارى نيز گزارش شده بود·   بيش از ١٤ ميليون دسياتين ـ پنج برابر مساحت کشت شده در کشور سوئد ـ دچار خشکسالى شده بود· قحطى بدليل سالها محاصره اقتصادى٬ ٤ سال جنگ جهانى و ٣ سال جنگ داخلى٬ وخيمتر شد· در روسيه قديم خرابى محصولات کشاورزى بصورتى دائمى هر پنج سال يکبار و خرابى عظيم محصولات هر ده سال يکبار٬ آخرين بار ميان سالهاى ١٨٩١ ـ ٩٢ ٬ رخ ميداد·   لنين گفت بر اساس تجربيات بدست آمده از تاريخ روسيه٬ کشاورزان زمانيکه گرسنه بودند بذر خود را ميخوردند٬ يک برداشت بد اغلب با برداشت بد ديگرى دنبال ميشود· او در ضمن مطمئن نبود …

رکود و پیشرفت مارکسیسم – رزا لوکزامبورگ

رکود و پیشرفت مارکسیسم  نوشته‌ی رزا لوکزامبورگ (1903) به بهانه 15 ژانویه، سالروز ترور لوکزامبورگ ترجمه نوید قیداری کارل گروئن در نوشته‌یی سطحی و در عین حال جالب با عنوان «جنبش سوسیالیستی در فرانسه و بلژیک» به طرزی کمابیش ماهرانه اظهار می‌دارد نظریّات فوریه و سن‌سیمون، تأثیر سراپا متفاوتی بر طرفداران خاصّ خودشان دارند. سن‌سیمون پدر معنوی یک نسل کامل از محقّقان و نویسندگان پراستعداد در زمینه‌های مختلف فعّالیّت روشنفکری بود. امّا دنباله‌روان فوریه، به جز برخی استثناها، اشخاصی بودند که سخنان استادشان را کورکورانه تکرار می‌کردند و از هرگونه پیشرفتی در آموزه‌های او عاجز بودند. گروئن در توضیح این تفاوت می‌گوید فوریه جهان را در نظامی تکمیل‌شده ارائه می‌کرد؛ نظامی که تمامی جزئیّاتش به دقّت شرح داده شده بود. امّا سن‌سیمون صرفاً بقچه‌ی درهم‌وبرهم افکار معظّم را جلوی حواریّونش می‌انداخت. به نظر من گروئن خیلی کم به تفاوت درونی، به تفاوت ذاتی نظریّات این دو صاحب‌نظر کلاسیک حوزه‌ی سوسیالیسم تخیّلی توجه کرده است. با این حال احساس می‌کنم این ملاحظه روی‌هم‌رفته درست باشد. فراسوی این مسأله، ثابت شده است نظامی از ایده‌ها که صرفاً به …

لنین – بخش شانزدهم و هفدهم

0000استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى ١٦- شپش يا سوسياليسم در آوريل ١٩١٩ لنين به تاييد «ظاهر گشتن هر چه بيشترعلائم خستگى در نزد توده ها» ناگزير شد· در آن سال ١٬٥ ميليون سرباز که مرخصى بدون مجوز گرفته بودند دستگير٬ ٦۰۰ نفر از آنان اعدام شده بودند· در اوکراين دنيکين به پيشروى خود ادامه ميداد· در سپتامبر نيروهاى نظامى او در ٦۰ ميلى و در اکتبر در ٤۰ ميلى مسکو ايستاده بودند·   همزمان يودنيتش پيشروى خود را بسوى پطروگراد از سر گرفته بود· لنين به تسليم پطروگراد تصميم گرفته بود· ترتسکى٬ زينويف و استالين مخالفت و بر عليه وى راى دادند· پس از سقوط اوریول اشغال تولا٬ تقريبا در٢۰ ميلى مسکو٬ هدف بعدى دنيکين بود٬ اما مواضع او توسط رهبر پارتيزانهاى آنارشيست٬ نستور ماخنو٬ تضعيف گشته بود·   زندانى جنايى سابق نستور ماخنو شخصيت عجيب و غريبى داشت· لحظه اى با لنين گفتگو کرده و روستاهاى اکراينى را بر عليه سفيدها سازماندهى مينمود٬ لحظه اى ديگر هدف خود را با تبليغ مواضع جدايى خواهان اوکراينى و نفرت بر عليه روسها و يهوديان فراموش …

لنین – بخش سیزدهم

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى   بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخش هفتم بخش هشتم بخش نهم بخش دهم بخش یازده بخش دوازدهم ١٣- صلح به بهايى گزاف پيروزى در انقلاب اکتبر بدون دادن وعده صلح امکانپذير نبود· عملى نمودن اين وعده مهمترين وظيفه لنين محسوب ميشد· او در دشوارترين شرايط حکومت شوراها تنها و شکست خورده در راى گيرى براى رها نمودن مبارزه و عقب نشينى آماده بود·   هدف حکومت شوراها در آغاز برقرارى صلح در کليه جبهه ها بود· اين پيشنهاد مورد قبول دول متحابه واقع نشد· و تنها راه باقى مانده امضاى معاهده اى بود جداگانه با آلمان· نمايندگان روسى و آلمانى در تاريخ ٢ دسامبر در برست– لیتوفسک٬ شهرى قديمى با قلعه اى باستانى در بلاروس٬ گرد هم آمدند·   يک هفته از برقرارى آتش بس گذشته بود· مذاکرات براى آلمان به معناى امکان انتقال نيروهاى خود به جبهه غرب و تقويت روحيه تضعيف شده آنان بود· اما ژنرالهاى قيصر در روسيه ناتوان بوى طعمه اى زخمى را نيز احساس مينمودند· صلح …

دموکراسی

دنیای جوان یورگن لوید تارنگاشت عدالت از این نوع احکام که مثلاً مارکسیست‌ها رابطه دوگانه‌ای با دمکراسی دارند به کرات از زرادخانه آنتی‌کمونیست‌ها شنیده‌ایم، هرچند که در این مورد ویژه حق با آنهاست. در تزهای لنین که در سال ١٩١۶ در مورد «انقلاب سوسیالیستی و حق ملل درتعیین سرنوشت خویش» انتشار یافت، جمله بسیار جالب توجهی در مورد دمکراسی وجود دارد. او می‌گوید، « سوسیالیسم پیروزمند  باید دمکراسی کامل را تحقق بخشد». منظور از این «باید» یک خواست جبری نیست، که مثلاً اگر عملی شود، سوسیالیسم دمکراتیزه خواهدشد. «باید» لنین یک پیش شرط منطقی را مطرح می‌کند: یک سوسیالیسم پیروزمند  که «دمکراسی کامل راتحقق نبخشد» ممکن نیست. این یک شهادت کاملاً روشن است. ولی در عین حال لنین می‌نویسد: «سلطه سرمایه‌مالی  و یا سرمایه به طور کل را نمی‌توان با هیچ نوع تغییر و تحولی در بخش دمکراسی سیاسی، از بین برد.» این امر روی دل همه کسانی که می‌خواهند سرمایه‌داری را به «دمکراسی اقتصادی» متحول کنند، سنگینی می کند. این مسئله ناشی از یک برداشت اصولی در مارکسیسم است: سلطه طبقاتی بورژوازی  ناشی از …

لنین – بخش دوازدهم

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخش هفتم بخش هشتم بخش نهم بخش دهم بخش یازده ١٢- سرگيجه آور است در ٣ (١٦) ژوئن ١٩١٧ در پطروگراد اولين کنگره تماما روسى شوراها در جوى از هيجانات رو به رشد انقلابى با شرکت نمايندگان منتخب از ميان شوراى کارگران و سربازان سراسر کشور گشايش يافت· از ٧٧٧ نماينده صاحب حق راى و مدعى ارتباط با حزب٬ تنها ١۰٥ نفر بلشويک و بقيه به فراکسيونهايى تعلق داشتند که از نظر قدرت با منشويکها و انقلابيون سوسياليست همتراز بودند· منشويکها و انقلابيون سوسياليست با نظريه تشکيل دولت و غصب قدرت توسط شوراها مخالف بودند· در اين هنگام بود که آن واقعه شگفت انگيز رخ داد· سيرتلى٬ وزير منشويک پست و تلگراف در دولت کرنسکى در پشت کرسى خطابه ايستاد· «در روسيه بخاطر کسب قدرت مبارزه اى دردناک در جريان است» او گفت· «اما در حال حاضر براى پذيرش اين مسٸوليت حزبى سياسى وجود ندارد·» «بله٬ چنين حزبى وجود داره!» صدايى بسيار پرطنين شنيده شد· اين صدا٬ …

از «اباذری، پاشایی» تا «فاشیسم، طبقه متوسط و جنبش سبز»

  از «اباذری، پاشایی» تا «فاشیسم، طبقه متوسط و جنبش سبز» حبیب قاسمی امروزه گروه­ها وگرایشات مختلفی جمهوری اسلامی را به عنوان نظامی فاشیستی تلقی و با عنوان حکومت فاشیستی اسلامی نامگذاری می­کنند. از سوی دیگر اتفاقات اخیر ِمراسمِ خواننده­ی پاپ، مرتضی پاشایی و هم­اینطور سخنان آقای یوسف اباذری پیرامون این اتفاق و تلقی این رویداد به عنوان نشانه­های فاشیسم، ما را بر آن داشت که بار دیگر فاشیسم، شرایط منجر به قدرت­گیری آن و نسبت آن با گروه­ها و طبقات مختلف جامعه را بررسی کنیم. لازم به ذکر است، تجمع جمع کثیری در مراسم این خواننده، از جانب عموم روشنفکران و در عین حال بعضآ کمونیست­ها، عمومآ به عنوان یک اتفاق عجیب، ناامید کننده و مبتذل یا نویدبخش و اعتراضی تلقی شد. این رویداد نه به به خودی خود بلکه بیشتر به دلیل واکنش هایی که برانگیخت، می توان از آن به عنوان رویدادی قابل بررسی یاد کرد. در ادامه بحث در مورد فاشیسم و نسبتش با ایران، نظرات آقای اباذری و هم­اینطور منظومه­ی فکری ایشان را به عنوان نماینده­ای از طیف چپِ پست­مدرن …