All posts tagged: ماركسيسم

ماركس و خودرهایی

نوشته‌: جیمز اُتول (James O’Toole) ترجمه: رامین جوان منتشر شده در رفاقت کارگری ماتریالیست­ها، طبیعت را به‌منزله‌ی یک شیءِ قابل تأمل و تماشا، نگاه می‌کردند؛ آن‌ها منفعل بودند. ایده‌آلیست­ها تغییر را قبول داشتند، اما فقط آن را در قلمرو اندیشه مى‌فهمیدند. اكنون هردو نحله برپایه‌ى كار انسان و براساس عمل انقلابى گردهم می آیند. طبقه‌ی انقلابى (كارگران) محصول و تولیدكننده‌ى تاریخ­ است. براى برانداختن نظم كهن، شناخت نظم قدیم به‌یك ضرورت حیاتى تبدیل می شود. در واكنش به‌این ایده كه توده­ ها باید آموزش ببینند، ماركس فقط می­ پرسد: چه كسى به‌آموزش‌دهنده آموزش می­ دهد؟  آموزش‌دهنده باید آموزش ببیند و آن آموزش با شركت در انقلاب و در مبارزاتى كه جهان را تغییر مى‌دهند، پدید می‌آید. مبارزاتِ خودِ توده‌هاى كارگر برنحوه‌ى كاركرد جامعه پرتوى روشن‌گر ‌انداخت و به‌آرزوى تعاون، هم‌كارى و بهره‌بردارى جدید از دنیایى آزاد دامن ‌زد. ماركسیسم چیزى جداى از این بینش‌های تازه به‌دست آمده نبود؛ و از طریق همین دیدگاه‌هاى تازه بود كه مجموعه‌اى از درس‌هاى پیشین طبقه‌ی كارگر را فراهم ‌آورد تا با بهترینِ عناصرِ علم و فلسفه در یك‌جا و …

درباره‌ی اصول ماتریالیسم دیالکتیک

نوشته: عباس فرد این نوشته (که زمانی عنوان درس‌نامه داشت) ضمن این‌که دنباله‌ی منطقی، معقول و دیالکتیکی پنج نوشته‌ی منتشر شده در سایت رفقاقت کارگری در رابطه با ماتریالیسم دیالکتیک است[1]، درعین‌حال نوشته‌ای قدیمی است که بررسی و نقد آن یکی از مهم‌ترین وظایف بسترسازانه و تدارکاتی در راستای تشکل طبقه‌ی کارگر، ایجاد حزب پرولتاریایی و انقلاب اجتماعی است. منهای بسط و تبیینِ آموزشی، در مختصات کنونی این بررسی و نقد از من ساخته نیست؛ بنابراین، یکی از وظایف همه‌ی آن افراد و محافلی که خودرا تدارکاتی و خلاف جریان تعریف می‌کنند، این است‌که در این زمینه نیز گامی نقادانه بردارند و در «این گوی و این میدان» هم مُهر خودرا به‌زندگی خویش و دیگران بکوبند! شاید حاصل این نقد و بررسیِ مفروض این باشد که طرح این‌گونه مقولات و این نوشته‌ها و این‌درس‌نامه‌ها نیز نشانه‌ی «تقدس‌زدایی از مارکسیسم» و «ندامت در مقابل چپ ترانس‌آتلانتیکی» است. در این‌صورت، به‌اعتبار شیوه‌ی مارکس و مارکسیست‌های انقلابی منتظر نقد و بررسی مشروح آن‌ها، به‌جای احکام پیش پا افتاده‌ای می‌مانیم که تنها و «منحصراً» به‌قصد سرکوبْ ذخیره شده‌اند تا …

مسائل مربوط به اصول در سیاست – بورژوازی لیبرال و رفرمیسم

مسائل مربوط به اصول در سیاست بورژوازی لیبرال و رفرمیسم ولادیمیر ایلیچ لنین سالازکین میلیونر در یک سخنرانی در نمایشگاه نیژنی – نووگورود، از طرف تجار سراسر روسیه، درخواستی را برای اصلاحات وسیع سیاسی مطرح کرد. در گردهم آیی سه هزار فلزکار در سن پترزبورگ، رفرمیستها با کسب فقط 150 رأی برای نامزدهای معرفی شده توسط شان جهت عضویت در نهاد اجرایی، متحمل شکستی قاطع شدند.[1] این دو حقیقت، که صریح و ساده همسنجی می طلبند، حتی مردم کاملا فاقد اصول را ناگزير مي نمايند که اصول مربوط به سیاست امروزین روسیه را مورد سؤال قرار دهند. توده­هایی از مردم تمام طبقات روسیه به سیاست علاقمندند، ولی تعداد کمی از آنها متوجه اهمیت اصول تئوریک مؤثر در نحوۀ نمایش دادن مسائل سیاسی می باشند. شمار کمی متوجه اهمیت احزاب سیاسی هستند که همواره پاسخهایی حساب شده، دقیق و به نحوی مناسب تنظیم شده به این مسائل می دهند. وقتی احزاب با طبقات معینی مرتبط هستند، چنین پاسخهایی بر اساس کار در میان توده­ها داده می شوند و سالها انجام چنین کاری در میان توده­ها نیز …

طبقه کارگر و مسئله ملی و اولتیماتوم ریگای انقلابی

ولادیمیر ایلیچ اولیانف لنین برای داونلوود نسخه پی دی اف اینجا را کلیک کنید روسیه، تا آنجایی که به مسئله ملیتهای او مربوط می باشد، کشوری است آمیخته. سیاست حکومت که همانا سیاست ملاکین می باشد که از طرف بورژوازی حمایت می شود، با ناسیونالیسم صد سیاه[1] اشباع شده است. این سیاست بر ضد اکثریت خلقهای روسیه که اکثریت جمعیت آن را تشکیل می دهند، هدایت می شود. و در کنار این، ما با ناسیونالیسم بورژوائی ملل دیگری (لهستانی، یهودی، اوکراینی، گرجی و غیره) روبرو هستیم که سر از خواب برداشته و تلاش می کند تا به وسیله مبارزه ای ملی یا مبارزه برای فرهنگ ملی، طبقه کارگر را از وظایف پر اهمیت جهانی اش منحرف سازد. تمام کارگران آگاه باید با وضوح تمام، مسئله ملی را مورد بررسی قرار داده و در جهت حل آن بکوشند. هنگامی که بورژوازی متفقاً با مردم و همه زحمتکشان، بخاطر آزادی مبارزه می کرد، از استقلال کامل و حقوق مساوی برای ملتها نیز پشتیبانی می نمود. کشورهای پیشرفته ای مانند سوئیس، بلژیک، نروژ و دیگران مثالی هستند از …

مارکسیسم و رفرمیسم

ولادیمیر ایلیچ اولیانف ـ لنین برای داونلوود نسخه پی دی اف اینجا را کلیک کنید بر خلاف آنارشیستها، مارکسیستها مبارزه برای اصلاحات [رفرمها] یعنی برای اقداماتی که باعث بهبود شرایط توده زحمتکش بدون انهدام قدرت طبقه حاکمه می شود را قبول می کنند. ولی در همان زمان مارکسیستها دست به قطعی ترین مبارزه برعلیه اصلاح طلبان که، بطور مستقیم یا غیرمستقیم، اهداف و تلاشهای طبقه کارگر را در حوزه کسب اصلاحات محدود می سازند، می زنند. رفرمیسم عبارت است از فریب بورژوائی کارگرانی که علیرغم پیشرفتهای جزئی، تا زمانی که سلطه سرمایه پا برجا است، به صورت بردگان مزدی باقی خواهند ماند. بورژوازی لیبرال اصلاحات را با یک دست اهداء کرده و با دست دیگرش همیشه آنها را پس می گیرد، آنها را تا حد صفر کاهش می دهد و از آنها برای به اسارت درآوردن کارگران، تقسیم آنها به گروههای جداگانه و جاودانی ساختن بردگی مزدی استفاده می کند. به این دلیل رفرمیسم حتی هنگامی که کاملا بی ریا باشد، در عمل مبدل به سلاحی می شود که بورژوازی با آن کارگران را فاسد …

چگونه بورژوازی از مرتدان استفاده می کند

ولادیمیر ایلیچ اولیانف ـ لنین برای داونلوود نسخه پی دی اف اینجا را کلیک کنید ترجمه رضا – ف نشر مبارز تبریز زمستان 1358 چگونه بورژوازی از مرتدان استفاده می کند ایستگاههای رادیوئی ما پیام هایی از کارنارون (بریتانیا)، پاریس و دیگر مراکز اروپائی دریافت می کنند. امروزه پاریس مبدل به مرکز اتحاد امپریالیستی جهان شده و از اینرو پیام های رادیوئی آن از اهمیت ویژه ای برخوردار است. چند روز پیش، در سیزدهم سپتامبر، ایستگاه رادیوئی دولتی این مرکز امپریالیسم جهانی خبر انتشار یک کتاب جدید ضد بلشویکی تألیف کارل کائوتسکی[1]، مرتد مشهور و رهبر انترناسیونال دوم را پخش کرد. میلیونرها و مولتی میلیونرها هیچ وقت ایستگاه رادیوئی دولتی خودشان را بخاطر هیچ و پوچ مورد استفاده قرار نمی دهند. آنها لازم دانستند که جنگ صلیبی تازه کائوتسکی را تبلیغ کنند. این آقایان مجبور هستند که برای جلوگیری از موج رو به رشد بلشویسم، به هر چیزی چنگ بزنند – حتی به یک کاه ناچیز، حتی به کتاب کائوتسکی. ما تشکرات صمیمانه خودمان را بخاطر کمک میلیونرهای فرانسوی به ما در امر تبلیغات شکوهمند …

یک اعتراف ارزشمند

ولادیمیر ایلیچ الیانف – لنین ناآرامی کارگری بار دیگر موضوع مباحثات شدید و گسترده­ای شده است. محافل حاکم به جدی ترین شکل نگران هستند. این امر از این واقعیت آشکار می شود که ضروری به نظر رسیده حتی نوویه ورمیا[1]، آن روزنامۀ فریب دهندۀ وفادار که همواره تملق مقامات را می گوید، به دلیل مقاله­ای که در شمارۀ 9051 مورخ 11 مه آن با عنوان «بررسی ناآرامی کارگری» درج شده، با تعلیق انتشار آن به مدت یک هفته، تنبیه شود. البته، این مجازات به دلیل محتویات مقاله، که مملو از گرم ترین قدردانی از دولت و ابراز صادقانه ترین نگرانی نسبت به مصالح آن است، اعمال نشده. چیزی که خطرناک تلقی شده تنها بحث دربارۀ حوادثی که باعث «آشفتگی جامعه» می شوند، تنها اشاره به گستردگی و اهمیت آنها، بوده است. ما در زیر قسمتهایی از یک بخشنامۀ محرمانه (که آن نیز مورخ 11 مه است)[2] را می آوریم که فرمان می دهد مقالاتی که به اغتشاشات در کارخانجات و برخورد کارگران با کارفرمایان می پردازند فقط با اجازۀ ادارۀ پلیس منتشر شوند، امری که …

لنین – درباره مبارزه برعلیه رویزیونیسم

لنین درباره مبارزه برعلیه رویزیونیسم رویزیونیسم منافع اساسی پرولتاریا را برای سور و سات رساندن به نیازهای بورژوازی قربانی می کند پیروزی تئوریک مارکسیسم دشمنان آن را وادار می کند که خود را به لباس مارکسیستها درآورند. امروز رویزیونیسم یا «تجدید نظر» در مارکسیسم یکی از عمده ترین، اگر نگوییم تنها تبلورات نفوذ بورژوازی در پرولتاریا و فاسد کردن پرولتاریا توسط بورژوازی می باشد. بدین دلیل است که ادوارد برنشتین، رهبر اپورتونیست، چنین شهرت رسوائی در سطح جهانی به دست آورده است. نقل از «نتیجه گیری عجولانه» (چاپ شده در پروشچینه شماره 5 مه 1914) دیالکتیک تاریخ چنان است که پیروزی مارکسیسم در رشته تئوری دشمنان او را وادار می نماید که به لباس مارکسیست درآیند. لیبرالیسم میان پوسیده کوشش می کند به شکل اپورتونیسم سوسیالیستی خود را احیا نماید. دوره تدارک نیرو برای نبردهای عظیم را آنان به معنی امتناع از این مبارزات تعبیر می کنند. آنان بهبود وضعیت بردگان را برای مبارزه برضد بردگی مزدی به این معنی تشریح می نمایند که بردگان حق آزادی خود را به پول سیاهی فروخته اند. آنان …

کارل مارکس و «سرمایه»: آینه‌ای که ترجیح می‌دهیم به آن ننگریم!

نویسنده: خیرت رویتن ترجمه: طاها زینالی منتشر شده در تارنمای پراکسیس توضیح مترجم: خیرت رویتن اقتصاددان و مارکس‌شناس هلندی است. وی همچنین استاد اقتصاد در دانشگاه آمستردام و نیز عضو حزب سوسیالیست هلند است. او این متن را به مناسبت انتشار ترجمه‌ی هلندیِ جدیدی از جلد اول کتاب سرمایه (ترجمه‌ای از ویراست فرانسوی این کتاب در سال ۲۰۱۰) و برای ارائه در همایش «مارکس همچنان موضوعیت دارد» به مخاطبان عمومی تهیه کرده است. رویتن در این متن کوتاه، نکات مهمی را در ارتباط با کتاب «سرمایه» به طور فشرده و به زبانی (نسبتا) ساده برای علاقه‌مندان بیان می‌کند؛ نکات روشنگری که به بیان خود او «برخی از سوء‌تفاهم‌های حول این کتاب را از مسیر درک خواننده کنار می‌زند و خواننده را نسبت به دامچاله‌های پیش روی‌اش اگاه می‌کند». * * * امروز، اول ماه مه ۲۰۱۰، ترجمه‌ی جدید یکی از کتاب‌هایی که تفکر ما را در مورد اقتصاد سیاسی به شدت متعین کرده‌اند منتشر شد: «سرمایه» اثر کارل مارکس. این کتاب زمانی انتشار یافته است که بسیاری -از جمله متقاضیان این کتاب- با یک سرمایه‌داری …

ولادیمیر ایلیچ لنین وظایف پرولتاریا در انقلاب کنونی [تزهای آوریل]

ولادیمیر ایلیچ لنین وظایف پرولتاریا در انقلاب کنونی [تزهای آوریل] ترجمۀ سهراب شباهنگ منتشر شده در نشریه خیزش یادداشت مترجم وظایف پرولتاریا در انقلاب کنونی یا تزهای آوریل، نوشته ای است از لنین که یک ماه و چند روز پس از انقلاب فوریۀ 1917 منتشر شد و پس از آن به طور وسیع در نشست های حزبی و مطبوعات حزبی مورد بحث قرار گرفت. خطوط اصلی این سند در نامه هائی از دور (5 نامه) که لنین آنها را در فاصلۀ 7 تا 26 مارس، هنگامی که هنوز در سویس به سر می برد، نوشته بود، آمده اند، اما در تزهای آوریل این خطوط و مواضع در یک سند جمع شده اند. ویژگی این سند تنها این نیست که در آن تزهای مختلف مربوط به وظایف انقلابی پرولتاریا در یک جا به طور منسجم گرد آمده اند. اهمیت این سند همچنین در این واقعیت نهفته است که در آن راه درست ادامۀ انقلاب در یکی از گردنه های پر پیج تاریخ و یکی از حادترین و پیچیده ترین شرایط سیاسی، اجتماعی و اقتصادی به صورتی …

سخنرانی انگلس بر مزار مارکس در لندن، 17 مارس 1883

فرزین خوشچین ترجمه از جلد 19 مجموعه آثار مارکس-انگلس به روسی سخنرانی انگلس بر مزار مارکس در لندن، 17 مارس 1883 арла Маркса 17 марта 1883 г 14مارس، یک ربع مانده به ساعت 3 نیمروز، بزرگترین اندیشمند روزگار ما از اندیشیدن باز ایستاد. تنها دو دقیقه او را تنها گذاشته بودیم؛ با ورود به اتاق، او را روى صندلى، آرام– اما دیگر براى همیشه- به خواب رفته یافتیم براى پرولتاریاى رزمندۀ اروپا و امریکا، براى تاریخ علوم، مرگ این مرد زیان بی اندازه بزرگی است. بزودى زود آن جای خالی، که پس از مرگ این مرد سترگ بوجود آمده است، احساس خواهد شد همانگونه، که داروین قانون تکامل جهان ارگانیک را کشف کرد، مارکس نیز قانون تکامل تاریخ بشر را کشف کرد: این حقیقت ساده، که تا چندی پیش، زیر لایه هایی ایدئولوژیک پنهان شده بود، که مردم می بایست باید بخورند، بیاشامند، سرپناه و پوشاک داشته باشند، پیش از آنکه بتوانند به سیاست، دانش، هنر، دین و غیره بپردازند؛ که بنابراین تولید وسایل مادى مبرم برای زندگی، و بدینوسیله، هر مرحلۀ معین تکامل اقتصادی …

سخنرانی بر مزار ژنی مارکس

فرزین خوشچین به مناسبت 8 مارس 2015، روز جهانی زن در کنار بیشتر مردان بزرگ، زنی شایسته ایستاده است. از زنان بزرگ و شایسته، از مادران و خواهران و همسران و دختران بسیار باید نوشت و بسیار باید آموخت. زنان شایسته مردان شایسته را پرورش می دهند. جامعۀ بدون نقش فعال زنان، جامعه ای سرخورده و ناکام خواهد بود. هرساله در 8 مارس از زنان بزرگ بسیار یاد می شود. ژنی وستفالن همسری فداکار و زنی شایسته بود، که کارل مارکس شاید بدون او نمی توانست اینگونه زندگی و کار کند. دربارۀ ژنی وستفالن بسیار نوشته اند، اما سخن انگلس چیز دیگری است. در این سخن کوتاه، انگلس تصویری را به دست می دهد، که پر از احساس است. ترجمۀ سخنان فردریش انگلس بر مزار ژنی مارکس را از جلد 19 آثار مارکس–انگلس از روسی تقدیم خوانندگان می کنم. فردریش انگلس سخنرانی بر مزار ژنی مارکس دوستان! ز2نی با روحی زیبا را، که به خاک می سپاریم، در زالتسوِدِل در سال 1814 زاده شد. پدرش، بارون فون وستفالِن در تریر دوست نزدیک خانوادۀ مارکس بود؛ …

آیا مارکسیسم اروپامدار است؟

لانس سلفا برگردان مهرداد امامي منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ مقدمه‌ی مترجم: ترجمه متن پیش رو از آن جهت اهمیت دارد که در قرن بیستم به دلیل در دسترس نبودن بخش عظیمی از کارهای پژوهشی متأخر مارکس به زبان‌های مرجع علمی به‌‌ویژه انگلیسی، اتهامات بسیاری از جانب انسان‌شناسان و جامعه‌شناسان و فرهنگ‌پژوهان جریان اصلی درباره‌ی «اروپامداری»، «تک‌راستاباوری» و «جبرگرایی» در اندیشه‌ی مارکس و به طور کلی مارکسیسم مطرح شده است. اتهاماتی که بیش از آنکه مبتنی بر کلیت اندیشه‌های مارکس، به‌ویژه مطالعاتش در باب جوامع غیرغربی باشند، متکی بر خوانشی ساده‌اندیشانه از عباراتی‌اند که عمدتاً از بستر اصلی‌شان منتزع شده‌اند. در این رابطه مطالعه‌ی کتاب مهم و تأثیرگذار کوین بی. اندرسون، مارکس‌پژوه آمریکایی با عنوان مارکس در حاشیه‌ها بسیار راه‌‌گشاست (کتابی که با نام قومیت و جوامع غیرغربی توسط حسن مرتضوی به فارسی برگردانده شده است). در این ترجمه در برگردان برخی عبارت‌های مارکس از ترجمه حسن مرتضوی در کتاب مذکور استفاده شده است. ****   یکی از مخالفت‌ها با مارکسیسم این است که ریشه در اروپای دو قرن پیش دارد- بنابراین چه …

لنین – قسمت آخر

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى ٢۸– زمان بيدارى فرا رسيده است برشت اين افسانه کوچک را در مورد نگهبان لنين بازگو مينمايد· او پس از شنيدن خبر مرگ لنين مايل به قبول آن نبود٬ بلکه با قدمهايى آهسته بجلو رفت و در گوش او زمزمه کرد: «پاشو رفيق لنين! خونخوارها برگشتن!» اما٬ هنگاميکه لنين عکس العملى از خود نشان نداد٬ فهميد که او واقعا مرده بود· پذيرفتن مرگ لنين براى بسيارى دشوار بود· بزرگترين روسيه شناس دانشگاه کمبريج ايى· اچ· کار گفت٬ اگر او زنده مانده بود تاريخ اتحاد جماهير شوروى کاملا متفاوت ميشد· در ٢٣ ژانويه جسد لنين با قطار مخصوصى به مسکو منتقل شد· سرماى سختى بود ـ منهاى ٣۰ درجه· تابوت رو باز در خانه شوراها در سالن پيلار قرار داده شد· در آن سرماى بيسابقه در عرض چهار روز صدها هزار زن٬ کودک و مرد٬ شب و روز٬ بمنظور بازديد از تابوت باز ساعتها در خيابانهاى يخ زده صف کشيدند· مسکو عزا دار بود· در سراسر کشور مردم سوگوارى مينمودند· همزمان در پشت حصارى در ميدان سرخ در نزديکى ديوار …

لنین – بخش 24 و 25

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوی ٢٤- برداشت تلخ مدت کوتاهى پس از پيروزى بر ارتشهاى کولچاک٬ دنیکین٬ يودنيتش٬ رانگلر و آغاز مباحثات بر سر رفرمها٬ حکومت جوان شوراها قربانى حادثه ديگرى شد: قحطى در منطقه ولگا· در آوريل ١٩٢١ اولين گزارشات در مورد وقوع خشکسالى و حمله ملخها به منطقه ولگا٬ با ۳۶ ميليون جمعيت که معمولا ٣۰ درصد از بنشن روسيه را تهيه مينمود٬ منتشر شد· مواردى از آدمخوارى نيز گزارش شده بود·   بيش از ١٤ ميليون دسياتين ـ پنج برابر مساحت کشت شده در کشور سوئد ـ دچار خشکسالى شده بود· قحطى بدليل سالها محاصره اقتصادى٬ ٤ سال جنگ جهانى و ٣ سال جنگ داخلى٬ وخيمتر شد· در روسيه قديم خرابى محصولات کشاورزى بصورتى دائمى هر پنج سال يکبار و خرابى عظيم محصولات هر ده سال يکبار٬ آخرين بار ميان سالهاى ١٨٩١ ـ ٩٢ ٬ رخ ميداد·   لنين گفت بر اساس تجربيات بدست آمده از تاريخ روسيه٬ کشاورزان زمانيکه گرسنه بودند بذر خود را ميخوردند٬ يک برداشت بد اغلب با برداشت بد ديگرى دنبال ميشود· او در ضمن مطمئن نبود …

رکود و پیشرفت مارکسیسم – رزا لوکزامبورگ

رکود و پیشرفت مارکسیسم  نوشته‌ی رزا لوکزامبورگ (1903) به بهانه 15 ژانویه، سالروز ترور لوکزامبورگ ترجمه نوید قیداری کارل گروئن در نوشته‌یی سطحی و در عین حال جالب با عنوان «جنبش سوسیالیستی در فرانسه و بلژیک» به طرزی کمابیش ماهرانه اظهار می‌دارد نظریّات فوریه و سن‌سیمون، تأثیر سراپا متفاوتی بر طرفداران خاصّ خودشان دارند. سن‌سیمون پدر معنوی یک نسل کامل از محقّقان و نویسندگان پراستعداد در زمینه‌های مختلف فعّالیّت روشنفکری بود. امّا دنباله‌روان فوریه، به جز برخی استثناها، اشخاصی بودند که سخنان استادشان را کورکورانه تکرار می‌کردند و از هرگونه پیشرفتی در آموزه‌های او عاجز بودند. گروئن در توضیح این تفاوت می‌گوید فوریه جهان را در نظامی تکمیل‌شده ارائه می‌کرد؛ نظامی که تمامی جزئیّاتش به دقّت شرح داده شده بود. امّا سن‌سیمون صرفاً بقچه‌ی درهم‌وبرهم افکار معظّم را جلوی حواریّونش می‌انداخت. به نظر من گروئن خیلی کم به تفاوت درونی، به تفاوت ذاتی نظریّات این دو صاحب‌نظر کلاسیک حوزه‌ی سوسیالیسم تخیّلی توجه کرده است. با این حال احساس می‌کنم این ملاحظه روی‌هم‌رفته درست باشد. فراسوی این مسأله، ثابت شده است نظامی از ایده‌ها که صرفاً به …

جایگزینی مبارزه طبقاتی با ایدئولوژی ستیزی

نوشته اخیر محسن حکیمی با عنوان « کمونیسم لغو کار مزدی در اسارت ایدئولوژی مارکسیسم» مظهر پریشان فکری، آشفته گوئی و ضد و نقیض بافی انسانی است که در گشت و گذارهای بی قواره سیاسی و نظری خویش، از پاره ای جاها بریده، اما به هیچ کجا نرسیده است، در باره اینکه به کجا خواهد رسید، اهل پیشگوئی نیستم، اما به عنوان کسی که با هر درجه کاستی و اشکال خود را فردی از جنبش ضد سرمایه داری طبقه کارگر می دانم و تلاش دارم تا همه چیز را از منظر مصالح این جنبش بکاوم، تصورم این است که « بر جبین این کشتی نور رستگاری نیست» به بند بند مقاله او خواهم پرداخت اما پیش از هر چیز باید نکته ای مبرم را با خوانندگان و کارگران ایران در میان گذارم. من و «فعالین رویکرد لغو کار مزدی» در یک فاصله زمانی معین، در طول چند سال از برخی کارها و گفته های «حکیمی» دفاع کرده ایم. شخصاً مسؤلیت کل اشتباهات صورت گرفته در این دوره را به عهده می گیرم، توضیح این نکته …

لنین – بخش شانزدهم و هفدهم

0000استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى ١٦- شپش يا سوسياليسم در آوريل ١٩١٩ لنين به تاييد «ظاهر گشتن هر چه بيشترعلائم خستگى در نزد توده ها» ناگزير شد· در آن سال ١٬٥ ميليون سرباز که مرخصى بدون مجوز گرفته بودند دستگير٬ ٦۰۰ نفر از آنان اعدام شده بودند· در اوکراين دنيکين به پيشروى خود ادامه ميداد· در سپتامبر نيروهاى نظامى او در ٦۰ ميلى و در اکتبر در ٤۰ ميلى مسکو ايستاده بودند·   همزمان يودنيتش پيشروى خود را بسوى پطروگراد از سر گرفته بود· لنين به تسليم پطروگراد تصميم گرفته بود· ترتسکى٬ زينويف و استالين مخالفت و بر عليه وى راى دادند· پس از سقوط اوریول اشغال تولا٬ تقريبا در٢۰ ميلى مسکو٬ هدف بعدى دنيکين بود٬ اما مواضع او توسط رهبر پارتيزانهاى آنارشيست٬ نستور ماخنو٬ تضعيف گشته بود·   زندانى جنايى سابق نستور ماخنو شخصيت عجيب و غريبى داشت· لحظه اى با لنين گفتگو کرده و روستاهاى اکراينى را بر عليه سفيدها سازماندهى مينمود٬ لحظه اى ديگر هدف خود را با تبليغ مواضع جدايى خواهان اوکراينى و نفرت بر عليه روسها و يهوديان فراموش …

لنین – بخش سیزدهم

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى   بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخش هفتم بخش هشتم بخش نهم بخش دهم بخش یازده بخش دوازدهم ١٣- صلح به بهايى گزاف پيروزى در انقلاب اکتبر بدون دادن وعده صلح امکانپذير نبود· عملى نمودن اين وعده مهمترين وظيفه لنين محسوب ميشد· او در دشوارترين شرايط حکومت شوراها تنها و شکست خورده در راى گيرى براى رها نمودن مبارزه و عقب نشينى آماده بود·   هدف حکومت شوراها در آغاز برقرارى صلح در کليه جبهه ها بود· اين پيشنهاد مورد قبول دول متحابه واقع نشد· و تنها راه باقى مانده امضاى معاهده اى بود جداگانه با آلمان· نمايندگان روسى و آلمانى در تاريخ ٢ دسامبر در برست– لیتوفسک٬ شهرى قديمى با قلعه اى باستانى در بلاروس٬ گرد هم آمدند·   يک هفته از برقرارى آتش بس گذشته بود· مذاکرات براى آلمان به معناى امکان انتقال نيروهاى خود به جبهه غرب و تقويت روحيه تضعيف شده آنان بود· اما ژنرالهاى قيصر در روسيه ناتوان بوى طعمه اى زخمى را نيز احساس مينمودند· صلح …

دموکراسی

دنیای جوان یورگن لوید تارنگاشت عدالت از این نوع احکام که مثلاً مارکسیست‌ها رابطه دوگانه‌ای با دمکراسی دارند به کرات از زرادخانه آنتی‌کمونیست‌ها شنیده‌ایم، هرچند که در این مورد ویژه حق با آنهاست. در تزهای لنین که در سال ١٩١۶ در مورد «انقلاب سوسیالیستی و حق ملل درتعیین سرنوشت خویش» انتشار یافت، جمله بسیار جالب توجهی در مورد دمکراسی وجود دارد. او می‌گوید، « سوسیالیسم پیروزمند  باید دمکراسی کامل را تحقق بخشد». منظور از این «باید» یک خواست جبری نیست، که مثلاً اگر عملی شود، سوسیالیسم دمکراتیزه خواهدشد. «باید» لنین یک پیش شرط منطقی را مطرح می‌کند: یک سوسیالیسم پیروزمند  که «دمکراسی کامل راتحقق نبخشد» ممکن نیست. این یک شهادت کاملاً روشن است. ولی در عین حال لنین می‌نویسد: «سلطه سرمایه‌مالی  و یا سرمایه به طور کل را نمی‌توان با هیچ نوع تغییر و تحولی در بخش دمکراسی سیاسی، از بین برد.» این امر روی دل همه کسانی که می‌خواهند سرمایه‌داری را به «دمکراسی اقتصادی» متحول کنند، سنگینی می کند. این مسئله ناشی از یک برداشت اصولی در مارکسیسم است: سلطه طبقاتی بورژوازی  ناشی از …

لنین – بخش دوازدهم

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخش هفتم بخش هشتم بخش نهم بخش دهم بخش یازده ١٢- سرگيجه آور است در ٣ (١٦) ژوئن ١٩١٧ در پطروگراد اولين کنگره تماما روسى شوراها در جوى از هيجانات رو به رشد انقلابى با شرکت نمايندگان منتخب از ميان شوراى کارگران و سربازان سراسر کشور گشايش يافت· از ٧٧٧ نماينده صاحب حق راى و مدعى ارتباط با حزب٬ تنها ١۰٥ نفر بلشويک و بقيه به فراکسيونهايى تعلق داشتند که از نظر قدرت با منشويکها و انقلابيون سوسياليست همتراز بودند· منشويکها و انقلابيون سوسياليست با نظريه تشکيل دولت و غصب قدرت توسط شوراها مخالف بودند· در اين هنگام بود که آن واقعه شگفت انگيز رخ داد· سيرتلى٬ وزير منشويک پست و تلگراف در دولت کرنسکى در پشت کرسى خطابه ايستاد· «در روسيه بخاطر کسب قدرت مبارزه اى دردناک در جريان است» او گفت· «اما در حال حاضر براى پذيرش اين مسٸوليت حزبى سياسى وجود ندارد·» «بله٬ چنين حزبى وجود داره!» صدايى بسيار پرطنين شنيده شد· اين صدا٬ …

عابد توانچه – درباره نظریه ارزش و نقد‌های اتوپیایی نئوکلاسیک‌ها

درباره نظریه ارزش و نقد‌های اتوپیایی نئوکلاسیک‌ها   عابد توانچه پائیز 1393 abedtavancheh@gmail.com «این افکار و اندیشه های انسان نیست که به زندگی اجتماعی او شکل می‌دهد؛ این تعیینات زندگی مادی انسان‌هاست که افکار و اندیشه های آنان را می‌سازد.»     بهانه نوشتن متن پیش‌رو، انتشار مقاله‌ای با عنوان «نانی که اسمیت در کاسه مارکس گذاشت»، در سایتی به نام «چراغ آزادی» است. میل دارم که قبل از پرداختن به محتویات این مقاله در ابتدا شناخت خود را نویسندگان و منتشر کنندگان چنین مطالبی بیان کنم. حتی برای انتخاب نام درست و برازنده برای این افراد با مشکل رور به رو می‌شویم. سالی بیش از یک میلیون نفر در کنکور شرکت می‌کنند و به دلیل خصوصی شدن آموزش و پرورش و تحصیلات داشگاهی در ایران، معمولاً همه آنها در دانشگاه پذیرفته می‌شوند و در پایان دویست هزار صندلی خالی در رشته‌‌های مختلف _در بازار آزاد علم و دانش،_ روی دست سرمایه‌داران و فروشندگان این کالا باد می‌کند. «دانش آموخته» اسم باکلاس هر کسی است که مدرکی زیر بغل دارد؛ خواه این مدرک را خریده …

از «اباذری، پاشایی» تا «فاشیسم، طبقه متوسط و جنبش سبز»

  از «اباذری، پاشایی» تا «فاشیسم، طبقه متوسط و جنبش سبز» حبیب قاسمی امروزه گروه­ها وگرایشات مختلفی جمهوری اسلامی را به عنوان نظامی فاشیستی تلقی و با عنوان حکومت فاشیستی اسلامی نامگذاری می­کنند. از سوی دیگر اتفاقات اخیر ِمراسمِ خواننده­ی پاپ، مرتضی پاشایی و هم­اینطور سخنان آقای یوسف اباذری پیرامون این اتفاق و تلقی این رویداد به عنوان نشانه­های فاشیسم، ما را بر آن داشت که بار دیگر فاشیسم، شرایط منجر به قدرت­گیری آن و نسبت آن با گروه­ها و طبقات مختلف جامعه را بررسی کنیم. لازم به ذکر است، تجمع جمع کثیری در مراسم این خواننده، از جانب عموم روشنفکران و در عین حال بعضآ کمونیست­ها، عمومآ به عنوان یک اتفاق عجیب، ناامید کننده و مبتذل یا نویدبخش و اعتراضی تلقی شد. این رویداد نه به به خودی خود بلکه بیشتر به دلیل واکنش هایی که برانگیخت، می توان از آن به عنوان رویدادی قابل بررسی یاد کرد. در ادامه بحث در مورد فاشیسم و نسبتش با ایران، نظرات آقای اباذری و هم­اینطور منظومه­ی فکری ایشان را به عنوان نماینده­ای از طیف چپِ پست­مدرن …

لنین – بخش یازدهم

استفان ليندگرن لنين ١١- خائن مترجم: پيام پرتوى بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخش هفتم بخش هشتم بخش نهم بخش دهم لنین در تاریخ ٣ (١٦) آوریل٬ ساعت ١١صبح٬ با لکوموتیو بخاری ٢٩٣ همراه با رفیق قدیمیش هوگو جالاوا در کنار دستکهاى آن٬ به ایستگاه فنلاند در پطروگراد وارد شد·١ آنروز٬ روز قبل از چهل و هفتمین سال تولد لنین بود· او با نزديکتر شدن قطارشان به ايستگاه٬ نواى موزيک ارکستر ارتش را شنيد که سرود انقلابى لامارسيلايز* را مينواخت· کارگران٬ سربازان و ملوانان برای خوش آمد گویی به وى به آنجا آمده بودند· پرچمهای سرخ٬ گلهای طبیعی٬ گارد احترام از جانب ملوانان کرنشتاد٬ خودروهای زره پوش٬ هئیتی رسمی از سوى شوراى پطروگراد٬ دشمن قدیمی دولت را مورد استقبال قرار دادند. این باید تجربه ای تقريبا شگفت انگيز بوده باشد· پس از هدايت لنين به اتاق انتظار تزار٬ آنجایی که توسط رئيس شوراها چيدزا به او رسما خوش آمد گفته شد٬ مسئله شکل دیگری به خود گرفت· روسیه توسط مخالفان لنین٬ منشویکها٬ رهبری میشد· او به سقف مجلل …

سه مفهوم درباره آزادي ليبرالي، دموكراتيك و سوسياليستي

نوشته : استفانو پتروسيان  ترجمه : وحيد كيوان آيا انديشه سوسياليستي هنوز آينده دارد؟ به يقين پاسخ اين سئوال به سادگي امكان­پذير نيست. از اين رو، سعي مي‌شود كه اين مسئله از ديدگاه بسيار گسترده‌اي طرح و بررسي شود. اساس بحث اين مقاله بر محور تعريف مفهوم آزادي سوسياليستي، تمايز آن از مفهوم‌هاي ليبرالي و دموكراتيك خواهد بود (1) از اين رو، مي‌كوشم تأمل درباره مفهوم آزادي را آن‌طور كه ماركس بررسي كرده بسط دهم تا جنبه‌هايي كه به نظر من هنوز معتبراند و جنبه‌هايي كه به عكس واقعاً از اعتبار افتاده‌اند روشن گردد. تئوري‌هاي آزادي سياسي، يعني تئوري آزادي جمعي به يقين مي‌توانند به شيوه‌هاي بسيار گوناگون طبقه‌بندي شوند. مثلاً يكي از طبقه‌بندي‌هاي بسيار مناسب طبقه‌بندي است كه آن را در دو شكل آزادي مثبت و آزادي منفي از يك‌ديگر متمايز مي‌كند. اين تمايز مخصوصاً در دهه‌هاي اخير از جانب انديشمندان ليبرال چون ايزايا برلين نويسنده نامدار «تأمل درباره دو مفهوم آزادي» و نوربرتو بوبيو تأييد و پشتيباني شده است. (2) از ديد اين نويسندگان آزادي منفي بايد به طور اساسي به مثابه نبود …

دو اوتوپی

ولادیمیر ایلیچ لنین   اوتوپی (utopia) کلمه­ایست یونانی که از ou که به معنی نفی است و topos یعنی مکان تشکیل شده. اوتوپی یعنی مکانی که وجود ندارد، یعنی تخیل، پندار یا افسانه. اوتوپی در سیاست، آن نوع آرزوئی است که برآورده شدنش نه در حال حاضر و نه بعدها ممکن نیست، آرزوئی است که بر نیروهای اجتماعی متکی نیست و رشد و تکامل نیروهای سیاسی و طبقاتی آنرا تقویت نمی نمایند. هر چه آزادی در یک کشور کمتر باشد، هر چه تجلی مبارزۀ آشکار طبقات کمتر باشد، هر چه سطح فرهنگ توده ها پایین تر باشد، به همان نسبت هم معمولا اوتوپی های سیاسی آسان تر بروز می کنند و مدت طولانی تری پابرجا می مانند. در روسیۀ فعلی دو نوع اوتوپی سیاسی با حداکثر استحکام پابرجا هستند و به علت فریبندگی ظاهر خود تا اندازه ای در توده ها مؤثر واقع می شوند. این دو اوتوپی، اوتوپی لیبرالی و اوتوپی نارودنیکی هستند. اوتوپی لیبرالی مدعیست که از راه صلح و سازش، بدون رنجاندن کسی، بدون برانداختن پوریشکویچ ها و بدون مبارزۀ بی رحمانۀ …

درباره‌ی فردریش انگلس

ولادیمیر ایلیچ لنین برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ [دریغا]، چه چشمه‌ی جوشانی از خِرد درخشید و محو شد[افسوس] چه قلبی از تپش باز ایستاد‍! (برگرفته از شعر نکراسوف با نام «به یاد دوبرولیوبف»)فردریش انگلس به تاریخ 5 اوت 1895 در لندن از دنیا رفت. انگلس پس از دوست دیرینش کارل مارکس (که در 1883 در گذشته بود) عالی‌ترین پژوهشگر و آموزگار پرولتاریای مدرن در کل جهان متمدّن شمرده می‌شد. از زمانی که دست سرنوشت کارل مارکس و فردریش انگلس را کنار هم نشاند، این دو یار همیشگی کار مادام‌العمر خود را وقف هدفی مشترک کردند. و از این رو، در جهت فهم کاری که انگلس برای پرولتاریا کرده، باید تصوّر واضحی در باب اهمیت آموزه‌ها و آثار مارکس برای انکشاف جنبش طبقه کارگر معاصر داشت. مارکس و انگلس نخستین کسانی بودند که ثابت کردند طبقه‌ی کارگر و مطالباتش نتیجه‌ی ضروری نظام اقتصادی حاضر هستند که همراه با بورژوازی به ناگزیر پرولتاریا را خلق می‌کند و سازمان می-دهد. آن دو نشان دادند این مبارزه‌ی طبقاتی پرولتاریای سازمان‌یافته است که بشریت را …

لنین – بخش دهم

استفان ليندگران لنين بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخش هفتم بخش هشتم بخش نهم مترجم: پيام پرتوى ١٠- دوران درخشان کروپسکایا مینویسد٬ لنين پس از دريافت خبر انقلاب خواب از چشمانش پريد· او شبها تمام طرحهای امکانپذیر را مورد مطالعه قرار میداد٬ و بخاطر سردرد و بیخوابی از دکتر وقت گرفت ولی هرگز او را ملاقات نکرد· یک شاهدعينى٬ رئیس بلشویکها وياچسلاو کرپينسکى٬ در ژنو میگوید که برای بازگشت به روسیه در آغاز٬ دست کم٬ سه یا چهار راه مختلف توسط لنين مورد مطالعه قرار گرفت·١   نظرى بر این بود که لنين هواپیمایی در سوئیس اجاره و شبانه از مرز عبور ميکرد· اما شمار مشکلات فنى و اقتصادی این مسئله بیش از اندازه بودند· پیشنهاد دیگرى معتقد بود که لنين با يک پاسپورت قلابی سوئدی به روسیه وارد ميشد٬ و او پیغامی٬ قرار گرفته در ميان کتابى٬ به ياکوب هانيکى٬ نماینده بلشویکها در استکلهم٬ ارسال نمود: «بيش از اين نميتوان در انتظار نشست· به یک مسافرت قانونی امیدی نیست· يک سوئدى را پيدا کن که شبيه من …

لنين – بخش نهم

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم بخش هفتم بخش نهم ۹- راننده دیوانه است لنین در فوریه ١٩١٧ در زوریخ ساکن شد• او در واقع٬ پس از خواندن زورشر پست و نويه زورشر زايتونگ٬ ١٥ مارس ١۹١٧ ٬ اخبار هیجان انگیزی را در آنها پيدا کرد• انقلاب در روسیه• وى در همانروز به اينسا آرماند نوشت: «در صورتيکه آلمانیها دروغ نگویند٬ حقیقت دارد! که بدون شک در طی چند روز گذشته وقوع انقلاب در روسیه نزدیک بوده است!»١ اینبار خبر حقیقت داشت٬ بیش از آنچیزی که لنین حدس میزد• بهار ١٩١٧ میلیونها سرباز روسی در جبهه ها زخمی و یا کشته شده بودند• مسئولیت این رهبری نابخرادانه بر عهده تزار نیکلای دوم٬ که فاقد صلاحیت و نابالغ بود و نمیدید که چگونه با جان میلیونها انسان بازی ميکرد٬ نهاده شد• تزار تنها طی سال ١٩١٦ پنج وزیر کشور٬ سه وزیر جنگ و چهار وزیر کشاورزی را جايگزين نموده بود• پاسخ تزار زمانیکه دوک بزرگ آلکساندر ميخايلوويچ از او برکنار نمودن فرمانده نیروی دریایی …

من در کف خیابان به کار ادامه خواهم داد!

 هنگامی که روز ٢ فوریه ١٩٩٩ پست ریاست جمهوری را عهده‌دار شدم، شب اول آلبرتو فوجی‌موری (ريیس‌جمهور پرو)، کارلوس مه‌نم (ريیس‌جمهور آرژانتین)، شاهزاده آستوریا (ولیعهد پادشاهی اسپانیا) در اینجا حضور داشتند. حتا خوزه لوئیس رودریگس (خواننده جاز) برایم آواز خواند! و مهم‌تر از همه، الیگارش‌ها آمده بودند تا مرا جلب کنند و مرا مانند خفاش بمکند. همه اینجا بودند: خانواده سیسنرو، خانواده آزپورواس، خاندان‌های پرقدرت بورژوازی. من دیگر سر در نمی‌آوردم. من در طی مبارزات انتخاباتی همیشه به فکر بی‌نوایان بودم، به فکر فقرا که  روح ونزوئلا را تشکیل می‌دهند‌. و خلق که همیشه فراموش می‌‌شد و اکنون نیز در این مراسم حضور نداشت (جز شوفرها، بادی‌گاردها و گارسون‌ها). فیدل کاسترو از این سالون‌ها عبور کرد و با طعنه پرسید: «و این جمهوری پنجم است؟» و رفت.   منبع: دنیای جوان تارنگاشت عدالت روز ۵ مارس ٢٠١٣ ريیس‌جمهور سوسیالیست ونزوئلا، هوگو چاوز دیده بر جهان  فرو بست. روزنامه‌نگار شهیر «ایگناتسیو رامونت» قبل از فوت او مصاحبه جامعی با او صورت داد. نتیجه این مصاحبه روز ٩ دسامبر ٢٠١۴ با عنوان «هوگو چاوز. زندگی اول من» …

«مارکس هرگز تا این اندازه مفید نبوده است» – از سمیر امین

برگردان : م . ت . برومند  منتشر شده در نگرش  اشاره کوتاه بحران اقتصادی جهان بحران سرمایه داری است. به یقین این اولین بحران نیست. به عقیده سمیر امین به عنوان اقتصاد دان، این بحران می تواند موجب به پرسش کشیدن خود شالوده های سرمایه داری گردد. از این رو، مسئله عبارت از نه خارج شدن از بحران ، بلکه خارج شدن از سرمایه داری در بحران است. سمیر امین استاد نامدار اقتصاد سیاسی توسعه است. او مدیر «فوروم جهان سوم» است. سمیر امین اقتصاد را در دانشگاه پو آتیه پاریس و داکار آموزش می دهد. اثرهای گوناگون او در باره حقوق، جامعه مدنی، سوسیالیسم ، استعمار و توسعه به ویژه در آفریقا و دنیای عرب و اسلامی منتشر شده است. در میان اثرهای شمارمندش اروپا مرکز انگاری (1988)، امپراتوری هرج و مرج (1991) و فراسوی سرمایه داری (1998) جای ممتاز دارد. سرمایه داری یک پرانتز در تاریخ است اصل انباشت بی پایان که مشخصه مهم سرمایه داری است، مترادف با رشد تصاعدی و رشد سرطانی است که به مرگ می انجامد. استوارت میل …

لنين – بخش هفتم

  بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم بخش پنجم بخش ششم استفان ليندگرن لنين ٧- دو زن ما در حقیقت در مورد زندگی مشترک لنین با کروپسکايا بیش از این نمیدانیم که آنها تا آخر عمر در کنار هم با سختیها مبارزه نمودند• ایده آل لنین و کروپسکايا با آنچه که چرنيشفسکى در رمان خود «چه باید کرد؟» در جهت ايجاد آن تلاش نموده بود منطبق شد•   او شرايطى را تشریح نمود که در آن یک زن واقعا به دو مرد عشق میورزید• آنها با کمک هم٬ بدون توسل به دورویی و حیله گری٬ راه حلی را یافتند• چرنيشفسکى براى ازدواج با اتاق خواب مجزا که مساوات و رهايى از کليه تشریفات سرمایه داری را میپذیرفت مبارزه مينمود•   با اینحال ازدواج با کروپسکايا نطفه ای به بار نداد و آنها صاحب فرزندی نشدند و در ضمن کروپسکايا از بیماری تیروئید رنج بسیاری ميبرد• سوال در مورد داشتن فرزند زمانى مطرح شد که لنین٬ طی دوران تبعیدش در سیبری٬ روند انطباق با زندگی مشترک را آغاز نموده بود• او بدلیل فقدان فرزندى …

پاره‌ای مسائل فلسفی پیرامون مفهوم ماده

نوشته: عباس فرد منتشر شده در تارنمای رفاقت کارکری یک توضیح ماقبل مقدماتی: نوشته‌ی حاضر که برای اولین‌بار منتشر می‌شود، یکی از درس‌نامه‌هایی است‌که در نبود شبکه‌ی مناسبات شکل‌دهنده‌اش و نیز گفتگوها و تبادلات جاری در آن مناسبات، باید با دقت و برای چند و شاید هم چندین بار خوانده شود. قصد تدوین‌کنندگان این درس‌نامه‌ها انتشار بیرونی آن نبود. زمانه‌ای‌که ‌شکل‌گیری این درس‌نامه‌ها را زمینه ساخت، تفکر جمعی و طبقاتی را پیش‌نهاده داشت؛ و تبادلات مفاهیم فلسفی و ایدئولوژیک را در بستری می‌طلبید که فراتر از نوزاییِ مفاهیم، ایجاد ساختارهای کارگری، طبقاتی و کنش‌گر را در همه‌ی ابعاد هدفمند باشد. بنابراین، مطالعه‌ی جمعی این درس‌نامه‌ها ضمن این‌که گامی در راستای بازتولید زمانه‌ای است که پیدایش این‌گونه نوشته‌ها را موجب ‌گردید، درعین‌حال می‌تواند شادمانی ناشی از بحث و جدل‌های رفیقانه را نیز به‌همراه داشته باشد. به‌هرروی، اطلاع نسبی از پیشینه‌ی واژگانی که در این‌جا دوباره تعریف شده‌اند، ‌چه‌بسا مطالعه را ساده‌تر ‌کند و به‌جذابیت آن بیفزاید. مقدمه: مفهوم ماده درضمنِ بداهت خود در اذهان عموم، در فلسفه مفهومی بسیار پیچیده و گنگ است. فلاسفه ‌ـ‌تاکنون‌ـ کوشیده‌اند برای …

نظری اجمالی بر زندگی و آثار فریدریش انگلس*

  نظری اجمالی بر زندگی و آثار فریدریش انگلس* ترجمهٔ س . فاروجی   مرحلهٔ اول ( ۱۸۴۴ ـ ۱۸۲۰ ) : جوانی فریدریش انگلس ۱۸۲۰ ـ ف . انگلس در ۲۸ نوامبر ۱۸۲۰ در بارمن در خانواده ای محافظه کار و پروتستان متولد می شود . پدرش مالک یک کارخانهٔ نساجی است . هسته های شهری بارمن و البرفیلد امروزه بخشی از شهر ووپرتال ٬ در قلب ناحیهٔ صنعتی وستفالی در آلمان ٬ را تشکیل می دهند . ۱۸۳۴ ـ ازکودکی به تاریخ و اسطوره شناسی علاقه مند می شود . در اکتبر ۱۸۳۴دردبیرستان البرفیلد ثبت نام می کند ، و به دلیل آشنایی هایش با ادبیات آلمان و زبان های لاتین و یونانی مورد توجه قرار می گیرد . ۱۸۳۷ ـ پدرش او را از مدرسه برمی دارد ٬ برای اینکه در تجارتخانه اش به او راه و رسم تجارت را بیاموزد . انگلس علیرغم میل باطنی خود این امر را می پذیرد . چنانکه مکاتبات او با برادران گروهر گواهی می دهند ٬ در اصول ایمان خود دچار شک می شود . …

لنین – بخش پنجم

استفان ليندگرن لنين مترجم پیام پرتوی بخش اول بخش دوم بخش سوم بخش چهارم ٥– فقط يک خدا ٩ ژانویه ١٩۰٥ خورشید در سن پطرزبورگ میدرخشید و هوا سرد بود· از هر طرف اشباح مندرسی به میدان قصر هجوم میاوردند· میدان را که توسط قصر زمستانی و نیروهای نظامی احاطه شده است میتوان در صورت پر شدن بسادگى مسدود نمود· بسیاری از آنان کارگران کارخانه پوتيلوف بودند٬ در ماه دسامبر در آنجا اعتصاب بود· آنها در مقابل کارفرمایان پشتیبانی تزار را مطالبه مینمودند و ساعتهاست که انتظار ميکشند· آیا تزار تمايلى به نشان دادن خود داشت؟ او ظاهر نشد· در عوض در آن هوای صاف زمستانی صداى یک بوق خطر غیر عادی شنیده شد· «این چه صدایی بود دیگه؟» یکی پرسید· یکی که تصور ميکرد قضیه چه بود گفت: «علامت اینه که سربازها باید خودشون را در یک صف قرار بدن»· یک بوق خطر دیگر· مردم روی زمین دراز کشیدند· صدای سومین اخطار٬ و به همراهش صدای غرشى· «این چی بود؟ دارن شلیک میکنن؟» همان فردی که حدس میزد بداند گفت: « چیزی نبود· فقط …

لنین – بخش چهارم

استفان ليندگرن لنين مترجم: پيام پرتوى بخش اول بخش دوم بخش سوم ٤– از جرقه شعله برمیخیزد لنین هنگام ورود به سوٸيس در ٢٩ ژوئیه ١٩۰۰ دقيقا ۳۰ ساله بود· آنزمان در اروپا او را بعنوان نویسنده٬ روزنامه نگار و سازمانده سازمانهای زیرزمینی میشناختند· ماموریت او٬ آغاز انتشار روزنامه ایسکرا (جرقه)٬ چاپ آن در خارج و سازماندهى پخش غیر قانونی آن در روسیه بود· در سراسر آلمان و سوئیس چاپخانه هايى از تبعیدیان سابق روسى وجود داشتند که او باید رد پای آنانرا جستجو مينمود· اولین اقدام در طرح لنین همراه نمودن گئورگی پلخانف٬ مارکسیست پیر و دانا با خود بود· پلخانف یقینا متکبر و مغرور بود٬ اما لنين به وى بعنوان متحدی در حل مشکلات تئوریک نياز داشت· در هئیت مدیره روزنامه به پلخانوف حق داشتن دو رای داده شد – و او پذيرفت· با اين وجود لنین به دلایل اقتصادی بر استقرار هئیت مدیره در مونیخ تصميم گرفت و با احساسی مانند طلاق از پلخانف سویئس را ترک نمود· او در ۷ فوریه ١٩۰١ از مونیخ به مادرش نوشت: «اگر در اینجا بمونم٬ …

لنين – بخش دوم

استفان لينگرن لنين مترجم: پيام پرتوى بخش اول ٢– زندان رفتن ولادیمیر اولیانوف جوان هر آنچه را که در جهان اطرافش میگذشت با دقت فراوان تحت نظر داشت· کشفیات دوران کودکی٬ بینش هوشیارانه به ارٽ برده از والدینش و آن سالهای پربار دوران دبیرستان با تجزیه و تحلیلهای صحیح از جامعه زشت روسیه٬ در هم آمیختته بودند· ١٨٦١ همزمان با الغای برده داری در ایالات متحده آمریکا٬ ٥۰ میلیون رعيت روسی آزاد شده بودند· آیا زندگی آنان بهبود يافته بود؟ خیر! او میدانست· برعکس مالکان یک پنجم از زمینهای کشاورزان را به تصاحب خود درآورده بودند· آنهایی که قادر به خريد زمینهای خود شده بودند زندگیشان زیر بار فشار وامها از هم متلاشی شده بود و آنهايى که برايشان چيزى باقى مانده بود٬ معهذا٬ از بدهيهاى روزهاى کارى در رنج بودند· روسیه همچنین کشوری بود که در آن سه نفر از چهار نفر بزرگسال٬ درحاليکه نیمی از بودجه دولتی صرف جنگ میشد٬ سواد خواندن و نوشتن نداشتند· امپریالیسم روسیه مانند يک حيوان وحشى گریزپا به پیش میرفت٬ ساچالین را تصرف و بصورتى پيوسته به نفوذ …

قانون گرایش نزولی نرخ سود – کارل مارکس

 ترجمه حسن مرتضوی منتشر شده در نقد اقتصاد سیاسی يادداشت مترجم: نظريه‌ي بحران به طور عام و گرايش نزولي نرخ سود به طور خاص از جمله مجادله‌انگيزترين بحث‌هاي اقتصاد سیاسی از زمان ماركس تا امروز است. تبعات اين نظريه در سياست معين طبقاتي بسيار پرمعناست. در واقع هر نوع خط‌مشي گزيده براي واژگوني سرمايه‌داري در بطن خود به امكان عملی نابودي سرمايه‌داري در عالم واقع معطوف است. بدون چنين بنياد واقعي هر نوع تلاشي از همان آغاز محكوم به شكست است و بر همين مبنا نحله‌هاي گوناگون ماركسيستي از نحوه‌ي پاسخ خود به اين پرسش از هم متمايز شده‌اند. براي آشنايي خوانندگان با اين موضوع سلسله مقالاتي را تهيه ديده‌ام كه به صورت مقالاتي جداگانه اما كاملاً مرتبط با هم ارائه خواهند شد. ابتدا براي آشنايي با موضوع پاره‌ي سوم جلد سوم سرمايه در اختيار خوانندگان قرار خواهد گرفت. سپس مقاله‌ي نظريه‌ی بحران، قانون گرايش نزولی نرخ سود و مطالعات ماركس در دهه‌ی 1870 نوشته‌ي ميكاييل هاينريش ارائه خواهد شد. اين مقاله با واكنش برخی پژوهشگران ماركسيست روبرو شد كه از آن ميان من پنج …

لنین – بخش اول

استفان ليندگرن استفان ليندگرن مترجم و متخصص اسلاوی در سال ١٩٤٩ در سوئد٬ شهر کارلسکوگا٬ چشم به جهان گشود. او در گذشته سردبير روزنامه ای به نام جرقه و روزنامه دیگری به نام مردم در تصویر/جبهه فرهنگ بود و کتابی در مورد سن پطرزبورگ (لنینگراد٬ در آنسوی ساحل) و سه کتاب تفسیری در مورد جنگهای چریکهای افغانی بر علیه اشغالگران روسی (برای مٽال مهتاب٬ بیا!) را به نگارش درآورده است. او در حال حاضر ناشر خبرنامه ايست به نام پست روسی. استفان ليندگرن٬ نويسنده و نظريه پرداز چپ سوٸدى در کتاب لنين زندگى لنين را به تصوير ميکشد· اين کتاب از نگاهى ديگر به زندگى رفيق لنين به رشته تحرير درآمده و نکات تازه و آموزنده اى در آن نهفته است· البته در اين اٽر به نکته اى نيز اشاره شده که متاٽر از تبليغات بين المللى و استالين ستيزى (بخوانيد کمونيست ستيزى!) است که نويسنده را نيز به رغم تاييد لنينيسم و سياستهاى حزب بلشويک شوروى در تمام دوره هاى پر فراز و نشيب انقلاب اکتبر و ساختمان سوسياليسم در امان نگذاشته و وى …

مارکس و تئوری حقوق بشر

پروفسور دکتر هرمان کلنر (1926) فیلسوف حقوقی برجسته مارکسیست آلمان عضو انجمن لایب نیتس فعال در فروم مارکسیستی حزب چپ مؤلف کتب بیشمار مارکس و تئوری حقوق بشر پروفسور دکتر هرمان کلنر دفاتر مارکسیستی (3، 1991) برگردان میم حجری منتشر شده در دايره المعارف روشنگري 1 مارکس دشمن حقوق بشر؟ • فشرده ترین مطلبی که مارکس در باره «حقوق بشر» نوشته، عبارت است از «راجع به مسئله یهودی ها» • او حدود یک سال بعد در کتاب «خانواده مقدس» جمعبندی ئی از آن به عمل می آورد. • مارکس 25 ساله، اینجا نسبت به حقوق بشر و حقوق شهروندی رایج در اواخر قرن هجدهم موضع ماهیتا انتقادی دارد. • مراجعه کنید به حقوق اولیه، حقوق بشر و حقوق شهرندی در دایرة المعارف روشنگری • او در این رابطه تنها از «حقوق به اصطلاح بشر» سخن می گوید. • اکنون برخی ها با برداشت شتابزده و کوته بینانه از این نوشته به راه افتاده اند و ادعا می کنند که ایده حقوق بشر برای مارکس ایده ای بیگانه بوده، تازه اگر بزرگواری به خرج دهیم و …

کنفدراسیون سراسری کار ایتالیا کجا ایستاده است؟

منبع: Micromega ٢۴ اکتبر ٢٠١۴ نویسنده: جیورجیو کرماچی تارنگاشت عدالت کنفدراسیون سراسری کار ایتالیا روز شنبه ٢۵ اکتبر ٢٠١۴ بیش از یک میلیون نفر را در خیابان‌های رم علیه اصلاحات ضدکارگری دولت رنزی که زیر «قانون مشاغل» پیش برده می‌‌شود بسیج کرد. در این نوشته ضمن بررسی استراتژی بزرگ‌ترین تشکل کارگری اروپا، آن‌چه که برای درهم شکستن حمله نئولیبرالی به مردم ایتالیا لازم است، پیشنهاد می‌شود. کنفدراسیون سراسری کار ایتالیا (CGIL)، همه نیروی خود، و همراه آن همه تناقضات خود را به خیابان‌ها آورده است. در دهه‌های اخیر بزرگ‌ترین کنفدراسیون سندیکایی ایتالیا از یک طرف، در کنار حزب دموکرات،  عامل اجتماعی چپ بوده است، و از طرف دیگر بکرات سعی کرده است با سرمایه‌داران «وارد پیمان شود» تا با آن‌ها مشترکاً علیه دولت عمل کند. اکنون هر دوی این ستون‌های استراتژی CGIL  بطور برجسته‌ای فرو ریخته‌اند و رهبری عملاً نمی‌داند چه کند، و این پیام خوبی برای انتقال به خیابان‌ها نیست. مطمئناً اعتراضات بیش‌تر و حتا ممکن است یک اعتصاب سراسری-اما بدون توضیح درباره استراتژی- صورت گیرد. زیرا با انقلاب ارتجاعی نخست‌وزیر ماتئو رنزی، باید …

طبقاتِ جامعۀ سرمایه داری و ویژگی های ….

سهراب شباهنگ شهریور و مهر 1393 منتشر شده در خیزش 35 این نوشته در چهار بخش تنظیم شده است. در بخش نخست به مبانی نظری و روش شناختیِ تحلیل طبقاتی جامعه به طور عام و جامعۀ سرمایه داری به طور ویژه می پردازیم و می کوشیم الگو یا مدلی نظری برای توصیف ساختار طبقاتی جامعۀ سرمایه داری ارائه و این الگو را با داده های تجربی و آماری آزمایش کنیم. در بخش دوم ساختار طبقاتی جامعۀ ایران، طبقات گوناگون، وزن نسبی جمعیت نگارانه و اقتصادی و لایه بندی آنها را با تکیه بر آخرین داده های آماری قابل دسترسی توضیح می دهیم. در بخش سوم مهم ترین ویژگی های سرمایه داری ایران را بررسی می کنیم. در بخش چهارم جمع بندی مشروح و نتایج مباحث مطرح شده را ارائه می دهیم. در این شماره بخش 1 این نوشته را می آوریم. بخش 1 مبانی نظری و روش تحلیل طبقاتی جامعه شکل بندی های گوناگون جوامع بشری بر اساس شیوه های تولید حاکم بر آن جوامع در طول تاریخ تعیین می گردند. خودِ شیوۀ تولید از …

آیا ایتالیا واقعاً به یک رفرم کارگری دیگر نیاز دارد؟

منبع: sbilanciamoci.info ١۹ سپتامبر ٢٠١۴ نویسنده: کارلو کلریستی تارنگاشت عدالت این تقریباً در هر خبری تکرار١ می‌شود: «اصلاحات ساختاری»، بویژه اصلاح بازار کار. با پافشاری بر این‌گونه اصلاحات  ممکن است چنین به‌نظر برسد که آن‌ها هرگز به اجرا گذاشته نشده‌اند. اما در ایتالیا طی حدود پانزده سال گذشته ما حداقل چهار رفرم عمده، بعلاوۀ شمار زیادی از مداخلات مشخص، و همچنین توافق‌نامه‌های گوناگون بین دولت و سندیکاها و بین سندیکاها و کارفرمایان ملی داشته‌ایم. در ایتالیا هیچ بخشی به استثنای احتمالی نظام بازنشستگی، بیش‌تر از بازار کار «اصلاح» نشده است. با این وصف، ما هر روز همچنان از فوریت نیاز به عمل می‌شنویم، گویی که قوانین کار برای یک قرن بدون تغییر مانده‌اند. در واقع، بحث موضوع فقط به این دلیل قابل توجیه است که کل این فعالیت شدید بسیار بد است. نرخ بیکاری ایتالیا در میان بالاترین‌ها در اروپا است، نسبت کسانی که شاغلند در ده درصد زیر میانگین اروپایی ثابت مانده است، مشارکت زنان در بازار کار در سطوح فاجعه‌بار قرار دارد، در حالی‌که اشتغال جوانان… بهتر است در باره آن حرف نزنیم …

بیاموزید که بیاندیشید

لئون تروتسکی بیاموزید که بیاندیشید ترجمه: ژاله سهند توضیح مترجم: در سال 1938 ، تروتسکی مقاله » بیاموزید که بیاندیشید» را به رشته تحریر در آورد و در آن با فاکتهایی ملموس ، حدود و ثغور کمونیستها را در نزدیکی تاکتیکی و مقطعی اشان به امپریالیستها ، استفاده از تضادهای درونی کمپ کشورهای سرمایه داری و امپریالیستها ، و شرایط استرداد مهمات و سلاح های نظامی آنها به کمونیستها و موضع کمونیستهای کشورهای دیگر به این حوادث، برا ی به تحقق بخشیدن اهداف مبارزاتی انان، با حفظ دشمنی و تا به اخرمبارزه غیر سازشگرانه اشان با دشمنان طبقاتی اشان ، سخن راند. از ان تاریخ و قبل از آن، کمونیستها به کرات این حدود و ثغور را به بوته ازمایش گذاشته اند. لنین و تروتسکی در سال 1916 از» شورش عید پاک » انقلابیون ایرلندی برعلیه استعمارگران بریتانیا دفاع نمودند. در این شورش، ایرلندی های شورشی سعی کردند تا از رقابتهای امپریالیستی برای به دست آوردن سلاح از رقیب بریتانیا، آلمان ، استفاده نمایند ، بدون آنکه با ارائه هیچ گونه خدماتی در ازای آن …

کلیّت، سیاست انضمامی و پدیده کوبانی

محسن احمدی فهم امر کلّی و و معنابخشی به جزئیت‌ها از رهگذرِ امر کلّی و ابتنای تحلیل بر این سیاق و رسیدن به پراتیک منبعث از آن را، می‌توان از وجهی معنای راستین تحلیل مشخص از شرایط مشخص دانست. جدا کردن اجزا از یکدیگر و از کلیّت و درغلتیدن به اتمیسم روش‌شناسانه ازیک‌سو و فهم صرف پدیدار به صورتِ در خود و عدم درک واقعیّت به مثابه دیالکتیک تضادِ ذاتِ تضادمند و پدیدار و درغلتیدن به ماتریالیسم زمخت و یا ایده‌آلیسم صرف از سویی دیگر، به تحلیلی جزئیت‌گرا1 و سیاستی پدیداری و منطق پراتیکی محلّی‌گرا2 و منطقه‌گرا3 و مبتنی بر رئال‌پالیتیک خواهد رسید که حتّا اگر به نام چپ هم باشد، قطعاً در مسیر سیاست راست خواهد بود و دلالت بر ریختن آب به آسیاب جناح‌هایی از قطب‌های منطقه‌ای و بلوک‌های بین‌المللی سرمایه خواهد داشت. خروج و عدم غلتِش به سیاست مبتنی بر انتخاب بین دوگانه‌های برآمده از تحلیلی پدیداری و سیاست پدیداری (به عنوان پایه‌های سیاست راست و طیف کثیری از چپ‌ها) رازی‌ست که تنها با لحاظ کردن امر کلّی و فهم واقعیت به …

لنین و طبقه کارگر

سرگئی میرونویچ کیروف (Sergey Mironovich Kirov) سخنرانی در باشگاه آزاد سازمان حزبی باکو ۲۲ آوریل سال ۱۹۲۴ مترجم: ا. م. شیری ۲۶ مهر- میزان ۱۳۹۳ رفقا! شما می دانید صحبت از زندگی لنین جاودانه – در واقع بمعنی صحبت از حیات و نهضت پرولتاریای روسیه است. تمام زندگی ولادیمیر ایلیچ با سرنوشت جنبش کارگری روسیه پیوند خورده است. درست ۵۴ سال پیش از این در کناره رود بزرگ روسیه انسانی دیده به جهان گشود، که محکوم به تکان دادن جهان بود. در همین زمان نیز طبقه کارگر روسیه، آغازگر انقلاب پیروز جهانی پا به عرصه وجود گذاشت. لنین، رهبر پرولتاریای جهان را خیلی زود شناخت. او از همان ابتدای جوانی با همان ایده زندگی کرد و همه عمر خود را در راه آن صرف نمود. ماریا ایلیچینا خاطره جالبی از آن زمانی دارد که برادر بزرگ لنین تیرباران گردید و این حادثه، لنین را تکان داد. اما نه به آن دلیل که برادر بزرگش بود. او اشتباه فعالتهای حزب «حاکمیت خلق» را، حزبی که برادر معدوم او به آن تعلق داشت، مورد تجزیه و تحلیل …

آیا جامعه ایران جامعه ایست سرمایه داری ؟

آیا جامعه ایران جامعه ایست سرمایه داری ؟ اهمیت این مسئله در چه چیزی است ؟  بیژن پویا این مسئله ، مسئله ای است کلیدی و پایه تمام طرح ها و برنامه های کمونیست های ایران .. جامعه سرمایه داری به جامعه ای گفته میشود که شیوه تولید حاکم بر آن سرمایه داری باشد .. باین معنی که استثمار طبقه کارگر بر پایه مالکیت خصوصی بر وسایل تولید دستگاه های تولید کننده در سطح کلی جامعه باشد .. بعضی از رفقا تصور میکنند که اگر در جامعه ما سرمایه دارانی یافت شوند که کارخانه و یا موسساتی دایر کنند و تعدادی کارگر را در آنها به کار بگمارند و آنها را در رابطه با موضوع کار معینی استثمار کنند ، چنین مناسبات تولیدی را مناسبات سرمایه داری گویند . نه … نه ..رفقا اشتباه نکنید … اصلا چنین چیزی نیست . ببینیم اصولا سرمایه دار با سود حاصل از سرمایه گذاری خود چگونه برخوردی میکند ؟ بخش اول سود به مصرف تجدید تولید میرسد .. بخش دوم سود توسط کارفرما جهت مصارف شخصی و تجملی …