All posts tagged: انسان

کارل مارکس، انسان شناس

برایان موریس برگردان حسام حسین زاده منتشر شده در انسانشناسي و فرهنگ   کولاکوفسکی[1]، فیلسوف لهستانی، تاریخ مارکسیسم شناخته شده اش را با این کلمات آغاز می کند: «کارل مارکس فیلسوفی آلمانی بود.» درست است، مارکس در اوایل بیست سالگی در دانشگاه برلین فلسفه خواند، و علاقه وافری به فلسفه آلمان و به ویژه هگل داشت، اما نیاز است تاکید شود که مارکس را نمی توان به سادگی به عنوان متفکری فلسفی شناخت. شاید به عنوان روزنامه نگاری سیاسی، اقتصاددانی متبحر و سوسیالیستی انقلابی بهتر شناخته شود. مارکس حتی در معنایی مهم، انسان شناس بود، چرا که او همیشه متافیزیک های اسکلاستیک[2] را رد می کرد. او در واقع می تواند به عنوان یکی از پدران بنیانگذار انسان شناسی توصیف شود. اما آنچه باید تصدیق کرد این است که مارکس خواننده ای کاملاً حریص بود، بی وقفه از هرچیزی که میخواند یادداشت بر می داشت. بنابراین او نه تنها به خوبی با فلسفه، اقتصاد، تاریخ و علوم طبیعی، بلکه با ادبیات و به خصوص اشعار آشیلوس[3]، شکسپیر[4] و گوته[5]نیز آشنا شد. مارکس در واقع ذهنی …

گفتگو با علی (کودک کار) تابستان 1391ـ زینبیه اصفهان ـ محله‌ی باتان

زهره روحی  منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ «نه فقط تابستان ها، هر وقت که بشه و کاری نداشته باشم کار می‌کنم…» ز. ر.: سلام، خسته نباشی. خودت را معرفی می‌کنی؟ علی: من اسمم علی‌ست و 13 سال دارم.   ز. ر.: کارت چیست ؟ علی: کفاشی. ز. ر.: خب بله، ولی چه کاری در اینجا انجام می‌دهی؟ علی: کفش درست می‌کنم…. رویه‌ها رو به کفه‌ی کفش می‌چسبونم. ز. ر.: فقط تابستان‌ها کار می‌کنی؟ علی: نه فقط تابستان ها، هر وقت که بشه و کاری نداشته باشم کار می‌کنم. ز. ر.: ساکن کدوم محله‌ای؟ علی: همینجا. باتون. ز. ر.: کدوم کوچه زندگی می‌کنی؟ علی: نمی‌دونم اسم کوچه‌مون چیه. ز. ر.: مغازه متعلق به چه کسی است؟ علی: دوستامون. ز.ر: نسبتی هم باهات داره؟ علی : نه ز. ر.: درآمدت چقدر است؟ علی: هر چه بیشتر کار بلد باشیم ، بیشتر می‌گیریم. ز. ر.: روزانه چقدر می‌گیری؟ علی: روزی 5 ، 6 هزار تومان. ز. ر.: چند وقت است اینجا کار می‌کنی؟ علی : 6 ، 7 ماه. ز. ر.: مدرسه می‌ری؟ درسهایت چه طوره؟ علی: …

هویت فرهنگی شهر تحت تاثیر وجه فرهنگی بازار(با محوریت مفهوم انصاف و عدالت)

زهره نظام محله منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ در یک نگاه اجمالی می توان آغاز رشد شهری و یافتن نوعی هویت شهری برای تهران را از دوره پایتخت شدنش توسط قاجاری ها دانست. این ویژگی، شرایطی را برای تهران فراهم کرد تا بتواند با برنامه های نوسازی شهری در فرآیندهای توسعه ای قرار بگیرد. به هر تقدیر، آنچه که ما شهر تهران می نامیم از این زمان آغاز شد و خود را از هویت روستایی جدا نمود. در این مسیر تغییرات زیادی را رو به سوی مدرن شدن از سرگذراند. مدرن شدنی که باعث شد این شهر بدل به شهری مرکزی از نظر سرمایه شده و بسیاری از اولین ها در آن آغاز شود مانند اولین کارخانه ها، اولین دانشگاه ها و… . همین تغییر با سرریزشدن سرمایه حاصل از پول نفت، نخست شهری را برایش به ارمغان آورد درنتیجه این موقعیت منحصر به فرد، چندین موج مهاجرت را به خود دید که حاصل آن چندفرهنگی شدن بود. این امر، باعث گردید شهر تهران در تقابل با شهرهای دیگر کشور، مکانی مناسب …

طرح‌های انسان‌شناختی در تئوری اجتماعی هربرت مارکوزه

زهره روحی انسان شناسي و فرهنگ در سال 1978 ـ 1979 در مجله تلوس (شماره 38)، گفت‌و گوهایی از یورگن هابرماس، تلمان اشپینگر و هاینز لوباش با هربرت مارکوزه به چاپ ‌رسید که محور اصلی آنها به نوعی به طرحهای «انسان‌شناسانه» هربرت مارکوزه در تئوری اجتماعی‌‌اش مربوط می‌شد. به دلیل اهمیت موضوع، بحث حاضر را به آن اختصاص خواهیم داد. اما لازم است گفته شود در اینجا منظور از طرحهای انسان‌شناسی اتکاء بر شاکله‌هایی است که به یاری آن بتوان ترسیمی از وضعیت یا وضعیت‌های انسانی داشت. به عنوان مثال در  هستی‌شناسی مارتین هایدگر که از قضا او هم به شاکله‌‌ی انسان یا به قول خودش «دازاین» پرداخته است، بی‌تردید این شاکله، بیشتر از هر مسئله‌ای به زمان‌مندی، تاریخ‌مندی، مکان‌مندی و طرح‌بودگیِ دازاین در آینده و نیز حالت‌های عاطفی او در خصوصِ افکندگی و یا واکنش نسبت به یکتا واقعیتِ غیرقابل انکارِ مرگ و همچنین روی‌آوری‌های انسان در جهان بستگی دارد. و در مورد مارکوزه، باید گفت هر چند وی به دلیل نگرش مارکسیستی‌ِ خود، تحتِ تأثیر نزاع طبقاتیِ برآمده از امر واقعی و عینی …

معنای اجتماعی پول از نظر زنان (بخش دوم)

معنای اجتماعی پول از نظر زنان (بخش دوم) شایسته مدنی    انسان شناسي و فرهنگ در بخش پیشین، طرح مساله‌ای از معنای اجتماعی پول و اهمیت این موضوع بیان شد. پول وسیله ایست برای مبادله که در شئون مختلفی از زندگی همچون؛ اقتصادی و اجتماعی حضور فعالی دارد. جایگاه آن از نظر پاسخگویان بسیار فراتر از آن چیزی است که در علم اقتصاد تعریف شده است. مثلا؛ «پول خوشبختی است»، «پول جریان زندگی است» و «پول مرده را زنده می‌کند» و ده‌ها عبارات دیگر که در متن یافته‌ها دیده می‌شود.   این پژوهش برای فهم معنای اجتماعی پول از روش کیفی و به ویژه از پدیدارشناسی استفاده کرده است، چرا که در اینجا آنچه مورد نیاز است تعبیری است که افراد پژوهش شده، از فضای زندگی اجتماعی و تجربیات خود در خصوص پول دارند. برای درک رفتار مردم باید به تعاریف و معانی‌ای توجه کرد که بیان می‌کنند، چرا که رفتار انسان‌ها در برابر موقعیت‌های مختلف، رفتاری از پیش تعیین‌شده نیست و افراد در رفتار خود، اشیاء، رویدادها و موقعیت‌ها را تفسیر می‌کنند و برای فهم این …

فرهنگ و رابطه اجتماعی

زهره روحی منتشر شده در انسان شناسي وفرهنگ آیا شکل گیری « روابط اجتماعی » بر اساس وجود پیمان ها بوده ؟ ممکن است  برخی پاسخی منفی به این پرسش دهند ، اما گمان نمی کنم با این گزاره که  « حفاظت از روابط اجتماعی » ، مشروط به وجود پیمان ها و رعایت و پایبندی به آنهاست ، مخالفتی داشته باشند . از اینرو با یقین می توان گفت ، «پیمان ها و آئین‌ها»  روی دیگر فرهنگ و تمدن بشری هستند . زیرا صراحتاً در جهت استحکام روابط اجتماعی، معنا بخشی و بازتولید آنها عمل می کنند . با وجودیکه تهیه اطلاعات درباره نحوه زندگی انسانها در زمان‌های دور تاریخی ، همواره توسط متخصصان صورت گرفته ، اما بسیاری از این اطلاعات برای افراد غیر متخصص نیز جالب است .  به عنوان مثال دانستن اینکه در روزگاران بسیار دور ،  نخستین پیمان ها ، به چه نحو و با چه هدف و نیتی صورت می گرفته است. خصوصا وقتی بدانیم بسیاری از این پیمانها و آئین های مربوط به آنها ، رابطه تنگاتنگی با …