All posts tagged: انسان شناسي

منشأ خانواده: در دفاع از انگلس و مورگان بخش اول

راب سول برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ مقدمه‌ی مترجم: متن حاضر ترجمه‌ی بخش نخست مقاله‌ی مفصل راب سول در دفاع از نظریات بنیادین فردریش انگلس و لویس هنری مورگان پیرامون خاستگاه خانواده، مراحل تکامل تاریخی جوامع و در کل تکامل انسان است. این متن در قالب پروژه‌ای تحت عنوان «انسان‌شناسی رادیکال» به مخاطبان عرضه می‌شود و اولین متن از این مجموعه است که قرار است با حلقه‌ای مطالعاتی درباره‌ی همین موضوع در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران پی گرفته شود. مترجم سعی دارد با ارائه‌ی متونی در همین سنت از انسان‌شناسی به مثابه‌ی علمی رادیکال اعاده‌ی حیثیت کند و در چشم‌اندازی نه چندان دور حجم قابل قبولی از متون نظری-تحلیلی را در این سنت به خوانندگان ایرانی عرضه نماید. امید که با چنین دست کارهایی بتوان بالقوگی‌های رادیکال علمی چون انسان‌شناسی را نمایان کرد و از آن در جهت بهبود شرایط زندگی مردمان عادی، ارائه‌ی بدیل در برابر نظام کنونی سرمایه‌داری جهانی و شیوه‌ی زندگی و تولید مرتبط با آن استفاده نمود. بخش‌های دوم و سوم این مقاله در هفته‌های …

کارل مارکس، انسان شناس

برایان موریس برگردان حسام حسین زاده منتشر شده در انسانشناسي و فرهنگ   کولاکوفسکی[1]، فیلسوف لهستانی، تاریخ مارکسیسم شناخته شده اش را با این کلمات آغاز می کند: «کارل مارکس فیلسوفی آلمانی بود.» درست است، مارکس در اوایل بیست سالگی در دانشگاه برلین فلسفه خواند، و علاقه وافری به فلسفه آلمان و به ویژه هگل داشت، اما نیاز است تاکید شود که مارکس را نمی توان به سادگی به عنوان متفکری فلسفی شناخت. شاید به عنوان روزنامه نگاری سیاسی، اقتصاددانی متبحر و سوسیالیستی انقلابی بهتر شناخته شود. مارکس حتی در معنایی مهم، انسان شناس بود، چرا که او همیشه متافیزیک های اسکلاستیک[2] را رد می کرد. او در واقع می تواند به عنوان یکی از پدران بنیانگذار انسان شناسی توصیف شود. اما آنچه باید تصدیق کرد این است که مارکس خواننده ای کاملاً حریص بود، بی وقفه از هرچیزی که میخواند یادداشت بر می داشت. بنابراین او نه تنها به خوبی با فلسفه، اقتصاد، تاریخ و علوم طبیعی، بلکه با ادبیات و به خصوص اشعار آشیلوس[3]، شکسپیر[4] و گوته[5]نیز آشنا شد. مارکس در واقع ذهنی …

صمد بهرنگی و آسیب شناسی نظام آموزشی

ماهی سیاه در چنبره‌ی آموزش انتزاعی صمد بهرنگی و آسیب شناسی نظام آموزشی خسرو صادقی بروجنی / یاسرعزیزی «شهری است که ویران می‌شود‌، نه فرونشستن بامی‌. باغی است که تاراج می‌شود‌، نه پرپر شدن گلی‌. چلچراغی است که در هم می‌شکند‌، نه فرومردن شمعی وسنگری است که تسلیم میشود ،نه از پا در آمدن مبارزی‌! صمد چهره حیرت انگیز تعهد بود‌. تعهدی که به حق می‌باید با مضاف غول و هیولا توصیف شود : ‹‹غول تعهد!››‌، ‹‹هیولای تعهد!›› چرا که هیچ چیز در هیچ دور و زمانه ای همچون ‹‹تعهد روشنفکران وهنرمندان جامعه›› خوف انگیز و آسایش بر هم زن و خانه خراب کن کژی‌ها و کاستی‌ها نیست‌. چرا که تعهد اژدهایی است که گرانبها‌ترین گنج عالم را پاس می‌دارد‌: گنجی که نامش آزادی وحق حیات ملت‌ها است‌. واین ازدهای پاسدار‌، می‌باید از دسترس مرگ دور بماند تا آن گنج عظیم را از دسترس تاراجیان دور بدارد‌. می‌باید اژدهایی باشد بی مرگ وبی آشتی‌. وبدین سبب می‌باید هزار سرداشته باشد ویک سودا‌. اما اگر یک سرش باشد و هزار سودا‌،چون مرگ بر او بتازد‌، گنج …

کشتار فلسطینیان راهی برای کنترل از طریق بدن

فاطمه سیارپور منتشر شده در انسانشناسي و فرهنگ «ماشین آدم‌کشی» تعبیری است که این روزها برای وصف اعمال وحشیانه‌ی رژیم آپارتایدی اسرائیل در رسانه‌های ملی و جهانی زیاد به کار برده می‌شود. با نگاهی به این تشبیه به سادگی می‌توان دریافت که اگر ماشینی برای آدم‌کشی وجود داشته باشد (که وجود دارد) و اگر تکنولوژی به آن سطحی رسیده باشد (که رسیده است) تا بتواند در یک ساعت همچون خط تولید یک کارخانه، از مواد اولیه‌ی «زندگان»، محصول «اموات» بیافریند، بیش از هر چیز این مسئله یک معنا و سویه‌ی کالبدی دارد. زیرا اگر این تعبیر را بپذیریم که اسرائیل به یک ماشین آدم‌کشی بدل شده است، بیش از هر چیز خواهان تغییر کالبد زندگان به مردگان است. بدل‌شدن کالبد زنده به مرده در ماشین آدم‌کشی اسرائیل به حدی وسیع است که این روزها اصطلاح دیگری نیز بر زبان‌ها می‌آید: «نسل‌کشی». با این حساب نسل‌کشی نیز بیش از هرچیز یک سویه و معنای کالبدی دارد. زیرا کشتار در سطحی که انسان‌ها را در یک محدوده‌ی جغرافیایی، فرهنگی یا سیاسی و غیره از بین ببرد، به …

تندر بر آشیانه‌ی چپ (بخش دوم)

الکس کالینیکوس برگردان مهرداد امامی بخش اول در اينجا منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ تصویر: تابلوی معروف «داس و چکش» اثر اندی وارهول، هنرمند آمریکایی، 1986 توضیح مترجم: متن پیش رو بخش دوم مقاله­‌ی مفصّل و اخیر الکس کالینیکوس، نظریه‌پرداز و کنشگر سیاسی چپ بریتانیایی، در مورد وضعیت به­‌اصطلاح احزاب چپ رادیکال در کشورهای اروپایی و آمریکاست. این مقاله در شماره­‌ی جدید انترناسیونال سوسیالیسم در تاریخ 26 ژوئن 2014 انتشار یافت و اینک ترجمه بخش دوم آن پیش روی شماست (می‌توانید برای مشاهده‌ی بخش نخست مقاله به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید). ضدّ سیاست؟ در سرتاسر اروپا خشم ناشی از بحران و ریاضت اقتصادی عمدتاً در راست پوپولیست نمود یافته است. حتی در یونان اعضای آشکارا نازی حزب طلوع طلایی (Golden Dawn) ثابت کرده‌اند که یکی از ذی‌نفعان اصلی فروپاشی در حمایت از احزاب جریان غالب هستند. در هر کجا گستره‌ای از احزاب، از فاشیست‌های احیاءشده‌ی جبهه‌ی ملی در فرانسه تا اتحادیه‌اروپاهراسان راحت‌طلب‌تر حزب UKIP، تبلیغات ضدّ مهاجرتی را با نکوهش گسترده‌تر نخبگان سیاسی‌یی تلفیق کرده‌اند که در زمان بحران صاحب منصب بودند، …

ایده‌هایی برای پراکسیس سیاسی

  ایده‌هایی برای پراکسیس سیاسی دیوید هاروی برگردان سینا چگینی منبع انسان شناسي و فرهنگ توضیح مترجم: کتاب «هفده تناقض و پایان سرمایه‌داری»، آخرین کتاب دیوید هاروی است که در سال 2014 منتشر شد. در این کتاب هاروی به شیوه‌ای شماتیک، به توضیح هفده تناقض عمده سرمایه‌داری می‌پردازد. متن زیر ترجمه بخش آخر این کتاب با عنوان «ایده‌هایی برای پراکسیس سیاسی» است که در آن هاروی به‌طور فشرده، هفده جایگزین ایجابی را برای رفع این تناقضات، در چهارچوبی غیر سرمایه‌دارانه طرح می‌کند: تاباندن اشعه‌ی ایکس به درون تناقضات سرمایه، چه چیز به ما درباره پراکسیس سیاسی ضدسرمایه‌داری می‌گوید؟ البته چنین چیزی نمی‌تواند به ما بگوید دقیقاً در میان مبارزات همیشه پیچیده و خشم‌آلود درباره این یا آن مسئله در محل وقوع چه‌کار باید کرد. اما به‌محض این‌که موردی را برای سیاست ضدسرمایه‌داری ایجاد و تقویت کند، به شکل‌گیری جهتی کلی برای مبارزه‌ی ضد سرمایه‌داری کمک می‌کند. زمانی که نظرسنجی‌ها سؤال محبوبشان را می‌پرسند که «شما فکر می‌کنید این کشور در مسیر درستی رهبری می‌شود؟» چنین چیزی فرض می‌کند که مردم درباره‌ی آنچه شاید مسیر درست …

تاریخ و رخداد در اندیشه‌‌ی آلن بدیو

تاریخ و رخداد در اندیشه‌‌ی آلن بدیو نوشته ی: کوئنتین میاسو منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ ترجمه از فرانسه به انگلیسی: تامس نیل [1] ترجمه از انگلیسی به فارسی: هیمن برین، احسان پورخیری برگرفته از: PARRHESIA, Number 12, 2011,1-11   [یادداشت مترجمان: میاسو فیلسوف جوان این روزهای فرانسه است. او متولد 1967 در پاریس و از شاگردان برجستة آلن بدیو است. وی متعلق به مکتبی است که آن را رئالیسم تأمّلی یا نظرورزانه (speculative realism) می خوانند. اثر مهم وی با نام بعد از تناهی (after finitude) در جهان فلسفی غرب سر و صدای زیادی به راه انداخته و آن چنان که به گوش می رسد مخاطبان کتابش هم می توانند تحلیلی باشند و هم قاره ای. خودِ بدیو نیز مقدمه ای به کتاب وی نگاشته است. ظاهراً مباحث او در باب ضرورت علّی و علّت ضروری بسیار جالب است. باری، او از آنجا که از شاگردان معتبر بدیو است در چند مقاله کوشیده تا مواضع فلسفی و هستی شناختی بدیو را تبیین کند. او در این مقاله می کوشد با شرح دومین …

اولویت های امنیتی و تجربه تلخ مزاحمت های خیابانی

اولویت های امنیتی و تجربه تلخ مزاحمت های خیابانی لادن رهبری منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ مزاحمت خیابانی بخش جدایی ناپذیر تجربه ی روزمره ی زنانه از شهر است. تجربه ای که بسیاری از ابعاد نظری خشونت مانند خشونت روانی، جسمانی و جنسی را یک جا در بر می گیرد. روایت زنان قربانی از رخدادهای خیابانی حاکی از آن است که قربانیان علاوه بر تجربه های روانی استرس و احساس حقارت ناشی از مزاحمت، فعالیت های اجتماعی خود را نیز به دلیل ترس از وقوع مجدد چنین رخدادهایی محدود می کنند.روایت های زنان از تجربه ی مزاحمت های خیابانی در شهر، ابعاد مهمی از این پدیده را آشکار می کند. در این جا روایت یک قربانی را نقل می کنم؛ متن البته توسط پرسشگر ویرایش و خلاصه شده و به زبان عامیانه ی راوی نیست: «یک روز، بهار همین امسال، در میدان نوبنیاد با این پدیده ی خیلی آشنا و نه چندان عجیب مواجه شدم؛ پدیده ای که خیلی از ما (زنان) به شکل روزمره آن را تجربه می کنیم و انقدر به …

معمای دیوید هاروی

نوید قیداری مروری بر کتاب «معمای سرمایه» دیوید هاروی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ پس از بحران اقتصادی سال 2008، که زندگی انبوهی از توده‌های مردم را از نیویورک بگیر تا شانگهای زیرورو کرد، ایمان کورکورانه‌ی دهه‌های پیش به جاودانگی سرمایه‌داری یکسره از دست رفت. مردمی که تا پیش از این آزادی‌شان را در «دمکراسی بازار» جستجو می‌کردند، ناگهان چشم‌شان به پرسشی گزنده افتاد که از مدّت‌ها پیش در برابرشان به اهتزاز درآمدهبود: «وقتی همه‌ی سیب‌ها گندیده‌اند، دیگر انتخاب چه معنایی دارد؟» این سوال هیچ جوابی نداشت. در عوض همه، حتّی «علیا حضرت ملکه» می‌پرسیدند که چه شد که سیب‌ها گندید؟ مگر تاریخ به پایان نرسیده و زمان متوقّف نشده بود؟در پاسخ بدین سوال اخیر، حجم عظیمی از مستندهای تلویزیونی و سینمایی تولید شد، به‌طوری که حتّی کمپانی Sony Pictures هم از قافله عقب نماند و سعی کرد با تولید مستندInside Job مقصّرانی را برای این واقعه دست‌وپا کند. تولیدات «صنعت اعتراض» مسلسل‌وار از حرص و طمع اقتصاددان-دلّالانی پرده برمی‌داشتند که میلیون‌ها میلیون نفر را قربانی زیاده‌خواهی خویش کرده بودند: شخصیّت‌هایی به شدّت …

هایدگر و دیگران در فلسفه فرانسه . به پیش ! گرچه سرگردان و گمراه .

نصرت شاد هایدگر و دیگران در فلسفه فرانسه . به پیش ! گرچه سرگردان و گمراه . تعثیر افکار هایدگر آلمانی روی فلسفه فرانسه بدلیل سابقه اشتغال او با فلسفه هگل بود . گروهی بر این باورند که او در فرانسه به فهم ساده تر فلسفه هگل کمک کرد . علاقه خاص فرانسویان به هگل از اوایل قرن 19 بدنبال علاقه آنان به تفکرات آلمانی پیش آمد . نخستین بار در سال 1929 با ترجمه مقاله (متافیزیک چیست ؟ ) ، نشر تفکرهایدگر در فرانسه آغاز شد . زمانیکه هگل شناسی در فلسفه فرانسه اهمیت یافت ، نوشته های هایدگر در این باره مورد توجه قرار گرفتند . از طرف دیگر برای عده ای که خواهان فرار از تعثیر چپ های هگلی بودند ، نظرات هایدگر برای آنان پناهگاه مناسبی شد . فرانسویان معمولا متفکران خارجی را در فرهنگ خود می پذیرند و به حل و هضم آنان می پردازند . گفته میشود که علاقه فرانسویان به فلسفه هایدگر به سبب مخالفت آنان با لیبرالیسم حاضر بود . فلسفه فرانسه دهها سال است که زیر …

خاستگاه‌های یکم ماه مه (روز جهانی کارگر) رزا لوکزامبورگ

تصویر: لوکزامبورگ: بوده ام، هستم، خواهم بود!   برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ ایده‌ی مسرت‌بخش استفاده از یک روز رسمی تعطیل به مثابه‌ی ابزاری برای کسب هشت ساعت کار روزانه نخست در استرالیا متولد شد. کارگران در استرالیا در سال 1856 تصمیم گرفتند که با همدیگر دست به سازماندهی روزی بدون کار بزنند که در آن به نشانه‌ی اعتراض و به نفع هشت ساعت کار روزانه، گرد هم جمع شوند و تفریح کنند. روز این جشن قرار بود که 21 آوریل باشد. در ابتدا کارگران استرالیا تمایل داشتند که این جشن را تنها برای سال 1856 برگزار کنند. اما این جشن ابتدایی چنان تأثیر و نفوذی بر توده‌های پرولتاریای استرالیا داشت که در آن‌ها روحی جدید دمید و موجب تکانی اساسی شد به طوری که تصمیم گرفته شد تا این جشن هر ساله برگزار شود. در واقع، چه چیز می‌تواند بیش از تعطیلی دسته‌جمعی کار که بنا به تصمیم خود کارگران انجام شد، شجاعت و ایمان عظیم‌تری به آن‌ها ببخشد؟ کدام چیز به جز فراخواندن نیروهای کارگر می‌تواند دلاوری بیشتری …

معنای پول در اخلاق

شایسته مدنی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ تصویر: مغازه تعمیر سماور، بروجرد، 1391 برخی از معناهای متفاوت که پول بدست می‌آورد به پتانسیل جهانی آن بستگی دارد: پول در گردش است. جهتی که پول طی می‌کند و معنای اجتماعی مکان‌هایی که پول در آنها در حرکت است، بر معنای پول تاثیر می‌گذارد: خود پول می‌تواند به لحاظ اخلاقی پاک یا فاسد شود. اصطلاحی مثل «پول کثیف» و موضوع «پول شویی» این را مطرح می‌کند که پول ممکن است درمیان چنین تبادلات صدمه نبیند. این که آیا پول از جایی که بوده و یا به جایی که میرود، رنگ می‌گیرد ، یک نتیجه گیری از پیش واقع شده نیست. وضعیت پول می‌تواند توسط شبکه‌ای که در آن جریان دارد تحت تاثیر قرار گیرد. پول تحت تاثیر «منبع مستقیم و نزدیک»، «منبع نهایی» و «جهتی که در آینده طی می‌کند»، مشخص می‌شود. اینکه پول از کجا می‌آید و به کجا می رود مهم است. اولین منبع نزدیک پول را در نظر بگیرید و ببینید پول خاص از کجا می‌آید؟ اگر منبع، درگیر برخی از انواع …