All posts tagged: انسان شناسي و فرهنگ

قانون جدید ویزای امریکا و مصیبت تازه گردشگری ایران

امیر هاشمی مقدم منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ به تازگی مجلس نمایندگان ایران طرحی را به‌طور قاطع (407 رأی موافق در برابر 19 رأی مخالف) تصویب کرد که بر اساس آن سفر بدون ویزا به امریکا محدود می‌شود. از سالها پیش شهروندان 38 کشور می‌توانستند بدون نیاز به ویزا به امریکا سفر کنند و در نقطه مقابل، امریکائیان نیز اجازه داشتند بدون ویزا به این کشورها بروند. اکنون شهروندان این کشورها چنانچه پس از درگیری‌های داخلی در سوریه که از ماه مارس 2011 آغاز شد، به یکی از کشورهای حامی تروریسم سفر کرده باشند، نیازمند دریافت ویزا از امریکا هستند. ایران یکی از کشورهایی است که دولت امریکا آنرا حامی تروریسم می‌خواند. آنچه در اینجا اهمیت می‌یابد این است که در ماههای اخیر، نشانه‌های خوبی از رونق گردشگری در ایران دیده می‌شود: ایران در نمایشگاه گردشگری لندن به‌عنوان ستاره این نمایشگاه برگزیده می‌شود؛ آژانسهای مسافرتی کشورهای اروپایی مایل به برقراری تورهای متنوع به ایران هستند؛ سازمانهای دولتی متولی گردشگری در کشورهایی همچون ترکیه به شدت نگران روند رو به رشد تمایل گردشگران خارجی …

مصرف و کنش مصرفی (1): فضاهای متفاوت در مراکز خرید و مغازه

شایسته مدنی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ یکی از رویدادهای مهم در گسترش فرهنگ و جامعه‌ی مصرفی، ظهور فروشگاه‌ها و مراکز خرید بزرگ از قبیل فروشگاه‌های زنجیره‌ای، هایپرمارکت‌ها و مال‌ها در شهرهاست. قدمت این مراکز خرید در اروپا به قرن نوزدهم باز می‌گردد، اما جامعه‌ی شهری ایران، تا پیش از انقلاب، تجربه‌ی تعداد انگشت شماری از این مراکز را تنها در چند شهر بزرگ داشت و پس از انقلاب و سالهای جنگ، از دهه‌ی هفتاد و دوران سازندگی شاهد گسترش این قبیل مراکز خرید هستیم. این فروشگاه‌ها و مراکز خرید دارای ویژگیهایی هستند که آنها را از مغازه‌های قدیمی متفاوت می‌کند و این تفاوت تنها در ساختار و فضای آن نیست، بلکه از نظر فرهنگی نیز تفاوت‌هایی بین مراکز خرید و مغازه‌ها وجود دارد که از جنبه‌های مختلفی قابل بررسی است. به عقیده‌ی کوریگان این تفاوت را در سه شکل و به صورت نمایشی می‌توان بررسی کرد؛ نخست؛ شکل و ساختمان. دوم؛ کالاها و سوم؛ فروشندگان. در این یادداشت به ویژگی نخست این دو مکان است می‌پردازم و تفاوتهای بعدی را در یادداشتهای دیگر مطرح …

تولید سرمایه‌داری و بهره‌کشی از بدن به مثابه جزئی از حیات اجتماعی

مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ بدن به کمک مصنوعات دستی به دقت ساخته شده- از ابزارهای دستی تا رایانه‌ها، دستگاه‌های تهویه هوا تا ماهواره‌ها- وسیله‌ای بنیادی است که به واسطه آن هم ملزومات زندگی و هم مازاد کالاهای ارزشمند پابرجا می‌مانند. بدن انسان تکیه‌گاهی است که پیرامون آن اقتصاد زندگی روزمره به جریان می‌افتد و جماعت‌ها، واحدهای سیاسی و تمدن‌ها شکل می‌گیرند (لاک و فَرگوهر، 2007). {1} شهرت کارل مارکس به خاطر این است که به ما نشان داد چگونه ایده‌ی کار و شکلی که تولید و توزیع کالاها به خود می‌گیرند اساساً و به طور دائم در نتیجه‌ی صنعتی شدن و ظهور شیوه‌ی تولید سرمایه‌داری تغییر یافت. استدلال مارکس در مورد بیگانگی‌یی که در اواخر قرن نوزدهم پدیدار شد، زمانی که افراد کنترل زندگی کاری و محصولات کار خویش را از دست دادند، امروز نیز به قوت قرن نوزدهم پا بر جاست. نیروی کار منعطف برای سازوکار یافتن اقتصاد (نو)لیبرال جهانی، که اساساً مربوط به بی‌ثباتی و استثمار است، ریشه در تجربه‌ی کارگرانی دارد که در طول انقلاب صنعتی سده‌های …

یونان: لحظه‌ی تصمیم

آلن وودز برگردان مهرداد امامی منتشر در انسان شناسی و فرهنگ مقدمه‌ی مترجم: وقایع یونان با قدرت‌گیری دولتی سیریزا و دست بالا یافتن گفتمان به‌اصطلاح «رادیکال» چپ بیش از هرچیز نشانگر شروع مقطع تاریخی دیگری است که در آن باز هم دولت‌های مردمی‌تر قرار است نقش «پای چپ سرمایه» را ایفا کنند. تحلیل ظهور سیریزا و سایر چپ‌های رادیکال واقعاً موجود در اروپا مانند پودموس در اسپانیا بدون عطف توجه به واکاوی جنبش‌های اجتماعی که این دولت‌ها بر موج‌ نارضایتی‌شان سوار شده‌اند، یعنی جنبش‌های ضدّریاضتی ناشی از تحولات اقتصادی دهه‌ی پایانی قرن بیستم و پانزده سال نخست قرن بیست و یکم، راه به جایی نمی‌برد مگر تجلیل پیوسته از موفقیت و اقبال انتخاباتی این قبیل احزاب. از طرف دیگر، تعریف هویت سیاسی یک حزب یا جریان با تأکید بر نقشی که می‌تواند در سیاست خارجی ایفا کند، هرچقدرهم آن نقش مترقی باشد، بدون مدّ نظر قرار دادن هم‌زمان نگرش‌های آن جریان به مناسبات اصلی داخلی در عرصه تولید نمی‌تواند تصویری واقع‌بینانه از ماهیت یا توان مدیریتی آن ارائه دهد. در همین جهت، جالب است که …

دموکراسی و آموزش؛ گفتگوی دیوید بارسامیان با نوآم چامسکی

 ترجمه محمود رضا عبداللهی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ  لکسینگتن، ماساچوست،(7 فوریه 2005) جان دیویی، یکی از بزرگترین متفکران قرن بیستم، تاثیر بسیاری در شکل گیری تفکر شما طی سال ها داشته است. والدینتان شما را به مدرسه ای به شیوه ی دیویی در فیلادلفیا فرستادند. پدرم مدرسه ای عبری را در فیلادلفیا، محل زندگی مان، اداره می کرد و این مدرسه مطابق شیوه های دیویی اداره می شد، بدین معنی که تمام کوشش آن معطوف به خلاقیت فردی، فعالیتهای مشترک، و برنامه های مهیج بود. من آن جا تدریس هم کردم. در مدرسه ای که حضور داشتم، ما به همه درسهای معمول می پرداختیم، اما با تاکید بر علایق و دلمشغولی های کودکان، و نیز شرکت خلاقانه آنان. هیچ رقابتی بین دانش آموزان وجود نداشت. تا قبل از اینکه آن مدرسه را تمام کنم و به دبیرستان بروم حتا نمی دانستم به اصطلاح شاگرد ممتازی ام. در دبیرستان همه رتبه بندی می شدند، پس معلوم می شد در چه رده ای هستی، تا پیش از آن این موضوع مطرح نبود. بارسامیان: انگیزه والدین …

یادداشت هایی در باره ی ویکی لیکس : ویکی لیکس و قدرت

امبرتو اکو برگردان: عاطفه اولیایی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ افشاگری ویکی لیکس  باعث رسوایی شد لیکن یک رسوایی دروغین.  در واقع  تبعات این افشاگری به مراتب شدید تر از محتوای اطلاعات منتشر شده بوده است وپیآمد های وخیم تری در آینده خواهد داشت.  چنانچه نشان خواهیم داد  این امر سر فصل جدیدی در تاریخ است. رسوایی دروغین  به معنای آشکار شدن امری است که همه از آن خبر داشته،  در خلوت در باره ی آن پچ پچ   می کنند ولی  در ملا عام با دورویی از آن صحبت  می کنند (درست مثل غیبت در باره ی زنا) .  نه تنها دست اندر کاران سیاست  بلکه هر کسی که فیلمی در باره ی  دسیسه های بین المللی دیده باشد به خوبی می داند که لااقل پس از جنگ دوم جهانی  یا به زبان دیگر از زمانی که سران دول قادر به صحبت تلفنی و یا پرواز برای دیدار های کوتاه بوده اند،  سفارتخانه ها نقش سیاسی خود را از دست داده اند (آیا هرگزسفیری به فلوجه اعزام شد تا به عراق اعلام جنگ …

چرا من شارلی نیستم؟

تصوير از انسان شناسي و فرهنگ برگردان عاطفه اولیایی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ هیچ امری نمی تواند از این سبعیت بکاهد. زمان برای تحلیل عمل قاتلین، کنکاش در سوابقشان، ایدئولوژی، اعتقاداتشان و پژوهش های جامعه شناسان و روان شناسان برای کمک به درک عمیق تر این فاجعه بسیار است. توضیحات بسیار مهم ارائه خواهند شد، اما توضیح و توجیه یکسان نیست. واژه نمی کشد و نباید با کشتار به آن پاسخ داده شود و گناه قاتلین نیز پاک شدنی نیست. انزجار از آنچه رخ داده با یکی شدن با آن ها متفاوت است. این ابتدایی ترین حقیقت است: کسی قادر به از خود کردن خویشتن دیگری نیست و به جای دیگری نمی توان مرد. این موضوع در حیطه ی اخلاقی نیز واقعیت دارد: کسی قادر به احساس خطر و رنج کشیدن همچون دیگران نیز نیست؛ تجربیات دیگران را نمی توان از خود کرد و ادعای چنین امری جز گستاخی بیش نیست. اگر سیل هشتگ[1] ها و اعلانات در رسانه ها با ادعای این که : «# من شارلی هستم» روان نشده بود، …

ساعدی، صدای رسـای زمان!

رضا بصیری راد منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ «همیشه پایین‌ترین نمره‌ی انشاء به او تعلق داشت چون معلم‌اش معتقد بود غلامحسین تمامی آن‌ها را از جایی کپی‌برداری می‌کند و این وضع با چاپ قصه‌ی «آفتاب و مهتاب» در مجله سخن، به قلم نویسنده‏ای به اسم غلامحسین ساعدی بدتر شد. آن روز معلم با آوردن این مجله به سر کلاس شروع به مذمت غلامحسین کرد که چرا قصه‏ های این نویسنده را که هم‌اسم اوست می‌دزدد و بهتر است خود، خلاقیت به خرج داده، هر آنچه را از ذهنش می‌تراود، بر روی کاغذ جاری سازد. غلامحسین نیز سعی نکرد تا بگوید نویسنده انشاهای سرکلاس و قصه‌ی «آفتاب و مهتاب» یک نفر بیش نیست و آن هم غلامحسین ساعدی است…» نویسنده‌ی چیره‌دست و پدر نمایش‌نامه‌نویسی مدرن ایران، دکتر غلامحسین ساعدی (معروف به گوهرمراد) در بیست‌وچهارمین روز از زمستان سال 1314 شمسی در یکی از خانواده‌های -به قول خودش- اندک بد حال تبریز متولد شد. وی دوره‌های ابتدایی و متوسطه را در مدارس بدر، منصور و حکمت به پایان برد و از همان اوان نوجوانی نوشتن …

درباره‌ی فردریش انگلس

ولادیمیر ایلیچ لنین برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ [دریغا]، چه چشمه‌ی جوشانی از خِرد درخشید و محو شد[افسوس] چه قلبی از تپش باز ایستاد‍! (برگرفته از شعر نکراسوف با نام «به یاد دوبرولیوبف»)فردریش انگلس به تاریخ 5 اوت 1895 در لندن از دنیا رفت. انگلس پس از دوست دیرینش کارل مارکس (که در 1883 در گذشته بود) عالی‌ترین پژوهشگر و آموزگار پرولتاریای مدرن در کل جهان متمدّن شمرده می‌شد. از زمانی که دست سرنوشت کارل مارکس و فردریش انگلس را کنار هم نشاند، این دو یار همیشگی کار مادام‌العمر خود را وقف هدفی مشترک کردند. و از این رو، در جهت فهم کاری که انگلس برای پرولتاریا کرده، باید تصوّر واضحی در باب اهمیت آموزه‌ها و آثار مارکس برای انکشاف جنبش طبقه کارگر معاصر داشت. مارکس و انگلس نخستین کسانی بودند که ثابت کردند طبقه‌ی کارگر و مطالباتش نتیجه‌ی ضروری نظام اقتصادی حاضر هستند که همراه با بورژوازی به ناگزیر پرولتاریا را خلق می‌کند و سازمان می-دهد. آن دو نشان دادند این مبارزه‌ی طبقاتی پرولتاریای سازمان‌یافته است که بشریت را …

منشأ خانواده: در دفاع از انگلس و مورگان (بخش دوم)

راب سول برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ مقدمه‌ی مترجم: متن حاضر ترجمه‌ی بخش دوم مقاله‌ی مفصل راب سول در دفاع از نظریات بنیادین فردریش انگلس و لویس هنری مورگان پیرامون خاستگاه خانواده، مراحل تکامل تاریخی جوامع و در کل تکامل انسان است. این متن در قالب پروژه‌ای تحت عنوان «انسان‌شناسی رادیکال» به مخاطبان عرضه می‌شود و اولین متن از این مجموعه است که قرار است با حلقه‌ای مطالعاتی درباره‌ی همین موضوع در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران پی گرفته شود. مترجم سعی دارد با ارائه‌ی متونی در همین سنت از انسان‌شناسی به مثابه‌ی علمی رادیکال اعاده‌ی حیثیت کند و در چشم‌اندازی نه چندان دور حجم قابل قبولی از متون نظری-تحلیلی را در این سنت به خوانندگان ایرانی عرضه نماید. امید که با چنین دست کارهایی بتوان بالقوگی‌های رادیکال علمی چون انسان‌شناسی را نمایان کرد و از آن در جهت بهبود شرایط زندگی مردمان عادی، ارائه‌ی بدیل در برابر نظام کنونی سرمایه‌داری جهانی و شیوه‌ی زندگی و تولید مرتبط با آن استفاده نمود. بخش سوم این مقاله در هفته‌های آینده در …

منشأ خانواده: در دفاع از انگلس و مورگان بخش اول

راب سول برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ مقدمه‌ی مترجم: متن حاضر ترجمه‌ی بخش نخست مقاله‌ی مفصل راب سول در دفاع از نظریات بنیادین فردریش انگلس و لویس هنری مورگان پیرامون خاستگاه خانواده، مراحل تکامل تاریخی جوامع و در کل تکامل انسان است. این متن در قالب پروژه‌ای تحت عنوان «انسان‌شناسی رادیکال» به مخاطبان عرضه می‌شود و اولین متن از این مجموعه است که قرار است با حلقه‌ای مطالعاتی درباره‌ی همین موضوع در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران پی گرفته شود. مترجم سعی دارد با ارائه‌ی متونی در همین سنت از انسان‌شناسی به مثابه‌ی علمی رادیکال اعاده‌ی حیثیت کند و در چشم‌اندازی نه چندان دور حجم قابل قبولی از متون نظری-تحلیلی را در این سنت به خوانندگان ایرانی عرضه نماید. امید که با چنین دست کارهایی بتوان بالقوگی‌های رادیکال علمی چون انسان‌شناسی را نمایان کرد و از آن در جهت بهبود شرایط زندگی مردمان عادی، ارائه‌ی بدیل در برابر نظام کنونی سرمایه‌داری جهانی و شیوه‌ی زندگی و تولید مرتبط با آن استفاده نمود. بخش‌های دوم و سوم این مقاله در هفته‌های …

زمانی برای مستیِ «بچه پولدارها»: شکاف «حقیقت» بر پیکره‌ی ایدئولوژی

منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ علیرضا خیراللهی اخلاق فروپاشیده آنچه گاه «بورژوازیِ» ایران نامیده می شود، به سرحد سقوط‌آزادی هول‌ناک رسیده است؛ اگر در این گزاره شکی باقی مانده باشد شاید نگاهی گذرا به صفحه‌ی «بچه پولدارهای تهران» در شبکه‌های اجتماعیکافی باشد تا نهایت لومپنیسمِ حاکم بر زیست روزمره‌ی این «طبقه»ی فرو رفته در زوال را نشان دهد. درباره این زندگی پر تجمل و بی حاصل دربرابر زندگی سخت جماعت بزرگی از مردم بسیار نوشته اند و از آن مهم‌تر، این مسئله در میان جوانان اینترنت‌دوست ایرانی واکنش‌هایی تحسین‌برانگیز و قاطع برانگیخته است. قصد ما از این نوشته به هیچ‌وجه تقبیحِ اصل این حرکت و تحسین واکنش‌های اعتراضی به آن نیست، چرا که یقیناً در این موارد حق مطلب به تمامی ادا شده است. ما در این یادداشت قصد داریم به نکته‌ای مغفول در میان تحلیل‌ها بپردازیم؛ این که چگونه ممکن است در زمانه‌ای که تمامی رسانه‌های جریان اصلی به خدمت همین به اصطلاح «بچه پولدار»ها درآمده‌اند و برای تطهیر آنها کمرِ همت بسته‌اند، چنین واکنش‌های قاطعانه‌ای به خصوص از طرف جوانان اصطلاحاً …

‌نژاد‌پرستي بدون نژادها

نویسنده: مصاحبه با اتي‌ين باليبار ترجمه: سارا دهقان – تايماز افسريتز یازدهم فيلسوف و پروفسور ممتاز دانشگاه پاريس 10، اتي‌ين باليبار به طرح مسئله‌ي نژاد‌پرستي و اشکال جديد بيان آن پرداخته است که يکي از بُن‌مايه‌هاي مهم فلسفه‌ي سياسي و علي‌الخصوص نقد او از سرمايه‌داري و جامعه‌ي ليبرال به‌شمار مي‌رود. او علاوه بر چندين کتاب ديگر، نويسنده‌ي کتاب “Citoyen Sujet et autres essais d’anthropologie philosophique” (2010) و کتاب «پيشنهاد برابر/آزادي» (2011) مي‌باشد که توسط انتشارات Universitaires de France منتشر شده‌اند. او نوامبر گذشته در توقف کوتاهي که در مونترال داشت، مشتاقانه حاضر شد به پرسش‌هاي ما پاسخ دهد. نشريه ريليشن: با در‌نظر گرفتن اولويتي که مسئله‌ي حقوق بشر در جوامع ما دارد و هم‌چنين موضع‌گيري‌هاي رسمي بر‌عليه نژاد‌پرستي، ممکن است اين تصور به‌وجود بيايد که نژاد‌پرستي ديگر مسئله‌ي امروز نيست بلکه چيزي به‌جامانده از روزگاران گذشته است. با اين همه موضوع اين گونه نيست. تا چه اندازه مي‌توان گفت هنوز با پديده‌اي مرکزي يا درواقع ساختاري روبروييم، آن‌هم درحالي‌که در عصر جهاني‌سازي سرمايه‌داري به‌سر مي‌بريم؟ به بيان ديگر اين مسئله درباره‌ي جوامع ما، به ما …

کشاورزی سرمایه داری و بنیان های اقتصاد جهانی اروپایی در قرن 16

مروری بر کتاب والر اشتاین؛ نظام جهانی مدرن: کشاورزی سرمایه داری و بنیان های اقتصاد جهانی اروپایی در قرن 16 ملیحه درگاهی منتشر شده درانسان شناسي و فرهنگ از نقطه نظر والر اشتاین نظام جهانی یک نظام اجتماعی است که دارای محدوده ها، ساختارها، گروههای عضو و قواعد مشروع است. این نظام از ویژگی های ارگانیسمی برخوردار است که طی حیاتش در برخی جنبه ها تغییر می کند و در برخی دیگر ثابت باقی می ماند… زندگی در این ارگانیسم تا حد زیادی کامل است و پویش های توسعه ای آن تا درجه ی زیادی درونی هستند. به علاوه در دیدگاه والراشتاین نظام جهانی یک «نظام اقتصادی» است که به جای مرکز سیاسی از طریق بازاری یکپارچگی می یابد که در آن دو یا تعداد بیشتری منطقه با توجه به ضروریت هایی همچون غذا، سوخت و محافظت، به یکدیگر وابسته هستند. در این نظام اقتصادی دو خط مشی سیاسی یا بیشتر برای تسلط یافتن، بدون ظهور یک مرکز واحد همیشگی، با یکدیگر رقابت می کنند. والر اشتاین در کتاب خود چارچوب نظری را برای فهم …

عقلانیت بیگانه‌ انسان اقتصادی

ویلیام کارچدی برگردان نوید قیداری منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ بسیاری از بیانات نظریه‌ی اقتصاد ارتدکس مکتب نئوکلاسیک بر انگاره ایستای واقعیّت بنا نهاده شده‌اند که زمان از آن حذف شده است. به همین دلیل علم اقتصاد مارکسیستی با نظریه‌ی اقتصاد ارتدکس سازگار نیست. امّا آیا هر یک از این دو رویکرد متخاصم، به یک اندازه با خود سازگارند؟ صد البته که اقتصاد ارتدکس ادّعا دارد که تعارضات درونی گریبان‌اش را نگرفته‌اند. انسان اقتصادی، نخستین یار غار تمامی دانشجویان اقتصاد، چهره‌ای است که وظیفه دارد این امر را به سمع و بصر همگان برساند. در این بخش نشان خواهم داد که عقلانیت انسان اقتصادی و بنابراین نظریه‌ی اقتصاد ارتدکس، از امتحان منطق صوری سرافکنده بیرون خواهد آمد. از قضا [اقتصاد ارتدکس] بر خلاف نظریه‌ی مارکس، تنها این شیوه‌ی استدلال را می‌شناسد. مطابق نظریّه‌ی مسلّط اقتصادی که نولیبرالیسم فقط یکی از تخم و ترکه‌های آن است، اگر سرمایه‌داری آزاد گذاشته شود تا بدون قیدوبند عمل کند، طبیعتاً به سمت تعادل گرایش پیدا خواهد کرد. این گرایش بر [انگاره‌ی] انسان اقتصادی یا همان موجود عقلانی …

محیط‌زیست در زمان انقلاب صنعتی (ترجمه فصل سوم کتاب سیاره‌ی بی‌دفاع)

جان بلامی فاستر برگردان مهرداد امامی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ *مقدمه مترجم: متن پیش رو نخستین بخش ترجمه‌ی فصل سوم کتاب مهم و روشنگر «سیاره‌ی بی‌دفاع: تاریخچه‌ی اقتصادی محیط‌زیست» (1999، انتشارات مانتلی ریویو) اثر جان بلامی فاستر است که در آن بلامی فاستر با نگاهی دقیق و ماتریالیستی به تاریخ تحول سرمایه‌داری سعی می‌کند از خلال آن تاریخچه‌ای از محیط‌زیست و مسائل مرتبط به آن را ارائه دهد و نظریات شخصیت‌هایی چون مارکس و مالتوس را پیرامون مسائلی چون فقر، جمعیت و جمعیت اضافی تبیین کند. بخش دوم ترجمه این فصل از کتاب بلامی فاستر به زودی در «انسان‌شناسی و فرهنگ» منتشر خواهد شد. ** عصر مرکانتیلیست‌ها شاهد انکشاف سرمایه‌داری تجاری، ارضی و معدنی در انگلستان بود که در قرن هجدهم جایگزین هلند به عنوان پیشرفته‌ترین اقتصاد سرمایه‌داری شده بود. درآمد حاصل از تجارت ادویه‌جات، شکر، چای، قهوه، تنباکو، طلا، خز و بردگان منجر به افزایش سودها در قالب نظم اجتماعی پسافئودالی انگلیسی شد که در مناطق روستایی در شکل آنچه ریموند ویلیامز «نظام ییلاق‌نشینی (country-house) قرن شانزدهم تا هجدهم» می‌نامید، …

بازماندگان هولوکاست قتل عام غزه را محکوم کرده و خواستار تحریم اسرائیل شدند

هاآرتص برگردان عاطفه اولیایی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ 327 تن از بازماندگان و فرزندان هولوکاست در پاسخ به نامه تبلیغاتی الب ویزل، که برای توجیه جنایات اسرائیل در غزه حملات حماس را با نازی ها مقایسه کرده بود، او را محکوم و اسرائیل را به «کشتار دائمی فلسطینیان» متهم کردند. صد ها بازمانده ی هولوکاست و فرزندان کشتار یهودیان، طوماری را به شکل نامه ای تبلیغی در باره ی «قتل عام فلسطینی های غزه» در شماره روز شنبه نیویورک تایمز به چاپ رساندند و خواستار تحریم کامل اسرائیل شدند. این نامه پاسخی بی درنگ است که بر اساس نامه ی تبلیغاتی نوشته ی الی ویزل در مقیاس جهانی پخش شده، حماس را به قربانی کردن کودکان متهم کرده و آن ها را با نازی ها مقایسه کرده بود. این نامه که توسط ۳۲۷ بازمانده ی هولوکاست و فرزندان آنها امضاء شده و بانی آن «شبکه ی بین المللی یهودیان ضد صیهونیست» است؛ ویزل را به « تحریف تاریخ» به منظور توجیه عملیات اسرائیل در نوار غزه متهم کرده است: «ما از تحریف …

غزه: هیچ چیز غیرعمدی نیست!

نادیا ابوالحاج برگردان هما مداح منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ تعداد کشته های فلسطینی در غزه از 1000 نفر گذشته و بیش از 5000 نفر نیز زخمی شده اند. بیش از 70 درصد تلفات را غیرنظامیان تشکل می دهند که نزدیک به 200 نفر آنها کودک هستند. دیگر اثری از خانواده های بزرگ به چشم نمی خورد. قایقهای اسرائیلی کودکان را در حین بازی در ساحل هدف قرار داده اند و کشته اند. بیش از دو هزار خانه تخریب شده یا آسیب دیده اند. بر اساس اظهارات سخنگوی ارتش اسرائیل، تنها 120 بمب یک تنی در منطقۀ شجاعیه انداخته شده. با این حال و با وجود کشته شدن تنها سه غیرنظامی و 40 سربازاسرائیلی، رهبران اسرائیلی و هم پیمانان آمریکایی آنها همچنان اصرار دارند که این قتل عام جنگی برای دفاع از خود است. آنها همچنین می گویند که نظامیان اسرائیلی جنگ را با اصول اخلاقی به پیش می برند. هدف آنها غیرنظامیان نیستند. هرگز نمی خواسته اند آنها را بکشتند. آنها حتی پیش از حمله به اهالی غزه هشدار می دهند …

چرا از واژه «آپارتاید» برای اسرائیل استفاده می کنیم؟

ساری مکدیسی برگردان عماد عبیدی نیسی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ بعد از سخنانِ جنجال برانگیز وزیرخارجه­ی ایالات متحده ،جان کری، مبنی بر اینکه تبدیل شدن اسراییل به «ایالتی آپارتایدی» خطرات فراوانی را به همراه خواهد داشت ، واقعیت­هایی را دوباره به ما یادآوری کرد؛ داده ها و جزییات شفاف وخسته کننده­ی قانون بین المللی، در اغلب اوقات، برای بحث وتبادل نظر درباره­ی آنچه در عالی­ترین سطوح اسراییل رخ می­دهد بردباری اندکی دارد. …پرسش در واقع این نیست که چرا واژه­ی «آپارتاید» به اسراییل منتسب می شود، زیرا آپارتاید، فقط واژه­ای برای اهانت کردن نیست بلکه واژه­ای است که معنای قانونی ویژه­ای به همراه دارد. بعد از سخنانِ جنجال برانگیز وزیرخارجه­ی ایالات متحده ،جان کری، مبنی بر اینکه تبدیل شدن اسراییل به «ایالتی آپارتایدی» خطرات فراوانی را به همراه خواهد داشت ، واقعیت­هایی را دوباره به ما یادآوری کرد؛ داده ها و جزییات شفاف وخسته کننده­ی قانون بین المللی، در اغلب اوقات، برای بحث وتبادل نظر درباره­ی آنچه در عالی­ترین سطوح اسراییل رخ می­دهد بردباری اندکی دارد. واکنش­های سیاسی به هشدار جان کری، …

تحریم اسرائیل، تحریر فلسطین

تحریم اسرائیل، تحریر فلسطین شایسته مدنی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ   بار دیگر ماشین کشتار رژیم اسرائیل به راه افتاده است و بی‌آنکه توجهی به نگرانیهای مردم دنیا و بیانیه‌های سازمان‌های بین‌المللی حقوق بشر کند، مشغول به خاک و خون کشیدن مردم بی‌گناه و غیرنظامی غزّه است. هدف از این نوشتار پرداختن به جنبه‌ی سیاسی و نظامی این تراژدی نیست، چرا که همه‌ی ملتها و سازمان‌های حقوق بشر از سراسر دنیا از جمله ایران دائم درحال فریاد و محکوم نمودن این نسل‌کشی هستند. آنچه من در این یادداشت می‌توانم از حوزه‌ی تخصصی خود به آن بپردازم نگاه اقتصادی و مشخصا پدیده‌ی مصرف است. به طوریکه می‌دانیم قدرت اقتصادی اسرائیل، این توان نظامی و سیاسی را در آنها ایجاد نموده است که بی هیچ دغدغه‌ای زنان و کودکان بی‌گناه فلسطینی نوار غزه را به خاک و خون می‌کشد. بنابراین آنچه ملتهای دنیا بایستی در کار تحدید قدرت روزافزون رژیم اسرائیل و پیشگیری از جنایت‌های ضد بشری وی در پیش گیرند، هدف قرار دادن اقتصاد اسرائیل وتحریم کالاهای تولیدی آن است. تحریم کالاهای …

با کدام طرف هستید؟ بمب‌افکن‌ها یا مردمان بی‌دفاع؟

استنلی جانی برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ توضیح مترجم: متن پیش رو به طور خلاصه چند توجیه فراگیر حامیان اسرائیل در جنگ غزه را بیان می‌کند و نادرستی‌شان را اثبات می‌نماید. هر چند شاید در لا به لای متن بتوان رگه‌های حمایت نویسنده از حماس را تشخیص داد، اما چنین متنی در فضای کنونی حاکم بر رسانه‌ها به خوبی می‌تواند خط بطلانی باشد بر توجیهات و استدلال‌های حامیان دولت آپارتاید و حق دفاع از خود آن. موضع حقیقی موضع حمایت از مردم فلسطین و به ویژه مردمان بی‌دفاع غزه است و این موضوعی است که نادیده گرفتنش می‌تواند پیامدهای سنگینی برای تمامی نیروهای دگرگونی‌خواه داشته باشد. ترجمه چنین متنی مشخصاً از همین روست. از زمانی که اسرائیل بمباران غزه را در 7 ژوییه آغاز کرد، دم و دستگاه تبلیغاتی اسرائیل با حمایت رسانه‌های غربی بی‌وقفه برای توجیه این حملات تقلا کرده‌اند. با این حال توجیهات‌شان چندان هم جدید نیستند. آن‌ها دو روایت را تکرار می‌کنند: اینکه «حماس گروهی تروریستی» است و اینکه حملات چیزی نیستند مگر «دفاع از خود». آمریکایی‌ها …

تندر بر آشیانه‌ی چپ (بخش دوم)

الکس کالینیکوس برگردان مهرداد امامی بخش اول در اينجا منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ تصویر: تابلوی معروف «داس و چکش» اثر اندی وارهول، هنرمند آمریکایی، 1986 توضیح مترجم: متن پیش رو بخش دوم مقاله­‌ی مفصّل و اخیر الکس کالینیکوس، نظریه‌پرداز و کنشگر سیاسی چپ بریتانیایی، در مورد وضعیت به­‌اصطلاح احزاب چپ رادیکال در کشورهای اروپایی و آمریکاست. این مقاله در شماره­‌ی جدید انترناسیونال سوسیالیسم در تاریخ 26 ژوئن 2014 انتشار یافت و اینک ترجمه بخش دوم آن پیش روی شماست (می‌توانید برای مشاهده‌ی بخش نخست مقاله به لینک پایین صفحه مراجعه نمایید). ضدّ سیاست؟ در سرتاسر اروپا خشم ناشی از بحران و ریاضت اقتصادی عمدتاً در راست پوپولیست نمود یافته است. حتی در یونان اعضای آشکارا نازی حزب طلوع طلایی (Golden Dawn) ثابت کرده‌اند که یکی از ذی‌نفعان اصلی فروپاشی در حمایت از احزاب جریان غالب هستند. در هر کجا گستره‌ای از احزاب، از فاشیست‌های احیاءشده‌ی جبهه‌ی ملی در فرانسه تا اتحادیه‌اروپاهراسان راحت‌طلب‌تر حزب UKIP، تبلیغات ضدّ مهاجرتی را با نکوهش گسترده‌تر نخبگان سیاسی‌یی تلفیق کرده‌اند که در زمان بحران صاحب منصب بودند، …

تاریخ و رخداد در اندیشه‌‌ی آلن بدیو

تاریخ و رخداد در اندیشه‌‌ی آلن بدیو نوشته ی: کوئنتین میاسو منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ ترجمه از فرانسه به انگلیسی: تامس نیل [1] ترجمه از انگلیسی به فارسی: هیمن برین، احسان پورخیری برگرفته از: PARRHESIA, Number 12, 2011,1-11   [یادداشت مترجمان: میاسو فیلسوف جوان این روزهای فرانسه است. او متولد 1967 در پاریس و از شاگردان برجستة آلن بدیو است. وی متعلق به مکتبی است که آن را رئالیسم تأمّلی یا نظرورزانه (speculative realism) می خوانند. اثر مهم وی با نام بعد از تناهی (after finitude) در جهان فلسفی غرب سر و صدای زیادی به راه انداخته و آن چنان که به گوش می رسد مخاطبان کتابش هم می توانند تحلیلی باشند و هم قاره ای. خودِ بدیو نیز مقدمه ای به کتاب وی نگاشته است. ظاهراً مباحث او در باب ضرورت علّی و علّت ضروری بسیار جالب است. باری، او از آنجا که از شاگردان معتبر بدیو است در چند مقاله کوشیده تا مواضع فلسفی و هستی شناختی بدیو را تبیین کند. او در این مقاله می کوشد با شرح دومین …

اولویت های امنیتی و تجربه تلخ مزاحمت های خیابانی

اولویت های امنیتی و تجربه تلخ مزاحمت های خیابانی لادن رهبری منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ مزاحمت خیابانی بخش جدایی ناپذیر تجربه ی روزمره ی زنانه از شهر است. تجربه ای که بسیاری از ابعاد نظری خشونت مانند خشونت روانی، جسمانی و جنسی را یک جا در بر می گیرد. روایت زنان قربانی از رخدادهای خیابانی حاکی از آن است که قربانیان علاوه بر تجربه های روانی استرس و احساس حقارت ناشی از مزاحمت، فعالیت های اجتماعی خود را نیز به دلیل ترس از وقوع مجدد چنین رخدادهایی محدود می کنند.روایت های زنان از تجربه ی مزاحمت های خیابانی در شهر، ابعاد مهمی از این پدیده را آشکار می کند. در این جا روایت یک قربانی را نقل می کنم؛ متن البته توسط پرسشگر ویرایش و خلاصه شده و به زبان عامیانه ی راوی نیست: «یک روز، بهار همین امسال، در میدان نوبنیاد با این پدیده ی خیلی آشنا و نه چندان عجیب مواجه شدم؛ پدیده ای که خیلی از ما (زنان) به شکل روزمره آن را تجربه می کنیم و انقدر به …

معمای دیوید هاروی

نوید قیداری مروری بر کتاب «معمای سرمایه» دیوید هاروی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ پس از بحران اقتصادی سال 2008، که زندگی انبوهی از توده‌های مردم را از نیویورک بگیر تا شانگهای زیرورو کرد، ایمان کورکورانه‌ی دهه‌های پیش به جاودانگی سرمایه‌داری یکسره از دست رفت. مردمی که تا پیش از این آزادی‌شان را در «دمکراسی بازار» جستجو می‌کردند، ناگهان چشم‌شان به پرسشی گزنده افتاد که از مدّت‌ها پیش در برابرشان به اهتزاز درآمدهبود: «وقتی همه‌ی سیب‌ها گندیده‌اند، دیگر انتخاب چه معنایی دارد؟» این سوال هیچ جوابی نداشت. در عوض همه، حتّی «علیا حضرت ملکه» می‌پرسیدند که چه شد که سیب‌ها گندید؟ مگر تاریخ به پایان نرسیده و زمان متوقّف نشده بود؟در پاسخ بدین سوال اخیر، حجم عظیمی از مستندهای تلویزیونی و سینمایی تولید شد، به‌طوری که حتّی کمپانی Sony Pictures هم از قافله عقب نماند و سعی کرد با تولید مستندInside Job مقصّرانی را برای این واقعه دست‌وپا کند. تولیدات «صنعت اعتراض» مسلسل‌وار از حرص و طمع اقتصاددان-دلّالانی پرده برمی‌داشتند که میلیون‌ها میلیون نفر را قربانی زیاده‌خواهی خویش کرده بودند: شخصیّت‌هایی به شدّت …

مخاطرات شهر سیزده میلیونی/در نسبت انتقال پایتخت وزلزله

مهدي زارع منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ موضوع انتقال پایتخت طی ماه گذشته یکی از پرسر و صداترین مسائلی بوده که در عرصه عمومی مطرح شده و توجه مردم را به خود جلب کرده است. انتقال پایتخت موضوع بسیار مهمی است و طبعا موافقان و مخالفان بسیار دارد. در هر دو گروه موافق و مخالف هم نظرات گوناگونی مطرح شده؛ از اظهارنظرهای سطحی و عوامانه تا کم و بیش نظرات علمی و معتبر عمدتا در رد، و کم‌وبیش در تایید موضوع. نمایه تهران از… اشاره: موضوع انتقال پایتخت طی ماه گذشته یکی از پرسر و صداترین مسائلی بوده که در عرصه عمومی مطرح شده و توجه مردم را به خود جلب کرده است. انتقال پایتخت موضوع بسیار مهمی است و طبعا موافقان و مخالفان بسیار دارد. در هر دو گروه موافق و مخالف هم نظرات گوناگونی مطرح شده؛ از اظهارنظرهای سطحی و عوامانه تا کم و بیش نظرات علمی و معتبر عمدتا در رد، و کم‌وبیش در تایید موضوع. نمایه تهران از صاحب‌نظران این عرصه دعوت می‌کند نظرات‌شان را در موافقت یا مخالفت …

خاستگاه‌های یکم ماه مه (روز جهانی کارگر) رزا لوکزامبورگ

تصویر: لوکزامبورگ: بوده ام، هستم، خواهم بود!   برگردان مهرداد امامی منتشر شده در انسان شناسی و فرهنگ ایده‌ی مسرت‌بخش استفاده از یک روز رسمی تعطیل به مثابه‌ی ابزاری برای کسب هشت ساعت کار روزانه نخست در استرالیا متولد شد. کارگران در استرالیا در سال 1856 تصمیم گرفتند که با همدیگر دست به سازماندهی روزی بدون کار بزنند که در آن به نشانه‌ی اعتراض و به نفع هشت ساعت کار روزانه، گرد هم جمع شوند و تفریح کنند. روز این جشن قرار بود که 21 آوریل باشد. در ابتدا کارگران استرالیا تمایل داشتند که این جشن را تنها برای سال 1856 برگزار کنند. اما این جشن ابتدایی چنان تأثیر و نفوذی بر توده‌های پرولتاریای استرالیا داشت که در آن‌ها روحی جدید دمید و موجب تکانی اساسی شد به طوری که تصمیم گرفته شد تا این جشن هر ساله برگزار شود. در واقع، چه چیز می‌تواند بیش از تعطیلی دسته‌جمعی کار که بنا به تصمیم خود کارگران انجام شد، شجاعت و ایمان عظیم‌تری به آن‌ها ببخشد؟ کدام چیز به جز فراخواندن نیروهای کارگر می‌تواند دلاوری بیشتری …

معنای پول در اخلاق

شایسته مدنی منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ تصویر: مغازه تعمیر سماور، بروجرد، 1391 برخی از معناهای متفاوت که پول بدست می‌آورد به پتانسیل جهانی آن بستگی دارد: پول در گردش است. جهتی که پول طی می‌کند و معنای اجتماعی مکان‌هایی که پول در آنها در حرکت است، بر معنای پول تاثیر می‌گذارد: خود پول می‌تواند به لحاظ اخلاقی پاک یا فاسد شود. اصطلاحی مثل «پول کثیف» و موضوع «پول شویی» این را مطرح می‌کند که پول ممکن است درمیان چنین تبادلات صدمه نبیند. این که آیا پول از جایی که بوده و یا به جایی که میرود، رنگ می‌گیرد ، یک نتیجه گیری از پیش واقع شده نیست. وضعیت پول می‌تواند توسط شبکه‌ای که در آن جریان دارد تحت تاثیر قرار گیرد. پول تحت تاثیر «منبع مستقیم و نزدیک»، «منبع نهایی» و «جهتی که در آینده طی می‌کند»، مشخص می‌شود. اینکه پول از کجا می‌آید و به کجا می رود مهم است. اولین منبع نزدیک پول را در نظر بگیرید و ببینید پول خاص از کجا می‌آید؟ اگر منبع، درگیر برخی از انواع …

در بازی بزرگ ملیت ها: آزادی پایمال شده ی زنان عرب

وردا محمد برگردان آریا نوری منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ « جامعه ای متصور خیال خود » ؛ به گفته ی بندیکت آندرسون ، تاریخدان ، ملیت اغلب در ابعادی شخصی تعریف می شود و ریشه ی تعلق ملی را احساسی می دانند : ما – بیشتر از آنچه که باید – خود را فرانسوی ، مکزیکی ، الجزایری با ژاپنی میدانیم. با این وجود این گرایش عاملی والا را نادیده میگیرد : شهروندی در قانون ثبت شده است و قدرت سیاسی آن را به طور قانونی به رسمیت شناخته است. حق منتج از تولد در یک کشور ( ساده ، دوگانه یا متغیر) ، و حق منتج از تولد از پدر و مادری با یک ملیت معین ( بی قید و شرط و یا محدود به تعداد محدودی از نسل ها ) ، گرفتن یک ملیت به واسطه ی ازدواج و . . . دولت ها آزاد هستند تا آنطور که میخواهند اعطای ملیت کنند هرچند که گاهی هم همراه با ناعدالتی هایی آشکار باشد . . . لینا (١) ، آرشیتکت …

سینمای الیو پتری: بدن ها و نقاب های سیاست

سیلویو اسکارپلّی برگردان علیرضا نیاززاده نجفی منتشر شده درانسان شناسي و فرهنگ   مرگ زودرس پتری به این امر کمک کرد که در میان کارگزدانان فراموش شده قرارش دهیم، بعد از پایان مهمترین و فعال ترین دوره ی سینمای سیاسی ایتالیا. فیلم شناسی کارگردان رُمی را مورد بررسی قرار می دهیم، شخصیتی محوری در تاریخ سینمای ما که تعمق و دخالت کردن بر روی زخم های باز واقعیت سیاسی و اجتماعی را ، با نگرش اصیل و تحریک کننده ی خودش، بلد بود. «صورت ها باید کبود از حسدی پرکینه باشند متورم از انقیاد باد کرده از خشمی بی سرانجام کج از فرومایگی و مکر پینه بسته از تلاش بی حد تلویزیون خالی برای بیایانِ ساخته شده در چشمانشان از احساس ترس این ها، صورت ها، باید آینه ی وحشت، بی خردی، حرص و آز … و بیابانِ غبارآلودِ این شهر هولناک باشند.» (الیو پتری) الیو پتری، زاده ی رم، روشنفکر مارکسیست، با فیلم هایش دوره ای از ایتالیا رو نشانه گذاری کرد، دوره ی تحت حکومت نیروهای دموکرات- مسیحی در سال های شصت تا …

لنین، لوکزامبورگ و جنگ: پاسخ انتقادی لنین به جزوه‌ی جونیوس رزا لوکزامبورگ

لنین، لوکزامبورگ و جنگ: پاسخ انتقادی لنین به جزوه‌ی جونیوس رزا لوکزامبورگ جان ریز برگردان مهرداد امامی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ *مقدمه‌ی مترجم: متن کوتاه پیش رو، خوانش جان ریز از نقد لنین به جزوه‌ی جونیوس رزا لوکزامبورگ است که در آن می‌کوشد تا به اختصار لبّ مطلب انتقاد لنین به لوکزامبورگ را، که همانا عدم تمایزگذاری میان جنگ‌های رهایی‌بخش ملی و جنگ‌های امپریالیستی است، بیان دارد. برای اینکه توضیحی کوتاه در مورد جزوه‌ی جونیوس در اختیار داشته باشیم بد نیست مستقیماً از توضیحی که ویراستاران گزیده‌ی آثار لوکزامبورگ آورده‌اند و خوشبختانه در زبان فارسی نیز به همت مترجم توانا، حسن مرتضوی، به آن دسترسی داریم، نقل‌قول مستقیم بیاوریم: «بحران در سوسیال دموکراسی آلمان، بین ماه‌های فوریه و آوریل 1915 که لوکزامبورگ به دلیل مخالفت با جنگ جهانی اول در زندان بود، نوشته شد. وی آن را با نام مستعار «جونیوس» منتشر کرد، نامی که برای امضای مقالات اصلی سیاسی در مطبوعات آلمانی در دهه‌ی 1760 استفاده می‌شد. همچنین ممکن است از نام لوسیوس جونیوس برتوس گرفته شده باشد، شخصیت افسانه‌ای …

گفتگو با علی (کودک کار) تابستان 1391ـ زینبیه اصفهان ـ محله‌ی باتان

زهره روحی  منتشر شده در انسان شناسي و فرهنگ «نه فقط تابستان ها، هر وقت که بشه و کاری نداشته باشم کار می‌کنم…» ز. ر.: سلام، خسته نباشی. خودت را معرفی می‌کنی؟ علی: من اسمم علی‌ست و 13 سال دارم.   ز. ر.: کارت چیست ؟ علی: کفاشی. ز. ر.: خب بله، ولی چه کاری در اینجا انجام می‌دهی؟ علی: کفش درست می‌کنم…. رویه‌ها رو به کفه‌ی کفش می‌چسبونم. ز. ر.: فقط تابستان‌ها کار می‌کنی؟ علی: نه فقط تابستان ها، هر وقت که بشه و کاری نداشته باشم کار می‌کنم. ز. ر.: ساکن کدوم محله‌ای؟ علی: همینجا. باتون. ز. ر.: کدوم کوچه زندگی می‌کنی؟ علی: نمی‌دونم اسم کوچه‌مون چیه. ز. ر.: مغازه متعلق به چه کسی است؟ علی: دوستامون. ز.ر: نسبتی هم باهات داره؟ علی : نه ز. ر.: درآمدت چقدر است؟ علی: هر چه بیشتر کار بلد باشیم ، بیشتر می‌گیریم. ز. ر.: روزانه چقدر می‌گیری؟ علی: روزی 5 ، 6 هزار تومان. ز. ر.: چند وقت است اینجا کار می‌کنی؟ علی : 6 ، 7 ماه. ز. ر.: مدرسه می‌ری؟ درسهایت چه طوره؟ علی: …

هویت فرهنگی شهر تحت تاثیر وجه فرهنگی بازار(با محوریت مفهوم انصاف و عدالت)

زهره نظام محله منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ در یک نگاه اجمالی می توان آغاز رشد شهری و یافتن نوعی هویت شهری برای تهران را از دوره پایتخت شدنش توسط قاجاری ها دانست. این ویژگی، شرایطی را برای تهران فراهم کرد تا بتواند با برنامه های نوسازی شهری در فرآیندهای توسعه ای قرار بگیرد. به هر تقدیر، آنچه که ما شهر تهران می نامیم از این زمان آغاز شد و خود را از هویت روستایی جدا نمود. در این مسیر تغییرات زیادی را رو به سوی مدرن شدن از سرگذراند. مدرن شدنی که باعث شد این شهر بدل به شهری مرکزی از نظر سرمایه شده و بسیاری از اولین ها در آن آغاز شود مانند اولین کارخانه ها، اولین دانشگاه ها و… . همین تغییر با سرریزشدن سرمایه حاصل از پول نفت، نخست شهری را برایش به ارمغان آورد درنتیجه این موقعیت منحصر به فرد، چندین موج مهاجرت را به خود دید که حاصل آن چندفرهنگی شدن بود. این امر، باعث گردید شهر تهران در تقابل با شهرهای دیگر کشور، مکانی مناسب …

طرح‌های انسان‌شناختی در تئوری اجتماعی هربرت مارکوزه

زهره روحی انسان شناسي و فرهنگ در سال 1978 ـ 1979 در مجله تلوس (شماره 38)، گفت‌و گوهایی از یورگن هابرماس، تلمان اشپینگر و هاینز لوباش با هربرت مارکوزه به چاپ ‌رسید که محور اصلی آنها به نوعی به طرحهای «انسان‌شناسانه» هربرت مارکوزه در تئوری اجتماعی‌‌اش مربوط می‌شد. به دلیل اهمیت موضوع، بحث حاضر را به آن اختصاص خواهیم داد. اما لازم است گفته شود در اینجا منظور از طرحهای انسان‌شناسی اتکاء بر شاکله‌هایی است که به یاری آن بتوان ترسیمی از وضعیت یا وضعیت‌های انسانی داشت. به عنوان مثال در  هستی‌شناسی مارتین هایدگر که از قضا او هم به شاکله‌‌ی انسان یا به قول خودش «دازاین» پرداخته است، بی‌تردید این شاکله، بیشتر از هر مسئله‌ای به زمان‌مندی، تاریخ‌مندی، مکان‌مندی و طرح‌بودگیِ دازاین در آینده و نیز حالت‌های عاطفی او در خصوصِ افکندگی و یا واکنش نسبت به یکتا واقعیتِ غیرقابل انکارِ مرگ و همچنین روی‌آوری‌های انسان در جهان بستگی دارد. و در مورد مارکوزه، باید گفت هر چند وی به دلیل نگرش مارکسیستی‌ِ خود، تحتِ تأثیر نزاع طبقاتیِ برآمده از امر واقعی و عینی …

معنای اجتماعی پول از نظر زنان (بخش دوم)

معنای اجتماعی پول از نظر زنان (بخش دوم) شایسته مدنی    انسان شناسي و فرهنگ در بخش پیشین، طرح مساله‌ای از معنای اجتماعی پول و اهمیت این موضوع بیان شد. پول وسیله ایست برای مبادله که در شئون مختلفی از زندگی همچون؛ اقتصادی و اجتماعی حضور فعالی دارد. جایگاه آن از نظر پاسخگویان بسیار فراتر از آن چیزی است که در علم اقتصاد تعریف شده است. مثلا؛ «پول خوشبختی است»، «پول جریان زندگی است» و «پول مرده را زنده می‌کند» و ده‌ها عبارات دیگر که در متن یافته‌ها دیده می‌شود.   این پژوهش برای فهم معنای اجتماعی پول از روش کیفی و به ویژه از پدیدارشناسی استفاده کرده است، چرا که در اینجا آنچه مورد نیاز است تعبیری است که افراد پژوهش شده، از فضای زندگی اجتماعی و تجربیات خود در خصوص پول دارند. برای درک رفتار مردم باید به تعاریف و معانی‌ای توجه کرد که بیان می‌کنند، چرا که رفتار انسان‌ها در برابر موقعیت‌های مختلف، رفتاری از پیش تعیین‌شده نیست و افراد در رفتار خود، اشیاء، رویدادها و موقعیت‌ها را تفسیر می‌کنند و برای فهم این …

معنای اجتماعی پول از نظر زنان

شایسته مدنی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ همه ما می‌دانیم که پول در زندگی ما چقدر مهم است و برای همین نیز، همواره درباره‌ی آن حرف می‌زنیم، و بخشی از وقت روزانه‌مان را به خیال‌پردازی‌هایی در باب قدرت و ارزش‌های حاصل از پول اختصاص داده و آن را روی دیگر سکّه‌ی زندگی خویشتن می‌دانیم. این موضوع، مقدار زیادی از انرژی هیجانی و روانی ما را به خود معطوف می‌کند. برخلاف رویکرد اقتصادی که «پول را پول می‌داند»، به هر سو که می‌نگریم، می‌بینیم که افراد، فهم متفاوتی از پول داشته و انواع مختلفی برایش متصور هستند. فهم اینکه پول چه معنای متفاوتی بین مردم دارد و چگونه بر رفتار آنها تاثیر می‌گذارد، پرسشی است که محقق علوم اجتماعی درصدد پاسخ به آن است. باید در نظر داشت که مفهوم پول و مفهوم پولی شدن (monetization) متمایز از یکدیگرند و نباید یکی تلقی شوند. این تمایز از یکسو شاید به این دلیل باشد که پول، قدمتی طولانی دارد و گذار از معاملات پایاپای به سمت استفاده از پول، روندی بوده که در توسعه‌ی …

جهان «هولوگرافیک» مهرجویی

مهرداد امامی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ در خبرها آمده بود که داریوش مهرجویی در مراسم ختم خواهرش عنوان کرده که آلودگی هوای تهران سبب مرگ او بوده و از مسئولین امر (خانم ابتکار و شهردار تهران) خواسته تا دست از حرف زدن بشویند و به معضل آلودگی هوا جدّاً رسیدگی کنند. (1) فارغ از اینکه دغدغه‌ی جناب مهرجویی چقدر راستین بوده و آلودگی هوا چه خسارت‌هایی به زندگی شهری در تهران وارده کرده، باید به مهرجویی و هنرمندان بزرگی همچون ایشان نکاتی را من باب رابطه‌ی هنر با واقعیات اجتماعی و اساساً نقشی که هنرمندان می‌توانند در راستای پیوند یا عدم پیوند قدرت سیاسی و هنر ایفا کنند، آن هم مشخصاً در قالب لاپوشانی و توجیه نقش نهادها در مورد فجایع اجتماعی، یادآوری کرد. استاد عزیز! هر چند رسم است در چنین شرایطی با داغ‌دیده هم‌دلی کرد و برای او طلب صبر نمود، اما می‌خواهم بگویم که خود شما در چند سال اخیر اگر بیشتر از شهرداری نباشد، کمتر از آن در تداوم و لاپوشانی کردن چنین وضعیتی برای شهر تهران، …

مارکس: طعنه و اسطوره

مارکس: طعنه و اسطوره الکس کالینیکوس ترجمه ی مهرداد امامي كارل مارکس که در بخش اعظم دهه‌ی 1990 با او به‌سان شخصی بی‌ارزش برخورد می‌شد، به شکلی قابل قبول بازگشته است. در طول سال گذشته یا همان حدود، تحلیل‌گران در سازمان‌های بنگاهی از قبیل فایننشیال تایمز و نیویورکر مقالاتی منتشر کرده‌اند که ارتباط اندیشه‌ی مارکس را به جهان معاصر تصدیق می‌کنند. کمتر هفته-ای است که در صفحات اقتصادی گاردین، دست‌کم، ارجاعی به نقد سرمایه‌داری مارکس داده نشود. در واقع، همان‌طور که بیل کلینتون به خوبی بیان می‌کند، «این اقتصاد است، احمق» که تبیین‌گر احیای وجهه‌ی مارکس است. در حالی که سرمایه‌داری جهانی به نظر می‌رسید در نیمه‌ی نخست دهه‌ی 1990 پیروز شده، مارکس به فراموشی سپرده شد. امروز که اقتصاد جهانی در مخمصه‌ی به‌طور روزافزون عمیقی قرار دارد، دوباره به سراغ آثار مارکس می‌روند. با این حال، این بازگشت به مارکس به طرق گوناگون کمتر از آنچه به نظر می‌رسد، جالب توجه است. به رغم احترام و توجه زیادی که اکنون به مارکس می‌شود، جوهر اندیشه‌ی او همچنان تا حد زیادی مبالغه‌آمیز می-نماید. از این …

روایت فوکویی از پول

شایسته مدنی منتشر شده در تارنماي انسان شناسي و فرهنگ فوکو در کتاب نظم اشیاء به مطالعه‌ی حوزه‌های فراموش شده می‌پردازد. او با دیرینه‌شناسی برخی موضوعات علوم انسانی، سعی دارد تاریخ دانش غیر- صوری را به نظم بکشد. او سعی کرده است شماری از عناصر را در کنار هم آورده و آنها را با گفتمان فلسفی‌ای که در دوره‌ی زمانی قرن هفدهم تا نوزدهم رواج داشت، مرتبط کند. فوکو مرزها را دوباره ترسیم کرده و اشیاء دور از یکدیگر را به همدیگر نزدیک‌تر می‌کند. آنچه او قصد انجامش را دارد، آشکار کردن نوعی ناخودآگاه مثبت دانش است یعنی سطحی که از آگاهی دانشمند می‌گریزد. آنچه در تاریخ طبیعی، اقتصاد و دستور زبان دوره‌ی کلاسیک مشترک بود، یقینا در دسترس آگاهی دانشمند نبود. فوکو سعی کرده است این قواعد شکل‌گیری را که هرگز به طور مستقل صورت‌بندی نشده‌ و اما در نظریه‌ها، مفاهیم و موضوعات متفاوت پیدا می‌شوند را با روش‌های جداسازی سطحی، به عنوان جایگاه خاص، آشکار کرده و آن را سطح دیرینه‌شناسی بخواند. در بخش اقتصاد، فوکو سعی کرده است تا ترکیب دگرگونی‌های متناظری …