پرش به محتوا

امکانات ایران بمثابه ریه تنفسی روسیه


گذرگاههای دریائی ایران وبنادرش بمثابه ریه تنفسی موسکو درمقابله با محاصره غرب

نوشته :دکتر علی دربج، استاد دانشگاه درمسائل استراتژیک، لبنان

مترجم:احمد مزارعی ، پنجشنبه چهارم اگست 2022

درادامه محاصره شدید وخفه کننده ای که روسیه به خاطرجنگ دراکراین باان روبرومیباشد، موسکو هرروز بیش از پیش به جمهوری اسلامی ایران به عنوان همپیمانی که ازثبات واستقرارمحکمی برخرداد است ،اعتماد میکند ، هم اکنون اکثریت همپیمانان ودوستان سابق روسیه از کمک وهمکاری با روسیه امتناع ورزیده ودراین شرایط تنها ایران بمثابه ریه تنفسی اساسی درمقابله با انزوا وتحریم پیمان ناتومیباشد که تحریمهای زمینی، دریائی وهوائی ظالمانه خودرا بر علیه موسکو اعمال کرده است.

بعد از دودهه که ایران ، روسیه وهند درسال 2000، قرارداد گذرگاه نقل بین المللی شمال وجنوب را امضا کرد ند ، داریوش جمالی مدیر بندر مشترک ایرانی – روسی ،سولیانکا در استراخان اوپلاست، (یکی از شهرهای روسیه وابسته به فدرالیسم روسیه)، اعلام نمود که اولین محموله کالائی روسیه از طریق ایران وازاین گذرگاه بین المللی به هند ارسال گردید.

این محموله کالائی (که در بندر سانت پطرز بورگ بارگیری شده بود) مسیر متعددی را از سرگذرانید که از بندر سولیانکا در استراخان شروع وسپس وارد دوبندرعباس وچاه بهار گردیده وازبندر چاه بهار بسوی بندر «نهاوا شیوا»درهندوستان ا نتقال یافت.مطلب مهمی که باید گفته شود اینست که بندر سولیانکا نقش اصلی را درطی این عملیات به عهده داشت ومهمتر اینکه این بندر درسال 2020، درمیان پانزده بندر بررودخانه ولگا، درجمهوری داغستان به عنوان اولین بندرشناخته شد. زمان انتقال این محموله درمجموع 24، روزبطول انجامید وامید میرود که با به پایان رسیدن خط قطار سراسری ایران ،این محموله ها سریعتر به مقصد برسد.

رابطه ایران با بندر سولیانکا چیست ؟

رابطه تهران با کشورهای همسایه، قدیمی ودارای ابعاد وسطوح گوناگونی میباشد.ازحدود یک دهه گذشته «شرکت حمل ونقل ایران» 53%،از سهام بندر سولیانکا دراستراخان را خریداری کرده است ، اهمیت این بندر برای ایران این بوده است که این بندر میتواند بخشی اساسی از تجارت دریائی ایران را دردریای خزر تامین کند.بخش دیگروکوچکتر تجارت دریائی ایران دراین منطقه از طریق بندر «محج قلعه»درداغستان تامین میشود.

اضافه برهمه اینها بندر سولیانکا این امکان را نیز دارد که از طریق قطار به موسکووسان پطرزبورک نیز ارتباط دارد و میتواند مورد استفاده بازرگانی ایران قراربگیرد، همچنین طریقه حمل وانتقال کالا از طریق استفاده از رودخانه ولگا نیز وجوددارد که به بیش از یازده شهرروسیه که درطول این رودخانه قراردارند مرتبط است

باید گفت که غیرازمطالبی که دربالا شرح انها رفت، ایران یک کنسولگری عمومی ویک شعبه از «بانک میر»نیزبرای فعالیتهای عمومی در شهر استراخان دارد که درکنار دو شعبه دیگر این بانک که در شهرهای موسکو وغازان نیز فعال میباشند وبرای تسهیل معاملات مالی و بانکی میان ایران وروسیه فعالیت دارند

بیشتر از همه اینها باید گفت که درتاریخ 25، اکتوبر سال 2017، تهران «مرکز بازرگانی ایران» را درشهر استراخان افتتاح نمود. این مرکز بازرگانی بیش از دویست سال سابقه دارد که بعد از انقلاب اکتبر روسیه بسته شد که خوشبختانه دوباره افتتاح وبه کار پرداخت.

باید گفت که بسیاری شرکتهای ایرانی درمنطقه «لوتس» دراستراخان بطور خصوصی سرمایه گزاری کرده ومشغول بکار میباشند

اهمیت حمل ونقل دریائی فعلی ایران برای روسیه در چیست؟

با شروع جنگ فعلی میان روسیه وپیمان ناتو در تاریخ 24 فوریه واقدام گسترده تحریمها علیه روسیه ، بندر سولیانکا در استراخان تبدیل به مهمترین رابطه وعبور کالا میان ایران وروسیه گردید، بطوریکه از طریق استراخان سه راه دیگر که مکمل رابطه عبور بین المللی شمال وجنوب روسیه بسوی ایران میباشند منشعب میشود،یکم این راهها از طریق اسیای میا نه ، دوم درخلال دریای خزر وسومی از طریق جنوب قفقاز.از این نظر هنگامی که کشورهای غربی برای مقابله با جنگ روسیه دراکراین برمسیر گذرگاههای روسیه به اروپا موانع ایجاد کرده تا روسیه را به شکست بکشانند ، موسکو نیز دراقدامی پیشگیرانه به راههای سه گانه مذکوربه شکلی گسترده روی اورد.

اضافه برهمه اینها درمیان بنادرمتعدد ایرانی که در ساحل دریای خزر قراردارند ، دوبندر»امیراباد»و»انزلی»موقعیت محوری داشته ونقش پر اهمیتی درعملیات حمل ونقل سریع کانتینرهای کالاهای روسی ازسولیانکا دراستراخان بسوی بنادر جنوبی ایران ، از جمله بندرعباس . همچنین بندر چابهار نیز بمثابه حلقه وصل بسیار مهمی میان هند ، ایران وروسیه بوده که همه اینها درچهارچوب «گذرگاهی بین شمال وجنوب» عمل میکنند.

برای تحقق یافتن این هدف استراتژیک ، قراردادی سه جانبه بمدت سه سال میان میان استراخان درروسیه ، منطقه بندر ازاد انزلی ایران دردریای خزرومنطقه تجارت ازاد صنعتی چاه بهاردرخلیج عمان به امضا رسید.

هند از شرکت در گذرگاه انتقال بین المللی شمال – جنوب، چه منافعی دارد؟

شرکت هند در گذرگاه بین المللی شمال وجنوب بسیار مهم است ، زیرا این کشور از اعضای اصلی این برنامه بوده است، هند به همراهی با سه کشور دیگر قراردادی را برای توسعه دادن بندراستراتژیکی «چابهار» به عنوان نقطه عبور بسیار مهمی در «گذرگاه حمل ونقل بین المللی» از طریق افغانستان امضا کرده است که درتاریخ 24، ماه می سال 2016، به امضا رسیده است، از طرف دیگر هند با ایران نیز در برنامه توسعه خط قطار چابهار – زاهدان شرکت دارد، درسال 2016، نخست وزیر هندوستان «ناریندا مودی» ضمن سفر به ایران قرارداد مذکوررا امضا نمود ، این قرارداد به هند امکان میدهد که ارتباط ترانزیتی خودرا با مشهد وسرخس درشمال شرقی ایران واز انجا به به اسیای میانه از طریق بندر چابهار برقرارسازد، همچنین هند امکان مییابد که به بندر انزلی در شمال ایران یعنی جنوب دریای خزر نیز دست رسی داشته باشد.

امتیاز دیگربرای هند اینست که این ممر «بین المللی شمال وجنوب» به وی امکان میدهد تا با بندر بزرگ «نهاوا شیوا»درهند ارتباط برقرار کرده وکانتینرهای تجارتی خودرا به بندر چابهار درخلیج عمان وازانجا به بندر انزلی درساحل جنوبی دریای خزر وبندرگاههای استراخان وسولیانکا انتقال دهد.

قابل ذکر است که راه ارتباطی بازرگانی فعلی میان هند وروسیه از طریق کانال سوئز انجام میگیرد ، از این نظر استفاده هندوستان از «گذرگاه بین المللی شمال جنوب» که در بالا شرح ان امد، برای هندهم از نظرزمانی ومالی انتقال کالا بسیار مقرون به صرفه بوده ومخارج ان تقریبا به نصف تقلیل مییابد.

نتیجه گیری : جنگ ورودرروئی روسیه دراکراین وموانع گوناگونی که امریکا وناتو برای عبور ومرور روسیه دربسیاری کشورها به وجود اورد، باعث شد تا روسیه وایران کوشش فراوانی بکار بگیرند تا «گذرگاه شمال – جنوب»از طریق ایران فعال شود ومحاصره روسیه بتوسط غرب وناتو باشکست روبرو سازد.

با این حساب وحوادث پیش امده امید میرود که روابط میان ایران وروسیه دچار تغییرات بیسابقه ای گردد وبه درجه استراتژیکی که شامل بسیاری امورگوناگون(1) میگردد،ارتقا یابد،اولین اقدام بسیار مهم این مرحله قرارداد تاریخی مهمی است که میان شرکت گاز بروم روسیه وشرکت ملی نفت ایران به امضارسید که قیمت این قرارداد 40، ملیارد دلار است.

زیرنویس از مترجم:

(1) یک پیروزی استراتژیکی وژئوگرافیکی بزرگ برای ایران درمنطقه : اخیرا ایران ، روسیه وسوریه توافق کردند تا سیستم دفاعی ضدموشکی اس 300 واس 400، روسیه را در سوریه مستقر سازند، شاهد بودیم که درماههای گذشته اسرائیل حملات خودرا بر علیه سوریه تشدید کرده بود واین ضربه سختی به سوریه ومحور مقاومت به حساب میامد، اکنون با وضعیت تازه اسرائیلیها نمیتوانند به سادگی سوریه را مورد هجوم قراردهند، سوریه یکی از اعضای اصلی محور مقاومت وهم پیمان بسیار مهم وقابل اعتمادی برای ایران است.

سوریه درجریان جنگ تحمیلی هشت ساله صدام وامریکا علیه استقلال ایران ، تنها کشورعربی بود که علیرغم زیانهای فراوانی که برایش داشت ولی سرسختانه درکنار ایران ایستاد



%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: