پرش به محتوا

از این پس اجرایی خواهد شد

«مرحله» جدید همکاری: دیدار وزرای خارجه چین و ایران در شانگهای

نوشته کنوت ملنتین

منتشر شده در یونگه ولت.

در نشست هفته گذشته وزرای خارجه ایران و چین در جمهوری خلق چین، دو کشور بر قصد خود برای توسعه بیشتر همکاری های فی مابین در همه زمینه ها تاکید کردند. 

در همین راستا، هر دو طرف اعلام کردند که «مرحله اجرایی» «توافقنامه جامع همکاری راهبردی» را که در ۲۷ مارس ۲۰۲۱ در جریان سفر رئیس جمهور شی جین پینگ به تهران امضا شد، آغاز خواهند کرد. محدوده زمانی این قرارداد ۲۵ سال است، اما تا آنجا که از حرف و حدیثهای در اطراف این توافقنامه بر میآید، هیچ شرط عملی در این قرارداد ذکر نشده است.

علیرغم استفاده از عبارت مبهم «مرحله اجرا» یا شروع «مرحله اجرا» – یا همان طور که در بیانیه وزارت خارجه چین آمده است «کار اجرایی» – انتشار این اطلاعیه توجه زیادی را در سراسر جهان به خود جلب کرد. یک شایعه اثبات نشده ای ادعا می‌کند که در این توافقنامه سرمایه گذاری جمهوری خلق در ایران در مجموع معادل ۴۰۰ میلیارد دلار آمریکا می باشد.

نشست وانگ یی و حسین امیرعبداللهیان وزرای امور خارجه روز جمعه در شهر ووشی از توابع منطقه شانگهای بزرگ برگزار شد. چین در هفته های اخیر فعالیت دیپلماتیک و نفوذ اقتصادی خود را در خاورمیانه به رخ رقبایش کشیده است. وزرای خارجه عربستان، بحرین، کویت، عمان و ترکیه برای مذاکره به چین آمدند یا می آیند، برخی قبل از امیرعبداللهیان و برخی بعد از او.

نماینده ریاض در ۱۰ ژانویه مراسم رقص را افتتاح کرد و اولین وزیر خارجه ای بود که در سال جدید از جمهوری خلق بازدید کرد که همکار چینی وی به این اولویت به صراحت اشاره کرد. به گفته وانگ، این نشان دهنده «سطح بالای مشارکت استراتژیک جامع» بین دو کشور و نقش عربستان سعودی به عنوان «بزرگترین شریک تجاری چین و مهمترین منبع واردات نفت خام این کشور در منطقه» است. جمهوری خلق این واقعیت را پنهان نمی‌کند که بر هنر حفظ روابط عالی اقتصادی و حداقل سیاسی پایدار با همه کشورهای مربوطه در خاورمیانه از جمله اسرائیل تسلط کامل دارد.

حتی اگر چند کشور آنهم از مهمترین شرکای چین در منطقه موافق این رفتار پکن نباشند،که این کشور مانند روسیه خود را به عنوان متحد ایران در مذاکرات وین برای بازگرداندن برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) فعالیت می کند. این سیاست جمهوری خلق چین – همانطور که در بیانیه سفر امیر عبداللهیان نیز آمده است – شامل «تصمیم گیری در مورد تحریم های غیرقانونی یکجانبه علیه ایران، بهره برداری سیاسی از حقوق بشر و سایر موضوعات و دخالت فاحش در امور داخلی ایران و سایر کشورهای مخالف منطقه است.» می شود.

از سوی دیگر، تا زمانی که تحریم‌های مرکزی آمریکا علیه ایران به قوت خود باقی است، نمی‌توان انتظار داشت که شرکت‌های بزرگ دولتی چینی در ایران سرمایه‌گذاری کنند یا با ایرانی ها مستقیما همکاری کنند یا تجهیزات فنی آنها را تامین کنند. جمهوری خلق برای اینکه ایران را به طور جدی و نه در حد لفاظی در ژئواستراتژی خود («ابتکار کمربند و جاده» یا «جاده ابریشم جدید») بگنجاند، با توجه به وضعیت کنونی امور، به نتیجه موفقیت آمیز مذاکرات وین نیاز دارد. البته این سیاست چین می تواند تغییر کند اگر دولت ایالات متحده سیاست رویارویی فزاینده نظامی خود علیه چین – و روسیه – را تشدید کند و در این فرآیند از «خطوط قرمز» خاصی عبور کند.

اصولاً این پیش شرط ها در مورد صادرات نفت ایران به چین نیز صدق می کند. اما،با یک تفاوت عمده، خریدار نفت ایران پالایشگاه های خصوصی چین هستند که با ایالات متحده تجارت نمی کنند و بنابراین علیرغم خرید نفت از ایران تا حد زیادی از اقدامات تنبیهی آمریکا مصون هستند. بر همین اساس است که ایران توانسته فروش نفت خود به جمهوری خلق چین را در سه ماهه آخر سال ۲۰۲۰ به میزان قابل توجهی افزایش دهد.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: