سرمقاله, سرتیتر

آیا میان ایران و روسیه ، درسوریه درگیری وجود دارد؟ – وفیق ابراهیم -احمد مزارعی


نوشته: دکتر وفیق ابراهیم استاد دانشگاه بیروت ومتخصص مسائل استراتژیک

مترجم:احمد مزارعی، چهارشنبه هفدهم اردیبشت 1399


گفتگو درمورد فرضیه مورد سئوال فوق ازاین نظر مشروعیت مییابد که توجه زیاد تبلیغاتی واظهارات گاها متناقضی درمورد طرفین روسی وایرانی و بطور مشخص درمورد جنگ سوریه ابراز میشود.

این تنها نقطه ای است که ایران وروسیه بطور مستقیم با یکدیگر تلاقی پیدا میکنند ودرکنار این، روابط تاریخی دیگری نیز میان دوکشور درمنطقه دریای خزر واذربایجان وجوددارد ، اما ایندو کشور منافع متضاد بیشتردیگری نیز درسایر مناطق خاورمیانه واسیای میانه دارند که مسئله حادی نیست.

با این حساب وبدون شک درمورد سوریه وارتباط ان با امریکا باعث گردید که مراکز تبلیغاتی کشورهای خلیج از وجود درگیری ایران – روسیه ، درسوریه ، اعلام کنند که امریکائیها وبه طرق مختلفی موافق اخراج ایران ازسوریه بوده وازطرفی کوشش درجهت کمک به بقای نظامی روسیه درسوریه ابراز میدارند.

درابتدا باید اقرار نمود که سوریه درمقام اول وقبل از هرچیز متعلق به سوریه ایها میباشد که برای وطنشان صدها هزار شهید داده وهمچنان سرسختانه برای استقلال وطنشان میرزمند، سوریها بخوبی میدانند که از طرف ائتلاف امریکا که شامل کشورهای خلیج، ترکیه، بخشی ازاروپا ، «اسرائیل»وسازمانهای تروریستی میباشد مورد هدف قراردارند، این وضعیت به انها حق میدهد که با نیروهای بین المللی که با یکدیگر منافع مشترک دارند درجهت دفاع از سوریه ومنع سقوط کشورشان هماهنگی نمایند، واگر این منافع مشترک نبود چه ضرورتی داشت که روسیه ویا ایران درکنار ارتش عربی سوریه به جنگ بپردازند؟

استثنا داشتن حزب الله لبنان از جنگ درسوریه که به خاطر منافعی بسیارضروری میجنگد ، زیرا حزب الله باور به وحدت جبهه سوریه – لبنان درمقابله با اسرائیل وامریکا دارد به اضافه اینکه میان سوریه ولبنان جغرافیای واحد ومشترکی وجوددارد بطوریکه قاطعانه میتوان گفت که این دو بمثابه یک ملت ویک سرزمین هستند.

ایا درسوریه میان ایران وروسیه درگیری بین المللی وجوددارد که رقابتشان را موجه جلوه دهد؟ البته اگر چنان چیزی باشد؟

میان روسیه وایران برای کمک به ونزوئلا به عنوان کشوری درامریکای لاتین توافق نظر وجودداردزیرا این کشور درمقابل نفوذ امریکا ایستادگی میکند، همچنین میان دوکشورایران وروسیه درمنطقه دریای خزر بخاطر منافع مشترکی که انها درکشورهای اسیای میانه دارند واین دریاچه بسته به میدانی برای رقابت ونفوذ سه کشورایران، روسیه وامریکا تبدیل شده با درنظر گرفتن اینکه روسیه وامریکا نقش بیشتری دارند.

با این حساب رابطه ایران – روسیه ، در هماهنگی خود درمقابله با تجاوزات جهانی امریکا خلاصه میشودکه ایران نیز دراین میان ازسال 1980، میلادی تحت تحریم امریکا ، غرب وکشورهای خلیج قرارداشته است که البته چین وروسیه درکنار ایران ایستاده اند ولی نتوانسته اند نقش بسیار مهمی درکمک به ایران داشته باشند.

دراین میان نقطه تلاقی ومشترک هردو کشور ایران وروسیه سوریه میباشد که ایران طی شش سال گذشته به کمک سوریه شتافته وهمچنین شرکت حزب الله لبنان که منافع وارتباط مستقیمی دراین جنگ ضد تروریستی وبر علیه اسرائیل دارد.

مقدمه شروع تایید ایران درکمک به دولت سوریه همراه شد با دعوت ایران از روسیه تا درمقابله با ائتلاف بین المللی گسترده تروریستی که امریکا برای نابودی دولت سوریه به راه انداخته بود شرکت کند وروسیه نیز به سرعت از این دعوت استقبال نمود زیرا روسها تاکیدا میدانستند که سوریه تنها راه ورودشان به خاور میانه ودریای مدیترانه میباشد.

دراینجا منافع ایران وروسیه تکمیل گردید ، جمهوری اسلامی ایران توانست از محاصره وتحریم ظالمانه امریکا خارج وجنگ گسترده خودرا درخلال جنگ سوریه برعلیه امریکا درکل منطقه خاورمیانه اغاز کند به اضافه اینکه ایران توانست عقاید ضد اسرائیلی خودرا نیز بطور ریشه ای وبدون سازشکاری درمنطقه اعمال کند.

درمورد روسیه باید گفت ورود انها درجنگ سوریه فرصتی برایشان فراهم اورد تا با کشوری دوست که سابقه ای طولانی درسالها پنجاه قرن گذشته با شوروی سوسیالیستی داشته است تجدید کند.

همچنین این مرحله تازه برای روسها فرصتی پیش اورد که بوسیله ان وارد فضای دوره سوسیالیستی گذشته خوددرکشورهای عربی شوند.

درنتیجه شرایطی پیش امد که دو کشور ایران وروسیه بتوانند به اهداف مشترک خود جامه عمل بپوشند،ایران توانست محاصره طولانی خودرا از خلال جنگ وازاد سازی سوریه تا حد زیادی تعطیل کند وروسیه نیز توانست از شدت فشارها وتحریمهای شدید امریکاتا حد زیادی بکاهد.

درچهارچوب فهم شرایط حاصل شده دو طرف روسی وایرانی وحزب الله لبنان وادامه جنگ ضدتروریستی به فرماندهی ارتش عربی سوریه وپیروزیهای چشم گیرش بیش از هفتاد درصد سرزمینهای سوریه ازاد گردید.

باقیمانده مرزهای جنوبی وشرقی ومنطقه شمال غربی سوریه ، امریکائیها بطور مستقیم بهمراهی با کردها ، ترکیه، وسازمانهای تروریستی ونیروهای چند کشور اروپایی تحت عنوان «نیروهای ائتلاف» دراشغال خوددارند.

با این حساب امریکائیها خودرا درموقعیت مناسبی نمیبینند ونتوانستند یک برنامه کامل آنچنانکه دردهسال پیش ارزویش را داشتندیعنی ساقط کردن دولت سوریه پیاده کنند برعکس امروز سوریه مصدر نگرانی ومشکلات بی پایانی برای انها گردیده است.

امریکائیها برای اعمال سیاستها خود درسوریه همه امکانات نظامی وسیاسی خودرا وارد میدان کردند ، از بمبارانهای دائمی اسرائیل برعلیه مواضع سوریه ونیروهای همپیمانش که از قبرص ، لبنان، ترکیه ، اردن ومنطقه اشغالی جولان سوریه انجام میدادند، تا استفاده دوباره ازداعش درمنطقه درعا وروستاهای شهرهای حماه وحلب وهمچنین استفاده از قبایل عرب ازطریق عربستان وامارات که همه بی نتیجه ماند.

اکنون امریکائیها بطور مخفیانه میکوشند برنامه تازه ای را برای رسیدن به مقلصد خود اجرا کنند ، انها حضور ونقش روسیه را نسبت به حضور ایران درسوریه ترجیح میدهندوعامدانه میکوشند نیروهای روسی را از نظر نظامی وسیاسی مورد هجوم قرارندهند وازطرفی دیگر میکوشند اسرائیل را وادارند تا مراکزی راکه نیروهای مستشاری ایرانی وحزب الله درانها مستقر میباشند مورد هجوم قراردهند.

علت این ساست امریکائیها نیز روشن است ، ایران دشمنی ریشه ای با اسرائیل دارد وحاضر نیست دراین زمینه هیچگونه مشروع ویا برنامه ای را بپذیرد.اضافه براین ایران توانسته است رابطه وحضور گسترده وعمیقی را درمنطقه خاورمیانه واسیای میانه برقرارکند ، ایران رابطه نزدیکی با هزاره ها درافغانستان وبا بیش از یکسوم پاکستانیها وبخش مهمی از مسلمانان هند دارد وبا کشورهای یمن ، عراق ، سوریه ولبنان نیز رابطه ای تنگاتنگ دارد.

این روابط بر شالوده ای ثابت استوار است که ریشه اش در ایدئو لوژی اسلامی است وقابل تغییر نمیباشد.

درمورد روسیه باید گفت که این کشور روابط خودرا بربنیانهای اقتصادی بنا گذاشته همچون رابطه اقتصادی ونفتی با عربستان ونقش انها درسوریه ، اما روسیه نتوانسته است یک رابطه استراتژیک وریشه داردرخاورمیانه ایجاد کند.

براین اساس است که از نظر امریکائیها خطر روسیه بسیار کمتر از نفوذ ایران درخاورمیانه است ومهمتر اینکه ایران به اسانی میتواند معادله را درمنطقه به نفع خود ازطریق رابطه با اسلام سیاسی سنی ، بویژه درخلال قضیه فلسطین تغییر دهد.

راه حل امریکائیها درسوریه این بود که به روسها بفهمانند که هدفشان از طرد ایرانیها ازسوریه شامل انها نمیشود، بلکه طرد ایران از سوریه کمک به نفوذ بیشتر انها با موافقت امریکا، اسرائیل وکشورهای خلیج درسوریه خواهد شد.

مسلما این خزعبلات تاثیری برروسیه نگذاشت، زیرا انها میدانستند که هدف اصلی امریکا این است که ابتدا اتحاد ایران وروسیه را درهم بشکند ، ابتدا ایران را از سوریه اخراج کند وسپس روسیه را بطور کامل طرد کند ویا با روسیه براساس سهمیه بندی وارد مذاکره گردد که مسلما چیزی دستگیر روسیه نخواهد شد.

اعتقاد کامل براین است که روسها با این برنامه امریکائیها ویا اسرائیلیها موافقت نخواهند کرد ومهمتر اینکه باید دیدگاه دولت سوریه را درنظر گرفت که سوریه به ملت سوریه تعلق دارد والبته این دیدگاه مغایر ضرورت داشتن ائتلاف همزمان با روسیه وایران نخواهد بود.

روشن میگردد که تشدید تهاجمات مستقیم امریکائیها ویا اسرائیلیها همراه با تروریسم کردها ، اخرین کوششهای امریکائیها درجهت جلوگیری ازمتلاشی شدن کامل برنامه هایشان درسوریه بوده وبه دو علت این برنامه موفقیت نخواهد داشت:

یکم اینکه دولت سوریه قدرتمند است وروسها به این قدرتمندی دولت سوریه اطمینان دارند، ودوم ایستادگی قدرتمندانه ایران درکنار دولت سوریه که امکان میدهد سوریه بتواند دربرابر اسرائیل تا به اخر ایستادگی کند.