گوناگون, سرتیتر
نوشتن دیدگاه

درس هایی از کوبا: مشارکت مردمی در مدیریت بحران پایدار – ندا رضائی

cuba_taifun2


درس هایی از کوبا: مشارکت مردمی در مدیریت بحران پایدار

ترجمه و تلخیص: ندا رضائی


پس از زلزله اخیر در کرمانشاه، بحران در مدیریت بحران، انتقادات فراوانی درمورد مسئله کنترل و مدیریت حوادث غیرمترقبه را در سطحی وسیع مطرح ساخت. با وجود تجربههای فراوان ستاد حوادث غیرمترقبه و سایر ارگانهای ذی ربط در زلزلهها، سیلها و طوفانهای اخیر و حضور همواره پررنگ اما غیرسازمانی مددکاران و نیروهای داوطلب، امدادرسانی همواره با تاخیر و سردرگمی همراه بوده است. تاخیر در آواربرداری و ارائه کمکهای اولیه پزشکی درکنار ناموزونی و ناهماهنگی در امدادرسانی نیروهای مردمنهاد و دولتی خود، انرژی و نیروهای مادی و معنوی بسیاری را در فرایند امدادرسانی به هدر داد. امروز نیز، پس از وقوع سیل در استان های غربی و شمالی، روند بازسازی و بازگشت به زندگی عادی فرآیندی کند و فرسایشی برای آسیبدیدگان  به نظر میآید.  این غافلگیری و سردرگمی در حوادث پیاپی، انگیزهای شد تا به بررسی یکی از نمونههای موفق مدیریت بحران پایدار بپردازیم که متکی بر مشارکت و مداخله مردمی است. در اینجا مختصری به تجربه کوبا میپردازیم که اکنون مورد توجه کشورهایی چون آمریکا و ژاپن در جهت دستیابی به مدیریت پایدار بحران قرار گرفته است.

کوبا، تقریبا هر سال با طوفانهای سهمگینی دست و پنجه نرم میکند که خرابیهای بسیاری در پی میآورد، اما نرخ تلفات جانی این حوادث بسیار اندک است. آموزش عمومی و ریشهکنی بیسوادی از جمله عواملی است که سبب شده همه مردم به خطرات ناشی از طوفان آگاه باشند و مفهوم هشدارهای دولت را درک کنند. استفاده از منابع انسانی و فنآوری پیشرفته برای کاهش آسیبها با اقداماتی از جمله توصیههای به موقع به همه مردم با استفاده از تمام ابزارهای ممکن، تخلیه و انتقال برنامهریزی شده و پیشگیرانه جمعیت به ویژه افراد آسیبپذیرتر مانند زنان باردار، افراد معلول و سالمندان که پیش از وقوع واقعه شناسایی میشوند، همه از اقداماتی موثری است که بدون وجود سازمان اجتماعی فراگیر تحقق نمییابد.

واکنش به بلایای طبیعی در کوبا بر سیستم هواشناسی بسیار پیشرفته و کارآمد و همچنین آموزش عمومی استوار است که به مردم درباره طوفانهای گرمسیری و گردابها و گردبادهای سهمگین هشدارهای لازم را میدهد. کوباییها مردمی تحصیل کردهاند، حس همبستگی و انسجام اجتماعی قوی دارند و در بسیج و نهادهای سازمانیافته تودهای، گروههای حرفهای و ساختارهای سیاسی تجربه زیادی دارند.

در پانزده سال گذشته کوبا طوفانهای بسیاری را از سرگذرانیده است. چند نمونه را در ذیل اشاره میکنیم:

4 نوامبر 2001: طوفان میشل

مقیاس سافیرسیمسون: 4

خسارت اقتصادی: 1 میلیارد دلار.

سرعت باد: 216 کیلومتر / ساعت.

تخلیه: 712 هزار نفر

جمعیت اسکان داده شده در پناهگاه های عمومی: 270 هزار نفر

آمار مرگ و میر: 5 نفر

abstanhalter1

20 سپتامبر 2002: طوفان ایزیدور

مقیاس سافیرسیمسون: 2

سرعت باد: 160 کیلومتر / ساعت

تخلیه: 280 هزار نفر ( به همراه حیوانات)

abstanhalter1

1 اکتبر 2002: طوفان لیلی،

مقیاس سافیرسیمسون: 2.

سرعت باد: 110 کیلومتر / ساعت

تخلیه: 165 هزار (86 هزار پناهگاه)

abstanhalter1

13اکتبر، 2004: طوفان چارلی،

مقیاس سافیرسیمسون: 2.

سرعت باد: 220 کیلومتر / ساعت

تخلیه: 149 هزار نفر

محل: هاوانا و پینار دل ریو

abstanhalter1

سپتامبر 12، 2004 – طوفان ایوان،

مقیاس سافیرسیمسون:5

سرعت باد: 250 کیلومتر / ساعت

محل: یوونتود/ و پینار دل ریو

تخلیه: 1 میلیون و پانصد هزار نفر

abstanhalter1

5 ژوئیه 2005 طوفان دنیس

باد: 240 کیلومتر / ساعت

تخلیه شده: 600 هزار نفر

abstanhalter1

8 سپتامبر 2017: ایرما

مقیاس سافیرسیمسون:5

سرعت باد: 195 کیلومتر/ ساعت

مرگ و میر: 10

abstanhalter1

Hurrikan ´Michaelª

در سال ۲۰۱۶ طوفان متیو جان ۴۴ نفر را در ایالاتمتحده گرفت اما در کوبا بهرغم ویرانیهای فراوان کسی کشته نشد. همچنین هنگامی که براثر طوفان کاترینا، بیش از ۱۸۰۰ نفر در ایالاتمتحده جان خود را از دست دادند، در کوبا هیچکس کشته نشد. در سال ۲۰۰۸ طوفان گوستاو و آیک در اوج شدت خود جان ۷ نفر را گرفت، درحالیکه با ادامه حرکت این طوفان در ایالاتمتحده، باوجود اینکه مقدار زیادی از قدرتش کاسته شده بود، ۳۰ نفر جان خود را از دست دادند. در جریان طوفان ایزابل در سال ۲۰۰۳ نیز تعداد شهروندان آمریکایی بیشتری در قیاس با جانباختگان ۶ طوفان بزرگ کوبا در بازه میان سالهای ۱۹۹۶ تا ۲۰۰۳، کشته شدند؛ و این الگو برای تمامی طوفانهایی که هر دو کشور را مورد حمله قرار داده است، تکرار میشود. جای تعجب ندارد که سازمانهای بینالمللی مانند صلیب سرخ و سازمان ملل بارها و بارها کوبا را نمونهی جهانی کاهش خطر بلایای طبیعی نامیدهاند. در واقع در کوبا خطر مرگ در طوفان 15 برابر کمتر از امریکاست و درحالیکه خود درگیر یکی از سهمگینترین طوفانهای دهه اخیر، یعنی طوفان ایرما بود 750 نیروی پزشکی و امدادی به انتیگوا، باربودا، سنت کیتس، سنت لوسیا و باراباس فرستاد.

اجزای اصلی طرح پیشگیری از بلایای طبیعی در کوبا

برنامهریزی. در کوبا این برنامه نهادهای ملی، ایالتی، شهر، شهرک، دهکده، و حتی محلهها را پوشش میدهد.

طراحی نقشه راه برای مخاطرات ناشی از بلایای طبیعی، مردم را در هر سطحی دخیل میکند. در سطح جامعه، در محلات، پزشک خانواده یا نمایندگان سازمانهای تودهای این وظیفه را بر عهده دارند. تهیه نقشه راه دقیق و مستمر عامل اصلی کاهش خطرات در کوبا است. این نقشه در سطح محلی، کلید شناسایی آسیبپذیریهای خاص جامعه است. از این نقشهی پیوسته روزآمد، در شناسایی افراد در معرض خطر، نیازهای انتقال و تخلیه افراد از مکانهای پرخطر، ایجاد پناهگاه و تامین نیازهای ضروری استفاده میشود.

هماهنگی. طراحی برنامههای امدادرسانی با مشارکت مقامات دولتی، اعضای دفاع مدنی، سازمانهای اجتماعی و رهبران سیاسی محلی صورت میگیرد.

شبکهای وظیفهشناس و آماده از داوطلبان، مسئولان حوادث غیرمترقبه و مقامات بهداشت عمومی همه در هماهنگی با هم کار میکنند. میتوان بر سازمان اجتماعی اتکا کرد؛ این کار به همین مردمی که باید انتقال و اسکان یابند بستگی دارد. و مردم مناطق دیگر نیز به کمک افراد در محلهای مشخص میشتابند.

آموزش. به مردم در مورد طوفانها و درجه تخریب آن آموزش داده میشود. حتی مسائل ریاضی در مدارس تعیین حرکت طوفانها را آموزش میدهد. در واقع، کلید این سیستم، آموزش جامعه است. کودکان نیز در تمرینات آماده سازی شرکت میکنند، تکنیکهای کمکهای اولیه و زنده ماندن را با کارتونها آموزشی فرا میگیرند، و همچنین یاد میگیرند داروهای گیاهی را پرورش دهند و چطور در شرایط سخت غذا پیدا کنند. در مدرسه، به دانشآموزان نیز جزواتی در مورد وضعیت اضطراری ارائه میشود. پیشگیری، آمادگی و واکنش به حوادث، بخشی از برنامههای درسی مدارس است و در بسیاری از برنامههای درسی دانشگاهی نیز گنجانده شده است.

از آنجائیکه آموزش تا کلاس نهم اجباری است و آموزش عالی بهراحتی برای همگان قابل دسترسی و رایگان است، تمام کوباییها میتوانند به مواد آموزشی در مورد بلایای طبیعی دسترسی پیدا کنند. این عوامل در آگاهی عمومی، مشارکت و سازماندهی مدیریت بحرانها نقشی حیاتی دارند.

ارائه مستمر اطلاعات به مردم و ارتباط سطح تهدید با اقداماتی که با توجه وضعیت بحرانی باید اتخاذ شود. رسانههای جمعی باید اطمینان حاصل کنند که مردم تمامی جوانب واقعه را درک کردهاند. با استفاده از تلویزیون، رادیو و سازمانهای اجتماعی از  جمله کلیساها، مدارس و پلیس تا جای ممکن ابعاد فاجعه طبیعی را کنترل میکنند.

هنگامیکه تهدیدی در شرق کارائیب مشکلاتی به وجود میآورد، کانالهای تلویزیونی و ایستگاههای رادیویی در کشور روزانه تهدیدات بالقوه را بررسی میکنند. کل کشور بر اساس اقدامات احتیاطی عمل میکند، همه چیز به حالت تعلیق در میآید تا تهدید طوفان به پایان برسد.

فنآوری. متاسفانه تحریمها علیه کوبا مانع از همکاری هواشناسی امریکا با کوبا شده است. با این حال کوبا با مشارکت شهروندان و سرمایهگذاری در بخش هواشناسی برای پیشبینی طوفانها گامهای چشمگیری برداشته است. در واقع تا سال 1999، مرکز هواشناسی کوبا که زمانی غیرقابل اطمینان و ناکارامد بود، 89 تا 92 درصد طوفانها را مانند امریکا و اروپا پیشبینی کرد. از این رو پیشرفت تکنولوژی به همراه افزایش ارتباطات و مداخله شهروندان، آنها را نه تنها پیشاپیش آماده کرده است بلکه احتمال تلفات جانی در کوبا را به 15 برابر کمتر از امریکا رسانده است.

دفاع مدنی کوبا با ایجاد سیستم دفاع ملی در سال 1966، توانایی خود برای حفاظت، واکنش سریع و بازسازی ویرانههای بلایای طبیعی را بهبود بخشید. پایبندی دفاع مدنی به مدیریت محلی و بومی، دانش محلی را بهینه میکند، همبستگی را تقویت میکند و مشارکت در جامعه را افزایش میدهد. دفاع مدنی نقش مهمی برای کارکنان مراقبتهای بهداشتی از جمله پزشکان و پرستاران خانواده قائل است. این بخشی از تلاش بزرگتر سیستم دفاع مدنی در هماهنگی با مدارس، مراکز کار، رسانههای جمعی، سازمانهای اجتماعی و نهادهای مردمی است. کوبا جامعهای است بسیار سازمانیافته، بدین معنی که شبکههای اجتماعی متراکم و فراگیری پیش از وقوع حادثه سامان یافتهاند. همکاری دولت کوبا با دفاع مدنی، وزرات بهداشت، شهرداریها و شوراها و سازمانهای محلی بسیج، تخلیه و اسکان مردم را تسریع کرده است.

در واقع، از رهبران سیاسی و متخصصان برای برقراری ارتباط با مردم استفاده میشود تا مقامات در کانون بحران قرار بگیرند و ارتباط خود را با مردم حفظ کنند و آسیبدیدگان فراموش نشوند.

مانور آمادگی هر سال در ماه می، قبل از آغاز فصل طوفان، کوباییها در وزارتخانهها، مدارس، محلهای کار و بیمارستانهای خود در مانورهای اجباری دو روزه برای کاهش خطر شرکت میکنند. همه شهروندان در این مانور مشاركت میكنند كه میزان آمادگی ملی و محلی مناطق مربوطه را امتحان میکند. سیستم بهداشت و درمان کوبا نیز سالانه در مانور سراسری شرکت میکند و فوریتهای برنامههای ملی به صورت مستمر سالانه به روز میشود.

مشارکت و سامانیابی مردمی. مردم میدانند با توجه به به محل و قدرت تخریب طوفان، چه زمان، چه کاری باید انجام شود، و چطور و از دولت چه انتظاراتی داشته باشند. علاوه بر این، دفاع مدنی نیز پوشش رسانهای کاملی از وقایع میدهد. برخلاف کشورهایی مانند امریکا که برنامهریزی درباره بلایای طبیعی بدون مشارکت مردم صورت میگیرد. آمادگی برای حوادث در کوبا در طول سال انجام میپذیرد. هر فرد در کوبا باید برنامه آموزشی دفاع مدنی را سپری کند تا چگونگی همیاری در گروههای نظامی، دولتی، ایالتی و محلی را تجربه کند، در مانورهای اجباری شرکت کند که این امر شناسایی شهروندان آسیبپذیرتر را راحتتر میکند که توجه به آن از ارکان اصلی آمادگی در کوباست. میلیونها نفر در هر حادثه جابجا و در محلهای اقامت موقت اسکان داده میشوند. این سیستم آمادگی بر اصول مشخصی استوار است. همیاری، بسیج نیروها، حفاظت از داراییها با هدف حفاظت از شهروندان. در عین حال هشدارها بوسیله رادیو و تلویزیون به گوش 97 درصد مخاطبانی که آموزشهای لازم را دیدهاند، میرسد. افراد با چرخهی کامل اقدامات مربوط به کاهش خطرات و برنامهریزی تدارکات برای موارد اضطراری و واکنشهای لازم آن آشنا هستند، شبکههای ارتباطی مردمی را ایجاد میکنند، هشدارهای اولیه را اعلام و به طور مرتب آموزش را بهینهسازی میکنند. هنگامی که یک طوفان پیشبینی میشود، دولت ابتدا هشدارها را اعلام میکند، سپس در آماده باش قرار میگیرد، و در زمان نزدیک وقوع حادثه و آمادهباشهای اضطراری مکرر آماده امدادرسانی میشود و در نهایت راهنمایی لازم را در مورد ریکاوری ارائه میکند. مردم میدانند از چه کارهایی باید اجتناب کنند، و در هریک از مراحل آمادگی، واکنش اضطراری و بهبودی و بازسازی باید چه گامهایی بردارند.

تخلیه و اسکان موقت براساس برنامهای ملی، منطقهای یا محلی صورت میگیرد.. تخلیه بر مبنای محل اقامت حداقل 24 ساعت، پیش از آن که طوفان به آن منطقه برسد باید انجام شود. همسایگان و افراد ساکن در یک منطقه خاص میدانند که به کجا انتقال داده خواهند شد. پزشکان محله به مردم در حال انتقال کمک میکنند، آنها اطلاعات بیماران و نیازهای او را در اختیار دارند. مکانهای که افراد به آنجا منتقل میشوند، تجهیزات پزشکی خاص مورد نیاز افراد را در خود دارد. از پیش در نقاطی که مردم به آنجا انتقال داده میشوند، آب، و غذا و جای خواب و توالت فراهم شده است. با این حال، معمول است که مردم به خانههای دیگران (اغلب بستگان و دوستان) برده میشوند. خدمات برق و گاز چند ساعت قبل از طوفان به منطقه قطع میشود.

پناهگاههای جمعی در ابتدای مرحله زنگ خطر در مدارس و ساختمانهای عمومی ایجاد میشوند و در آنجا مردم ذخایر آب، دارو و لوازم را دریافت میکنند. با تامین منابع حیاتی، بیمارستانها، مدارس واین مراکز در طول فاجعه طبیعی باز میمانند. سران مختلف وزارتخانهها از نزدیک همکاری میکنند. هر سرپناهی دارای مدیر، معاون، پزشک، پرستار، روانشناس، دامپزشک برای حیوانات خانگی و پلیس و نمایندگان صلیب سرخ است.

دولت منابع ضروری را برای تخلیه را فراهم میکند: اطلاعات مربوط به افراد در حال انتقال، حمل و نقل، غذا، پرسنل پزشکی و امکانات پذیرش آنها در مکان جدید به روشنی مشخص است. افرادی که باید به مکانی امن انتقال داده شوند، خود بخشی از منابع انسانی مورد استفاده در کار انتقال جمعیت هستند.

فرهنگ ایمنی. آموزش عمومی در مدارس و برنامههای صلیب سرخ کوبا در رسانهها و مانورهای آمادهسازی، مردم را آماده رویارویی با حوادث میکند که همین«فرهنگ ایمنی» را در کوبا شکل داده است. این خطمشی با تاثیرات چندوجهی باعث کاهش مخاطرات و قربانیان در بسیاری از موارد شده است. تجربه کوبا نشان میدهد که سیستمهای مدیریت بحران، باید رابطه بین آموزش در مدارس و تمرینات واقعی را در نظر بگیرند. با چنین نگاهی، ایجاد ساختارهای همیاری و مشارکتی، استفاده موثر از منابع قدرت تودهای و ایجاد فرهنگ ایمنی امکانپذیر میشود.

حفاظت از دارایی ها و افراد آسیبپذیرتر. کوبا تمرکز خود را بر نجات جان انسانها و حفاظت از داراییهای مردم گذاشته است، با وجود تحریمهای اعمال شده و ضعف درساخت و سازها، در کوبا بازسازی و نگهداری از ساختمانهای محل سکونت مردم تضمین شده است. به طور اخص، هر شهرداری شدت یک فاجعه طبیعی و تعداد واحدهای مسکونی که ممکن است خسارت ببینند را محاسبه میکند و مؤثرترین راه برای محافظت از زیرساختها را مشخص میکند. برای مناطقی که آسیبپذیر شناخته میشوند، پیش از نزدیکشدن طوفان، ژنراتورهای آب آشامیدنی و پرسنل پزشکی بیشتری اختصاص داده میشود. در واقع دولت موظف به ارائه این خدمات به مردم است.

هر یک از 14 ایالت و 169 شهرداری برنامه امداد را برنامهریزی میکنند که آسیبهای بالقوه اعم از مالی و زیرساختی را پیشبینی میکند. هدف اساسی هر برنامه محلی، شناسایی خطرات و آسیبپذیری بخشهای اقتصادی و زیرساختی هر شهرداری از طریق تحلیل آماری دقیق است. هر شهرداری اطلاعات زندگینامهای همه شهروندان را در اختیار دارد. مسئولین شهرداری از این اطلاعات برای امدادرسانی بهتر استفاده میکنند و محافظت از شهروندان آسیب پذیرتر و ساختمان خانهها را هدف اصلی خود قرار میدهند و از طریق این اطلاعات به سرعت شهروندانی را که به کمک بیشتری نیاز دارند شناسایی میکنند و در مراحل بازسازی بدون دریافت هزینه خسارات آسیبدیدگان را جبران میکند.

دیپلماسی بلایای طبیعی کوبا

دیپلماسی بلایای طبیعی و پزشکی، از اجزاء کلیدی سیاست خارجی کوبا است. البته این فعالیتها اغلب بر کشورهای دارای روابط نزدیک با کوبا متمرکز شده است. این دیپلماسی حاکی از همپوشانی دیپلماسی بهداشت و درمان و امدادرسانی بلایای طبیعی است. یکی از مهمترین دستآوردهای دستگاه خدمات درمان کوبا، بریگاد هنری ریو است که در سراسر جهان از سال 2005 به کار امدادرسانی در سراسر جهان مشغول است. این بریگاد پزشکی نتیجه تاریخی امدادرسانی است که در سال 1960 با اعزام 35 نفر از کوبا به شیلی بعد از زلزله آغاز شد. پزشکان کوبا تاکنون به بیش از بیست کشور در آمریکای جنوبی، آفریقا و آسیا برای امدادرسانی اعزام شده اند و با برپایی بیمارستانهای صحرایی، تامین دارو و آموزش به امدادگران و داوطلبین بومی، دیپلماسی کمک رسانی کوبا را در جای جای جهان عملی کرده اند.

از دهه 1960 تا 1999، کوبا در نتیجه توافق با ونزوئلا، به این کشور هنگام وقوع چنین رویدادهایی یاری رسانده است. تنها یک هفته پس از طوفان کاترینا، کوبا تیم پزشکی به گواتمالا فرستاد، جایی که تقریبا به ششصد هزار نفر از کسانی که طوفان زندگی آنها را تحت تاثیر قرا داده بود یاری رساندند. پس از زلزله مرگبار در پاکستان، این بریگاد پزشکی به پاکستان اعزام شد. در واکنش به بحران گسترده انسانی، 2564 پرسنل پزشکی این بریگاد، 32 بیمارستان صحرایی را در محل ایجاد کردند و به 1.7 میلیون آسیبدیده (73 درصد از همه قربانیان) کمک رساندند. اعضای بریگاد با استفاده از تکنیکهای پیشگیرانه، یادگیری زبان محلی و پیشگیری از بیماری همهگیر از موج دوم مرگ و میر پس از فاجعه اولیه جلوگیری کردند. درواقع، تأکید بریگاد پزشکی بر تکنیکهای پیشگیرانه، در کنار مدل امدادرسانی کوبا به کاهش تلفات انجامیده است.

جان اگلند، هماهنگکننده کمکهای اضطراری سازمان ملل متحد، خاطر نشان کرد که برنامه کوبا معمولا در خبرها نمیآید. بنابراین، ما به ندرت از آمادگی منحصر به فرد و مشارکتی کوبا مطلعیم. بنا به گزارشهای نیویورک تایمز کوبا به خوبی این طوفانها را تاکنون مدیریت کرده است. راسل اولونور، مسئول امدادرسانی طوفان کاترینا که در سال 2005 در نیواورلئان خسارات زیادی به بار آورد، معتقد است دولت ایالات متحده باید از کوباییها یاد بگیرد. ریچارد ارستاد از کمیته خدمات دوستانه آمریکا نیر آمادگی کوبا در مواجه با بلایای طبیعی را مایه شرمساری ایالات متحده می داند.

با اینحال، کوبا درمورد بازسازی پس از طوفان با مشکلات جدی مواجه است. اجتناب از پیامدهای فاجعه بار طبیعی بستگی به سرمایه انسانی و بسیج تودهها دارد. تحلیل تجارب گذشته نشان میدهد که سیستم مدیریت بحران کوبا سوابق درخشانی به ویژه در آمادگی، واکنش سریع به فاجعه، مشارکت مردمی و پیشبینی علمی آبوهوا دارد. کوبا دارای توانایی منحصر به فردی در تخلیه و پیشگیری از انواع مختلف فجایع طبیعی را دارد.

اما همانطور که بنگینو اگیرا و جوزف ترینور خاطرنشان میکنند، این جزیره دارای منابع مالی محدودی است که مانع بازسازی سریع آن میشود. در واقع، پس از بلایای طبیعی، کشور با مشکلات زیادی در بازسازی مواجه است. تحریمهای اقتصادی ایالات متحده نیز این وضعیت را بغرنجتر کرده است.


منابع:

  1. Natural Disasters and Planning: the Cuban State and Popular Participation

https://www.counterpunch.org/2014/02/19/natural-disasters-and-planning-the-cuban-state-and-popular-participation/

2) Steps towards sustainable and resilient disaster management in Japan: Lessons from Cuba

http://www.ijhsdm.org/article.asp?issn=2347-9019;year=2015;volume=3;issue=2;spage=54;epage=60;a

3)Before the Hurricane

https://www.jacobinmag.com/2017/08/hurricane-harvey-cuba-disaster-plan

با ترجمه فارسی

سوسیالیسم و کاپیتالیسم در برابر طوفان؛ تجربهی کوبا و آمریکا

4)Disaster Relief Management In Cuba

http://www.medicc.org/resources/documents/medicc-review-disaster-management.pdf

5)In the Eye of the Storm: Disaster Management Lessons from Cuba

https://www.google.com/url?sa=t&rct=j&q=&esrc=s&source=web&cd=1&cad=rja&uact=8&ved=0ahUKEwizvJP6-N3XAhWJDZoKHTLxAtIQFggpMAA&url=http%3A%2F%2Fwww.medicc.org%2Fresources%2Fdocuments%2Fmedicc-review-disaster-management.pdf&usg=AOvVaw2NovqCJqFILUtJBjdxhKJR

6)  After Irma, a Look at Why Cubans are 15 Times Less Likely to Die from Hurricanes Than Americans

https://www.democracynow.org/2017/9/12/after_irma_a_look_at_why

نظرتان را درباره این مطلب بنویسید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.