گوناگون, سرتیتر

سرنوشت «ارتش آزاد» سوریه چه شد و آیا اصلا وجود خارجی داشت؟

army free syria

پایگاه خبری رأی الیوم با اشاره به واقعیت‌های تشکیل گروه تروریستی «ارتش آزاد» در سوریه به علل حمایت های برخی کشورهای مخالف نظام سوریه از این گروه پرداخته است.

پایگاه خبری رأی الیوم ابتدای مقاله خود را با این موضوع آغاز کرده است که آیا در سوریه یک ارتش متحد با عنوان «ارتش آزاد» با چشم انداز تشکیل سوریه آزاد فعالیت داشته است؟ ارتش آزاد بخشی جدا شده از ارتش سوریه بوده که از اجرای دستورات سرپیچی کرده است؟ آیا هنوزفعالیت دارد؟ برای پاسخ به این پرسش ها باید اندکی به گذشته بازگشت.

«کمال خلف» نویسنده و روزنامه نگار فلسطینی در مقاله‌ای تحلیلی که در پایگاه خبری رأی الیوم منتشر شد، می نویسد، طراحان بحران سوریه با تصور این که مدل لیبی در سال 2011، برای اجرایی شدن در سوریه و براندازی نظام این کشورمدلی موفق بوده است سعی در الگوبرداری از آن داشتند.

با اجرای مدل لیبی، ارتش سوریه نیز می بایست به دو دسته تقسیم شده و در نتیجه این امربه سقوط نظام حاکم بر کشور منجر شود؛ شورای ملی که شبیه سازی شده شورای انتقالی لیبی است به عنوان جایگزین سیاسی تشکیل شود. بنابراین اصطلاح جدایی از ارتش در غیر معنای حقیقی خود به کار گرفته شد زیرا جدایی از ارتش به معنای شورش همه تشکیلات نظامی اعم از گردان ها، گروهان ها و گروه هاست اما در سوریه شاهد جدای افراد از ارتش بوده ایم که این پدیده فرار از خدمت نامیده می شود.

از این رو آن چه که ارتش آزاد خوانده می شود، بر اساس ترکیبی ناهمگون و متشکل از شبه نظامیان (غیرنظامیان و اندکی از نظامیان) تشکیل شد. رویکرد تشکیل ارتش آزاد مسلح کردن همه کسانی بود که در آن زمان آمادگی جنگی داشته اند. کم کم رهبران محلی و منطقه ای در شرایطی از هرج و مرج ظاهر شدند و هریک از آنها که می توانستند جنگجویانی را پیرامون خود جمع کنند، رهبر منطقه شده و از منابع مالی، تسلیحاتی و حمایت های تبلیغاتی برخوردار می شدند.

هر یک از این گروه ها برای آن که امتیازات بیشتری کسب کنند، باید موجودیت خود را اثبات می کردند؛ از این رو پدیده رقابت میان این گروه ها شکل گرفت و بُعد طایفه ای به عنوان ابزاری برای جمع آوری شمار زیادی از جنگجویان کشور که اکثر آنها سنی مذهب بودند، از سوی این گروه ها به کار گرفته شد.

مجموع این گروه های جدا شده از یکدیگر، «ارتش آزاد» نامیده شدند اما وقایع نشان می داد که ارتش متحدی با یک فرماندهی واحد با نام ارتش آزاد، وجود نداشت. اما در فضای رسانه ای شرایطی متفاوت وجود داشته است. هر یک از این گروه ها خود را ارتش آزاد نامیده و از اجرای عملیات نظامی از سوی ارتش آزاد سخن می گفتند.

با این حال، پس  از آن که برخی از گروه های ضعیف به دست گروه های قدرتمند تر نابود شده و یا در هم ادغام شدند هویت های مستقل و جداگانه این گروه ها بر اساس حامیان منطقه ای آنها، به زودی آشکار شد.

بر این اساس گروه «جبهه النصره» شکل گرفت و جنگجویان آن بر اساس توصیف ارتش آزاد و بر اساس سابقه خود درجه بندی شدند. به دنبال آن داعش نیز از ترکیبی از جنگجویان محلی و خارجی که با هدف ملحق شدن به انقلاب و ارتش آزاد از مرزها عبور کرده بودند و از تسلیحات خارجی برخوردار بودند، شکل گرفت. در صحنه سوریه ده ها گروه فعالیت می کردند که هر یک از آنها نام، پرچم و ایدئولوژی خود را داشتند. پس از آن، ارتش آزاد که فقط سرپوشی برای گروه های جنگجو وغیر متحد بود، از صحنه محو شد.

بر اساس آن چه که حامیان این گروه ها اخیرا فاش کرده اند، مبالغ هنگفتی برای حمایت از این گروه ها برای مقابله با نظام سوریه، صرف شده است اما این گروه ها نه تنها به اهداف خود نرسیدند بلکه حتی میان آنها جنگ های خونینی درگرفت که نتیجه آن، کشته شدن و آوارگی صدها هزار نفر از غیرنظامیان بوده است. هر یک از این گروه های مسلح، پس از آن که کنترل منطقه ای را به دست می گرفتند، مرتکب جنایات هولناکی می شدند.

جنایاتی که در ریف دمشق و محله های جنونی پایتخت روی داد، کشتار شهر عدرا در شمال دمشق، کشتار ساکنان روستاهای حومه لاذقیه و دیگر مناطق از جمله این جنایات است.علاوه بر این، اجرای احکام افراطی شرعی مانند شلاق، قطع دست و یا سر، همگی اقداماتی است که نه تنها داعش در مناطق تحت کنترل خود مرتکب می شد، بلکه این گروه های مسلح نیز مرتکب چنین اقداماتی می شدند.

با این وجود جمله ای کلیشه ای که تا به امروز متداول بوده، این است که «نظام (سوریه) مردمان خود را می کشد». با وجود چنین رویدادهایی عنوان و یا اصطلاح ارتش آزاد هنوز هم به طور کامل محو نشده و با وجود کاهش دامنه درگیری ها و شکست طرح قدیمی درباره سوریه همچنان و به طور محدود مورد استفاده قرار می گیرد.

گروه های مسلح وابسته به ترکیه که امروز خود را ارتش آزاد می نامند، در شمال سوریه فعالیت دارند در حالی که واقعا آزاد نیستند زیرا در رکاب ترکیه و با هدف حفظ منافع این کشور می جنگند.

این گروه ها در ابتدا نیروهای «سپر فرات» نامیده می شدند زیرا در تابستان سال 2016 در عملیات سپر فرات در رکاب ترکیه با کُردها جنگیده بودند و به همین خاطر با این عنوان خوانده می شدند. در سال 2017 همراه با ارتش ترکیه وارد عفرین شده و بیشتر ساکنان این شهر را کوچانده و خانه هایشان را اشغال کردند.

امروز نیز ترکیه از این نیروها برای مقابله با کُردهای شرق فرات و منبج استفاده می کند و همان طور که فرمانده یکی از این گروه ها اظهار داشته است، این گروه ها برای آغاز نبرد، منتظر فرمان ترکیه هستند.

بدین ترتیب ظاهرا این گونه درباره این گروه ها تبلیغ می شود که ارتش آزاد هستند درحالی که این تبلیغ، غیر واقعی و بی معناست. علاوه بر این، اقدامات این گروه هایی که امروز ارتش آزاد نامیده می شوند، بیانگر خوی وحشیگری جنگجویان آنهاست که فاقد اخلاق و انسانیت هستند.

رفتار آنها یادآور جنایت قتل «بارین کوبانی» جنگجوی زن کُردی است که به دنبال ورود گروه های مسلح به عفرین سوریه که با حمایت ترکیه صورت گرفت، به اسارت نیروهای موسوم به ارتش آزاد درآمد و این تروریست ها از همه صحنه های کشتن و مثله کردن جسد وی فیلم گرفتند.

این حادثه دلخراش اعتراضاتی را در کشورهای مختلف به همراه داشت. بزرگ ترین اشتباهی که مخالفان سیاسی سوریه همچنان مرتکب می شوند، این است که به جای تبری جستن از این تروریست ها، همچنان سعی در حمایت از آنها داشته و تلاش کردند تا با معرفی آنان به عنوان نیروهای انقلابی، تصویری زیبا از این تروریست ها ارائه دهند. این مخالفان سیاسی به انکار جنایات این تروریست ها ادامه داده و با وجود همه این حقایق، نظام سوریه را مسوول این جنایات معرفی می کنند.

مترجم: زهرا محب احمدی