تیتر۲, سرمقاله, سرتیتر
Comments 19

خصوصیات شورش‌های موجود در ایران و وظایف طبقه‌‌ی کارگر – سامان حق‌وردی

etrezat_2018_teh_sw

خصوصیات شورش‌های موجود در ایران و وظایف طبقه‌‌ی کارگر

سامان حق‌وردی

متن پی دی اف 

خیابان‌های شهرهای مختلف ایران بار دیگر در مرداد ۹۷ به صحنه‌ی نمایش اعتراض و شورش تبدیل شده‌اند. این شورش‌ها‌ ادامه‌ی شورش‌های دی‌ماه ۹۶ هستند. نارضایتیِ محرکِ این شورش‌ها، عمدتاً مشکلات متعدد معیشتی و وضع وخیم اقتصادی توده‌های مردم ایران است. کسانی که در شورش‌ها حضور دارند، عمدتاً خواستگاه طبقاتی‌شان، لایه‌های فرودست اجتماعی است که برای دهه‌ها هم هزینه‌ی توسعه‌ی سرمایه‌داری در ایران و حداکثرسازیِ سود طبقه‌ی سرمایه‌دار بر سر آنان آوار شده است و هم آنان بوده‌اند که هزینه‌ی تحریم‌های سنگین سالیان گذشته که از طرف امپریالیسم آمریکا و متحدانش علیه دولت جمهوری اسلامی اعمال شده را پرداخت کرده‌اند. با این همه، اِبراز این نارضایتی‌ها در یک برنامه و چشم‌انداز رهایی‌بخش صورت‌بندی نشده است. خواسته‌های معیشتی و اقتصادی این اقشارِ عمدتاً فرودست در شورش‌های جاری، در قالب و شکلی سرمایه‌دارانه، قوام گرفته و صورت‌بندی شده و بنا به جهت‌گیری فعلیِ بین‌المللیِ جمهوری اسلامی، این شکل و صورت‌بندیِ خاصِ بروزِ اعتراضات، خصیصه‌ی آمریکاپرستی و گرایش به سمت امپریالیسم آمریکا نیز پیدا کرده است.

در واقع، سیاست اجتماعی که شورش‌های جاری از طریق شیوه‌ی بُروز اعتراضات خود، آن را به جامعه‌ی ایران به‌عنوان جامعه‌ی «آرمانیِ» آتی تجویز می‌کند، یک جامعه‌ی سرمایه‌داری پروآمریکایی است که دولت آن لیبرال و سکولار است و در آن «فساد، رشوه و ارتشاء و اختلاس» جایی ندارد! سرمایه‌داریِ «پیشرفته‌ی بدون فساد»، اسطوره‌ای است که شورش‌های جاری، چشم‌انداز خود را در آن می‌جوید؛ اسطوره‌ای که بارها و بارها، جریانات بورژوایی توانسته‌اند با آن عمر سرمایه‌داری را تقریباً در تمام کشورهای دنیا طولانی و طولانی‌تر کنند. این اسطوره، در درجه‌ی نخست این حقیقت را که غارت اصلی در سرمایه‌داری، غارت کار پرداخت‌نشده‌ی طبقه‌ی کارگر از طریق استثمار فزآینده این طبقه و استخراج ارزش اضافی است، پنهان می‌کند. در درجه‌ی ثانی، کتمان می‌کند که تا زمانی که سرمایه حاکم است و پولْ قدرت اقتصادی و اجتماعی می‌آورد، فساد اداری و بوروکراتیک در تمام جوامع سرمایه‌داری وجود خواهد داشت؛ چرا که پول از هر راهی که به‌دست آمده باشد، بو نمی‌دهد و شهوت پول‌پرستی و فساد بروکراتیک همواره با سرمایه‌داری خواهد بود. در درجه‌ی ثالث، این اسطوره کتمان می‌کند که هرچه سرمایه‌داری پیشرفته‌تر شود، شیوه‌های فسادِ بروکراتیک را سیستماتیک‌تر، قانونی‌تر، قدرتمندتر، «قابل‌پذیرش‌تر» و پیچیده‌تر می‌کند: اگر باور ندارید به وال استریت نگاه کنید؛ به «بهشت‌های امن مالیاتی» در کشورهای پیشرفته سرمایه‌داری نگاه کنید؛ به بانک‌های بزرگ بین‌المللی نگاه کنید که نه تنها به هیچ‌کس پاسخگو نیستند، بلکه حمایت دولت‌های بورژوایی را هم دارند و فسادهای موجود در آن‌ها با فسادهای هیچ موسسه‌ی مالی و اعتباری در ایران قابل مقایسه نیست. اسطوره‌ی سرمایه‌داری «پیشرفته‌ی بدون فساد»، بزرگ‌ترین دروغ موجود در تاریخ سرمایه‌داری است و متأسفانه این اسطوره است که شورش‌های جاری سر بر آستانِ پرستش آن نهاده است.

به‌جز سیاست اجتماعی، هر جنبشی را باید با معیار گرایش بین‌المللیِ آن نیز سنجید. از منظر گرایش بین‌المللی، وضع شورش‌های جاری بسیار وخیم‌تر و مخرب‌تر می‌نماید. این شورش‌ نه تنها از تهاجم وسیع امپریالیسم آمریکا و متحدانش به گوشه‌گوشه جهان، خصوصاً خاورمیانه، حمایت می‌کند، بلکه خود به‌عنوان مجریِ یک بخش از این تهاجم، دست به عمل می‌زند؛ این بخش از تهاجم امپریالیستی، که این شورش به‌مثابه‌ی یکی از مجریانِ پیاده‌سازی آن دست به عمل می‌زند، بسط نفوذ آمریکا در ایران است. اکثر کسانی که در خیابان‌ها هستند، به خیابان نیامده‌اند تا برنامه‌ای امپریالیستی را در ایران پیاده کنند؛ این نیت آن‌ها نبوده است. اما تاریخ را بسیاری از اوقات، نیت و انگیزه‌ی عاملان انسانی نمی‌سازد، بلکه جریان‌ها و نیروهایی می‌سازند که عمل انسان‌ها در چارچوب آن‌ها قرار می‌گیرد. نیت و انگیزه‌ی بسیاری از افراد حاضر در کف خیابان در این شورش‌ها، در وهله‌ی اول، بهبود وضع اقتصادی است و به‌خاطر شکل شورش‌ها، بلافاصله با سرنگونی‌طلبی و خواستِ براندازی جمهوری اسلامی گره خورده است. نیات دیگر همچون برخی آزادی‌های مدنی، همچون آزادی انتخاب نوع پوشش، نیز در این شورش‌ها قابل مشاهده است. صورت‌بندی شورش‌های جاری به‌نحوی بوده است که کلِّ این مجموعه‌ی نیات و انگیزه‌ها، در چارچوب تهاجم امپریالیستی آمریکا قرار می‌گیرد. شعارها را ببینید؛ نیروهای کفِ خیابان در همان حال که تصور می‌کنند «آگاهی» خود را بر زبان می‌آورند، حرف دولت آمریکا می‌زنند: سوریه را رها کن؛ فکری به حال ما کن. نه غزه نه لبنان؛ جانم فدای ایران. دشمن ما همین‌جاست؛ دروغ میگن آمریکاست. هیچ چیزی بهتر از این شعارها در چارچوب برنامه‌ی تهاجم امپریالیستی آمریکا در خاورمیانه قرار نمی‌گیرد.

کسانی که در خیابان‌ها هستند به اشتباه گمان می‌کنند که به این دلیل تهی‌دست و فرودست هستند و سال به سال تهی‌دست‌تر نیز شده‌اند، که «ثروت سرشار آن‌ها در سوریه و یمن و لبنان و عراق و فلسطین، هزینه شده است». این یک ایدئولوژی بورژوایی است که اپوزیسیون بورژوایی خارج از کشور آن را بیش از همه ترویج می‌کند؛ ایدئولوژی‌ای که استثمار و غارت سرمایه‌داری را کتمان کرده و آن را غُسل تعمید می‌دهد. کسانی که در شورش‌های جاری در خیابان‌ها هستند، این ایدئولوژی را پذیرفته‌اند و حالْ با صدای رسا در حال بیان آن هستند. اما این بیان، چه آن‌ها بدانند و چه ندانند در چارچوب تهاجم امپریالیستی آمریکا و توسعه‌طلبی آن قرار می‌گیرد. این گرایشِ بین‌المللیِ امپریالیستی که در شورش‌های جاری، نهادینه شده است، به شدت به آن خصلتی ابلهانه داده است: اگر در جنبش سبز، طبقه‌ی متوسطِ شیفته‌ی غرب، به‌قول خودشان طبقه‌ی متوسطِ «تحصیل‌کرده‌‌ی مدرن»، به‌عنوان بدنه‌ی جنبش در خیابان حضور داشت و یک گرایش امپریالیستی را به پیش می‌برد؛ اکنون این عمدتاً فرودستان هستند که با نیاتِ عمدتاً معیشتی در خیابان‌ها ظاهر شده‌اند و به سربازپیاده‌های یک گرایش امپریالیستی تبدیل شده‌اند.

و بالاخره، رهبران شورش‌های جاری، برخلاف جنبش سبز، در جناحی از گرایشات سرمایه‌دارانه‌ی داخلی جای نگرفته‌اند، بلکه در اپوزیسیون بورژواییِ خارج از کشور قرار دارند. در این شورش‌ها، رهبری متمرکز جای خود را به رهبری متکثری داده است که در جریانات بورژواییِ خارج از کشور قرار دارد؛ این رهبری متکثر، طیف نسبتاً گسترده‌ای را از آمدنیوز و ری‌استارت و پهلوی‌چی‌ها و سلطنت‌طلبان و مجاهدین خلق و شبکه‌ی من و تو و صدای آمریکا و بی‌بی‌سی فارسی را دربر می‌گیرد. هر کدام از این‌ها تا حدی امر رهبری را در شورش‌های جاری به پیش می‌برند و خطِ کلّی توسط آن‌ها که ترسیم و رهبری می‌شود. اگر دوباره بخواهیم با جنبش سبز مقایسه کنیم، رهبری متکثر شورش‌های جاری، بسیار بیش از رهبری متمرکز جنبش سبز، طرفدار آمریکا است و آینده‌ و آمال و آرزوهای خود را در آیینه‌ی برنامه‌ها و طرح‌های کاخ سفید می‌بیند.

***

دولت سرمایه‌داری در ایران هیچ راه‌حلی برای شرایط حادِ پیش‌آمده‌ی اقتصادی و تنگناهای معیشتیِ ایجادشده ندارد. پاسخی که آن‌ها به این وضعیت می‌دهند، چیزی جز تحمیلِ هزینه‌های وضعیتِ حادِ جاری و تحمیلِ هزینه‌های بحرانی اقتصادی که سرمایه‌داری ایران احتمالاً عن‌قریب وارد آن خواهد شد، به طبقه‌ی کارگر و فرودستان کشور نیست. مجلس و وزارت‌خانه‌ها و سایر نهادهای تصمیم‌گیر، تقریباً توافق‌نظر دارند که پاسخ به وضعیت موجود، پاسخ به تنگ‌تر شدن حلقه‌ی تحریم‌ها، پاسخ به بحران ارزی، پاسخ به بحران موجود در بازار طلا، پاسخ به وضعیت اسفناک بازار مسکن و غیره، باید در حیطه‌ی برنامه‌های نئولیبرالی باشد. نسخه‌های تجویزشده توسط آن‌ها، نظیر خصوصی‌سازی بیشتر و واگذاری فزاینده‌ی اموال دولتی به قصد چیزی که آن‌ها اسمش را «جذب نقدینگی» می‌گذارند، چیزی جز نئولیبرالیسمِ بیشتر و رشد‌یابنده‌تر نیست.

به همین نحو، بسته‌ی جدید ارزی که به‌زودی از آن رونمایی خواهد شد و طبق گزارش برخی رسانه‌ها، یک مؤلفه‌ی آن، آزادسازی نرخ ارز است، چیز جز ارزان‌سازی هرچه بیشتر نیروی کار و تلاش برای تحمیل هرچه بیشتر هزینه‌ها به طبقه‌ی کارگر و فرودستان جامعه‌ی ایران نیست. نرخ ارز (دلار) دولتی به یک‌باره از ۲۱ فروردین سال جاری با اعلام اسحاق جهانگیری، معاون اول رئیس‌جمهور، از ۳۷۰۰ تومان به ۴۲۰۰ تومان رسید و با این کار، اولین گامِ حقوقی و قانونی در راستای ارزان‌سازی نیروی کار (در مدت اخیر) برداشته شد. در گام بعد چه تولیدکنندگانی که مواد اولیه و کالاهای واسطه‌ای و ماشین‌آلات خود را از خارج وارد می‌کردند و چه واردکنندگانِ کالاهای مصرفی، قیمت‌گذاری کالاهای خود را نه بر اساس ارز ۴۲۰۰ تومانی، بلکه ارز ۷۵۰۰ تومانی و سپس ۸۵۰۰ تومانی و سپس ۹۵۰۰ تومانی و اخیراً ۱۰ هزار و اندی تومانی انجام دادند که این گام چیزی جز ارزان‌سازیِ عملی نیروی کار نبود؛ قیمت تمام کالاها افزایش می‌یافت و این باعث می‌شد تا دستمزدها، به‌صورت واقعی هرچه بیشتر کاهش یابند و بخشی از معیشت طبقه‌ی کارگر و فرودستان ایران از سفره‌های آن خارج شود و به جیب طبقه‌ی سرمایه‌دار برود. گام دوم، گام ارزان‌سازی عملی نیروی کار و تحمیل هزینه‌ها به‌صورت عملی به طبقه‌ی کارگر و فرودستان بود. دولت مکرراً در لفظ می‌گفت که این افزایش قیمت‌ها غیرقانونی است؛ اما در عمل نه تنها نتوانست جلوی آن‌ها را بگیرد، بلکه مشخص شد که تمام تولیدکنندگان و واردکنندگان، قیمت‌های خود را بالا برده‌اند و این قیمت‌گذاری بر اساس نرخ ارز در بازار سیاه، عمومیت یافته است. وقتی یک چیز بین سرمایه‌داران عمومیت یافته باشد، دولت سرمایه‌داری می‌تواند آن را به قانون نیز تبدیل کند. بسته‌ی جدید ارزی که به زودی از آن رونمایی خواهد شد، چنین هدفی را در سر دارد و سومین گام در راستای ارزان‌سازی نیروی کار و هجوم به معیشت طبقه‌ی کارگر و فرودستان ایران است. عبارت‌هایی همچون «تعمیق بازار ثانویه ارز» یا «پمپاژ ارز پتروشیمی‌ها، شرکت‌های تولیدکننده فلزات و مواد معدنی به بازار ثانویه» چیزی جز دست‌اندازیِ جدیدِ طبقه‌ی سرمایه‌دار و دولت آن به سفره‌ی طبقه‌ی کارگر و فرودستان ایران از طریق آزادگذاریِ نرخ ارز نیست. گرچه هنوز این بسته به‌صورت رسمی اعلام نشده است، اما اگر گزارش رسانه‌ها در مورد محتوای آن صحت داشته باشد (که به احتمال زیاد صحت دارد)، با این بسته‌ی جدید ارزی، نرخ‌هایی که تا پیش از این نرخ‌های بازار سیاه ارز خوانده می‌شد و آن‌قدر بالا بودند، که مو بر تن آدم سیخ می کردند، به نرخ‌های رسمی ارز تبدیل خواهد شد. تبدیل این نرخ‌ها به نرخ‌های رسمی، قدرت خرید کارگران و فرودستان ایران را هرچه بیشتر کاهش خواهد داد.

پاسخ سرمایه‌دارانه‌ی دولت به شرایط وخیم موجود، حتی یک پاسخ سرمایه‌دارنه‌ی کنترل‌گرایانه هم نبود! بلکه نئولیبرالیسمِ بیشتر بود. در سالیان اولیه پس از انقلاب، دولت برای این‌که بتواند جنبش طبقه‌ی کارگر در شوراها را به زانو درآورد، پاسخ سرمایه‌دارانه‌ی کنترل‌گرایانه را در دستور کار قرار داد و کارخانه‌ها را ملی‌سازی کرد تا بتواند کنترل آن‌ها را از دست شوراهای کارگری خارج سازد. حمله‌ی دولت عراق به ایران و جنگ هشت‌ساله، برای چند سال، به این پاسخ کنترل‌گرایانه، قوت بیشتری داد. اکنون اما دولت این پاسخ سرمایه‌دارانه‌ی کنترل‌گرایانه را انتخاب نکرد. وقتی هیچ‌ سرمایه‌داری حاضر نشد، کالای خود را بر اساس نرخ ارز دولتی ۴۲۰۰ تومانی قیمت‌گذاری کند و دولت نیز مجازاتی برای آن‌ها درنظر نگرفت، بر همگان مشخص شد که دولت آن‌چنان در نئولیبرالیسم و باور به آزادگذاریِ سرمایه‌دارها، غرق شده که حتی بازوهای نظارتی کافی برای بازرسی‌ها را نیز در اختیار ندارد! مشخص شد که نه اتاق اصناف ایران و نه سازمان تعزیرات حکومتی و نه سازمان حمایت مصرف‌کنندگان و تولیدکنندگان، هیچ کدام نمی‌توانند مانع از این شوند که قیمت‌ها به‌صورت تصاعدی بالا نرود. فارغ از این جنبه‌های عملی و فنّی ماجرا، هنوز نئولیبرالیبسم باور مسلطِ دولت و مجلس و سایر نهادهای تصمیم‌گیر است؛ در واقعی شکلی است که دولت به‌خود گرفته و این بود که پاسخ سرمایه‌دارانه، باز هم از میان جعبه‌ابزار «اقتصاددانانِ» نئولیبرال جستجو شد.

پاسخ نئولیبرالی اما وضعیت را در چیزی که هست هم (در همین وضعیت وخیم معیشتی فعلی) فریز نمی‌کند. این پاسخ در اوج شرایط بد معیشتی، یک تهاجم بزرگ را به سفره طبقه‌ی کارگر و فرودستان ایران ترتیب می‌دهد و سعی می‌کند تا احتمالاً با ارائه‌ی یکی دو سبد کالا به معدودی از افراد جامعه، چهره‌ی زشت و کتمان‌ناشدنی این تهاجم را به خیال خام خود «کتمان» کند. این پاسخ شرایط معیشتی را وخیم‌تر خواهد کرد و نارضایتی‌های محرک شورش‌های جاری را تشدید خواهد نمود. شکل نئولیبرالی‌ای که دولت سرمایه‌داری در ایران به‌خود گرفته است، حتی حیطه‌ی پاسخ‌های سرمایه‌دارانه‌ی آن را نیز محدود کرده است. آینده را نمی‌توان پیش‌بینی کرد که آیا این دولت از این شکل نئولیبرالی گذر خواهد کرد و شکل دیگری را اختیار خواهد کرد یا نه؛ اما این شکل نئولیبرالی در لحظه‌ی فعلی آن‌چنان وزن بزرگی دارد که مانع از آن شده تا دولت سرمایه‌داری در ایران، سایر پاسخ‌های سرمایه‌دارانه، نظیر پاسخ‌های کنترل‌گرایانه را امتحان کند. سرمایه‌داری در قالبِ پاسخ‌های کنترل‌گرایانه هم به راه‌حلی برای خاتمه دادن به مشکلات معیشتی نخواهد رسید (چرا که علل این مشکلات خود سرمایه است)، اما شاید این پاسخ‌ها بتوانند وضعیت وخیم معیشتی را در چیزی که هست، فریز کنند و نارضایتی‌های معیشتی را بیش از این تشدید نکنند. با این حال، شکلی که دولت سرمایه‌داری در ایران به خود گرفته است، فعلاً مانع از این شده که گرایشی به سمت این پاسخ‌های سرمایه‌دارانه‌ی کنترل‌گرایانه‌، ایجاد شود.

شکل و صورت‌بندیِ سرمایه‌دارنه و در عین حالِ امپریالیستیِ شورش‌های جاری مانع از این شده تا محتوای این جنبش در ظرف دیگری خود را به نمایش بگذارد؛ ظرفی که رهایی‌بخش باشد و بتواند جامعه را از وضعیت وخیم موجود نجات دهد. از آن طرف، شکل و صورت‌بندیِ سرمایه‌دارنه و نئولیبرالی دولت در ایران مانع از آن شده است که این دولت بتواند گامی هرچند کوچک در راستای کاهش دردهای معیشتی توده‌های انبوه مردم بردارد. وضعیت بُغرنجی ایجاد شده است: دولت و سرمایه‌داری در ایران، دم به دم مواد اولیه‌ی بیشتری برای دیگ جوشان شورش‌های جاری مهیا می‌کنند؛ آنان باری که بر دوش فرودستان جامعه است را روز به روز سنگین‌تر می‌کنند؛ نارضایتی‌های معیشتیِ محرکِ این شورش‌ها را روز‌به‌روز فزون‌تر می‌کنند. از آن سو، ایدئولوژی سرمایه‌دارانه و امپریالیستی این شورش‌ها روز به روز تقویت می‌شود و روز به روز این باور در شورش‌ها نهادینه‌تر می‌شود که مشکل، «گسیل ثروت‌های جامعه به غزه و لبنان و سوریه و… است» و «راه‌حل همان چیزی است که ترامپ و بولتون و پمپئو می‌گویند». چه نیرویی باید این فضای به‌شدت خطرناک را بشکند؟

***

طبقه‌ی کارگر تنها نیرویی است که این می‌تواند این فضا را بشکند: این طبقه تنها نیرویی است که می‌تواند برنامه‌ای غیربورژوایی و غیرامپریالیستی پیش بنهد. سیاست اجتماعیِ پیشنهادی شورش‌های جاری، سرمایه‌دارانه است؛ طبقه‌ی کارگر تنها نیرویی است که می‌تواند یک سیاست اجتماعی عدالت‌طلبانه و رهایی‌بخش، یعنی سیاست اجتماعی سوسیالیستی، پیشنهاد کند. گرایش بین‌المللی شورش‌های جاری امپریالیستی است؛ طبقه‌ی کارگر تنها نیرویی است که می‌تواند سیاست اجتماعیِ عدالت‌طلبانه و رهایی‌بخش خود را در یک گرایش بین‌المللی ضدامپریالیستی دنبال کند.

فضا آن‌قدر خطرناک شده است که بدون سیاست اجتماعی عدالت‌طلبانه و رهایی‌بخش، ضدامپریالیسم، و بدون ضدامپریالیست بودن، در اختیار داشتن یک سیاست اجتماعی رهایی‌بخش، نمی‌تواند وجود داشته باشد.‌ دولت سرمایه‌داری ایران که به اشتباه ادعای ضدامپریالیستی بودن دارد، با سیاست اجتماعی سرمایه‌دارانه و استثمارگرایانه‌ی خود، دم‌به‌دم در حال تولید نیروهایی است که واضحاً امپریالیست هستند. جنبشی در لحظه‌ی فعلی رهایی‌بخش است که سیاست اجتماعی آن، عدالت‌طلبانه و سوسیالیستی و گرایش بین‌المللی آن، ضدامپریالیستی باشد. این دو از هم جدایی‌ناپذیرند. طبقه‌ی کارگر تنها نیرویی است که می‌تواند این هر دو شرط را، هم در حوزه‌ی سیاست اجتماعی پیشنهادی برای مبارزه و هم در حوزه‌ی گرایش بین‌المللی، برآورده کند.

برای برآورده کردن دو شرط سیاست اجتماعیِ عدالت‌طلبانه و رهایی‌بخش داشتن و گرایش بین‌المللی ضدامپریالیستی داشتن، جنبش طبقه‌ی کارگر باید در وهله‌ی نخست مبارزات حوزه‌ای خود را که در سطح این کارخانه و آن کارخانه در جریان است و مطالبات آن، خواسته‌های کارگران کارخانه‌ای مشخص را دربر می‌گیرد، فراتر برده و با زبانی عام‌تر رو به کل جامعه سخن بگوید. در لحظه‌‌ی فعلی دیگر نمی‌توان صرفاً به این دل‌خوش بود که تقاضای افزایش دستمزد در یک کارخانه را مطرح کرد، یا تقاضای ممانعت از خصوصی‌سازی را در شرکت دیگری مطرح کرد یا موضوع اعتصاب و اعتراض را جلوگیری از تعدیل نیرو در کارخانه‌ای مشخص قرار دارد یا به دستمزدهای عقب‌افتاده در فلان شرکت اعتراض کرد. این خواسته‌های حوزه‌ای باید همچنان مطرح شوند، اما نکته این نیست که این خواسته‌ها باید با خواسته‌های عام‌تری تکمیل شوند و شعارهایی رو به کلّیت جامعه سر داد شود. باید با توجه به گران شدن وسائل معاش و بالا رفتن قیمت تمام اقلام موردنیاز زندگی، خواسته‌ی افزایش دستمزد تمام کارگران در تمام نقاط ایران مطرح شود و بر سر آن مبارزه صورت گیرد. در همین مبارزات فی‌الحال موجود، می‌توان این خواسته را مطرح کرد. به‌عنوان یک تاکتیک در مقطع فعلی باید خواسته‌ی عام مبارزه با خصوصی‌سازی مطرح شود و عمومی‌سازی کلیه‌ی شرکت‌هایی که به دلیل خصوصی شدن شرایط دشواری پیدا کرده‌اند، نظیر هپکو، گروه ملی صنعتی فولاد و شرکت‌های معدنی مطرح شود. مبارزات فعلی طبقه‌ی کارگر در شرایطی قرار دارد که گذار به این مرحله‌ی عام‌تر که یک سری از خواسته‌ها را برای کل طبقه‌ی کارگر و کل جامعه مطرح می‌کند، واقع‌بینانه است و این امکان وجود دارد. فضای مبارزاتی بر طرح چنین خواسته‌هایی وجود دارد. کارگران هپکو وقتی در مقابل سازمان خصوصی‌سازی تجمع کرده‌اند، می‌توانند نه تنها به خصوصی‌سازی هپکو، بلکه به خصوصی‌سازی تمام واحدهای تولیدی کشور اعتراض کنند. خواسته‌های عام‌تری که در جریان مبارزات حوزه‌ای موجود سر داده می‌شوند، می‌توانند مبارزات حوزه‌ای را به هم گره بزنند و از آن یک مبارزه‌ی عام و فراگیر بسازند که خطاب‌اش به کل طبقه‌ی کارگر و کل جامعه است و خواسته هایی را مطرح می‌کند که خواسته‌های کل طبقه‌ی کارگر و فرودستان ایران است.

اگر این خواسته‌های عام‌تر در جریان مبارزات طبقه‌ی کارگر مطرح شوند، مبارزه‌ی حوزه‌ای-صنفیِ طبقه‌ی کارگر یک گام به جلو برخواهد داشت و به مبارزه‌ای اقتصادی-سیاسی-اجتماعی تبدیل خواهد شد. در این مبارزه‌ی سیاسی-اقتصادی-اجتماعی، یک سیاست اجتماعیِ عدالت‌طلبانه و رهایی‌بخش وجود خواهد داشت که خطاب آن به کل جامعه خواهد بود. در شرایطی که بورژوازی هیچ راه‌حلی نمی‌تواند برای وضعیت وخیم موجود داشته باشد، در صورتی که مبارزه‌ی طبقه‌ی کارگر به دنبال چنین سیاست اجتماعی عدالت‌طلبانه‌ای باشد با تشکل‌یابی و سازمان‌هایی که در جریان مبارزه ایجاد می‌کند، خود را برای پایه‌ریزی جامعه‌ی عدالت‌طلبانه و آزادی‌خواهانه‌ی سوسیالیستی، آموزش می‌دهد و آماده می‌سازد. در صورتی که طبقه‌ی کارگر، خطاب عام مختص به خود را در جریان مبارزات‌اش بنیان ننهد، هر آن احتمال این وجود دارد که بخشی از نیروی آن، جذب شورش‌های جاری شود. شورش‌های جاری با زبانی عام حرف می‌زنند؛ طبقه‌ی کارگر باید از دل مبارزات موجود خود، زبان عام مختص به خود را ایجاد کرد و با آن، تمام جامعه از جمله بدنه‌ی شورش های جاری را خطاب قرار دهد. در صورتی که از طریق طرحِ خواسته‌های مبارزاتیِ عام‌تر، این بیان عام و زبان عام توسط طبقه‌ی کارگر بنیان گذاشته شود، شکی نیست که جنبش طبقه‌ی کارگر بخشی از بدنه‌ی شورش های جاری را جذب خود خواهد کرد. خواسته‌های معیشتی آن‌ها در قالب سیاست اجتماعی عدالت‌طلبانه‌ای که باید امیدوار بود تا طبقه‌ی کارگر پیش بنهد، تأمین می‌شود و نه در «آرمان‌شهرِ» تقلبیِ سرمایه‌داریِ «پیشرفته‌ی بدون فساد». ده‌ها خواسته‌ی معیشتی می‌توان ردیف کرد که جنبش طبقه‌ی کارگر می‌تواند در لحظه‌ی فعلی نسخه‌ی عام و همه‌گیرِ آن‌ها را در مبارزات خود بگنجاند. اگر قرار به اولویت‌بندی باشد، جنبش طبقه‌ی کارگر می‌تواند ابتدا به سراغ مطرح کردن شعارهایی برود که بیشتر با مبارزات حوزه‌ای-صنفی‌اش تناسب دارد و می‌تواند یک گام این مبارزات را عام‌تر کند و سپس بقیه خواسته‌های عام را نیز مطرح کند. تلاش برای عام کردن موضوع مبارزات، وحدت طبقه‌ی کارگر را افزایش می‌دهد و بخشی از فرودستان را، حتی کسانی که در حال حاضر به‌عنوان بدنه‌ی شورش‌های جاری عمل می‌کنند، جذب جنبش مبارزاتیِ طبقه‌ی کارگر خواهد کرد.

جنبش طبقه‌ی کارگر علاوه بر نمایش سیاست اجتماعی عدالت‌طلبانه‌ی خود، باید گرایش ضدامپریالیستی خود را نیز به نمایش بگذارد. نفوذ و توسعه‌طلبی امپریالیسم آمریکا در هیچ نقطه‌ای، معیشتِ بهتر به باور نیاورده است: عراق، افغانستان، لیبی، سوریه، سودان جنوبی، مصر، یمن و… مثال‌های زنده این واقعیت‌اند. لازم نیست جنبش طبقه‌ی کار در جریان اعتراضات خود پلاکاردهایی از برخی از نهادهای حکومت در جمهوری اسلامی را بالا ببرد تا نشان دهد که جزئی از شورش‌های جاری (شورش‌های دی ۹۶ یا مرداد ۹۷) نیست. این جنبش می‌تواند پرچم و پلاکارد مستقل خود را با افتخار بالا بگیرد و با افتخار پرچم آمریکا و تصاویر رهبران آمریکا را بسوزاند تا نشان دهد که واقعاً (و نه به صورت ناقص یا تقلبی) ضدامپریالیست است. شعار مرگ بر آمریکا، یا مرگ بر امپریالیسم آمریکا، می‌تواند و باید از زبان اعتراضات کارگری بیرون آید. جنبش طبقه‌ی کارگر می‌تواند و باید پرچم مبارزه با تهاجم آمریکا را در دست بگیرد؛ چرا که تنها نیرویی است که سیاست اجتماعی آن به‌نحوی است که نیروهای آمریکاپرست و شیفته‌ی امپریالیسم آمریکا، تولید نمی‌کند. سیاست اجتماعی طبقه‌ی کارگر، سرنوشت جامعه را به دست طبقه‌ی کارگر و فرودستان متحد آن می‌دهد تا آن‌ها جامعه را بر بنیادی عدالت‌طلبانه و آزادی‌خواهانه بسازند؛ اما سیاست اجتماعی دولت سرمایه‌داری در ایران، آن‌چنان منافع فرودستان را قربانی سودهای کلان سرمایه‌داران می‌کند که نتیجه‌اش حالا این شده که بخش بزرگی از فرودستان، شیفته‌ی آمریکا شده‌اند! پرچم مبارزه با تهاجم امپریالیستی واقعاً برازنده‌ی کدام است؟ آن که سیاست اجتماعی‌اش آن‌چنان استثمارگرایانه است که فرودستان را آن‌قدر از خود بیگانه ساخته که به هیولای ترامپ و بولتون به چشم «فرشته‌ی نجات» نگاه می‌کنند یا آن‌که تنها نیرویی است که با سیاست اجتماعیِ عدالت‌طلبانه و رهایی‌بخش خود می‌تواند یک پایه‌ی مادی قوی برای ضدامپریالیست بودن بسازد؟

***

بخشی از جامعه به تکاپو افتاده است و در به در به دنبال یک سیاست اجتماعی متفاوت می‌گردد. وضعیت معیشتی و بحران‌های زیست‌محیطی ناشی از توسعه‌ی سرمایه‌داری، نظیر بحران آب، آن‌چنان حاد شده است که بخشی از فرودستان، از هر سیاست اجتماعی که گمان کنند با سیاست فعلی متفاوت است، استقبال می‌کنند. وضعیت آن‌چنان حاد شده است که آمدنیوز و ری‌استارت و بنی‌صدر و رضا پهلوی و دیگر تفاله‌های کودنِ جریاناتِ بورژوایی هم در شورش‌های جاری، رهرو پیدا کرده‌اند. دولت سرمایه‌داری در ایران در چنین شرایطی از یک طرف با برنامه‌هایی همچون خصوصی‌سازی فزآینده و افزایش شدید نرخ ارز، تهاجم گسترده‌تری را به سفره‌ی طبقه‌ی کارگر و فرودستان ایران رقم زده است و از طرف دیگر، با دو اسطوره سعی می‌کند که شورش‌های جاری را «تبیین» کند؛ اسطوره‌ی اول، اسطوره‌ی «انحراف اعتراضات توسط عده‌ای اندک» است؛ این است که شعارهای سرداده‌شده در اعترضات همگی علیه گرانی بوده و بعد عده‌ی اندکی شعارها را «منحرف» و به سمت «نه غزه؛ نه لبنان» یا «درخواست سرنگونی جمهوری اسلامی»، سوق داده‌اند و «بعد نیز همه چیز را آتش زده‌اند و اعتراض به اغتشاش تبدیل شده است». این اسطوره‌ی اول است. اسطوره‌ی دومنیز این است که همه‌ی این اعتراضات و شورش‌ها «توطئه» بوده و در «اتاق‌ها عملیات اغتشاشات در اربیل و هرات» برنامه‌ریزی و نعل به نعل توسط عوامل این اتاق‌ها، اجرا شده است. اسطوره‌ی اول نادیده می‌گیرد، که در شورش‌های جاری، خواسته‌های معیشتی به نحو تنگاتنگی به سرنگونی‌طلبی و شیفتگی به آمریکا گره خورده است و اسطوره‌ی دوم نیز نادیده می گیرد، که هیچ توطئه‌ای تا زمان که شرایط پیاده‌سازی آن محقق نباشد، نمی‌تواند دنبال شود. این سیاست اجتماعی سرمایه‌دارانه و استثمارگریانه در ایران بوده است که بخشی از فرودستان را در شرایط فعلی به این سوق داده که با هرچیزی که دولت ایران با آن موافق است، مخالف باشند! اسطوره‌ی دوم نادیده می‌گیرد که این خود دولت سرمایه‌داری ایران بوده است که در دهه‌های گذشته، مشغول پرورش نارضایتی‌های معیشتی بوده که هم‌اکنون به عامل محرک این شورش‌ها تبدیل شده‌اند.

نه با سیاست اجتماعی‌ای که دولت سرمایه‌داری پیش گرفته و نه با این دو اسطوره‌ای که برای «تبیینِ» شورش‌ها به آن متوسل شده، شورش‌های جاری صحنه را ترک نخواهند کرد. در وضعیت موجود تنها یک نیروی رهایی‌بخش وجود دارد که می‌تواند با سازمان‌دهی خود، کار عظیمی انجام دهد. این نیرو طبقه‌ی کارگر است که با پیش نهادن سیاست اجتماعی عدالت‌طلبانه خود که در بسترِ گرایشی ضدامپریالیستی دنبال می‌شود، می‌تواند رهایی را برای جامعه به ارمغان آورد. اکنون زمان این است که طبقه‌ی کارگر با زبانی عام‌تر، کل جامعه را خطاب دهد، خواسته‌هایی مبارزاتی را مطرح کند که خواسته‌های عام کل طبقه‌ی کارگر و فرودستان ایران هستند و مبارزات حوزه‌ای-صنفی را یک گام بالاتر ببرد و کلّی‌تر سازد؛ به‌نحوی که با تبدیل شدن به مبارزه‌ای سیاسی، اجتماعی و اقتصادی، مؤلفه‌های یک سیاست اجتماعی جدید برای کل جامعه قابل تشخیص باشد. مطرح شدن این سیاست اجتماعی در فضای موجود، در عینِ نمایشِ دائمیِ گرایشِ ضدامپریالیستی آن، می‌تواند بخشی از بدنه‌های شورش‌های جاری را جذب طبقه‌ی کار کند و به جنبش طبقه‌ی کارگر، توش و توان بیشتری بدهد. افزون بر این، با این شیوه‌ی مبارزاتی هم خطرِ واقعیِ تهاجم امپریالیستی آمریکا کم‌رنگ‌تر می‌شود و هم پرچم مبارزه با امپریالیسم، توسط نیرویی واقعاً ضدامپریالیستی، بالا برده می‌شود.

12 مرداد 1397

۱ دیدگاه

  1. گاهنامه هنر و مبارزه says

    از سامان حق وردی برای مقاله و تحلیلی بسیار خوبش سپاسگذاری می کنم. در اینجا من تنها می خواستم یادآور شوم که در تظاهرات اخیر (در کرج گویا) یک نفر از تظاهر کنندگان با تیر «غیر سازمانی» یعنی تیر سلاحی که متعلق به نیروهای انتظامی نبوده به قتل رسیده است. این روش همان روشی ست که اپوزیسیون های پنتاگونی خائن و مزدور طی جنبش آمریکائی سبز برای کشتن ندا آقا سلطان به کار بردند، و امروز به اصطلاح « کشته سازی» شهرت یافته است . بلوای سوریه نیز به همین شکل شروع شد. ولی در مورد برخی نظریات دیگر مانند «شکی نیست که جنبش طبقۀ کارگر بخشی از نیروی آن را جذب خود خواهد کرد…» چندان مطمئن نیستم. چندی پیش یکی از دوستان مقاله زیر عنوان «دیالکتیک تعلیق» نوشته بود و نشان می داد که چگونه نیروهای پیشگام ایران در حملۀ گاز انبری امپریایلسم و حکومت دین سالار سرمایه دار به حالت تعلیق درآمده است. امروز ما همچنان گرفتار دور باطل «ضرورت تشکیل حزب کمونیست» هستیم، در واقع نسل جدید قربانی دعواهای دار و دسته ای در تاریخ جنبش کمونیستی در ایران هستند+ اختناق هیولائی حاکم که کمونیستها را یک فرسخی می زنند.

    دوست داشتن

  2. Parvaneh mazaheri says

    Ba arz mazerat az mejalehhafteh keh ba horoof latin minevisad, in akhrin bar khahad bood, motashakeram. Saman Haghverdi javab mored nazar man ra dad !! Ishan az tarafdaran rejim Amrikai hakem bar Iran ast, hamin!, ma dar kharej keshvar az in dast «komonist» ha kam nadarim keh vaghti az dark vagheiyat ha ajez hastand be dastandaz mioftand va beh mokhlefinshan ang michasbanand. Saman gerami , 40 sal farib rejim iran va arbaban implisitt-ash ra khordeh ast va kodeta ra»enghelab» tazeh, enghelab eslami Jar mizanad!!

    دوست داشتن

    • گاهنامه هنر و مبارزه says

      نوشته اید :«ایشان از طرفداران رژیم آمریکائی حاکم بر ایران است» ؟؟؟ فقط همین می ماند که شما به دقت به ما توضیح دهید که بر اساس چه شاخص هائی این نویسندۀ را طرفدار رژیم آمریکائی حاکم ارزیابی کرده اید. «ایشان» یعنی سامان حق وردی می گوید سرمایه داری بی آنکه دزد و قاچاقچی از هر نوع و تروریست از هر نوع باشد نمی تواند وجود داشته باشد و یک توهم است. خب این حرف کاملاً درستی ست. و نشان می دهد که در جبهۀ سوسیالیستی و ضد سرمایه داری ثبت نام می کند. ولی شما او را طرفدار آمریکا می دانید که البته صحیح نیست، و ناعادلانه است.

      دوست داشتن

  3. Parvaneh mazaheri says

    Gozashteh az sokhanan tekrari nevisandeh maghaleh va «rah hal» khialpardazaneh ishan keh dar in 40 sal az digaran beh had vofoor shenideh va khandehim, ama mozoe mohem va asli in ast keh ishan hadaghl 40 sal az tarikh va vaghae keshvar Iran aghab hastand . Ishan rejim mozdoor va dastneshandeh Iran keh samareh va miveh piroozi kodetaye sazman CIA va NATO dar 22 bahman sal 1357 (albateh hastand afrad keh an ra avalin enghelab makhmali dar jahan tahlil kardehand) ast ra «dolat» mostaghel dideh keh ba bazi az eshtehbatash baes roshd nirohaye Amrika parast mishavad va ……darhali keh in rejim khod mojri dastorat arbaban Amrikai-ash hast. Nevisandeh maghaleh mokararan minevisad «dolat» sarmayehdari Iran, avalan rejim Iran va nah «dolat»! Saniyan magar dar gharm 21 rejim bardehdari ya feodali ham vojod darad keh ou tekrar mikonad sarmayeh dari. G .

    دوست داشتن

    • خوانندگان محترم لطفا نظرات خود را با خط فارسی ارسال کنید، با کمی جستجو در اینترنت حتما می توان خط فارسی را روی هر وسیله ای و یا سیستمی فعال و استفاده کنید. در غیر اینصورت از انتشار نظرات شما متاسفانه معذوریم
      با تشکر از همکاری شما

      دوست داشتن

    • سامان حق‌وردی says

      نویسنده متن بالا خود را متعهد پاسخگویی به نظرات و انتقادات (یا در قالب کامنت یا در قالب متون جدید) می‌داند و به همین دلیل برای عدم تغییر رویه، مجبور به پاسخ به این کامنت شده است. شما نابودی رژیم شاه که متحد آمریکا و سگِ ژاندارم آن در منطقه بود را کودتای سیا و ناتو نام نهاده‌اید یا آن را انقلاب مخملی خوانده‌اید. انقلاب 57 صرفاً انقلابی علیه شاه نبود؛ بلکه در عین حال انقلابی علیه امپریالیسم آمریکا هم بود. چیز زیادی از کامنت شما دستگیرم نشد، اما به‌نظر می‌رسد شما یک سلطنت‌طلب به‌ظاهر «ضدآمریکایی» هستید؛ حتی هضم وجود چنین سنخ «تفکری» نیز برایم عجیب است؛ کاش یه ذره از «راه‌حل‌تان» می‌گفتید تا بلافاصله آمریکایی بودن آن مشخص می‌شد. بقیه حرف‌هایتان نظیر این که «دولت نیست و رژیم است و مجری دستورات آمریکا است و غیره» نیز در حد اداهایی که نه تنها جایی در واقعیت زنده ندارند بلکه اداهایی هستند، بی‌آنکه روی آن‌ها تفکری صورت گرفته باشد؛ در واقع، در این اداها گویی کلمات بدون هیچ‌گونه اندیشه‌ای به‌صورت رندوم در کنار هم قرار گرفته‌اند.

      دوست داشتن

  4. رودن says

    کاش همین یک چیز را می‌دانستید که „امپریالیسم“ وجه مشخصه‌ی یک عصر و یک دوران تاریخی و بیانگر روندها و گرایشات سرمایه و ساز و کار روابط اقتصادی در یک بستر جهانی است، نه ماهیت این یا آن کشور خاص. آن‌وقت تمام این هراس‌ها و توهم‌هایتان، تمام رویاپردازی‌های ناسیونالیستی مقاومت‌محورتان و تمام دعوت‌های بی‌موردتان دود می‌شد و به هوا می‌رفت. اما شما قرار نیست این یک چیز را درک کنیدـ چرا که شما ذیل همان چیزی تعریف می‌شوید که از آن وحشت دارید؛ شما قهرمانان کابوس‌های خودتان هستید.

    دوست داشتن

    • سامان حق‌وردی says

      به «رودن». ای کاش به جای خطاب قرار دادن با عنوان شما که مشخص نیست به چه کسی اشاره دارد (به نویسنده متن بالا یا به شخص دیگری)، مستقیم حرف‌تان را می‌زدید و در مورد شورش‌های موجود هم به صراحت می‌گفتید که صورت‌بندی و شکل آن امپریالیستی است یا خیر؟ باید به‌صورت انضمامی حرف زد.

      دوست داشتن

      • رودن says

        بگذارید از آخر شروع کنم. „انضمامی“ حرف زدن مرادف الصاق کیفیات و ویژگی‌های مطلق به نسبت‌ها و مقولات کثیرالوجه هستی مادی نیست. زیاده‌گویی نمی‌کنم و جای این بحث (به این شکل) این‌جا نیست؛ اما باید اشاره کنم که درخواست شما نه صراحت، که تقلیل‌گرایی است.
        خطاب من در واقع مشخص است و نیازی به تدقیق و موشکافی ندارد؛ همین قدر بگویم که دایره‌ی شمول آن بسته به مواضع مشمولین قبض و بسط پیدا می‌کند. با استعمال ضمیر „شما“ در عبارات بالا باید برایتان به‌قدر کافی روشن می‌شد که به‌عمد در مورد شخص شما با احتیاط برخورد کرده‌ام. دلیل آن نیز لااقل برای خودتان باید به همان اندازه واضح می‌بود؛ شفاف بگویم: از عقب نشستن‌تان از مواضع قبلی استقبال می‌کنم، هرچند شیب این عقب‌نشینی آن‌قدر ملایم باشد که خودتان هم متوجه نشوید!
        این آخرین „کامنت“ من در اینجاست. اگر ضرورت بحثی و مباحثه‌ای باشد، گمان کنم راه را بلد باشید.

        دوست داشتن

        • سامان حق‌وردی says

          باز هم «رودن» با ایماء و اشاره حرف زده؛ من چیزی از «عقب‌نشینی» یا «راهی که گفته‌اید باید بلد باشم» سردر نمی‌آورم. در همین چند خط کامنت شما مشخص شد که قائل به این نیستید که شکل شورش‌های موجود سرمایه‌دارانه و امپریالیستی، چون نظر نویسنده را «تقلیل‌گرایی» دانسته‌اید. در واقع، بر این نظرید که که نویسنده چون گفته شکل و صورت‌بندی آن‌ها، امپریالیستی است، شورش‌ها را «تقلیل» داده است؛ یعنی از نظر شما شکل و صورت‌بندی دیگری هم بوده (مثلآً یک شکل رهایی‌بخش از مبارزه‌ی طبقاتی) که نویسنده آن را حذف کرده است. خب؛ بسم‌الله نشان دهید که این شکل هم (به‌عنوان شکل و صورت بندی) در جایی از شورش‌های موجود وجود دارد. مرکز ثقل شورش‌های موجود، امپریالیستی است؛ یک خصیصه را در این شورش‌ها نشان دهید که به سرعت به این مرکز ثقل، سوق نمی‌یابد. کشف مرکز ثقل یک جنبش یا کشف صورت‌بندی حاکم بر آن به معنای «تقلیل‌گرایی» نیست؛ بلکه بهترین و تنهاترین راه شناخت است.

          دوست داشتن

  5. شانتاژگر says

    از وظایف بلشویک ها رسیده اید به وظایف طبقه ی کارگر. باز جای شکرش باقی است اما اگر هوشمندیتان را به کار بیندازید از همین موضع هم باید عقب نشینی کنید.
    مشکل همین است که به هیچ قیمتی نمیخواهید غلظت «کمونیستی» تحلیل هایتان را فدای واقعیت کنید. این شبه تحلیل ها را هر کسی که خود را چپ میداند می تواند در هرکجای این جهان سرمایه داری در هر زمانی داشته باشد: مشکل از خود سرمایه داری است و راه حلش هم بنا به تعریف کمونیسم. صرفا حرفی زده اید که هم گعده ای هاتان به ریشتان نخندند. هر عقب افتاده ای می داند که اگر کارگران این روزها «شعار کمونیستی» بدهند بلافاصله تمام احزاب ریز و درشت چپ خارج از کشور از آنها حمایت خواهند کرد و آن موقع خون کارگران برای جمهوری اسلامی مباح خواهد بود. نخیر شما گوشتان بدهکار این حرف ها نیست. بروید از جناح چپ ارتش آزاد سوریه مشورت بگیرید که روزهای اول غائله با همین حرف ها دهن مخالفان آشوب را می بستند. لازم نکرده کارگران شعارهایی «خطاب به کلیت جامعه» سر دهند. از نیروهای مقاومت در سراسر منطقه حمایت کنند و شعار معیشتی شان را هم بدهند. کار و کاسبی شما تا زمانی رونق دارد که سرمایه داری با سرمایه داری فرقی نداشته باشد. خوش باشید با این تحلیل های چهار صفحه ای.

    دوست داشتن

    • سامان حق‌وردی says

      به «شانتاژگر»؛ اول که نویسنده از جایی به جایی نرسیده که حالا بخواهد از موضع‌اش عقب‌نشینی کند. نوشته‌اید مشکل همین است که «به هیچ قیمتی نمیخواهید غلظت «کمونیستی» تحلیل هایتان را فدای واقعیت کنید.» واقعیت این است که اگر طبقه کارگر خطاب عامِ رو به جامعه‌ی مختص به خود را و سیاست اجتماعی عدالت‌طلبانه خود را بنیان ننهد، هر لحظه احتمال دارد که بخشی از نیروی آن سرباز پیاده‌ی شورش‌های جاری با شکل امپریالیستی‌اش شود. لطفاً واضح بگویید چه راه‌حلی برای این واقعیت دارید. به صرف این‌که به نیروهایی که هر روز منافع‌شان قربانی سرمایه‌داری می‌شود، بگویید «خفه‌خون بگیرید»، آن‌ها ساکت نمی‌شوند. رئیس بانک مرکزی در رونمایی از بسته ارزی که در این متن هم از آن سخن رفته، گفت: «در همان روزی که آمریکا بخواهد تحریم را شروع کند ما بازارها را باز خواهیم کرد و نشان خواهیم داد هیچ مشکلی نداریم.» منظورش آزادگذاری نرخ ارز در بازار ثانویه بود؛ چه پاسخی برای این واقعیت دارید که دولت سرمایه‌داری در میانه شورش‌ها و در حالی که تحریم‌های امپریالیستی دارد آغاز می‌شود، تهاجمی گسترده را به سفره مردم آغاز می‌کند؟ با لحن دستوری نوشته‌اید: «لازم نکرده کارگران شعارهایی «خطاب به کلیت جامعه» سر دهند. از نیروهای مقاومت در سراسر منطقه حمایت کنند و شعار معیشتی شان را هم بدهند.» مطمئنید که اگر شعار معیشتی‌شان را در قالب و شکلِ خطاب به کلیت جامعه سرندهند و به مبارزاتِ صرفاً صنفی-حوزه‌ای بچسبند، اندکی وضع‌شان بهتر می‌شود و دولت سرمایه‌داری از سود کلان سرمایه‌دارها و ارزان‌سازی نیروی کار دست برمی‌دارد؟ دهه‌ها آن‌ها خواسته‌های معیشتی را در این بستر حوزه‌ای-صنفی مطرح کرده‌اند، اما وضع‌شان سال به سال بدتر شده است. دولت سرمایه‌داری در ایران که به زعم شما خود «یکی از نیروهای مقاومت در منطقه» است، چطور می‌تواند حمایت طبقه‌ی کارگر را جلب کند در حالی که روز به روز فشار استثمارگرایانه بیشتری بر آن می‌آورد و با رفتار خود عملاً پایه مادی ظهور نیروهای پروآمریکایی را می‌سازد. دولتی که سیاست اجتماعی آن چنان سرمایه‌دارانه و استثمارگریانه بوده که بخشی از فرودستان را در شرایط فعلی به این سوق داده که با هرچیزی که این دولت با آن موافق است، مخالف باشند، چگونه می‌تواند پایه‌ای مادی برای ضدامپریالیسم بودن بسازد؟ همان‌طور که در متن آمده تنها طبقه کارگر است که می‌تواند این کار را انجام دهد. در نهایت تحلیل چهارصفحه‌ای بهتر از بروز خشم در کامنتی به زحمت یک بندی است.

      دوست داشتن

    • گاهنامه هنر و مبارزه says

      شانتاژگر شما فکر می کنید که سرمایه داری یا سرمایه داری فرق دارد؟ یعنی آیا فکر می کنید که نوعی سرمایه داری و جامعۀ طبقاتی و مالکیت خصوصی بر وسایل تولید و نوعی استثمار انسان از انسان و نوعی دزدی قانونی با یک میلیارد خروار دلیل و برهان محکمه پسند وجود دارد که با سرمایه داری فرق دارد؟ آیا شما به سرمایه داری خوب باور دارید ؟ سرمایه داری خوب و پسندیدۀ شما آیا وجود خارجی دارد و یا اینکه منتظر ظهور آن هستید ؟ خواهش می کنم برای ما توضیح بدهید چون که نظریۀ بسیار بی بدیلی ست. این همه کمونیست گمراه را راهنمائی کنید…ممنونم

      دوست داشتن

  6. سامان حق‌وردی says

    به سرکارخانم طاهره سلحشور و جناب آقای امیر 2
    دوستان مسأله پایه‌ای که مجبورم مجدد آن را تکرار کنم این است که سرمایه‌داری و دولت آن مستمراً با سیاست‌های استثمارگرایانه‌شان در حال تشدید نارضایتی معیشتی محرک شورش‌های جاری با شکل و صورت‌بندی سرمایه‌دارانه و امپریالیستی‌اش هستند. متن را یک‌بار دیگر بخوانید: شکل استثمارگرایانه دولت در ایران مانع از بهبود اوضاع معیشتی است و شکل شورش‌ها هم پروآمریکایی و سرمایه‌دارانه است. چه پاسخی به این وضعیت دارید؟ من پاسخم را گفتم. چه کار می‌خواهید بکنید که سرمایه‌داری و دولت‌اش مدام در دیگ جوشان شورش‌ها، مواد جدیدی نریزند و آتش آن‌ها را شعله‌ور نکنند؟ حتی اگر همه کمونیست‌ها ساکت باشند باز این سرمایه‌داری و دولت آن خوراک بیشتری برای هیولای آمریکاپرستی جور می‌کنند و این کار را از روی نیت نیز نمی‌کنند بلکه نتیجه ناگزیر عمل‌شان، این وضعیت است. راه‌حل‌تان برای این وضعیت چیست؟ با صرف آرزو کردن که این مسأله پیچیده حل نمی‌شود.
    آن‌طور که خانم سلحشور می‌گویند مسأله نبود حزب نیست. اگر نبود حزب مسأله بود، در هیچ جای دنیا اصلاً حزبی نباید شکل می‌گرفت؛ هر حزبی پیش از آن که با برنامه‌ای و طی فرآیندی ساخته شود، عملاً وجود نداشته است. به عنوان مثال، اگر نیروهای طبقه‌ی کارگرِ سارنده‌ی حزب «الف» یا «ب»، این «کو حزبِ» شما را به مسأله تبدیل می‌کردند؛ هیچ‌گاه حزبی ایجاد نمی‌شد. مسأله چگونگی ایجاد سازمان‌های تشکل‌یابی طبقه کارگر است که یکی از آن‌ها حزب است: مسأله «کو این سازمان‌ها» نیست: مسأله این است که چگونه می‌توان مبارزات را طوری فراتر برد که این سازمان‌ها ایجاد شوند.
    سپاس از حسن توجه شما

    دوست داشتن

  7. طاهره سلحشور says

    سامان جان رفیق من، همه اینهایی را که نوشتی از اینجا و انجا میشنوم، به راه حل شما هم اعتقاد دارم و اگر نگویم میدانم اما میتوانم حدس بزنم که صحیح است اما کو حزب، کو کمونیست؟ من که هر چه دور و برم را نگاه میکنم چیزی نمیبینم.این رهبران کجا هستند که رهبری این حرکتها را بعهده بگیرند؟ نه رفیق بیا و با نام کمونیست باز با جان و مال این ملت بازی نکن. میدانم که میخندی و باور نداری، حق هم داری، اما عمری را با این رهبران سر و کله زده ام اما رهبریتی برای همین چند نفر خارج نشین ندیدم چه رسد برای ۸۰ ملیون. بیا باز با نام کمونیست کاری نکن که مردم را از کمونیستها هر چه ناامیدتر کنی. اگر ما کاره ای بودیم در این شلوغیها دو نفر هم نامی از ما میبرد. در حال حاضر، متاسفانه، بدبختانه ما هیچکاره ایم. به همین که میکنی و داری، یعنی افشاگری، دادن اخطار و سعی در سازماندهی مردم قناعت کن. دست ار شعار سرنگونی بردار و بجایش به فکر حمایت از ایران و عدم تقسیم ان باش. در همین لحظه که من در حال قلم زدن هستم ناسیونالیستهای ترک، کرد، بلوچ و عرب در حال طرح توطیه هستند. کدام سرنگونی؟ فکر کن که پس از سرنگونی چه داری که ارایه بدهی. یک عده پیر مرد باقی مانده از دهه ۵۰ شمسی که هر یک دیگری را به گرفتن رشوه از یک سازمان جاسوسی خارجی متهم میکنند، که البته بعضا حق هم دارند. فعلا از ما رهبر در نمی اید. اگر تنها بدنبال شهید و شهیدپروری هستی که با نام انها چهل سال دیگر در سالنهای اجاره ای در برلین و اسنکهلم عزاداری کنی، بفرما این و گوی این میدان. باور میکنی یا نمیکنی تمام این سطور را با قلبی مملو از درد مینویسم.

    دوست داشتن

  8. امیر2 says

    در بستر جریانی که اکنون طرفدارانِ تا دندان مسلح به رسانه ی آمریکا ساخته اند، هر اعتراضی حتا با پرچم داس و چکش و با مترقی ترین خواسته ها و شعارها کشور را به قهقرا خواهد برد. این را از شعارهای نفرت انگیز و ارتجاعیِ خیابان شاپور اصفهان می شود دریافت. آدم را بیشتر یاد شعبان بی مخ های 28 مرداد 32 می اندازند… کردهای سوریه هم همین اوهامات را داشتند.

    دوست داشتن

  9. طاهره سلحشور says

    با سلام به نویسنده محترم! مقاله خوبی نوشتی و راه حل خوبی هم ارایه دادی. اما فعلا حزبی در کار نیست که رهبری کارگران را بر عهده گیرد. و در ضمن میدانی که امپریالیستها در صدد تقسیم ایران هستند. با این حساب که شما میفرمایید زحمنکشان ایرانی راه درازی در پیش دارند و راه حلهای اینچنینی که در حتی چشم منی که به گفته های شما ایمان کامل دارد شعاری بیش نیست. رفیق من الان چه کنیم؟ کار به اینجا کشیده شده و همین تظاهرکننده گان ”معصوم” شاید نمیدانند که چه در کمینشان نشسته است. ایا به نظر شما در حال حاضر هنوز ان فرمول انتخاب میان بد و بدتر اولویت ندارد؟ هر وقت حزب را درست کردیم، رهبری دانا زمام امور انرا بدست گرفت، چشم، مرا هم با خبر کن، نه با پا بلکه با سر بسوی ان میدوم اما تا زمان بگذار که همین مرده شور برده ها نگذارند که ایران عراق سوریه شود. ممنون که زنگ خطر به صدا در میاوری و ممنونتر که راه حل ارایه میدهی اما خود به خوبی میدانی که راه حل شما فعلا برای فاطی تمبان نمیشود.

    دوست داشتن

    • سامان حق‌وردی says

      با سلام. راه‌حل ارائه‌شده در متن، خیال‌پردازانه و رویاباورانه نیست. مبارزات فی‌الحال موجود طبقه کارگر مثل مبارزات هپکو، گروه ملی فولاد، هفت تپه و غیره قابلیت حرکت به سمت طرح‌های خواسته‌های عام رو به کل جامعه را دارند. کافی است به وسعت اعتراضات آن‌ها و تعددشان نگاه کرد که از سطح کارخانه‌ها بیرون آمده و به نقاطی همچون مقابل استانداری‌ها، راه‌آهن شمال-جنوب، سازمان خصوصی‌سازی و غیره، رسیده است. پس این راه‌حل مبتنی بر وجود یک امکان واقعی است.
      از این گذشته، اتخاذ این سنخ برنامه ضرورت دارد. چون دولت سرمایه داری در ایران هیچ راه‌حلی ندارد و پاسخ‌هایی هم که می‌دهد آن‌چنان نئولیبرالی و مبتنی بر دکترین شوک است که از طریق تشدید بحران معیشتی، صرفاً نیروهای طرفدار آمریکا تولید می‌کند. نمی‌توان نام این شورش‌ها را „بدتر“ و نام سیاست‌های دولت را „بد“ گذاشت: چون این دو از هم جدایی‌ناپذیرند و همین سیاست‌های به‌اصطلاح „بد“ است که نیروهای اصطلاحاً „بدتر“ را می‌سازد و تولید می‌کند. همان‌طور که در متن آمده است: „دولت و سرمایه‌داری در ایران، دم به دم مواد اولیه‌ی بیشتری برای دیگ جوشان شورش‌های جاری مهیا می‌کنند؛ آنان باری که بر دوش فرودستان جامعه است را روز به روز سنگین‌تر می‌کنند؛ نارضایتی‌های معیشتیِ محرکِ این شورش‌ها را روز‌به‌روز فزون‌تر می‌کنند.“ نیروهای آمریکاپرست از مریخ نازل نشده‌اند و در بستر همین سیاست‌های سرمایه‌داری و دولت آن در ایران رشد کرده‌اند. پس در چنین وضعیتی اصلاً انتخاب بین „بد“ و „بدتر“ معنا ندارد؛ چرا که سیاست‌های سرمایه‌داری در ایران که شما خواسته‌اید آن را „بد“ بنامید، پایه‌ای مادی برای همان شورش‌های بدتر ایجاد کرده است.
      از این گذشته؛ سازمان‌های طبقه‌ی کارگر هم به یکباره از آسمان نازل نمی‌شود و در همین روند عام ساختن خواسته‌ها است طبقه کارگر و نیروهایش با تشکل‌یابی برای خود سازمان می‌سازند.
      با بهترین آرزوها

      دوست داشتن

  10. محسن says

    در پاراگراف 13 متن آنجا که آمده „این خواسته‌های حوزه‌ای باید همچنان مطرح شوند، اما نکته این نیست که این خواسته‌ها باید با خواسته‌های عام‌تری تکمیل شوند و شعارهایی رو به کلّیت جامعه سر داد شود“، اشتباه تایپی صورت گرفته و کلمه „نیست“ باید به „است“ تبدیل شود. صورت صحیح جمله این است: „این خواسته‌های حوزه‌ای باید همچنان مطرح شوند، اما نکته این است که این خواسته‌ها باید با خواسته‌های عام‌تری تکمیل شوند و شعارهایی رو به کلّیت جامعه سر داد شود.“

    دوست داشتن

نظرتان را درباره این مطلب بنویسید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن /  تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.