تیتر۲, تاریخی, سرتیتر

طلایه داران؛ گروه مسعود احمد زاده – محمود طوقی

ahmadzadeh_gorouh_col

طلایه داران؛گروه مسعود احمد زاده

        اینک صدای رویش گلبوته های صبح

در انحنای قامت شب

موج می زند۱

 

گروه مسعود احمد زاده

پا به پای تلاش غفور حسن پور و حمید اشرف برای احیاء گروه پیشتاز عده ای دیگر در حال سازماندهی گروهی بودند که بعد ها به«افتخار نام و مرام با شکوه»یکی از موسسین آن،مسعود احمد زاده «گروه رفیق مسعود احمد زاده »نام گرفت.۲

اما فکر تشکیل گروه از آن امیر پرویز پویان بود و در شکل گیری آن جزء او سه نفر دیگر نقشی اساسی داشتند که ما از آن به نام بنیانگذاران یاد می کنیم :

۱-امیر پرویز پویان

۲-مسعود احمد زاده

۳-عباس مفتاحی

۴- بیژن هیرمن پور

امیر پرویز پویان که بود

pouyan

در سال ۱۳۲۵ در تهران بدنیا آمد و در سال ۱۳۲۹ به همراه خانواده اش به مشهد رفت . تحصیلات ابتدایی و متوسطه اش را در آن جا بود .

در سال ۱۳۴۱از اعضاء کانون «نشر حقایق اسلامی »بود ،که محمد تقی شریعتی ،پدر دکتر شریعتی در سال۱۳۲۳ بنا نهاده بود . این کانون با جبهه ملی در ارتباط بود و طاهر احمد زاده ،پدر مسعود و مجید احمد زاده در آن جلساتی داشت .

پویان در جریان پخش اعلامیه برعلیه ورود شاه به خراسان در بهمن ۱۳۴۱ شناسایی و در ۶ بهمن دستگیر و زندانی شد .۴

در ۱۵ خرداد۱۳۴۲ و حوادث ناشی از آن نیز پویان فعال بود .۵

در اواخر دوران متوسطه با مذهب فاصله گرفت بی عملی «کانون نشر حقایق» به قطع کامل رابطه او نه فقط با کانون بلکه حتی با شیوه عمل و نگرش دینی در مبارزه اجتماعی انجامید.۶

گرایش به مارکسیسم

پویان در سال ۱۳۴۴ به تهران آمد. در دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران او با مارکسیسم آشنا شد .این آشنایی بیشتر از طریق مطالعه در شعر و ادب و علوم اجتماعی بود .۷

کاظم سلاحی با استناد به اظهارت علی طلوع،دوست مشترک پویان -مفتاحی ،آشنایی پویان با مفتاحی را عامل مارکسیست شدن او می داند .اما مفتاحی خود می گوید : «وقتی با پویان آشنا شدم پویان سرگرم خواندن انگلیسی بود تا بتواند متون مارکسیستی را به انگلیسی بخواند.»۹

با پیشرفت پویان در زبان انگلیسی او به مجله خوشه به عنوان مترجم راه یافت و در آن جا با سردبیر خوشه احمد شاملو آشنا شد .۱۰.

مجموعه این شرایط و این روابط از او مبلغی چیره دست در مبانی مارکسیسم ساخت . در دانشکده محور همه بحث ها بود و همه تقریباًاو را به استادی خود قبول داشتند .۱۱

دانش تئوریک ،بیان و لحن جذاب ،قدرت ارتباط با دیگران به زودی او را در مرکز حلقه ای قرار داد که مسعود احمد زاده یکی از اعضاء آن بود .

در سال ۱۳۴۵ دستگیر شد و چند ماهی در زندان بود . در این سال ها در مطبوعات مقالاتی می نوشت . مقاله «خشمناک از امپریالیسم ّترسان از انقلاب »جدی ترین نقدی است که درآن سال ها برعلیه جلال آل احمد نوشته شد . «بازگشت به ناکجا آباد»نیز در نقد خرده بورژازی کاری جدی وتامل بر انگیز بود .

مسعود احمد زاده که بود

ahmadzadeh

در سال ۱۳۲۵ در مشهد  بدنیا آمد . پدرش طاهر احمد زاده بود که هوادار جبهه ملی بود و گه گاه به جلسات کانون پدر شریعتی سری می زد ،اما عضو فعال کانون نبود .

مسعود بعد از اتمام تحصیلات متوسطه راهی تهران شد تا در دانشکده علوم،ریاضی بخواند.

در تهران دوستی اش با پویان عمیق تر شد . و از ریاضی به فلسفه و منطق ریاضی برتراندراسل فیلسوف انگلیسی کشیده شد . و رفته رفته مطالعات فلسفی اش او را به ماتریالیسم رساند. تسلط او به زبان انگلیسی دسترسی او را به منابع فلسفی آسان تر می کرد .۱۲

کاتالیزوری بنام پویان

مطالعات فلسفی،انگیزه مبارزه با شرایط اجتماعی موجود نیازمند کاتالیزوری بود که او را به مارکسیسم جلب کند . این کاتالیزور امیر پرویز پویان بود و مسعود در سال سوم دانشکده مارکسیست شد .۱۳

آنک

برادرانم

که می آیند

واز ردیف آتش

می گذرند

عباس مفتاحی که بود

fatahie

عباس مفتاحی در ساری بدنیا آمددر سال۱۳۲۴،در خانواده ای فقیر.در دوران تحصیل همواره اول شاگرد بود .

دوران تحصیل او همزمان بود با بر آمدن جبهه ملی دوم،احمد فرهودی رابط او با جبهه ملی بود .

در سال ششم دبیرستان با علی اکبر صفایی فراهانی آشنا شد(فرمانده فراهانی سیاهکل).فراهانی در آن زمان در ساری معلم بود و چون تصمیم داشت دیپلم بگیرد دنبال کسی می گشت که با او ریاضی کار کند.علی عظیمی دبیر فیزیک،عباس مفتاحی شاگرد اول دبیرستان را به او معرفی کرد.

صفایی چون مفتاحی را مستعد دید کتبی جهت مطالعه در اختیار او می گذاشت .با این همه مفتاحی تا به تهران بیاید مذهبی بود و تمامی قرآن را از بر بود.

در تهران مفتاحی اصول مقدماتی فلسفه از ژان پلیتسر را خواند. پایه های مذهبی او تا حدودی سست شده بود .

در دانشکده فنی با علی طلوع،مهرداد شکوهی،مرادی و هدایت عابدی آشنا شد و به سیاست کشیده شد .

جاذبه سیاست از عباس مفتاحی شاگرد اول تمامی سال ها ،دانشجوی مردودی سال دوم ساخت .

مفتاحی از طریق همکلاسی خود محمد فصیحی۱۴ با کاظم سلاحی آشنا شد .آن ها سه شنبه ها برنامه رادیو پکن را گوش می دادند.

کمی بعد از طریق هدایت عابدی هم اتاقی اش با مسعود اخوان که اهل بابل بود آشنا شد و اخوان او را با چنگیز قبادی دانشجوی پزشکی دانشگاه تهران آشنا کرد .

مفتاحی از طریق علی طلوع با پویان آشنا شد .

محفل ساری

مفتاحی در دوران تحصیل با احمد فرهودی رابطه داشت .بعد ازآمدنش به تهران این رابطه حفظ شد .و در رفت و آمدش به ساری به فرهودی پیشنهاد تشکیل یک گروه را دادو مدت ۶ ماه جلساتی با حضور مفتاحی ،فرهودی،محمد رضا ملک زاده،رحیم کریمیان،نقی حمیدیان برگزار شد .اما این محفل دوام نیاورد و متلاشی شد .اما مفتاحی رابطه خودرا با فرهودی ،حمیدیان و کریمیان حفظ کرد .

مفتاحی در این زمان روی برادر خوداسدالله کار می کرد و ضمن آشنا کرددن او با اصول مارکسیسم اورا تشویق می کرد در تبریز محفلی درست کند.

کار مفتاحی مدتی ضبط و پیاده کردن آثار مائو بود که از رادیوی پکن پخش می شد . در همین زمان با پویان و احمد زاده انس بیشتری گرفت و دیدار های شان منظم تر شد .

سخت و سترگ

با قلبی از سپیده و جویبار

بیژن هیرمن پور که بود

bijan_hermanpour

در سال ۱۳۲۰به دنیا آمد . در ۱۵ سالگی می اندیشید باید خودرا وقف بهسازی محیط اجتماعی خود کند .

نا بینا نبود اما با نابینایی فاصله چندانی نداشت .با کمک این و آن مطالعه می کرد . کتاب قرار داد اجتماعی ژان ژاک روسو ،ایمان به قدرت ملت را در او ایجاد کرد .

تحصیل را رها کرد و مدت ۵ سال موسیقی خواند .اما از ادامه موسیقی منصرف شد و تصمیم گرفت تحصیلش را ادامه دهد.در عرض ۹ ماه کلاس ۴ و ۵و ۶ ادبی را با نمرات عالی گذراند و در سال ۱۳۴۵ به دانشکده حقوق دانشگاه تهران رفت .

از ۱۵ سالگی شعر می سرود و داستان می نوشت .و بیشتر تحت تاثیر سارتر و کامو بود .او در این زمان اگزیستانسیالیسم را مترقی ترین فلسفه موجود می دانست .

در دانشگده حقوق با پوراندخت بستانی آشنا شد که در درس ها به او کمک می کرد .نا بینایی از سرعت او می کاست اما نمی توانست اورا زمین گیر کند .

از طریق بستانی با منوچهر برهمن دانشجوی اقتصاد آشنا شد .زبان انگلیسی برهمن خوب بود و این امکان را به بیژن می داد تا باخرید کتاب های مارکس ،انگلس،لنین،و پلخانف از کتاب فروشی ساکو (وابسته به سفارت شوروی) با کمک برهمن پور تا ۵ صبح این کتاب هارا بخواند.

بیژن در سال اول دانشگاه از اصول مارکسیسم آگاه شد و به مارکسیسم گرایش یافت .گرایش او به مارکسیسم باعث شد که او درمحور بحث ها قرار بگیرد. او تلاش می کرد دیگران را با این اصول آشنا کند.

مدتی بعد از طریق علی رحمتی با جلال نقاش آشنا شد و از طریق مارتیک قازاریان با مسعود احمد زاده حشر و نشر یافت .

در همین زمان از طریق محمد علی موسوی فریدنی با علی زاهدی و از طریق بهروز هادی زنوز با مارتیک قازاریان رابطه گرفت . محور تمای این رابطه ها ،بحث و آموزش مسائل فلسفی ،سیاسی و اقتصادی بود .۱۵

نارنجکی رها کن از دست

خورشید را برویان

masoud_ahmadzadeh

پروسه شکل گیری گروه

حدود سال۱۳۴۷ بود که پویان به فکر تشکیل گروهی افتاد .نخست از مفتاحی دعوت کرد ،مسعود احمد زاده بعداً به گروه دعوت شد .هدف گروه مطالعه آثار مارکسیستی و شرایط اجتماعی و سیاسی جامعه بود .۱۶

گروه برای ارتقاء سطح دانش تئوریک خودمطالعه منابع مارکسیستی رادر دستور کار خود قرار داد. ودر این میان آثار مائو جایگاهی ویژه داشت .

اندکی بعد مسئله راه انقلاب مطرح شد ،پویان از احمد زاده خواست «انقلاب در انقلاب»رژی دبره را ترجمه کند.۱۷ احمد زاده طی ۳-۲ماه این کار را به انجام رساند.

در سال بعد احمد زاده پویان را با بیژن هیرمن پور آشنا کرد .هیرمن پور با این که در این زمان تقریباً نابینا بود از دانش تئوریک وسیعی بر خوردار بود . پس مطالعه و بحث حول اصول مارکسیسم و راه انقلاب شدت و حدت بیشتری گرفت .

هیرمن پور «جنگ داخلی در فرانسه »و انقلاب و ضد انقلاب »از مارکس و «مقدمه جنگ دهقانی »از انگلس را ترجمه کرد و در اختیار گروه گذاشت .

کار تئوریک با پویان و مسعود و بیژن  هیرمن پوربود .و کار تشکیلات با عباس مفتاحی .

دکتر چنگیز قبادی و برادرش و همسرش مهرنوش ابراهیمی در همین زمان عضو گیری شدند.

پویان برای گسترش تشکیلات به مشهد رفت .تا حلقه مشهد را توسط دوستانش تشکیل دهد.

گروه در این زمان به فکر گسترش تشکیلات بود و بر این باور بود که با گسترش گروه های مارکسیستی و اتحاد آنان در یک حزب واحد، استراتژی مبارزه توسط همین حزب تعیین خواهد شد .به همین خاطر دبره ۱۸و چه گوارا۱۹را که با استناد به انقلاب کوبا برای حزب نقشی قائل نبودند را رد می کردند.

مدتی بعد مسعودکتاب «جنگ چریکی ،یک روش»از چه گوارا را ترجمه کرد .و سپس دست بکار ترجمه ،«لودویگ فوئر باخ و پایان فلسفه کلایسک آلمان »اثر انگلس شد .

شاخه تبریز

پویان در سال ۱۳۴۷ اندیشه تشکیل گروه را با صمد بهرنگی در میان گذاشت . پویان در جریان کار های ادبی با صمدآشنا شده بود .

مرگ نا بهنگام صمد در شهریور ۱۳۴۷به رابطه تهران تبریز آسیب وارد کرد . در بهار ۱۳۴۸ پویان به تبریز رفت تا این رابطه را دوباره برقرار کند .

اصول تشکیلات

در این زمان پویان جزوه ای نوشت که در آن لزوم تشکل و مسئله عضو گیری مطرح شده بود .یک هوادار می بایست ۳ مرحله را بگذراند تا به عضویت گروه در آید:

۱-مرحله سمپات ابتدایی

۲-مرحله سمپات نیمه پیشرفته

۳-مرحله سمپات پیشرفته

برای هر کدام از این مراحل کتبی خاص تعیین شده بودکه می بایست مطالعه شود . تنها سمپات پیشرفته به عضویت گروه در می آمد.  .۲

اهداف مطالعاتی

گروه در این زمان ۴ هدف مطالعاتی در دستور کار خو داشت:

۱-مطاله روستا های ایران

۲-مطاله تاریخ پنجاه ساله اخیر

۳-مطالعه تجارب انقلاب روسیه،چین و کوبا

۴-مطالعه سیتماتیک فلسفه و اقتصاد مارکسیستی

مطالعات انجام شده

۱-تک نگاری از گناباد:پویان

۲-باران عجم:بررسی برخی از روستا های کشور

۳-دو مقاله در باره بررسی روستا های مازندران(روستا های کوهستانی و جلگه ای)

۴-در باره قره داغ:بهروز دهقانی

۵-در باره روستا های اطراف رضائیه:علیرضا نابدل

۶-در باره روستا های رضائيه :محمد تقی افشانی نقده

۷-در باره جنبش رازلیق:نابدل

۸-در باره قالی بافی آذربایجان:مناف فلکی

۹-اسلام روبنای کدام فرماسیون اقتصادی -اجتماعی است

۱۰-در باره دکتر مصطفی رحیمی:هیرمن پور

۱۱-نه استراتژی و نه تاکتیک

۱۲-نقد نمایشنامه چهار صندوق بیضایی

۱۳-در باره مقاله جبهه ملی از دکتر احمد قاسمی

۱۴-با کدام کارگر ،کجا و چگونه آشنا شویم

۱۵-درک آیین و فرقه دموکرات:بهروز دهقانی

۱۶-آذربایجان ومسئله ملی:نابدل۲۱

۱۸-رژی دبره ،تجربه انقلابی کوبا:هیرمن پور

۱۹-مشی مبارزه:هیرمن پور

دو نکته در مورد این تحقیقات قابل ذکر است:

-نخست آن که به علت ضرورت کار مخفی از نامنویسنده گان بخشی از این تحقیقات بیخبریم

-جز چند تایی از این تحقیقات بقیه در هجوم پلیس از بین رفته اند و در دسترس ما نیست .

نشریه درون گروهی

این مقالات و تک نگاری ها در  نشریه درون گروهی منتشر و مورد مطالعه ونقد قرار می گرفت.

گروه در این دوران فرمول نیمه فئودال-نیمه مستعمره را در تبیین نظام اجتماعی ایران رد کردو به دنبال آن الگوی چینی انقلاب نیز کنار گذاشته شد.

تحلیل گروه از بین رفتن روابط فئودالی و رشد بورژازی کمپرادورو تضعیف بی سابقه بورژازی ملی بود .۲۲

آخرین شماره نشریه در بهار ۱۳۴۹ منتشر شد ،ویژگی این شماره مقاله ای است از پویان که رویکرد جدید گروه و پذیرش مشی مبارزه مسلحانه را بازتاب می دهد.

گروه در واقع در بهار ۱۳۴۹ به مبارزه مسلحانه رسید . این مقاله باعث شد که عده ای ارتباط خودرا با هیرمن پور قطع کنند ،اما عده ای از افراد مرتبط با اوبه عضویت گروه درآمدند ،از آان جمله حاجیان سه پله،حسن فولادی،ابراهیم تهرانچی،و جلال نقاش بود .

لزوم تجدید سازمان

رویکرد جدید گروه مسئله تغییر روابط که تا این زمان عمدتاً«ارتباط زنجیره ای »بود را در دستور کار قرار داد.

پویان مقاله «لزوم تجدید سازمان»را نوشت ،که مبتنی بود بر هسته های ۳ نفره و بدنبال آن نام های مستعار مطرح شد . نام ها ابتدا فارسی بود اما از آنجا که می توانست این اسامی افراد دیگر گروه ها را به خاطر تشابه اسم به خطر بیندازد،نام های خارجی انتخاب شد .۲۳

نام های مستعار

۱-پویان:کاملیو

۲-احمد زاده:فردریک

۳-مفتاحی :امانوئل

۴-قبادی:جواخیم

۵-مهر نوش ابراهیم:سلیا

۶-بیژن هیرمن پور:کاوه

۷- حسن نوروزی:بابوشکین

۸-کاظم سلاحی:یوری

۹-جلا نقاش :ستار

۱۰-ابراهیم دل افسرده :کوچک

۱۱-حمید توکلی:چارلی

۱۲-بهمن آژنگ:آنتوان

۱۳-جواد سلاحی:عمواوغلی

۱۴-سعید آریان: کارلوس

۱۵-شهین توکلی :آرکوشا

۱۶-عباس جمشیدی:فوچیک

۱۷-محمد چراغی:توم

۱۸-جعفر اردبیل چی:مارک

۱۹-اصغر عرب هریسی:ارمند

۲۰مناف فلکی :شیرژ

۲۱-حسن جعفری:پُل

۲۲-گرمانی :تاراس

۲۳-حاجیان سه پله:ناصر

۲۴-حسین سید نوزادی:ماکسیم

۲۵-علیرضا نابدل:ارنستو

۲۶-مجید احمد زاده:فریرا

۲۷-خلیل سلماسی نژاد:وان تروی

گزینش این نام ها عمدتاًاسامی انقلابیون آمریکای لاتین بود . اما بعدها این نام گذاری به لحظ مغایرت با اصول پنهان کاری و بی توجهی به فرهنگ زحمتگشان مورد انتقاد قرار گرفت .

در این زمان ۲ مقاله توسط پویان و هیرمن پور در مورد فواید هسته ها و ضرورت ایجا د آن نگاشته شد .

و گروه آماده شد تا وارد فاز عملی مبارزه شود .

abstanhalter1

۱-سعید سلطانپور

۲-حمید اشرف -جمع بندی سه ساله

۳-در تاریخ های مکتوب به دلایلی که روشن نیست نام بیژن هیرمن پور مغفول می ماند.

۴-پروین منصوری-تاریخ شفاهی، کانون نشر حقایق اسلامی،مرکز اسناد تابستان۸۴

۵-حسن پویان -یاد ایام جوانی

۶-حسن پویان -همان

۷-مسعود احمد زاده ،اسناد بایگانی موسسه مطالعات و پژوهش های سیاسی

۸-کاظم سلاحی -همان اسناد

۹-عباس مفتاحی ۰همان اسناد

۱۰-حسن پویان ،یاد ایام جوانی

۱۱-کاظم سلاحی -همان

۱۲- مسعود احمد زاده-همان اسناد

۱۳- مسعود احمد زاده -همان

۱۴-محمد فصیحی بعدها به همراه هوشنگ تیزابی و محمد امینی دستگیر شد

۱۵-بیژن هیرمن پور ،اسناد بایگانی مرکز مطالعات و پژوهش های سیاسی

۱۶- مسعود احمد زاده -همان اسناد

۱۷- مسعود احمد زاده-همان

۱۸-رژی دبره ،روزنامه نگار فرانسوی و نویسنده کتاب اقلاب در اتقلاب

۱۹-ارنستو چه  گوارا از رهبران انقلاب کوبا و نویسنده کتاب جنگ چریکی

۲۰- عباس مفتاحی-همان

۲۱-مناف فلکی-همان

۲۲-۱۹ بهمن ،چریک های فدایی خلق

۲۳- عباس مفتاحی -همان