سياسی, سرتیتر

«انقلاب مخملی» ارمنستان در آستانۀ پیروزی – نیوز‌کلیک – پاوان کولکارنی

 

منبع: نیوز‌کلیک
نویسنده: پاوان کولکارنی

تارنگاشت عدالت

پس از آن‌که «حزب جمهوری‌خواه ارمنستان» سرانجام موافقت کرد چنان‌چه نیکول پاشینیان از پشتيبانی دو سوم نمایندگان پارلمان در ۸ مه برخوردار شود، از کانديداتوری او برای نخست‌وزیری حمایت خواهد کرد، به نظر می‌رسد قیامی که از ماه گذشته در ارمنستان در جریان بوده در شُرُف یک پیروزی نهايی قرار دارد. پاشینیان، روزنامه‌نگار سابق و نماینده پارلمان، در صف مقدم «انقلاب مخملی» یا «انقلاب آوریل» قرار دارد که سرژ سرکیسیان نخست‌وزیر نامحبوب و متهم به فساد و خودکامگی را ماه گذشته مجبور به استعفا کرد.

در پی گذار ارمنستان به یک نظام سیاسی پارلمانی در سال ۲۰۱۵، اولیگارش‌های کشور، در راستای حمایت از منافع خود، سرکیسیان را که از سال ۲۰۰۸ برای دو دوره رییس‌جمهور بود، متقاعد کردند به عنوان نخست‌وزیر در قدرت بماند. اما رییس‌جمهور در سال ۲۰۱۴ قول داده بود که در پایان دوره ریاست جمهوری خود کنار برود و مردم را مطمئن ساخته بود که در سال ۲۰۱۸ به دنبال پست نخست‌وزیری نخواهد رفت.

پس از پایان دومین دوره ریاست جمهوری او در ۹ آوریل، آرمن سرکیسیان (که با سرژ نسبتی ندارد) و از جانب سرژ سرکیسیان به عنوان جانشین او معرفی شده بود، پیش از آن‌که «حزب جمهوری‌خواه ارمنستان» در ۱۷ آوریل رییس‌جمهور سابق را نخست‌وزير اعلام کند، به عنوان رییس‌جمهور سوگند یاد کرد. این بدقولی در واگذاری قدرت پس از پایان ریاست جمهوری، موجب اعتراضات گسترده در سراسر کشور شد، که در صف مقدم آن نیکول پاشینیان قرار داشت؛ وی در اواخر دهه ۱۹۹۰ به عنوان سردبیر روزنامه «تایم ارمنستان»، به خاطر شجاعت در روزنامه‌نگاری در زمانی که کشور به ورطۀ حکومتی خودکامه غلتیده بود، شهرت یافت.

نخستین عرض اندام پاشینیان در سیاست در سال ۲۰۰۸ بود، که در انتخابات فوریه ۲۰۰۸ با لئون تر-پتروسیان، نخستین رییس‌جمهور ارمنستان که از ۱۹۹۱ تا ۱۹۹۸ حکومت کرد، متحد شد. پس از آن‌که تر-پروسیان در انتخاباتی که اپوزیسیون ادعا کرد در آن تقلب شد به سرکیسیان باخت، پاشینیان در مارس همان سال رهبری اعتراضاتی را داشت که بی‌رحمانه توسط دولت سرکوب شد و به کشته شدن ۱۰ نفر انجامید و او را مجبور کرد ماه‌ها پنهان شود.

اعتراضاتی که نخست‌وزیر را مجبور به استعفا کرد
ماه گذشته، زمانی‌که اعتراضات تحت رهبری پاشینیان خواهان استعفای سرکیسیان از مقام نخست‌وزیری بود، سرژ سرکیسیان در ۲۲ آوریل گفت که پاشینیان «از درس‌های ۱ مارس نیاموخته است.»

این اخطار نابخردانه، توسط مردم به مثابه اعتراف او به این تعبیر شد که دولت عامدانه از خشونت برای سرکوب اعتراضات در سال ۲۰۰۸ استفاده کرد، نخست‌وزیر ناخواسته مردم را تحریک کرد، و حمایت از اعتراض برای استفعای او را افزایش داد. میکائیل هوانیسیان، یک فعال مخالف گفت: «مردمی که هرگز در یک تظاهرات شرکت نکرده بودند به خاطر این جمله به خیابان‌ها آمدند.»

در حالی‌که معترضین در تعداد بی‌سابقه‌ای در ایروان، پایتخت کشور به میدان «جمهوری» آمده بودند، پاشینیان و دو نمانیده مخالف در پارلمان و ۲۰۰ نفر دیگر از میان جمعیت دستگیر شدند. اما، فشار اعتراضات بی‌امان بالا گرفت، سربازان برای نخستین بار در تعداد زیاد به آن‌ها ملحق شدند، نخست‌وزیر در ۲۳ آوریل استعفای خود را اعلام کرد و طی بیانیه‌ای پذیرفت که «نیکول پاشینیان درست می‌گفت. من اشتباه کردم.این وضعیت چندین راه‌حل دارد اما من هیچ‌یک از آن‌ها را نمی‌خواهم.» وی افزود: «برای کشورمان صلح، همدلی و منطق می‌خواهم.»

روسیه که در ارمنستان یک پایگاه نظامی دارد، پس از تجربه قیام مورد حمایت ایالات متحده در اوکرائین که دستگاه حاکم کشور را علیه روسیه برگرداند، نسبت به تغییر قدرت از دست سرکیسیان- متحد نزدیک پوتین- محتاط بود. اما، پس از آن‌که استعفا کامل شد، ماریا زاخاروا، سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه در فیس‌بوک گفت: «ارمنستان، روسیه همیشه با شما خواهد بود!»

«حزب جمهوری‌خواه ارمنستان نمی‌تواند در قدرت بماند. مردم پیروز شدند، و پیروزی باید تضمین شود.»
اما استعفا «انقلاب مخملی» را به پایان نرساند. کارن کاراپتیان، رییس سابق شعبه شرکت گازپروم روسیه در ارمنستان که در عرصه گاز طبیعی درگیر است، و نخست‌وزیر موقت شد، ملاقات برنامه‌ریزی شده برای ۲۵ آوریل با نیکول پاشینیان را برای بررسی شرایط تشکیل دولت جدید لغو کرد.

پاشینیان پس از موفقیت خود در مجبور ساختن نخست‌وزیر به استعفا، ریسک را بالا برده و اکنون حزب حاکم، یعنی «حزب جمهوری‌خواه ارمنستان» را هدف گرفته است. او در ۲۴ آوریل طی یک کنفرانس مطبوعاتی هواداران خود را ترغیب کرد که روز بعد اعتراضات را از سر گیرند. و گفت: «موضوع در شخص [سرژ سرکیسیان] خلاصه نمی‌شود…، بلکه در نظام است. و ما نمی‌توانیم بپذیریم که یک نماینده حزب جمهوری‌خواه ارمنستان نخست‌وزیر شود. این ظن بسیار قوی است که حزب جمهوری‌خواه ارمنستان می‌خواهد از شادمانی شهروندان از استعفای [سرکیسیان] برای حفظ  قدرت خودش استفاده کند. مردم پیرور شده اند، و پیروزی باید تضمین شود.»

پاشینیان خطاب به جمعیتی از هوادارانش که شعار می‌دادند «نخست‌وزیر نیکول»، در ۲۶ آوریل گفت: «من پست نخست‌وزیری را به شیوه‌ای خواهم گرفت که هر شهروند احساس کند نخست‌وزیر ارمنستان است» و توضیح داد که پس از برگزیده شدن قصد دارد یک «دولت موقت» در جهت اصلاح قانون انتخابات تشکیل دهد، و پس از تکمیل آن برای انتخاب نخست‌وزیر بعدی انتخابات پیش از موعد برگزار خواهد کرد.

او در پایان سخنرانی از هواداران خود خواست نافرمانی مدنی را متوقف کنند، و اعلام کرد با گروهی از هواداران خود در گیومری، دومین شهر بزرگ ارمنستان یک راهپیمایی برگزار خواهد کند، وی از آنجا به وانادزور، سومین شهر ارمنستان رفت و با شرکت حدود ۱۰ هزار نفر، که بسیاری از آن‌ها از شهرک‌ها و روستاهای اطراف آمده بودند یک راهپیمایی برگزار کرد.

در حالی‌که نخست‌وزیر کارن کاراپتیان از درگیر شدن در هر گونه مذاکره به پاشییان امتناع کرده، و او را به «دیکته کردن برنامه خود» متهم نموده است، حزب او، در ۱۸ آوریل، دو روز پیش از آخرین زمان برای اعلام نامزدی برای نخست‌وزیری، تصمیم خود را مبنی بر «عدم معرفی نامزد برای پست نخست‌وزیر» اعلام کرد.

پس از آن‌که حزب «یلک» (یعنی «برون رفت») او را نامزد کرد، و باقی احزاب حمایت خود را از «نامزد مردم» اعلام کردند، «حزب جمهوری‌خواه ارمنستان» در ۳۰ آوریل اعلام کرد رأی‌گیری روز بعد در پارلمان را مسدود نخواهد کرد. این پاشینیان را به عنوان تنها نامزدی که نشست ویژه پارلمان در ۱ مه به آن رأی خواهد داد، باقی گذاشت.

حزب جمهوری‌خواه ارمنستان زیر قول خود می‌زند
با این وصف، در آن روز، همه نمایندگان پارلمان از حزب جمهوری‌خواه به استثنای یک نفر، علیه پاشینیان رأی دادند، که او را از آرای لازم برای رسیدن به پست نخست‌وزیری محروم کرد. در پی این نشست ۸ ساعته، پاشینیان هواداران خود را که در میدان «جمهوری» تجمع کرده بودند به یک «اعتصاب عمومی» فرا خواند، که پایتخت را فلج کرد و تقریباً همه بزرگ‌راه‌های اصلی را بند آورد.

«هفته‌نامه ارمنستان» گزارش داد که بسیاری «به اعتراضات به مثابه یک جشن برخورد کردند تا یک اعتصاب، و نافرمانی مدنی اخیر عمیقاً با یک حس میهن‌دوستی ملی درهم آمیخته است. پرچم ارمنستان بیش از گذشته در پایتخت در اهتزاز است، و رسانه‌های اجتماعی از تصاویر شهروندان درگیر در مراسمی که مخصوص جشن‌های ارمنستان است- مانند به راه انداختن بساط کباب و رقص در خیابان‌ها، پُر است.»

پس از تجمع اعتراض کنندگان در برابر محل سکونت آرمن آمیریان، وزیر فرهنگ، و دعوت از او به پیوستن به اعتصاب، وزیر استعفا داد، در پی آن، وارازدات کاراپتیان، معاون وزیر کشور استعفا داد و گفت «دوستان گرامی، در این وضعیت، من نمی‌توانم بی‌تفاوت باشم. من پست معاونت وزیر را ترک می‌کنم.»

«حزب جمهوری‌خواه ارمنستان» تحت فشار اعلام کرد که حزب برای نشست پارلمانی بعدی در ۸ مه برای گزینش نخست‌وزیر هیچ نامزدی نخواهد داشت، و قول داد از هر نامزدی که بتواند دو-سوم آرای نمایندگان را به دست آورد، حمایت خواهد کرد، پس از آن، پاشینیان فراخوان اعتصاب برای دو روز پیش [۳ مه] را لغو کرد.

با توجه یه این‌که باقی احزاب حمایت خود را از نامزدی پاشینیان اعلام کرده اند، براساس گزارش‌ها، محتملاً او در روز ۸ مه به عنوان نخست‌وزیر موقت برگزیده خواهد شد. عدم موفقیت در گزینش یک نخست‌وزیر موقت در این روز، طبق قانون ارمنستان، موجب انحلال پارلمان و برگزاری انتخابات تازه خواهد شد.

https://www.newsclick.in/armenian-velvet-revolution-verge-victory