سرمقاله, سرتیتر

مصر: نگاهی به یک کشتار

sinai_messr_sw_1200

رابحة عطاف

حميد بهشتي

تلاکسکالا

 وحشیانه ترین ضربتی که در ایام اخیر صورت گرفت، خسارتی بسیار گران به بار آورد: به گفته مأموران مصری 305 تن کشته شدند که 27 تن آنان کودکان بوده اند و 128 تن مجروح گشتند.

در جمعه 24 نوامبر 2017  40 تن مردان نقابدار در لباس نظامی در حالیکه مؤمنین در مسجد الروضه در بئرالعبد، روستایی با 2500 ساکن واقع در شمال شبه جزیره سینا نماز می گزاردند آنجا را با 4 خودرو دور زده، آنگاه پس از انفجار بمبی در مسجد با مسلسل ها مردم را به تیر بستند. و همزمان در خارج از مسجد نیز کسانی را که در حال فرار بودند آماج گلوله قرار دادند. پس از آن مهاجمان خودروهای متوقف در اطراف مسجد را برای ایجاد راه بندان به آتش کشیده و هنگامیکه مأموران ارتش سر رسیدند پا به فرار نهادند. این هجوم فقط 20 دقیقه به درازا کشید. به گفته یکی از شاهدان که در سایت مدی مصر madamasr انتشار یافت اکثر نمازگزاران ساکنان شیخ زوید واقع در رفح بودند.

برنامه ریزی دقیق عملیات مزبور پرسش هایی را باقی می گذارد و این بیش از همه بدین دلیل است که تا امروز نیز هیچکس مسئولیت آن را به عهده نگرفته است. مقامات مصری کوشیده اند برای آن مقصری بیابند: «حکومت اسلامی استان سینا». بر اساس قرائت رسمی، این گروه مربوط می گردد به یکی از زیرگروه های انصار بیت المقدس که در اوت 2013 بدان تعهد نمود و سپس در سال 2014 به حکومت اسلامی پیوست. البته هیچگونه مدرکی برای این تحول، به جز سازمان مخابرات مصر در دست نیست.

اما مردم مصر گول نمی خورند. در شبکه های اجتماعی، گارد جمهوری مسئول شناخته شده است. علی رغم این که مهاجمان در هجوم دقیق و تا ثانیه آخر برنامه ریزی شده ی خود پرچم حکومت اسلامی را برای اثبات تعلق خویش بدان و پاک نمودن تمامی رد پاهای دیگر در دست داشتند. این ها آدمی را به یاد کتیبة الخضراء می اندازد که در الجزایر غوغایی بر پا کرد و از جمله مسئول کشتار بن طلحة در شهر بنی مسوس در اوت و سپتامبر 1997 بود، که جان به در بردگانش به کلی دچار وحشت گشته به اطراف الجزیره فراری شدند. هنگامیکه شگفتی کشار مزبور سپری شده بود، گزارشات ارتشیانی که از الجزایر گریخته بودند بر ملا نمود که این گروه تروریستی از جانب سازمان جاسوسی ارتش الجزائر DRS ساخته و نصب شده بود تا بر طبق اصل دکترینِ فرانسویِ «جنگ برای مبارزه با قیام» گروه های شورشی جبهه نجات اسلامی FIS را که بازوی نظامی آن به دنبال کودتای نظامی ژانویه 1992 بوجود آمده بود از بقیه مردم آن کشور ایزوله کنند. 

به هر حال آنچه با اطمینان می توان گفت این است که: انصار بیت المقدس در شبه جزیره سینا پس از انقلاب مصر در 25 ژانویه 2011 پا به میدان نهاد. اولین اقدامات نظامی آن حمله ی موازی به مرزبانان مصری و اسرائیلی در «کرم شالوم» واقع در نزدیکی انتهای جنوبی نوار غزه بود و خرابکاری لوله های گازی که به اسرائیل و اردن می رفت. گروه ارتش بیت المقدس از آن زمان خود را به حملات وحشیانه به ایستگاه های پلیس یا ارتش و نیز علیه حمل و انتقال های مأموران مصری محدود نمود. آنها دهها نفرات پلیس و سربازان ارتش را از مخفیگاه ها و با ضربات خودروهای انفجاری به قتل رساندند. از زمان کودتای مارشال السیسی گروه های مسلحانه دیگری نیز در شمال شبه جزیره سینا، به ویژه در مثلث میان شهرهای العریش، رفح و شیخ زوید بوجود آمدند. آنجا منطقه ی محدودی صحرایی است که مردمش در قیام دائم علیه حکومت مرکزی بوده و به شدت سرکوب می گردند. زیرا آنها را حکومتگران به چشم همدستان جهادگرایان و پارتیزان های رئیس جمهور سابق، مرسی، می نگرند که از دستگیری خود گریخته اند. این دستجات در جنگ واقعی پارتیزانی با ارتش می باشند که در آن منطقه مستقر است. از اکتبر 2014 وضعیت فوق العاده در تمامی منطقه شمال سینا اعلام گشته است. حتا روزنامه نگاران نیز حق ندارند بدانجا سفر کنند. این را نیز باید افزود که آبادی بئرالعبد که کشتار مسجد در آنجا به وقوع پیوست در 40 کیلومتری العریش که شهر اصلی شمال سینا است قرار داشته و دارای سرباز خانه ی مهمی است.

سومین گردان پیاده نظام ارتش مصر در سینا، به ویژه در شمال و در مرز با نوار غزه و اسرائیل مستقر است. ارتش مصر که سالانه 3 میلیارد دلار کمک نظامی از آمریکا دریافت می کند یکی از بهترین ارتش های جهان به حساب می آید. از سال 1981 پنتاگن هر دوسال مانور بزرگی در مصر سازماندهی می کند، بنام برایت ستار که نظامیان آمریکایی، ارتش و نیروهای ویژه ی مصری در آن شرکت دارند. آخرین عملیات از این نوع در ماه سپتامبر 2017 بود. برای آمریکا مصر به لحاظ استراتژیک دارای اهمیت بسیار است. بهمین جهت نیز جزو سِنت کٌم Centcom است که فرماندهی مرکزی نام داشته و دامنه مستولیت آن کشورهای نفت خیر خاورمیانه را در بر می گیرد . مسئولیت مصر به ویژه در این است که جلوی انتقال اسلحه به نوار غزه را بگیرد.

آیا این واقعا اتفاقی است؟ حمله مزبور همزمان با باز شدن مجدد گذرگاه مرزی رفح میان مصر و نوار غزه که قرار بود سه روز بعد انجام گیرد، صورت گرفت. اینکار پس از قرار داد تفاهمی بود که میان الفتح و حمس در ماه گذشته در قاهره زیر نظر سازمان های اطلاعاتی مصرگذاشته شد. فلسطینیان رقیب توافق نمودند که مسئولیت گذرگاه مرزی رفح را به دولت متحد فلسطینی واگذار نمایند. طبیعتا همسایه اسرائیلی به هیچوجه از این که این کار بلافاصله می توانست موجب اموری در جهت برکناری موانع مرزی گردد راضی نیست. در سال 2014 اسرائیل خواهان برقراری نوار حائلی در مرز از جانب مصر گشت. این کار موجب تخریب محله ای در رفح گشت که از همه ی محلات آن شهربیشتر به اسرائیل نزدیک بود و نیز رانده شدن خشونت آمیز اهالی توسط ارتش مصر و به موازات آن ایجاد مانع الکترونیک در مرز. به تازگی اهالی عریش را نیز تحت عنوان مبارزه با ترور ویلان ساخته اند. اینگونه کارها موجب رانده شدن مردان جوان چه بخاطر خشم آنان و چه به جهت فراری بودنشان به آغوش دستجات مسلح است.

کشتار بئرالعبد کوبیدن سیلی واقعی برای السیسی که خود را تنها ضامین امنیت در منطقه می داند به حساب می آید. وی به مناسبت کنفرانسی فوری که پس از نشر اخبار حمله ی مزبور تشکیل شد با خشم گفت: ما متقابلا حمله خواهیم کرد و برای اینکه بدنبال سخنان رئیس جمهور واقعا عملی نیز صورت گیرد، بر طبق گفته ی یکی از منابع ناشناس از میان دوایر نظامی که از شبکه اسکای نیوز انتشار یافت، بالگردهای فاقد سرنشین در منطقه صحرایی العریش خود روهایی را که در حال انتقال تروریست ها بودند، هدف قرار داده، زدند. اما این اخبار هرگز تأیید نگشت.

با توجه به وضعیت کنونی این را نمی توان محال دانست که در این منطقه تحت عنوان مبارزه با ترور فزونی سرکوب و اعلان ضربات متقابل صورت گیرد و حتا به سایر مناطق مصر نیز کشیده شود. اهالی بدوی شبه جزیره سینا از جانب رسانه های دولتی به خائنین وطن معرفی شده و به فرندان آنان بهتان همدستی با تروریست ها زده می شود. این استراتژی به خاطر این است که با انتقادات شدید مردم از ارتش که سربازان بی تجربه ی جوان را به منطقه سینا می فرستد و آنان نیز قربانی حملات می گردند، مقابله گردد.