اخبار ایران و جهان

قربانیان فلسفه،جردانوی شهید،گالیله تواب.

علیشاه سلطانی

     آدم سوزی کلیسا در میدان گلفروشان شهر.

Giordano  Bruno 1548-1600

درآغاز دوره رنسانس در سال 1600میلادی دریک روزگرم زیبای آفتابی در میدان گلفروشان شهر رم، سازمان مخوف تفتیش عقاید، جردانو برونو،آزاداندیش و منتقد کلیسای قرون وسطایی را بعد از 7سال زندان و شکنجه در زیر تپه ای از هیزم خشک به آتش کشید و به قتل رساند.جردانو قبلا در تبعید در خارج می زیست ولی با فریب و وعده شغل استادی دانشگاه ،به ایتالیا بازگردانده و دستگیر شد و شغل استاد ریاضی او را به گالیله تواب دادند.

جردانو برونو مهمترین فیلسوف دوره رنسانس ایتالیایی تحت تاثیر افکار ابن رشد،ابوعلی سینا، و مارتین لوتر؛ پروتستان اصلاحگرا بود.سالها بعد، لیبرالها در قرد 19 اورا نخستین قربانی جنبش آزادی خواهانه خود اعلان نمودند. مارکسیست ها جردانو را واسطه جهانبینی مادی با خصوصیات پانته ایستی میدانند که در مقابل جنبش اسکولاستیک فئودالی مقاومت نمود. پانته ایست ها خالق و طبیعت را یکی میدانستند. کلیسا این گروه را به اتهام ملحد و رافضی تحت تعقیب قرار داد.

جردانو غیراز افکار ماتریالیستی،با یک دیالکتیک ثمربخش،جهان نامتناهی را در برابرجهان محدود و محصور، وقانون و علم را در مقابل استثناء، و جزء را در مقابل کل قرار داد. گرچه او خالق سیستم فلسفی نبود ولی با تکیه بر کشفیات کپرنیک، اعلان کرد که نه زمین بلکه خورشید مرکزمنظومه شمسی درجهان ما است.

بعد از یک قرن نظرات جردانو از طریق لایبنیتس و اسپینوزا روی فلسفه ایده آلیسم آلمانی اثرگذاشت. او همچون نیچه یک فیلسوف شاعر و خالق دیالوگهای ادبی بود وبشکل استتیک طبیعت را کشف نمود. نظرات وی نه تنها روی علوم تجربی و فیزیک جدید، بلکه روی جهانبینی متفکرانی مانند گوته و شیلر و شلینگ نیزاثرگذاشت.

جردانو با دفاع از نظریه کپرنیک، مبلغ نامتناهی بودن جهان شد و مدعی وجود جهانهای گوناگون دیگری غیراز کره زمین و ساکنانش شد. گوته میگفت وجود چند منظومه شمسی و تنوع جهانهای دیگر و بی نهایت بودن دنیا، بزرگترین کشف بشر در زمان کپرنیک بود. جردانو میگفت جهان،تصور یا مخلوق خدا نیست بلکه طبیعت و خالق یکی هستند و شناخت طبیعت موجب شناخت خالق میگردد وتنها آرزوی انسان، وحدت با ابدیت و بی نهایت شدن است.

جردانو عارفی است که میخواست نظرات کپرنیک را با مسیحیت نوافلاتونی متحد سازد.او نظریه اتم دمکریت را قبول داشت و میگفت کثرت و احدیت در صورت ضرورت، در جهان بهم تبدیل میشوند.وی از بحث شناخت ماده به بحث فرم و محتوا رسید و آنان را یکی میدانست. وی مخالف نظریه دوئالیستی و دوجهانی ارسطویی بود.

جردانو برونو نخستین فیلسوف پانته ایستی عصر جدید است. در زمانی که او هنوز مذهبی و عارف بود میگفت جسم در روح است، روح در فکر، فکر در خالق، خالق در طبیعت، طبیعت در تحول، تحول در مرگ، و مرگ در زندگی است.

جردانو در سال 1548 در ایتالیا بدنیا آمد. بیشتر آثارش را در تبعید و مهاجرت منتشرکرد.او خلاف گالیله برای شناخت جهان بجای ریاضیات از ادبیات و فلسفه استفاده کرد. حقیقت فلسفه او نه بر اساس یک ساختار سیستماتیک فلسفی بلکه دارای خصوصیات هنری ادبی شعری تصویری موسیقی بود. از جمله آثار وی- پیرامون دلایل و اصول و احدیت ، جهان نامتناهی و دنیاهایش، و اشتیاقهای قهرمانی، هستند. کتاب اشتیاقهای قهرمانی او اثری است در باره مقوله شناخت. شاهکار وی کتاب «پیرامون دلایل و اصول»،  دیالوگی است در باره مقوله متافیزیک.

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: