اخبار ایران و جهان

مختصری در بارۀ لزوم نقد به جنبش کارگری

karegar_08u

بهروز فرهیخته

منتشر شده در خیزش ارگان کارگران انقلابی متحد ایران

برای روشن شدن اذهان مبارزان کارگری ضروری است که برخورد ویژه و مشخص به شرایط جنبش کارگری در ایران صورت گیرد. در این راستا شیوۀ برخورد سازمان ها و جریان های سیاسی چپ ایران به این جنبش و بدیل های آنها نیز باید مورد بررسی قرار گیرد. بنابراین باید از کلی گویی در بارۀ مبارزۀ طبقاتی در ایران فاصله گرفت.

حتی اگر نخواهیم از سازمان ها و اشخاص نام ببریم لازم است به برخی ایده ها، تزها و پراتیک های زنده و جاری اشاره کنیم و نشان دهیم که چرا آنها مثلاً آنارشیستی یا رفرمیستی اند. برای نمونه وقتی به کم بها دادن به تئوری می پردازیم باید این کم بها دادن و ضعف را در مسایل مشخصی مانند نبود پایۀ نظری مزد حداقل و در نتیجه چسبیدن مثلا به مادۀ 41 قانون کار یا خط فقر، و در مسایل مربوط به سازماندهی (سازمان های مختلف طبقۀ کارگر) نشان دهیم. باید مثلا نشان دهیم که تئوری «ظرف» یا شورای من درآوردی که حکم آچار فرانسه دارد و جای همۀ تشکل ها را می گیرد، به چه انحرافاتی در جنبش کارگری دامن می زند. باید نشان دهیم که برخورد رفرمیستی و آنارشیستی در به اصطلاح لغو کار مزدی و جدا کردن آن از سوسیالیسم (تولید اجتماعاً تنظیم شدۀ مولدان آزاد متحد با مالکیت اجتماعی وسایل تولید و مدیریت مولّدان مستقیم) و نیز تحولات لازم در جامعه حتی پس از تسخیر قدرت سیاسی توسط پرولتاریا و متحدانش یعنی چه و به چه انحرافاتی در جنبش کارگری منجر می گردد و چه صدماتی به مبارزۀ طبقاتی کارگران می زند. همین طور باید به صورت مشخص و مستند مسألۀ برابری طلبی و معادل گرفتن آن با سوسیالیسم و کمونیسم را نقد کنیم و نشان دهیم که برابری طلبی نقطۀ مقابل دیدگاه مارکس در نقد برنامۀ گوتا، سرمایه و غیره نیز هست. باید ایده های موجود در مورد سازماندهی تشکل های کارگری و به عمل درآمدن آنها را در جنبش کارگری نشان دهیم و علت فقر این ایده ها را که عملاً راه به جایی نمی برند روشن سازیم. بسیاری از این ایده ها در داخل کشور بین فعالان کارگری در گردش است که می توان به آنها استناد کرد و نشان داد که منشأ این ایده ها از کجا و از چه جریانهای داخلی یا خارجی سرچشمه می گیرند. مثلاً خواست افزایش مزدها به تناسب نرخ تورم، به ویژه ارائۀ آن همچون خواستی برنامه ای، بیانگر نگرشی راست روانه و اساساً ایده ای تروتسکیستی است (1) که در برنامۀ «حزب کمونیست کارگری» بازتاب یافته و از طریق این حزب به گروه های دیگر و به بخشی از جنبش کارگری در ایران منتقل و به باور بخشی از فعالان این جنبش تبدیل شده است.

در وضعیت کنونی تکیۀ یک جانبه و یا مطلق کردن مبارزۀ علنی و در نتیجه پرهیز از مبارزۀ سیاسی و دست به عصا راه رفتن در برخورد به رژیم باید مورد نقد قرار گیرند و یا این دیدگاه اکونومیستی راست که مبارزۀ سیاسی، از آنِ روشنفکران (گروه های سیاسی) است و مبارزۀ اقتصادی باید توسط کارگران صورت بگیرد و غیره. باید نشان داد که اعتقاد به اینکه دورۀ کنونی دورۀ مبارزۀ علنی است و همۀ اشکال مبارزه باید حول مبارزات علنی بگردد، یک خط راست در جنبش کارگری است. باید روشن کرد که کارگران بدون مبارزۀ سیاسی و تمرین آن از هم اکنون، نمی توانند امیدی به رهایی سیاسی و اجتماعی خود در آینده داشته باشند و به عبارت دیگر باید به کارگران نشان داد که مبارزۀ اقتصادی به هیچ وجه برای رهائی آنان از استثمار و سلطۀ سرمایه داری کافی نیست. به طور دقیق تر ضروری است که کارگران در هر سه عرصۀ مبارزه یعنی مبارزۀ اقتصادی- اجتماعی، مبارزۀ سیاسی و مبارزۀ نظری و فرهنگی با هدف خودآزادی فعالیت کنند. باید نشان داد که در وضعیت کنونی «تشکل های کارگری» ایران صرفاً مبارزۀ اقتصادی، آن هم به صورت آماتوری انجام می دهند و به خاطر پرهیز از مبارزۀ مخفی یا نیمه مخفی به مبارزۀ سیاسی نمی پردازند و «بی اعتنائی به سیاست» گریبانگیر اکثر تشکل هاست؛ در حالی که ممکن است در حرف با ضرورت مبارزۀ (فعالیت) سیاسی مخالفت نکنند و غیره.

همین طور باید برخوردها و تجربیاتی را که از شیوۀ مبارزۀ برخی از فعالان کارگری در ایران می بینیم جمع بندی کنیم و جنبه های مثبت، و منفی آنها مانند خودمحوری، نقطۀ عطف جنبش کارگری قلمداد کردن یک اعتصاب غذای طولانی در زندان (این اعتصاب بی تردید حرکتی دلیرانه و ستودنی بود اما با هیچ تعریفی «نقطۀ عطفی در جنبش کارگری ایران»  به حساب نمی آید)، خود را نایب توده ها دانستن، فراتر نرفتن از بند 2 مادۀ 41 قانون کار و غیره به شیوۀ مناسب، مؤثر و آموزنده مورد نقد قرار دهیم.

خلاصه اینکه باید به مسایل جاری و شیوه ها و نظرات رایج برخورد کرد و آنها را به نقد کشید. کلی گوئی نه کافی است و نه آموزنده. در نقد و تحلیل یک موضوع در مبارزۀ نظری باید از داده های زنده نیز بهره گرفت و نقد و تحلیل را با این داده ها برای درک توده های کارگری و زحمتکشان پرورده کرد.

زیرنویس

(1) لئون تروتسکی در  سرمایه داری در حال احتضار و وظایف انترناسیونال چهارم : بسیج توده ها به گرد خواست های انتقالی برای تدارک تسخیر قدرت، «برنامۀ انتقالی» در سال 1938 می نویسد:

«در مقابل افزایش جهش وار قیمت ها، که با نزدیک شدن جنگ افسار گسیخته تر می شود تنها می توان تحت شعار افزایش مزد طبق شاخص قیمت ها (sliding scale of wages) مبارزه کرد. این بدان معنی است که توافق های دسته جمعی باید افزایش اتوماتیک مزدها در رابطه با افزایش قیمت کالاهای مصرفی را تضمین کنند.» منبع:

https://www.marxists.org/archive/trotsky/1938/tp/transprogram.pdf

در برنامۀ «یک دنیای بهتر» (برنامۀ «حزب کمونیست کارگری») در این باره آمده است:

«بالا رفتن اتوماتیک حداقل دستمزد به تناسب تورم». دیده می شود که نویسنده یا نویسندگان برنامۀ «یک دنیای بهتر» در رونویسی از «برنامۀ انتقالی» استادشان، حتی کلمۀ «اتوماتیک» را از قلم نیانداخته اند!

افزایش مزد به تناسب افزایش نرخ تورم در بهترین حالت به معنی حفظ وضع موجود (ثابت ماندن قدرت خرید کارگران) یعنی شعاری محافظه کارانه است. اما از آنجا که هم بارآوری کار و هم نیازهای مادی و معنوی کارگران پیوسته در حال افزایش اند باید گفت خواست افزایش مزد به تناسب تورم خواستی واپسگرایانه و قهقرائی است. در مقالات مختلفی که سالیان گذشته در خیزش و آذرخش در این باره آمده، این موضوع به تفصیل توضیح داده شده است.

1 Comment on مختصری در بارۀ لزوم نقد به جنبش کارگری

  1. مسائل مهم و خوبی را مطرح کردید ولی زیادی محتصر و دم بریده بود. امیدوارم بیشتر در این مورد بنویسید و مسئله اکنومیسم در جنبش کارگری را بیشتر باز نمایید. سالهاست راست روی و دورشدن از خط انقلابی در جنبش کمونیستی و کارگری ایران حاکم شده است. اگر بشود چیزی را بنام جنبش کمونیستی اصلاً مطرح کرد.

    دوست داشتن

نظرتان را درباره این مطلب بنویسید

در پایین مشخصات خود را پر کنید یا برای ورود روی شمایل‌ها کلیک نمایید:

نشان‌وارهٔ وردپرس.کام

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری WordPress.com خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

تصویر توییتر

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Twitter خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس فیسبوک

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Facebook خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

عکس گوگل+

شما در حال بیان دیدگاه با حساب کاربری Google+ خود هستید. بیرون رفتن / تغییر دادن )

درحال اتصال به %s

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: