سرتیتر

سوریه: نقش تعیین‌کنندۀ روسیه

russia_syra

منبع: دمکراسی مردم

نویسنده: یوحنّان چماراپالی
۲۲ نوامبر ۲۰۱۵

تارنگاشت عدالت

در شرایطی که غرب کنار ایستاده و با وجود ادامه بدون وقفه کشتار در سوریه و تشدید بحران آوارگان ترجیح می‌دهد نظاره‌گر صرف باشد، مسکو تصمیم گرفته است برای یافتن یک راه‌حل خلاء را پُر کند.

حمایت سیاسی و کمک نظامی مسکو برای دولت در دمشق، در حالی‌که در برابر تهاجم نظامی که غرب و متحدین آن با کمک مالی خود به راه انداخته اند، ایستادگی می‌کند، حیاتی بوده است.

در عرض دو سال گذشته، با تسلیم یا فرار جنگجویان سوری تعلیم دیده توسط آمریکا با اسلحه‌ خود به «دولت اسلامی» یا «جبهه النصره»، وضعیت میدانی تغییر کرده است. اخیراً، یک گروه نخبه تعلیم دیده توسط آمریکایی‌ها از جنگ با این دو گروه امتناع کرد. در سومین هفته سپتامبر، ريیس‌جمهور اوباما بالاخره مجبور شد به شکست برنامه آمریکا برای تعلیم نیروهای سوری به اصطلاح «معتدل» برای حمله هم به نیروهای جهادی و هم به ارتش سوریه، اعتراف کند.

غرب پس از اجازه دادن به رشد و چرکین شدن غدۀ جهادی برای بیش از چهار سال، اکنون بیش‌تر با بمباران هدف‌های مرتبط با «دولت اسلامی» سرگرم است. گام‌های نظامی که واشنگتن و متحدین آن تاکنون برداشته اند، بر «دولت اسلامی» که اکنون در محل قدرت خود در عراق و سوریه مستحکم قرار دارد، حداقل تأثیر را داشته است.

براساس گزارش‌ها، پول و اسلحه از پادشاهی‌های خلیج هنوز به گروه‌هایی مانند «النصره» می‌رسد. ترکیه استدلال کرده است که با «جبهه النصره»، که وابسته به «القاعده» است، با توجه به نبرد آن علیه دولت سوریه، باید با هم‌دردی و حمایت برخورد شود. دیوید پترائوس، ريیس سابق «سیا» از جمله استراتژیست‌های آمریکایی است که علناً برای ادغام وابستگان به «القاعده» برای جنگ هم‌زمان با دولت سوریه و «دولت اسلامی» استدلال می‌کند.

ایالات متحده تاریخی از استفاده از اسلام‌گرایان برای نقشه‌های خود دارد. این در دهه ۱۹۸۰ زمانی‌که دولت ریگان به گروه‌های جهادی که علیه یک رژیم سکولار می‌جنگیدند حمایت مالی و تسلیحاتی داد، آشکار بود. خود «القاعده» به وسيلۀ یک جهادگرا به نام اسامه بن‌لادن تشکیل شد. او در ابتدا، از سوی «سیا» تعلیم دید. رابرت فورد که آخرین سفیر آمریکا در سوریه بود، اعتراف کرده است که واشنگتن در آغاز به «دولت اسلامی» و «احرار شام»-گروه دیگری که در پیوند با «القاعده» است و در سوریه می‌جنگد، کمک مالی و تسلیحاتی می‌داد‌.

بشار الاسد ريیس‌جمهور سوریه به کرات گفته است که واشنگتن واقعاً علاقمند به شکست دادن «دولت اسلامی» نیست. اولویت اصلی دولت اوباما این است که تضمین کند که دولت سوریه از نظر نظامی دست بالا را کسب نکند، و علی‌رغم رشد غم‌انگيز «دولت اسلامی» به تغییر رژیم در سوریه، تنها رژیم سکولاری که در منطقه باقی مانده، متعهد است.

روسیه اکنون تصمیم گرفته که دست آمریکا را در سوریه رو کند. مسکو برای مدت طولانی اصرار می‌کرد که تشکیل یک ائتلاف منطقه‌ای با شرکت سوریه برای نبرد مشترک با «دولت اسلامی»، تنها راه شکست دادن «دولت اسلامی» در منطقه است. در اوايل سپتامبر، روسیه تانک، سلاح‌های پیشرفته، همراه با هواپیماهای جنگنده سو-۲۷ و تانک‌های ت-۹۰ به سوریه فرستاد. ريیس‌جمهور اوباما ابتدا حرکت روسیه را مورد انتقاد شدید قرار داد و گفت که «استراتژی» آن‌ها «محکوم به شکست» است. مقامات آمریکایی در اظهارات خود حرکت روسیه را در سوریه تشدید خطرناک وضعیت اعلام کردند. سوریه تنها کشور در غرب آسیا است که روسیه در آن حضور نظامی دارد، و این در مقایسه با پایگاه‌های آمریکایی که در منطقه پراکنده است، بسیار محدود است.

نیاز به یک راه‌حل سیاسی
طی چهار سال گذشته، مسکو خواهان یک راه‌حل سیاسی برای بحران و عمل قاطعانه‌تر علیه «دولت اسلامی» بوده است، که بخش‌های وسیعی از قلمرو سوریه و عراق را در تصرف دارد. هم «دولت اسلامی» و هم «جبهه النصره» تعداد زیادی از چچن‌ها و دیگر ملیت‌های روسیه را در صفوف خود دارند. اسلام‌گریان در چچن در دهه ۱۹۹۰ یک جنبش تجزیه‌طلبانه بی‌رحمانه‌ را در قفقاز به راه انداختند. خیرخواهان سوریه، در حالی‌که «دولت اسلامی» و «النصره» حضور نطامی خود را در مناطق دمشق و حلب مستقر کرده اند، نمی‌خواهند دست روی دست بگذارند. شیوه‌ای که شهرهای عمده موصل و رمادی در عراق به تصرف «دولت اسلامی» درآمد، یک هشدار بوده است. اگر به فرض، شهرهای اصلی سوریه توسط «دولت اسلامی» تصرف شوند، این به غرب برای تجاوز همه جانبه به سوریه بهانه خواهد داد. «دولت اسلامی» در افغانستان نیز نیرو می‌گیرد. اگر شیوه «دولت اسلامی» کنترل نشود؛ شعله‌های جهادی جداً می‌تواند به روسیه برسد.

به گفته مارتی آهتیساری، دیپلمات فنلاندی و برنده جایزه صلح نوبل، کرملین حتا در سال ۲۰۱۲ ایده یک دولت انتقالی از طريق مذاکره سیاسی را مطرح کرده بود. واشنگتن مطمئن از این‌که اسد در عرض چند ماه سرنگون و به سرنوشت معمر قذافی دچار خواهد شد، این پیشنهاد را رد کرد. دیپلمات‌های روسیه نسبت به خطرات دنبال کردن برنامه تغییر رژیم در سوریه به دولت اوباما هشدار داده اند. همه پيشنهادات و توصیه‌های دوستانه روسیه از سوی غرب، که این اواخر فقط به تغییر رژیم در سوریه رضایت می‌داد، نادیده گرفته شد. طی چهار سال گذشته، ارتش سوریه متحد مانده و گله‌های اسلام‌گرایان را از دمشق و اکثر مناطق پرجمعیت سوریه دور نگه داشته است.

کمک روسیه، ايران و رزمندگان حزب‌الله برای دولت در دمشق که در مقابل تهاجم هماهنگ مورد حمایت غرب و متحدین آن در منطقه پایداری کرده، ارزشمند بوده است. ترکیه هم‌چنان مسیر اصلی است که از طريق آن پول و جنگنده هنوز به سوریه جریان دارد. دولت اوباما، پس از آن‌که اجازه یافت از پایگاه هوایی اینجرلینک برای بمباران قلمرو سوریه استفاده کند، در واقع یک منطقه پرواز ممنوع را در مرز ترکيه با سوریه برقرار کرده است. ترک‌ها به نوبه خود، رزمندگان کرد سوریه را که با «دولت اسلامی» می‌جنگند بمباران کرده، ادعا می‌کنند آن‌ها در پیوند با حزب غیرقانونی کارگران کردستان قرار دارند.

تصمیم ريیس‌جمهور ولادیمیر پوتین برای افزایش چشم‌گیر حمایت از ارتش خسته سوریه یک نشان دیگر از ادامه تعهد مسکو به دولت بشار الاسد است. ريیس‌جمهور پوتین هم‌چنین گفت که مصیبت میلیون‌ها مسیحی در منطقه بر تصمیم روسیه تأثير داشته است. هستی آن‌ها از جانب «دولت اسلامی» و ديگر نیروهای سلفی تهدید می‌شود. روس‌ها گفته اند که آن‌ها از روی هم‌دردی حتا درخواست اعزام نیروهای زمینی را بررسی خواهند کرد. دولت سوریه تأکید می‌کند که ارتش آن، اگر مقدار کافی تسلیحات پیشرفته داشته باشد، هنوز ظرفیت شکست دادن اپوزیسيون را دارد. «دولت اسلامی» سرشار از تجهیرات آمریکایی، از جمله «هاموی»‌هایی است که در عراق به دست آورده است. آن‌ها از ۱۴-۲۰۱۲ علناً از غرب و دست نشاندگان آن در منطقه آموزش و اسلحه دریافت می‌کنند.

در سومین هفته سپتامبر، دولت اوباما با یک چرخش ۱۸۰ درجه‌ای، با مذاکرات سطح بالا با دولت روسیه پیرامون مسأله سوریه موافقت کرد. این زمانی صورت گرفت که واشنگتن پس از اعمال فشار بر کشورهای بسیار برای بستن حریم هوایی خود به روی هواپیمای باری روسیه به مقصد سوریه، در جلوگیری از ارسال تسلحیات به سوریه شکست خورد. تنها بلغارستان به درخواست آمریکا تن داد. ريیس‌جمهور آمریکا به اشتون کارتر وزیر دفاع خود دستور داد مذاکرات با سرگئی شویگو وزیر دفاع روسیه را آغاز کند. آمریکایی‌ها می‌گویند که مذاکرات «نطامیان با نظامیان» برای احتراز از درگیری تصادفی بین دو طرف در قلمرو سوریه است. اما مقامات دولت آمریکا به طر غیررسمی به رسانه‌ها گفته اند که هدف مذاکرات متقاعد ساختن ريیس‌جمهور پوتین به مشارکت در نقشه برای جایگزین کردن بشار الاسد است.

تراژدی انسان‌دوستانه
جان کری، وزیر امور خاجه آمریکا گفت که مذاکرات «به تعریف برخی از گزینه‌هایی که در برابر ما قرار دارد کمک خواهد کرد.» مسکو مجدداً تأکید کرده است که تا به آخر از متحد سوری حمایت خواهد کرد. کری اخیراً گفت که واشنگتن اکنون با ماندن ريیس‌جمهور سوریه در قدرت برای مدت بیش‌تر مخالف نیست. تا یک ماه پیش «بشار باید برود» کُر ‌جمعی بود که از پایتخت‌های غربی به گوش می‌رسید. کری گفت که واشنگتن اکنون درصدد یافتن «میدان مشترک» با روسیه است. او گفت که تمرکز بر نابود کردن «دولت اسلامی» و یافتن یک راه‌حل سیاسی در سوریه، قرار خواهد داشت. وزیر امور خارجه آمریکا گفت که واشنگتن بر این نظر است که راه‌حل سیاسی در سوریه «در درازمدت نمی‌تواند با حضور اسد به دست آید.» جریان عظیم آوارگان به اروپا، که ناشی از جنگ در سوریه است، یکی دیگر از عوامل کلیدی است که واشنگتن را به تغییر موضع خود و شروع به یافتن یک راه‌حل سیاسی برانگیخته است. تاکنون ۲۵۰ هزار سوری در جنگی که غرب به راه انداخت، کشته شده اند. نیمی از جمعیت کشور آواره شده‌ است.

آمریکایی‌ها هم‌چنین به این نتیجه رسیده اند که با حضور نظامی روسیه در سوریه، تغییر رژیم با زور دیگر یک گزینه نیست. در نخستین گفت‌و گوی تلفنی بین شویگی و  کارتر، دو طرف توافق کردند که به مذاکرات «پیرامون مکانیسم‌های احتراز از درگیری» در سوریه ادامه بدهند. مسکو می‌خواهد واشنگتن به تلاش‌ها برای برقراری ثبات در سوریه ملحق شود. مقامات روسی بر این نظرند که تنها راه آن تقویت دولت بشار الاسد، تنها دژ در برابر تهاجم افراط‌گرایان است. مسکو می‌خواهد دولت اوباما بر متحدین خود، عمدتاً ترکیه، عربستان سعودی و قطر، برای متوقف ساختن کمک به گروه‌های جهادی فايق آید. روسیه خواهان ایجاد یک ائتلاف واقعی ضد «دولت اسلامی» است که بتواند حملات و تاکتیک‌ها را با ارتش سوریه در میدان هماهنگ نماید.

غرب اگر جداً خواهان پایان دادن به تراژدی بشردوستانه و شکست دادن «دولت اسلامی» است، باید مذاکره با اسد را آغاز کند. ريیس‌جمهور اسد در اواسط سپتامبر در مصاحبه با روزنامه‌نگاران روسی از گروه‌های شورشی کوچک‌تر در کشور خواست به ارتش سوریه در نبرد آن علیه «دولت اسلامی» ملحق شوند. او مجدداً تأکید کرد که راه‌حل سیاسی برای بحران در سوریه، تنها پس از شکست دادن گروه می‌تواند وجود داشته باشد.

http://peoplesdemocracy.in/2015/1122_pd/syria-decisive-russian-role