سياسی

تعویض قدرت در صنعاء

دنیای جوان

کنوت ملنتین

تارنگاشت عدالت

شورشیان شیعه دولت را سرنگون کردند. عربستان سعودی و شورای همکاری خلیج خواستار دخالت و میانجی‌گری سازمان ملل متحد شدند.

شیعیان یمن که در رسانه‌ها به نام «حوثی» شهرت یافته‌اند، روز جمعه گذشته رسماً قدرت را در یمن به دست گرفتند. قبل از آن آنها روز ۱ فوریه به دولتیان کشور اولتیماتوم دادند که «خلائی» را که از ۲۲ ژانویه با استعفای خود به وجود آورده‌اند، پرکنند. «عبد ربه منصور هادی» و کابینه‌اش با استعفای خود به اشغال ساختمان مرکزی دولت و بازداشت سیاستمداران در صنعاء توسط شورشیان اعتراض کردند.

اما پایتخت یمن عملاً از سپتامبر سال گذشته زیر کنترل شورشیان بود. شیعیان این کشور که عمدتاً درشمال یمن زندگی می‌کنند، ۲۵ تا ۳۰ درصد جمعیت کشور را تشکیل می‌دهند. البته آنها به شاخه دیگری از جامعه اسلامی تعلق دارند، که با اعتقادات مردم شیعه در ایران متفاوت است، اما آنها ظاهراً از طرف ایران از نظر سیاسی علناً و از نظر مالی و نظامی احتمالاً در خفا پشتیبانی می‌شوند. علاوه برآن یکی از علل عمده برای موفقیت‌های سریع آنها در ششماه گذشته همکاری آنها با بخش‌هائی از ارتش و محافل پیرامون رئیس جمهور سابق «علی عبداله صالح» که در سال ۲۰۱۲ مجبور به استعفا شد، می‌باشد.

روز جمعه گذشته شورشیان حوثی که خود را انصاراله می‌نامند دولت را ساقط و مجلس را منحل اعلام کردند. طی دوسال آینده «شورای رهبری» متشکل از ۵ نفر که توسط شورشیان منصوب خواهد شد به عنوان دولت موقت امور کشور را به دست خواهد گرفت. انصاراله درنظر دارد به جای پارلمان، «مجمع شورای ملی» متشکل از ۵۵۱ نماینده را برپا سازد.

مهم‌ترین نهاد قدرت احتمالاً کمیسیون عالی امنیت است، که ۱۷ عضو آن روز شنبه توسط شورشیان تعیین شدند. اعضای متشکله این مجمع سیگنال‌ مشخصی در جهت تمایل شورشیان به همکاری با رهبری سیاسی سابق است. مثلاً وزیر دفاع «محمود سالم الذبیحی» قرار است رهبری مجمع را به عهده گیرد. اعضای دیگر دولت که قرار است به عضویت این شورا درآیند عبارتند از وزیر کشور، جلال الرویشان، رئیس سازمان امنیت، رئیس ادراه مبارزه با تروریسم و سازمان اطلاعات و امنیت کشور.

اول مشخص نبود که آیا این افراد انتصاب خود را واقعاً خواهند پذیرفت، هرچند که روز جمعه هنگام اعلام اقدامات جهت تعویض قدرت توسط انصاراله حضور الذبیدی و رویشان مورد توجه قرارگرفت. رهبر انصاراله، عبدالملک الحوثی در یک سخنرانی تلویزیونی روز شنبه تاکید کرد که کلیه احزاب می‌توانند در بنای یمن آینده نقش‌آفرینی کنند. او گفت: «ما دست خود را به سوی هرنیروی سیاسی در این کشور دراز می‌کنیم. جا برای شراکت، همکاری و برادری برای همه هست. اکنون مسئولیت ساختمان و نه تخریب کشور به عهده هرکس قرار گرفته است.»

ظاهراً شورشیان می‌خواهند از این طریق پیام آرام‌بخشی به عربستان سعودی، به عنوان بزرگترین پشتیبان مالی کشور، به ایالات متحده آمریکا، به عنوان مهم‌ترین هم‌پیمان استراتژیکی و همین‌طور به شورای امنیت سازمان ملل متحد ارسال دارند. این کوشش البته فعلاً کمکی نمی‌کند. شش کشور عضو شورای همکاری خلیج که زیر نفوذ عربستان سعودی قرار دارد تحولات یمن را به شدت و به عنوان «کودتای حوثی» محکوم کردند. تعویض قدرت در یمن، به معنای «تهدید ثبات و امنیت منطقه است» که سازمان ملل متحد موظف است به آن بپردازد.

جمال بن عمر فرستاده ویژه دبیرکل سازمان ملل متحد بان‌کی‌مون که در ماه‌های اخیر جهت میانجی‌گری بین گروه‌های رقیب فعالیت می‌کرد، روز جمعه گفت که «از اقدامات یک‌جانبه حوثی‌ها عمیقاً سرخورده است.» در خطر آن می‌رود که مانند نوامبر ۲۰۱۴ شورای امنیت سازمان ملل متحد همگام با محکوم کردن شورشیان شیعه، تحریماتی نیز برای این کشور مقرر سازد. وزارت امورخارجه ایالات متحده اعلام کرد که هادی را کماکان به عنوان رئیس جمهور قانونی کشور به رسمیت می‌شناسد و به همکاری خود با «نیروهای ضدترور» یمنی ادامه خواهد داد.