سياسی

مصا حبه با يكي از اعضا سنديكاي كارگران فلز كار مكانيك جایگاه سندیکالیسم در ایران چیست؟

مصا حبه با يكي از اعضا سنديكاي كارگران فلز كار مكانيك
 
 
 
جایگاه سندیکالیسم در ایران چیست؟
آیا شما سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک را می‌شناسید؟
پیشینه سندیکای کارگران فلزکار مکانیک به چه زمانی برمی گردد؟ و متشکل از چه کارگرانی است؟
سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک تاسیس ١٣٣٩ با شماره ثبت ٣۴ در وزرات کار. بازگشایی ١٣٨۴. نشریه‌ی پیام سندیکا مربوط به آن‌هاست.سندیکایی نام‌آشنا در میان فعالان کارگری در ایران. نام این سندیکا چند سالی است که بیش‌تر بر سر زبان‌ها افتاده است. این سندیکا نیز از حمله‌ی دولت در امان نبوده است. چند ماه پیش بود که عضئ هیات مدیره‌ی این سندیکا را در اول ماه می امسال دستگیر کردند و پس از چند روز آزاد کردند.
در فصل ۶ قانون کار جمهوری اسلامی ایران که مربوط به تشکل‌های کارگری و کارفرمایی، حق تشکیل سندیکا و اتحادیه برای کارگران به رسمیت شناخته نشده است. در ماده ١٣٠ این قانون آمده است که:« به منظور تبلیغ و گسترش فرهنگ اسلامی و دفاع از دست‌آوردهای انقلاب اسلامی و اجرای اصل بیست‌وششم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، کارگران واحدهای تولیدی، صنعتی، کشاورزی، خدماتی و صنفی می‌توانند نسبت به تاسیس انجمن‌های اسلامی اقدام نمایند.
محدودیت‌های فراگیر در قانون کار جمهوری اسلامی ایران به این ماده‌های قانونی در قانون کار ختم نمی‌شود و در همین فصل 6 قانون کار ماده‌ی ١٣٨ آمده است که: « مقام ولایت فقیه در صورت مصلحت می‌توانند در هر یک از تشکل‌های مذکور نماینده داشته باشند.»
با وجود این قوانین دست‌وپاگیر و به قول فعالان کارگری محدود و سرکوب‌گرایانه‌ی دولت در عدم به رسمیت شناخت تشکل‌های مستقل کارگری از جمله سندیکاها و اتحادیه‌ها، بخش دیگری از کارگران در شاخه‌های مختلف تولیدی و خدمات اقدام به ایجاد سندیکاهای کارگری در این سال‌ها کرده‌اند. تجربه‌ی سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران و حومه از جمله‌ی دست‌آوردهای مهم جنبش کارگری ایران در سال‌های اخیر است.
در برنامه‌ی سوم مجله‌ی کارگر با یکی از اعضای سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک در داخل ایران به گفت‌وگو نشستیم. به دلیل حفظ امنیت این فعال کارگری از انتشار اسم ایشان معذور هستیم . این گفت‌وگو را می‌شنویم.
در سوال اول از این عضو سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک پرسیدم:
بهرنگ زندی: پیشینه سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک به چه زمانی برمی‌گردد؟ و متشکل از چه کارگرانی است؟ آیا صاحبان کارگاههای کوچک همانند مکانیک‌های خودرو، درب و پنجره‌سازها، که خود صاحب ابزار تولید و کارگاه هستند می توانند در این سندیکا عضو شوند؟
کارگر عضو سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک: « در رابطه با پرسش‌تان باید عرض کنم که سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک در راستای فعالیت‌های اتحادیه‌های کارگران مکانیک و اتومبیل در سال ١٣٢٣ پیگیری و سال ١٣٣٩ در وزارت کار با شماره‌ی ثبتی ٣۴ فعالیت خودش را به صورت رسمی آغاز کرد. در این سندیکا هر کارگری که با فلز در ارتباط باشد و روی آن کار کند، می‌تواند در آن عضو شود. سندیکای ما در میان کارگران کارگاه‌های کوچک تا بزرگ‌ترین کارخانه‌های اتومبیل‌سازی و فولاد از نفوذ فراوانی برخوردار هست. کارگران فاقد ابزار تولید هم می‌توانند عضو شوند. و اگر کارگری خودش یا ابزار کارش مشمول باشند، می‌توانند به عضویت سندیکا دربیایند. که در سندیکای ما به جز دو مورد، دیگران فاقد ابزار تولید هستند. اگر کسی با استثمار دیگری روزگار بگذراند در سندیکای ما جایی نخواهد داشت.»
بهرنگ زندی: این فعال کارگری سوال من را در رابطه با جایگاه سندیکالیسم در ایران این‌گونه پاسخ داد:
کارگر عضو سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک: « در مورد جایگاه سندیکالیسم در ایران باید به ١٠٨ سال پیش برگردیم. به سال ١٢٨۵ که اولین سندیکا در ایران با نام اتحادیه‌ی کارگران چاپ تاسیس شد. و از همان ابتدا بی‌قانونی مطلق محسوس بود. کارگران از صبح تا زمانی که کارفرما اجازه‌ی مرخصی می‌داد باید کار می‌کردند، آن هم در جایی که حتی آب خوردن برای کارگران وجود نداشت. سندیکای کارگری از همین حق داشتن کوزه‌ی آب مبارزه را شروع کرد. در سال‌های حکومت رضاخان اول ماه می را جشن گرفتند و اعتصاب‌های زیادی را برای حقوق خود ترتیب دادند و البته در این راه کشته‌هایی را هم تقدیم به جنبش کارگری و جنبش آزادی‌خواهی ایران کردند. سندیکای کارگری در سال ١٣٢۵ موجب تصویب اولین قانون کار شد. قانونی شدن ٨ ساعت کار، تعطیلی روز جمعه با حقوق و از همه مهم‌تر حق داشتن سندیکا و مذاکره‌ی کارفرمایان با نمایندگان کارگران در مواقع اختلاف از بزرگ‌ترین دست‌آورد سندیکاهای کارگری‌ست. در اعتصاب شکوهمند شورای متحد کارگران خوزستان در ٢٣ تیر ١٣٢۵ که بر علیه خودکامگی دولت انگلیس در هیات شرکت نفت انگلیسی متبلور شده بود، این نمایندگان اعزامی شورای متحد مرکزی زحمت‌کشان از تهران بودند که از یک طرف مذاکره و نماینده‌ی دولت ایران و نماینده‌ی دولت انگلیس در طرف دیگر برای خاتمه‌ی اعتصاب گفت‌وگو کرده و با پذیرفتن خواسته‌های کارگران شرکت نفت که در شورای متحد خوزستان متشکل شده بودند، توانستند نه تنها حق کارگران بلکه قدرت خودشان را به دولت استعماری انگلیس تحمیل کنند. این اعتصاب پایه‌گذار تحولات بسیاری در صحنه‌ی سیاسی ایران بود. از جمله تصویب قانون کار، ملی شدن صنعت نفت و به نخست‌وزیری رساندن دکتر محمد مصدق در ٣٠ تیر ١٣٣١. و در مورد تحولات در سال ١٣۵٧ و نقش سندیکاها باید عرض کنم که این سندیکاهای کارگری ایران به رهبری سندیکاهای کارگری نفت بود که با بستن شیرهای نفت ضربه‌ی مهلکی به مستشاران امپریالیسم زد و دست‌نشانده‌شان را از تخت پادشاهی به زیر کشید. هنوز هم کافی است که سندیکاهای کارگری ایران نفسی بکشند تا تحولات سیاسی را تحت تاثیر قرار دهند. پس از ٢٢ سال از بسته شدن سندیکاهای کارگری و خانه‌نشین کردن رهبران سندیکایی و حبس و کشتن بخشی از این رهبران باز هم ما شاهد اقبال کارگران به سندیکا در سال ١٣٨۴ در تشکیل سندیکای کارگران شرکت واحد اتوبوس‌رانی تهران و حومه هستیم.»
بهرنگ زندی: باخبر شدیم که سندیکای کارگران فلزکار مکانیک همراه با دیگر تشکل‌های کارگری در ایران از جمله شورای عالی اسلامی کار در اعتراض به دستمزد مصوب ١٣٩٣، شکایت‌نامه ای را در دیوان عالی کشور برای تجدیدنظر در این دستمزد تنظیم کرده اند. آیا می‌توانید شنوندگان را از این روند مطلع نمایید؟ زیرا ظاهرن سندیکای شما جزو معدود تشکل‌های کارگری مستقلی بود که در این حرکت شرکت کرد.
کارگر عضو سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک: « در مورد دست‌مزد مصوب سال ١٣٩٣، باید بگویم که اعتراض به دستمزد سال ٩٣ توسط انجمن‌های صنفی و شوراهای اسلامی در دیوان عالی کشور مطرح شد و ما اصلن در این مورد دخیل نبودیم. ما با شوراهای اسلامی که به سرکوب کارگران و نمایندکان آن‌ها می‌پردازند، به هیج‌وجه و در هیچ موردی کار مشترک نمی‌کنیم. البته این شکایت از همان روز اول تکلیفش معلوم بود. امروز به این نمایندگان گفته می‌شود که شکایت‌شان را به خدا ببرند. اما شکایتی که ما مطرح کردیم دو مورد است. اولی در مورد محدود کردن فعالیت آزادی سندیکایی و برخورد با کارگران در اول ماه می امسال، افزایش تعداد سوانح شغلی به سازمان جهانی کار بوده که توسط وکلای این سندیکا پیگیری می‌شود. دومین شکایت ما هم از حیف‌ومیل و به غارت بردن اندوخته‌ی کارگران در سازمان تامین اجتماعی از آقای مرتضوی و شرکا بوده که توسط وکیل خوش‌نام آقای خلیل بهرامیان پیگیری می‌شود.»
بهرنگ زندی: : سندیکای کارگران فلزکار مکانیک تا چه حد توانسته است با تجارب معاصر کارگری در حوزه ی سندیکاها از جمله سندیکای شرکت واحد ارتباط بگیرد؟
کارگر عضو سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک: « ما و سندیکای شرکت واحد بسیار از تجربیات هم بهره می‌بریم. از همان اویل کار بسیاری از پیش‌گامان کارگری به یاری سندیکای شرکت واحد رفتند، از جمله فعالین فلزکار و مکانیک. سندیکای فلزکار و مکانیک در تاسیس کتاب‌خانه‌ی سندیکای شرکت واحد واقع در سندیکای نانوایان تهران پیش‌قدم بود. تکثیر جزوات سندیکایی و پخش کتاب‌های مفید برای کارگران از اولین همکاری ما با سندیکای شرکت واحد در بدو تولد این سندیکای رزمنده‌ی کارگری بود که هم‌چنان هم ادامه دارد.»
بهرنگ زندی: این کارگر عضو سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک سوال آخر مرا در مورد این‌که آیا سندیکا یک ظرف مطلق برای به پیش بردن جنبش کارگری در ایران است؟ یا شما در مقطع کنونی این ظرف را مناسب می بینید _ تجریه ی چادرملو نشان داد که شوراهای صنفی در آن شرایط بهتر می توانستند نتیجه بگیرند. ارتباط این تشکل‌ها، ظرف تشکل و سازمان با روند حرکت جنبش کارگری دو سویه است یا یک سویه؟ را این‌گونه پاسخ داد:
کارگر عضو سندیکای کارگران فلزکار و مکانیک: « جنبش کارگری از تشکل‌های بسیاری بهره می‌برد از جمله سندیکا. سندیکا نرده‌بان طبقه‌ی کارگر برای رسیدن به آرمان‌های کارگری‌ست که توسط اعضا و سازمان‌های طبقه‌ی کارگر باید فرموله شود. در هر شرایطی باید شما استقلال خودتان را از کارفرمایان حفظ کنید، این شرط اصلی برای سندیکایی بودن است. تجربه‌ی انجمن صنفی چادرملو یکی از استثنا‌ست. صدها انجمن صنفی در ایران فعالیت می‌کنند، ولی آیا اقبال انجمن صنفی چادرملو را دارند؟ داشتن آگاهی طبقانی و مستقل بودن و فراگیر کردن انجمن صفی چادرملو راز موفقیت این انجمن صنفی‌ست که توانست با داشت روح سندیکایی با نام دیگری فعالیت کند. اعتصاب چادرملو تمامی کارگران و کارکنان این معدن را دربر‌می‌‌گرفت طوری که پرسنل حراست هم به این اعتصاب می‌پیوستند. در اعتراضات انجمن صنفی چادرملو حتی زنان و کودکان کارگران و کارکنان نیز شرکت داشتند. این نشان از توده‌ای بودن این تشکل صنفی است. هر حرکت کارگری که در جهت احقاق حقوق کارگران باشد، با جنبش کارگری و سندیکایی هم‌سو است و ما آن را از خود می‌دانیم. البته امیدواریم که این حرکت‌های صنفی با حمایت‌های سازمان‌‌دهی شده‌ی سندیکاهای کارگری گره بخورد تا با قدرت بیش‌تری از حقوق کارگران حمایت کند.»