سياسی

خريدوفروش 3 تا 12ميليون توماني جنين و تخمك

خريدوفروش 3 تا 12ميليون توماني جنين و تخمك
گزارش «شرق» از بازار جديد دلالي در پايتخت

نويسنده: محمدحسين نجاتي

بازار غيررسمي خريدوفروش جنين و تخمک، در کنار فعاليت مجاز برخي مراکز درمان ناباروري رونق گرفته است. در حالي که اغلب اهداکنندگان جنين و تخمک، بدون چشمداشت مالي و با نيت انساندوستانه، بخشي از نياز زوج هاي نابارور را با همياري پزشکان متعهد، تامين مي کنند، عده اي سودجو، به فعاليت دلالي در اين حوزه پرداخته اند. بر اساس بررسي صورت گرفته، دلالي در خريدوفروش جنين و تخمک، بازاري شبيه به خريدوفروش کليه پيدا کرده و سودجويان با انتشار آگهي هاي مختلف در مناطق پرتردد شهري، اقدام به خريد تخمک از فرد اعطا کننده با مبلغي بين يک تا سه ميليون تومان و فروش آن به فرد متقاضي از پنج تا هفت ميليون تومان مي کنند. از طرف ديگر، دلالان مبلغ پنج تا هفت ميليوني را به اعطا کننده جنين پرداخت مي کند و مبلغ 9 تا 12ميليوني را از متقاضي جنين، مي گيرند. سال هاست که افزايش ميزان ناباروري در جامعه، باعث شده است، مراکز درماني به روش هاي جايگزين در درمان ناباروري به شکل «اهدا» رو بياورند؛ اقدامي که از نظر علمي براي زوج هاي نابارور نتيجه بخش بوده است و باعث شده روش هاي جايگزين مورد توجه هرچه بيشتر زوج هاي نابارور قرار گيرد. با اين حال خالي بودن تقريبي بانک اهداي جنين و تخمک در برخي مراکز درماني باعث شده دلالان، زودتر از برنامه ريزان بهداشت و درمان کشور، پا به ميدان بگذارند.

پول ما نقدنقد است
يکي از دلالان خريدوفروش جنين و تخمک، با درج شماره موبايلي در آگهي ها، هفته اي پنج تا 10 مراجعه کننده دارد که به گفته او، در ميان اين 10نفر فقط يکي، دو نفر متقاعد به انجام فرآيند اهدا مي شوند. براي آنکه، اطلاعات خود را به راحتي ارايه دهد، بايد مطمئن شود که فرد تماس گيرنده مشتري است. او مي گويد: «اگر خواهر يا همسر شما، آمادگي اهداي جنين و تخمک را داشته باشد، در مرحله اول قراردادي بسته مي شود، پس از آن، خواهر يا همسر شما، در مطب آزمايش مي شوند و اگر مشکل خاصي نبود، براي اهداي تخمک آمپولي در مطب زده مي شود و دو هفته بعد، فرآيند اهدا انجام مي شود.» او مي افزايد: «اما براي اهداي جنين قضيه کمي پيچيده تر است، بايد فرد اهداکننده، ابتدا آزمايش هاي مختلف پزشکي انجام دهد و اگر مشکل پزشکي وجود نداشت، مي تواند اين کار را بکند.» او در ادامه سن اهدا کننده را مي پرسد و مي گويد: «اگر سنش بين 18 تا 24سال باشد، پول ما نقدنقد است، هيچ مشکلي هم در آينده براي او به وجود نمي آيد، هم کار خير مي کند براي آخرتش و هم در دنيا پولي دستش را مي گيرد.»
آنطور که مرد دلال اذعان مي کند، در قراردادي که ميان او و شخص اعطا کننده جنين و تخمک بسته مي شود، رزومه پزشک متخصص هم ضميمه مي شود و هيچ نگراني اي براي سلامت فرد وجود ندارد. اما وقتي از او مي خواهيم نام اين پزشکان را بگويد، طفره مي رود و پاسخ منفي مي دهد. از طرف ديگر به نظر مي رسد، آنچه بازار اين دلالان را رونق داده است، خالي بودن بانک تخمک و جنين در مراکز درماني است. دلال خريدوفروش تخمک و جنين مي گويد: «فرق کار ما با دولتي ها اين است که ما کيس براي اهداي تخمک و جنين داريم اما دولتي ها ندارند، ما دريافت کننده و اهدا کننده را با پرداخت هزينه در بيمارستان خصوصي بستري مي کنيم، نه معطلي بيمارستان هاي دولتي را دارد و نه بي کيفيتي آنها را.»

اهداي تخمک چگونه صورت مي گيرد؟
افزايش ميزان ناباروري طي سال هاي اخير باعث شده، مراکز درماني کشور، روش هاي جايگزين در درمان ناباروري را به شکل «اهدا» انجام دهند. مرسوم ترين اين روش هاي جايگزين در حال حاضر اهداي تخمک و اهداي جنين است. در روش اهداي تخمک، پنج گروه از خانم ها هستند که مي توانند با دريافت تخمک از طرف ثانوي، مشکل بارداري شان را تا حد زيادي برطرف کنند؛ خانم هايي که هايپرگنادوتروپيک هايپوگناديسم دارند، مانند موارد نارسايي زودرس تخمدان، سابقه جراحي اووفورکتومي (خارج کردن تخمدان ها)، سابقه درمان به روش شيمي درماني يا پرتودرماني، سندروم ترنر، کساني که عدم پاسخ تخمدان ها به تحريک تخمک گذاري يا وجود علايم قطعي ذخيره پايين تخمدان دارند، افرادي که سقط مکرر غيرقابل درمان و شکست مکرر روش هاي باروري لقاح خارج رحمي داشته اند يا تخمک و جنين آنها کيفيت خوبي نداشته است. گروه چهارم کساني هستند که با توجه به اينکه بيماري ژنتيکي از طريق ژن به فرزندش قابل انتقال است و با استفاده از روش هاي آزمايشگاهي در دسترس مثل PGD و PND و تشخيص متخصص ژنتيک قابل شناسايي و درمان نيست، فرد به استفاده از درمان هاي جايگزين تمايل پيدا مي کند. و گروه آخر کساني هستند که دچار ناباروري در سن بالامي شوند و هرگاه زوجه بيش از 40سال تمام سن داشته باشد، بعضا با اين مشکل مواجه مي شود. فرآيند اهداي تخمک نيز، شامل تهيه و جمع آوري تخمک از زن اهداکننده، باروري آن در آزمايشگاه با اسپرم شوهر و انتقال جنين هاي حاصل به رحم گيرنده (زوج نابارور) است.

اهداي جنين چگونه صورت مي گيرد؟
بسياري از زوجين محروم از داشتن فرزند با مشکلاتي از قبيل نداشتن تخمک سالم، نداشتن اسپرم يا عدم امکان باروري جنين، امکان مشارکت در تشکيل جنين بيولوژيکي خود را نداشته و در اين ارتباط ناچار به استفاده از گامت اهدايي و در غير اين صورت جنين اهدايي هستند. در اين ارتباط رشد جنين در رحم زن گيرنده نابارور شکل گرفته و تعلق خاطر بيشتري را به فرزند حاصله احساس مي کند. روشي که امروزه در مراکز درمان ناباروري براي تشکيل جنين صورت مي پذيرد، لقاح اسپرم شسته شده همسر در محيط آزمايشگاهي و تلقيح آن با روش تزريق ميکروسکوپي به درون تخمک هاي حاصل از پانکچر واژينال تخمدان است. اين کار پس از تحريک تخمک گذاري با استفاده از داروهاي هورموني و درمان هاي کمک باروري انجام مي شود. معمولاتحريک تخمک گذاري به استحصال تخمک هاي متعدد و به تبع آن، تشکيل جنين هاي بيش از حد نياز زوجين منجر مي شود. به اين ترتيب، امکان استفاده از جنين هاي مازاد بر نياز زوجين براي آن دسته از زوج هايي فراهم مي شود که درمان ناباروري آنها با هيچ روش ديگري امکان پذير نيست. در مواردي نيز زوجين اهدا کننده جنين منحصرا به قصد اهدا به مراکز مجاز مراجعه مي کنند. با درنظرگرفتن اين موضوع که در تشکيل جنين حاصله، افراد ديگري به عنوان اهداکننده جنين دخيل هستند، لزوم مشاوره حقوقي، اخذ رضايت آگاهانه و بررسي و ارزيابي دقيق سلامت اهداکنندگان و دريافت کنندگان و نيز احراز ضرورت ارايه درمان به دريافت کنندگان پيش از اقدام به درمان اهميت مي يابد.

شرايط عمومي براي اهدا کننده جنين و تخمک
پذيرش اهداکننده، اعم از اهدا کنندگان جنين يا تخمک، در مراکز مجاز با توجه به قوانين و راهنماهاي اخلاقي صورت مي پذيرد. در اين مشاوره که ترجيحا توسط متخصص پزشکي اجتماعي و در يک يا چند جلسه انجام مي شود، ضمن آشنايي اوليه با اهداکنندگان، مسايلي از قبيل رضايت کامل اهداکننده و همسر او (در صورت تاهل)، انگيزه آنان، ثبات در تصميم گيري، سوابق کيفري، سطح تحصيلي و چگونگي روابط زوجين با يکديگر مورد بررسي قرار مي گيرد. با توجه به شخصي بودن مسايل شرعي و فقهي و به دليل وجود تفاوت نظرات مراجع عظام تقليد در روش هاي اهدا، بر آگاهي زوجين از فتاوي مرجع تقليدشان، تاکيد شده و عدم مسووليت مراکز درمان ناباروري در اين خصوص توضيح داده مي شود. پس از مشاوره و ارزيابي اوليه و اخذ رضايت آگاهانه، سلامت باروري و توانايي اهدا در اهداکنندگان جنين و تخمک از ديدگاه متخصصان زنان و زايمان، جنين شناسي، آندرولوژي و اورولوژي مورد بررسي قرار مي گيرد. ارزيابي سلامت متعارف اهداکننده، شامل مشاوره و ارزيابي عمومي باليني و پاراکلينيک، مشاوره و ارزيابي بيماري هاي داخلي، عفوني، ژنتيک و مشاوره و ارزيابي سلامت رواني- اجتماعي نيز مي شود. همچنين بر اساس «قانون نحوه اهداي جنين به زوجين نابارور» و آيين نامه اجرايي آن، هرگاه ناباروري زوجين قانوني و شرعي (هريک به تنهايي يا هردو) پس از اقدامات پزشکي اثبات شود، مراکز تخصصي درمان ناباروري ذي صلاح مجاز خواهند بود که با رعايت ضوابط شرعي و شرايط مندرج در قانون نسبت به انتقال جنين هاي حاصل از تلقيح خارج از رحم زوج هاي قانوني و شرعي و پس از موافقت کتبي زوجين صاحب جنين به رحم زن زوج نابارور اقدام کنند. همچنين بر اساس فتاوي مراجع عظام، در مواردي که فقط عامل زنانه علت ناباروري باشد، درصورت تمايل زوجين نابارور، تخمک اهدايي مورد استفاده قرار مي گيرد. ناباروري زوجين پس از بررسي و تشخيص گروه تخصصي اثبات مي شود و تنها در صورت تشخيص عدم وجود تخمک يا تخمک مناسب و جنين يا جنين مناسب، براي استفاده از درمان هاي جايگزين (اهدا) اقدام مي شود. هدف از اين اقدامات، اطمينان از عدم امکان درمان فرد از طريق درمان هاي معمول غير از اهدا و اجتناب از مشکلات حقوقي و قانوني بعدي است.