سياسی

ري استارتم كن تا ديسكانكت شوم

ري استارتم كن تا ديسكانكت شوم
گزارشي از اعتياد به تكنولوژي و شبكه هاي مجازي در ايران و جهان
نويسنده: سهيل سراييان
«تهران» نخستين كامپيوتري است كه محتواي مطالبش مربوط به ايران بود. حدود 23 سال پيش يك ايراني كه كارمند دانشگاه بركلي كاليفرنيا بود «تهران» را به شبكه اينترنت وصل مي كند. وي در سال 72 نيز نخستين وب سايت ايراني را به عنوان يك پايگاه اطلاعات و منابع ايراني در وب مستقر مي كند كه جزو نخستين وب سايت ها و وب سرورهاي خارج از اروپا محسوب مي شود. شكل گيري اينترنت به معناي امروزي در ايران به ايجاد مركز تحقيقات فيزيك نظري در سال 68 و اقدامات اين مركز براي همكاري و ايجاد پروژه هاي تحقيقاتي و علمي بين دانشگاه هاي ايران و موسسات بين المللي برمي‎گردد. اما فعاليت حرفه يي در اينترنت كه به شكل وبلاگ نويسي بود از سال 80 آغاز شد. در ايران نخستين وبلاگ را سلمان جريري در 16 شهريور 1380 ايجاد كرد و موج وبلاگ نويسي با انتشار راهنماي ساخت وبلاگ توسط حسين درخشان در ايران آغاز شد و در سال اول حدود 100 وبلاگ ايجاد شد و در سال هاي بعدي با ايجاد سرويس هاي پرشين بلاگ، بلاگ اسكاي و بلاگفا به ده ها هزار رسيد. ايرانيان نشان دادند كه علاقه عجيبي به تكنولوژي دارند، حالااز وب گردي بگير تا شبكه هاي مجازي، موبايل و بازي هاي كامپيوتري. امروز در ايران نزديك به 45 ميليون ايراني با اينترنت كار مي كنند. آخرين آمارها از تعداد كاربران اينترنت در ايران نشان مي دهد كه 60 درصد مردم از اين شبكه ارتباطي استفاده مي كنند: 40 درصد كاربران اينترنت در گروه سني 20 تا 29 سال قرار دارند و اينترنت موبايل بيشترين پارامتر اتصال به اينترنت در ايران است. براساس آمارهاي موجود تعداد كاربران اينترنت در ايران از 250 هزار نفر در سال 2000 ، به 45ميليون نفر درسال 2012 رسيده است. همچنين در همين سال، تعداد كاربران اينترنت در خاور ميانه 90 ميليون نفر بوده است. در واقع مي توان گفت ايران رتبه اول را در تعداد كاربران اينترنتي در خاورميانه دارد. اين تقاضاي فزاينده به كامپيوتر و اينترنت براي بسياري از افراد با مشكلات عمده بهداشت رواني و روابط اجتماعي سالم همراه است. شناخت واقعي آن به عنوان يك فناوري نوين، مستلزم بررسي پيامد ها و شيوه درست به كارگيري كامپيوتر و اينترنت، امري ضروري به حساب مي آيد. از جمله مشكلاتي كه اين تكنولوژي براي مردم به صورت ناخودآگاه به وجود مي آورد «اعتياد» است. مساله يي كه خيلي از جوانان با آن سر و كار دارند ولي از آن خبر ندارند. دكتر رابرت فرنام، كارشناس اعتيادهاي رفتاري در گفت وگو با «اعتماد» مهم ترين مشكل اعتياد به اينترنت را پنهان بودن آن مي داند و مي گويد: امروزه مشكل ما درباره اعتيادهاي تكنولوژيك، اعتياد بين انسان و دستگاه هاست. يعني هر انساني به يكي از دستگاه هاي تكنولوژيك خود معتاد شده است. اما اصل ماجراي اعتياد از آنجايي شكل مي گيرد كه پنهان است. اين گونه اعتيادها به صورت پنهاني در فرد ظاهر مي شوند و خيلي از اوقات به بهانه كار كردن يا پژوهش كردن اعتياد خود را انكار مي كنند. در كشورهايي شبيه به ايران ترس از تكنولوژي و به ويژه اينترنت در بين والدين به شدت زياد است. طبق تحقيقات در دانشگاه «هاروارد» بين 5 تا 10 درصد از كاربران از اعتياد اينترنتي رنج مي برند. 25 درصد از افراد در همان 6 ماه اول استفاده از اينترنت به آن معتاد مي شوند. آمارهاي پژوهش هاي فضاي مجازي در ايران نيز نشان مي دهد كه بيشتر كاربران داراي اعتياد به اينترنت در ايران پسر هستند و همچنين ميزان اعتياد افراد مجرد به اينترنت چندين برابر افراد متاهل است. اعتياد اينترنتي نوعي اختلال روانشناختي- اجتماعي است كه شامل نوعي وابستگي رفتاري به اينترنت است و استفاده بيمارگونه و وسواسي از اينترنت را شامل مي شود.
دكتر فرنام درباره نقش پدر و مادرها براي هدايت فرزندان شان در اينترنت مي افزايد: اعتياد به اينترنت و بازي بيشتر در بين كودكان و نوجوانان و جوانان وجود دارد. پدر و مادرها دچار نوع ديگري از اعتياد هستند كه به آن اعتياد به تلويزيون مي گويند. اتفاق تازه يي كه براي جوانان افتاده است، اعتياد به تلفن هاي همراه است كه به نظر من بسيار مخرب تر از شبكه هاي مجازي است. ما نمي توانيم بگوييم كه اينترنت هيچ مزايايي ندارد، خير، بسيار هم داراي اهميت است اما نمي توان انحرافات اين دنيا را هم در نظر نگرفت. پدر و مادرها بايد فرزندان را مورد سوال قرار بدهند و از آنها تقاضا كنند كه اين تكنولوژي را به آنها توضيح دهند. اين گونه جلوي خيلي از انحرافات و مشكلات بين فرزندان و خانواده ها گرفته مي شود. به تازگي در امريكا موسسه يي براي ترك اعتياد به اينترنت و بازي هاي كامپيو تري راه اندازي شده است. اتفاقي كه قرار است در آينده نزديك در چين و ژاپن نيز رخ دهد. نخستين كلينيك ترك اعتياد اينترنت ايالات متحده در مركز درماني واقع در واشنگتن راه اندازي شده است كه با استفاده از شيوه هاي روانشناسي و آموزش مهارت هاي اجتماعي به درمان بيماران خود مي پردازد. اعتياد به اينترنت تا حدي در ميان كاربران رواج پيدا كرده است كه برخي را به فكر احداث كلينيكي براي درمان اعتياد مدرن كاربران بيندازد. مركز درماني Heavensfield واقع در واشنگتن اعلام كرده است نخستين مركز درماني در ايالات متحده خواهد بود كه افراد معتاد به اينترنت، بازي هاي كامپيوتري و پيامك را تحت درمان قرار خواهد داد. ثبت نام در برنامه بهبود از اعتياد اينترنتي 45 روزه اين مركز به نام reStart در حدود 14 هزار و 500 دلار هزينه خواهد داشت. اين كلينيك در 13 مايلي ساختمان مركزي مايكروسافت قرار دارد. هدف اوليه اين كلينيك آن است كه كاربران را از استفاده افراطي از كامپيوتر برهاند تا با استفاده بهينه تر از شبكه هاي اجتماعي نظير توييتر، فيس بوك، eBay، چت، ايميل و بازي هاي ويديويي و ساير ادوات «زمان-كش» تكنولوژي به دنياي واقعي بازگردند. اين موسسه توسط خانم هيلاري كش راه اندازي شده است. وي روانشناسي است كه قبل از تاسيس اين موسسه به طور روزانه بيماران معتاد به اينترنت و بازي هاي ويديويي را درمان مي كرد. نخستين بيمار وي مردي بود كه به حدي به بازي هاي ويديويي اعتياد پيدا كرد كه دو شغل خود را از دست داد و زندگي زناشويي اش نيز منجر به جدايي شد. بعد از ده – پانزده سال مطالعه روانشناسان روي عواقب استفاده زياد از اينترنت، مثلادرباره موضوعاتي مثل اعتياد اينترنتي، حالاهفته نامه نيوساينتيست نتيجه كار پژوهشگران در رشته هاي مختلف روانشناسي را تحت عنوان «هشت بيماري اينترنتي» منتشر كرده است. در اين هفته نامه آمده است: عنوان نخستين بيماري جست وجوي خود است. اين بيماري برخي از مردم و احتمالا، بسياري از جماعت روشنفكر و روزنامه نگار را شامل مي شود. ظاهرا مبتلايان به اين بيماري دايم در اينترنت دنبال اسم خودشان مي گردند. اينكه چند نفر و از كجا به وبلاگ يا سايت شان لينك داده اند براي آنها بسيار مهم است و مدام كنتور سايت شان را چك مي كنند و احتمالااز كمبود يا افزايش بازديدكنندگان دچار استرس مي شوند. خود افشاگري وبلاگي مساله ديگري است كه محققان آن را يك بيماري خوانده اند. گروهي از مردم رازها و اسراري را كه معمولاشخصي و خصوصي قلمداد مي شود روي وبلاگ هايشان افشا مي كنند كه دامنه اش از عكس هاي خصوصي گرفته تا روابط خصوصي امتداد دارد. اينترنت گردي از همه جا، گوگل بازي مفرط، اعتياد به ويكي پديا، آشغال جمع كني اينترنتي، دلبستگي به آلبوم عكس افراد ناشناس و خود بيمار پنداري اينترنتي، نام بقيه بيماري هاي اينترنتي است كه ممكن است نصيب وبگردهاي حرفه يي شود. براساس نظر كارشناسان از نشانه هاي مهم اعتياد به اينترنت مي توان به مواردي نظير افت تحصيلي شديد، كاهش وزن به علت از بين رفتن نظام تغذيه بدن، بالارفتن دامنه تنش هاي عصبي، كاهش فعاليت هاي اجتماعي، معاشرت با اشخاص يا گروه هاي بزرگ تر، قانون گريزي، عدم مسووليت پذيري در خانواده، خشونت بيش از حد، پرخاشگري، تغيير عادت هاي رفتاري، ابتلابه سردردهاي عصبي و… نام برد كه مي توان به كمك آنها علايم اعتياد به اينترنت را در ديگران شناسايي كرد. بن الكساندر يكي از نخستين بيماران اين موسسه بود. وي به خبرگزاري آسوشيتدپرس گفت نياز داشت خود را از چرخه بازي هاي ويديويي World or Warcraft نجات دهد. وي مي گويد تقريبا در تمامي ساعات بيداري خود بازي مي كرد. او كه 19 سال دارد در سال اول دانشگاه بازي با اين نرم افزار را آغاز كرد و اين روند تا جايي ادامه يافت كه وي ناچار شد دانشگاه را كنار بگذارد. در حالي كه شايد از نظر مالي اين شيوه از ترك اعتياد بهترين راه نباشد اما به اعتقاد استوارت فيشاف، روانشناس و دبير نشريه رسانه روانشناسي استفاده از چنين امكاناتي مي تواند براي افراد وابسته به اين فناوري بسيار موثر باشد. گزارش ها نشان مي دهد در حال حاضر در حدود 6 تا 10درصد از جمعيت آنلاين جهان به يك يا بيش از يكي از جنبه هاي فناوري سايبر و اينترنت وابستگي شديد دارند. با اين حال نفس اعتياد به اينترنت پديده يي است كه ناشناخته باقي مانده و انجمن روانشناسان امريكا اين پديده را در گروه پديده هاي «نيازمند شناسايي» رده بندي كرده اند. با وجود اينكه تاكنون تحقيقات بسيار محدودي درباره اعتياد به اينترنت انجام گرفته است، يكي از قابل تو
ه ترين مطالعات كه توسط محققان دانشگاه استنفورد انجام گرفته نشان مي دهد بيش از يك نفر از هر هشت امريكايي نشانه هايي از ناهنجاري در استفاده از اينترنت از قبيل ناتواني در دور ماندن از اينترنت براي چندين روز متوالي از خود نشان مي دهند. اما نتيجه اين مطالعه بسيار ناكامل تر از آن چيزي عنوان شده كه بتوان به آن به عنوان نشانه تشخيص پزشكي استناد كرد. برخي از محققان معتقدند اينترنت به خودي خود اعتيادآور به شمار نمي رود بلكه فعاليت هايي كه از طريق آن به صورت آنلاين انجام مي گيرد از جمله بازي هاي آنلاين مي تواند اعتيادآور باشد.
بر اساس گزارش لايو ساينس، در حال حاضر كشور چين در حدود 400 كلينيك ترك اعتياد اينترنتي دارد كه بر اساس گزارش ها برخي از بيماران در آن تحت درمان هاي غيراستاندارد مانند شوك درماني قرار مي گيرند. با اين حال برنامه درماني نخستين كلينيك ترك اعتياد اينترنتي امريكا بر پايه هاي روانشناسانه ارائه شده است و شركت در آن به معني درمان قطعي نخواهد بود. دكتر رابرت فرنام، كارشناس اعتيادهاي رفتاري درباره راه اندازي مراكز ترك اعتياد هاي تكنولوژيك در ايران گفت: شايد جالب باشد كه براي شما اين مطلب را بگويم كه ما در ايران تا امروز حتي يك پژوهش در سطح ملي در اين موضوع نداريم، اينكه بخواهيم موسسه يي را راه اندازي كنيم خودش بحث جدايي دارد. ما به تازگي تنها كاري كه انجام داده ايم مطرح كردن اين مشكل در سطح كلان ملي است كه در حال آسيب زدن به جامعه است. خيلي از كساني كه اعتيادهاي تكنولوژيك دارند از طريق مراكز مشاور تشخيص داده مي شوند و حتما مشكل ديگري در زندگي آنها به وجود آمده است و بعدا به مشاور مراجعه كرده اند. به نظر مي رسد كه بايد در ايران منتظر عواقب عجيب اين اعتياد ها باشيم، شما كشورهاي چين و ژاپن و امريكا را در نظر بگيريد كه چه هزينه هايي براي اين مراكز كرده اند تا بتوانند سلامت جامعه خود را تضمين كنند. ايران با بيش از 60درصد مصرف كننده اينترنت نياز به چنين موسساتي دارد.
روزنامه اعتماد، شماره 2821 به تاريخ 16/8/92، صفحه 12 (جامعه)