نظری

دانش دربند

20131004-183140.jpg

جرج مونبيوت
برگردان: بابك پاكزاد
سرمايه گذاري براي تحقيقات آكادميك تحت سيطره شركت هاي بزرگ قرار گرفته است.
چرا شوراي تحقيقات پزشكي توسط يك توليد كننده تسليحات اداره مي شود؟ چرا شوراي تحقيقات محيط زيست طبيعي توسط رئيس يك شركت ساختماني اداره مي شود؟ چرا رئيس يك بنگاه املاك و مستقلات مسئول تامين مالي آموزش عالي انگلستان است؟
به دليل اين كه دانشگاه هاي ما از سوي دولت به دپارتمان هاي تحقيقاتي شركت ها بدل شده اند. آنها ديگر ممكن نيست دانش را به خاطر نفس دانش پيگيري و دنبال كنند: اكنون يافتن راه هاي بهتر براي پول درآوردن، عالي ترين و بلند مرتبه ترين آرزو و خواسته اي است كه بايد آنها را بر انگيزد.
در آخر ماه گذشته،  يك انقلاب بي سر و صدا در عرصه فكر و انديشه به وقوع پيوست كه مورد توجه رسانه ها قرار نگرفت.شوراهاي تحقيقاتي كه 90 درصد تامين مالي تحقيقات آكادميك در بريتانيا را برعهده دارند الزامات جديدي را براي افرادي كه درصدد دريافت بودجه هاي تحقيقاتي اند مطرح كردند: اكنون آنها بايد اثرگذاري اقتصادي كاري كه مي خواهند به آن مبادرت ورزند را تشريح كنند. شورا، تاثير گذاري را به مثابه » سهم و كمك قابل اثباتي » كه تحقيق مي تواند به جامعه و اقتصاد ادا كند تعريف مي كند. اما چطور مي توان تاثير تحقيق با نتايج غير قابل پيشبيني(Blue Skies Research) را قبل از آن كه انجام شود نشان داد؟
ايده اي كه دولت مدعي آن است، انتقال دانش از دانشگاه ها به صنايع جهت فراز آوردن اقتصاد انگليس و كمك به بيرون آمدن از ركود است. اصولا، اشكالي در تجاري سازي كشفيات علمي وجود ندارد. اما تحميل اين شرايط، جهت دنبال كردن و پيگيري تمام انواع دانش، ما را غني نخواهد ساخت بلكه ما را فقير خواهد كرد . اين رويكرد، شگفتي هاي جهان را به ارقام موجود در دفتر يك حسابدار تقليل مي دهد.
چارلز داروين را تصور كنيد كه قبل از عزيمت با كشتي به بيگل تلاش مي كند فرم درخواست خود را پر كند.» توضيح دهيد كه چطور تحقيق قابليت تاثير بر سلامت، ثروت يا فرهنگ كشور را دارد. براي مثال:كمك به رشد عملكرد اقتصاد جهاني، و به ويژه  قابليت رقابتي اقتصاد انگليس …در چه تخمين زماني واقعگرايانه اين مزايا متحقق مي شود؟» اگر داروين به اهداي بودجه از سوي شوراي تحقيقات بريتانيا وابسته بود هرگز نمي توانست سفر دريايي خود را محقق كند.
دولت پافشاري مي كند كه هيچ چيزي به صورت اساسي تغيير نكرده. اصل Haldane كه بيان مي كند دولت نبايد در تصميمات تحقيقاتي مداخله كند كماكان پابرجاست. وزرا مي گويند تنها شوراهاي تحقيقات بايد بر سر تخصيص بودجه تصميم گيري كنند.
اين نيرنگ و فريبي از همان قسم است كه معمولا مالكان روزنامه ها از آن استفاده مي كنند.برخي از آنها پافشاري مي كنند كه هرگز در تصميماتي كه روزنامه اشان اتخاذ مي كند مداخله نمي كنند. اما دبيراني را بكار مي گمارند كه با ديدگاه آنها اشتراك نظر دارند و دقيقا آنچه انتظار دارند را مي دانند. تمام روساي هر پنج شوراي تحقيقات كه تامين مالي تحقيقات علمي را بر عهده دارند و رياست سه شوراي تامين مالي آموزش عالي (كه تامين مالي عمده دانشگاه ها را برعهده دارند) ، مديران ارشد شركت ها بوده و هستند.
اين افراد تحت سرپرستي و نظارت وزير علوم و ابداعات، لرد دريسون هستند.قبل از آن كه او وزير شود،پال دريسون مدير يك كمپاني دارو سازي به نام PowderJect بود. او در مناقشه اي درگير شد كه بسياري آن را نماد فقدان موانع موثر ميان دولت و بخش تجارت قلمداد مي كنند.
در 30 نوامبر 2001 ، دولت بريتانيا تصميم گرفت مقادير بسيار قابل توجهي از گونه اي واكسن آبله كه Lister strain ناميده مي شد ، خريداري كند.تنها كمپاني كه مقادير كافي از آن را در تملك داشت ،Bavarian Nordic  نام داشت. در ششم دسامبر 2001 ، پال دريسون در ميان گروه كوچكي از تجار و معامله گراني بود كه با نخست وزير اسبق، توني بلر صبحانه خورد. حول و حوش همان تاريخ، دريسون 50000 پوند به حزب كارگر كمك مالي كرد. خيلي سريع پس از آن مقامات دولتي درصدد خريد واكسن از Bavarian Nordic برآمدند. به آنها گفته شد كه خيلي دير اقدام كرده اند:PowdrJect حق توزيع انحصاري در انگلستان را از آن خود كرده است. به اين ترتيب دولت مجبور شد اقلام مذكور را از كمپاني دريسون خريداري كند و 32 ميليون پوند به PowderJet پرداخت: 20 ميليون پوند بيش از آنچه PowderJet به Bavarian Nordic پرداخت. هم دفتر نخست وزيري و هم پال دريسون از پاسخ به پرسش ها پيرامون اين كه آيا سر صبحانه در Downing Street درباره Lister strain هم صحبت شده يا نه، امتناع كردند. روشن نشد كه آيا لرد دريسون در آن زمان از تصميم دولت مبني بر انتخاب Lister strain آگاه بوده يا نه.
بي شك دريسون با سر جان چي شولم ، رئيس شوراي تحقيقات پزشكي هم پياله است.چي شولم قبل از اين كه  رئيس آژانس تحقيقات دفاعي دولت شود، يك كمپاني نرم افزاري دفاعي تاسيس كرد. او در مظان تبديل آن به كمپاني تجاري QinetiQ ضمن بهره گيري و استفاده از فرآيند خصوصي سازي است كه هنگامي كه لرد دريسون وزير تداركات دفاعي بود به انجام رسيد و تكميل شد. طي اين فرايند، سر جان 129000 پوند به ازاي يك سهم در كمپاني پرداخت، ارزش آن هنگامي كه QinetiQ عرضه  شد تا 26 ميليون پوند بالا رفت. سر جان چي شولم رئيس QinetiQ باقي ماند.آيا كسي خارج از دولت هست كه باور داشته باشد كه آدم هايي از اين قماش بايد بر تحقيقات علمي در اين كشور نظارت كنند؟
در ماه مارس لرد دريسون به Royal Society گفت كه» بودجه علوم دست نخورده است….هيچ كاهش و عقب كشيدن از علوم محض در دستور نخواهدبود». يك ماه بعد اين قول نقض شد؛ هنگامي كه از آن بودجه ، 106 ميليون پوند توسط شوراي تحقيقات » جهت كمك  به حوزه هاي كليدي پتانسيل اقتصادي «منتقل شد و به آن اختصاص يافت كه معناي آن تبادل پرسنل و تحقيقات با صنايع است.
سياست علمي در انگليس تحت اداره و هدايت Sainsbury Review است كه دولت مي گويد آن  رابه تمام و كمال اجرا خواهد كرد.آن توسط اهداكننده حزب كارگر، وزير علوم پيشين و مديريت اسبق سوپر ماركت، لرد سينزبري نوشته شده.Review مي گويد شوراهاي تحقيقات بايد»با ابزار و به ازاي انتقال دانش به هدف ها، مورد ارزيابي قرار گيرند» تا نشان دهيم كه آنها به اندازه كافي علوم را به كسب و كار بدل مي كنند.به آن ها گفته شده 120 ميليون پوند تامين مالي «تحقيقات در همكاري با صنايع» را برعهده بگيرند. اين بودجه با اختصاص 180 ميليون پوند از طرف آژانس هاي توسعه منطقه اي افزايش پيدا كرده. همچنين دولت طي يك سال 150 ميليون پوند هزينه كرده » تا در دانشگاه ها فرهنگ را تغيير دهد: كاري كه آنها با كل گستره كسب و كار مي كنند زياد كنند و فعاليت هاي تجاري را افزايش دهند.» تمام اين اقدامات نوعي ضمانت در خفاست كه كمپاني ها را از نياز به تامين مالي تحقيقاتشان خلاص مي كند و يا حد اقل آن را تخفيف مي دهد.
خلاصه تاثير اقتصادي كه هم اكنون آنها مجبورند درباره اش بنويسند تضمين مي كند كه تمام محققين از اين كه» كسب و كار دانشگاه نيز يك كسب و كار است» آگاه مي شوند. فرم پر نشده دولت به اين نكته اشاره دارد كه دانشگاه ها پيشاپيش » انگيزه هاي لازم «را براي ترغيب محققين براي درگير شدن با كسب و كار» فراهم مي كنند». اگر تحقيق شما پول به جيب كسي سرازير نكند، نمي توانيد خيلي جلو برويد.
اين سياست حتي اگر بر اساس اهداف خودش مورد ارزيابي قرار گيرد، مهمل و بي معناست.سلامت بلند مدت دانش اقتصاد به تحقيقات با نتايج غير قابل پيشبيني (Blue Skies Research) وابسته است كه تنها به منطق خود پاسخ مي دهد: هنگامي كه دانشمندان آزاد هستند اشتياق اشان را پيگيري و دنبال كنند،آنها محتمل است به كشفياتي با نتايج غيرمترقبه دست يابند كه تاثيرش بر جامعه و اقتصاد هم بسيار وسيع و هم غير قابل پيشبيني است. با اجبار به همكاري با صنايع، احتمالا آنها به جاي آن كه درصدد جا به جايي و جلو بردن مرزهاي جهان شناخته شده باشند ، دنبال كاربردهاي دانش موجود بروند.
همچنين بايد گفت كه دانش به بحث تاثيرات اين چنيني خلاصه نمي شود. آن عرصه شگفتي، تعمق و زيبايي است.براي بخش عمده اي از آن هرگز نمي توان كاربردي متصور شد با اين حال جهان را به مكاني غني تر بدل مي كند؛ آن هم به روشي كه امثال لرد دريسون براي درك آن بايد جد و جهد بسيار كنند.
منبع: دانش و مردم ، دوره جدید، شماره سوم
 
 
 
 
 

۱ دیدگاه

دیدگاه‌ها بسته شده‌اند.