نظری, بابک پاکزاد

یادداشتی پیرامون دستاوردهای توسعه در کرالا


Kerala_India_Backwatersوی.کی.راما چاندرا

برگردان : بابک پاکزاد

انگشت نما ترین جلوه ی اقتصاد هند این است که صدها میلیون نفر از مردم در محرومیتی جانفرسا یعنی در گرسنگی، بیماری، بی خانمانی و بی سوادی به سر می برند و محکوم به زندگی در اشکال گوناگون تبعیض – طبقاتی، کاستی و جنسی – هستند.

در میان ایالت های هند، ایالت کرالا در حوزه توسعه اقتصادی و اجتماعی برتری قابل توجهی نسبت به دیگران دارد. اقدامات صورت گرفته در کرالا نشان می دهد در صورت وجود کنش عمومی و اجتماعی متناسب، حتی با سطح درآمد پایین، می توان شرایط زیستی مردم را بهبود بخشید و شرایط فرهنگی، سیاسی و اجتماعی را دگرگون کرد. در کرالا، اقدام سازمان ها و جنبش های مردمی در برابر فشارهای اقتصادی، سیاسی و اجتماعی به همراه عملکرد سیاسی دولت ها، مهم ترین اجزای کنش عمومی را تشکیل می دهند. دستاوردهای مردم کرالا نتیجه ی دگرگونی های سیاسی، اقتصادی و اجتماعی گسترده است. این تغییرات ریشه در تاریخ کرالا دارند اما همچنین به مفهوم واقعی، آنها را می توان د ستاوردهای کنش عمومی در کرالای بعد از سال ۱۹۵۷ دانست.(ایالت کرالا در سال ۱۹۵۶ تاسیس شد و نخستین دولت محلی به رهبری حزب کمونیست در سال ۱۹۵۷ زمام امور را بدست گرفت) پیشرفت ( سواد آموزی در مقیاس گسترده و توده ای، تحول در مناسبات ارضی و مالکیتی، تغییرات اساسی در عرصه نجات و آموزش زنان و دختران و مداخله ی دولت در سیاست گذاری های بخش عمومی) به دلیل به قدرت رسیدن حزب کمونیست ممکن شد. همه این اوضاع و شرایط قابل الگو برداری است.

کرالا مشمول تحول پیشرو در وضعیت سلامت و بهداشت و جمعیت شناسی بوده است که در جوامع توسعه نیافته بسیار شاخص و به دلیل فوق نسبت به دیگر ایالت های هند پدیده ای ویژه تلقی می شود.مطابق اطلاعات کنونی، امید به زندگی برای مردان در هنگام تولد ۷۱.۲ سال در مقابل میانگین ۵۹.۱ سال در کل هند و برای زنان ۷۳.۷ سال در مقابل میانگین ۶۰.۴ سال در سراسر هند است. نرخ تولد ىر كرالا طی سال های ۱۹۹۲-۱۹۹۰، ۱۸.۵ در هزار در مقابل میانگین ۲۹.۵ در هزار در کل هند و نرخ مرگ و میر ۶.۱ در هزار در مقابل ۹.۸ در هزار در سراسر هند است. نرخ مرگ و میر کودکان کرالا ۱۷ در هزار در مقابل ۷۹ در هزار در هند است. در ترکیب جمعیتی کرالا به ازای هر ۱۰۰۰ مرد۱۰۴۰ زن در ایالت زندگی می کنند که این میانگین در هند ۹۲۸ زن به ازای هر ۱۰۰۰ مرد است.

در کرالا تعداد موسسه های پزشکی نسبت به جمعیت به طور چشمگیری بیش تر از بقیه ی هندوستان است. در جایی که سواد عمومی و آگاهی های سیاسی و اجتماعی مردم بالاست، درخواست های مردم جهت امکان های بهداشتی افزون تر و استفاده بهتر از سیستم های بهداشتی بیشتر است. آخرین اطلاعات حاکی از آن است که نرخ واکسیناسیون پسرها و دخترها از سایر بخش های هند بالاتر است و با سطح درآمد ارتباطی ندارد. در حالی که شواهد، دگرگونی های چشمگیری را در کنترل امراض واگیردار و همچنین بهبود امکان ها برای مقابله با بیماری ها را نشان می دهد، لیکن برخی شواهد پزشکی دیگر نشان می دهد که کارهای بسیاری برای کنترل امراض عفونی نشات گرفته از آب و هوا در کرالا باید صورت پذیرد.

پس از دهه ۷۰ میزان مصرف مواد غذایی در کرالا بالا رفت و بر اساس اطلاعات رسمی میزان مصرف خانوار در کرالا در اوایل دهه ی ۸۰ از میانگین میزان مصرف در هند بیشتر بود. یک سیستم توزیع عمومی کالاهای ضروری در ایالت کرالا وجود دارد. این سیستم از نیمه ی دوم دهه ی ۷۰ گسترش یافت و تثبیت شد. ۹۰ درصد مردم ایالت صاحب کارت های جیره بندی هستند. این کارت ها به این منظور تعبیه شده اند که خانواده ها قادر به خرید برنج، گندم، شکر، روغن و مواد سوختنی که به آن ها سوبسید تعلق می گیرد باشند. در ۱۹۹۱ میزان غله ی خریداری شده از فروشگاه های تعاونی به ازای هر نفر ۶۹.۶ کیلو گرم بود این در حالی است که آمار مشابه برای ایالت های اوتار پرادش و بیهار در ۱۹۸۹ به ترتیب ۶ و ۸ کیلوگرم بود. کرالا تنها ایالت در هند است که در آن سواد آموزی عمومی وجود دارد و نزدیک به تمام بزرگسالان و نوجوانان با سوادند و نسبت به جمعیت از پایین ترین تعداد کودکان کار در هند برخوردار است. کرالا تنها ایالتی در هند است که ساختار اجتماعی – اقتصادی آن در سه دهه گذشته قابلیت جذب دستاوردهای جهانی در حوزه بهداشت عمومی و اپیدمولوژی را داشته است.

مردم کرالا به صورتی انقلابی نحوه ی روابط مالکیتی را که در سراسر هند بسیار پیچیده، ظالمانه و استثماری بود را تغییر داده اند و پیروزی های مهمی را در برابر صورت های هیولاوار کاستی هند بدست آورده اند. در دهه های اخیر، کنش اجتماعی شکاف دستاوردها و امکان های آموزشی و بهداشتی میان نواحی شمالی و جنوبی را باریکتر ساخته است؛ شکافی که در زمان قوانین دوره استعماری عریض شده بود. همچنین ایالت مدرن کرالا مجموعه اقداماتی در حوزه تامین اجتماعی صورت داده است و از این طریق در تلاش است تا برای کارگران بخش غیررسمی و همچنین فقرا و معلولان مستمری فراهم کند. مورد کرالا یک الگوی برجسته از اهمیت سواد آموزی در پیشرفت اقتصادی و اجتماعی است. آموزش و سواد همگانی شرطی مقدم بر هر دستاورد بهداشتی و جمعیت شناسی مردم در کرالا بوده است.دستیابی به سوادآموزی در مقیاس گسترده در کرالا نیازمند ایجاد مدارس و نظام تحصیلی عمومی است و به همان نسبت دستیابی به سوادآموزی عمومی در هند نیازمند همین امر ضروری است. آموزش همگانی در کرالا تا زمان غلبه بر موانع طبقاتی، جنسی و کاستی فراهم نیامد. نمونه ی کرالا همچنین یک مثال مهم از پیروزی های زنان در عرصه بهداشت و تحصیل و ضرورت نقش زنان در توسعه است. باید بخاطر داشت که بخشی از مردم کرالا از سطح آموزشی و بهداشتی غیرقابل قبولی نسبت به بقیه مردم برخوردارند: ازجمله می توان به افراد برخی قبایل ( به ویژه در مالابار شمالی و جوامع ماهیگیر اشاره کرد. همچنین در میان آن ها افرادی از کارگران مهاجر به ویژه از تامیل نادو) مشاهده می شود که طیف وسیعی از کارهای مربوط به صنایع دستی را در کرالای معاصر برعهده دارند. با در نظر گرفتن شرایط ویژه تاریخ مدرن کرالا، در کرالای سده نوزده فعالیت مبلغان و سیاست دولتی در ایالت های مدرن ( به ویژه در تراوان کور) نقش بنیادینی را در استقرار یک جو حمایتی رسمی برای سلامتی عمومی بازی کرد. تاثیر فراگیر فوق در ایجاد میل جامعه به سمت آموزش، سلامت و بهداشت زنان تعیین کننده بود. در اواخر سده ی ۱۹ و اوایل سده ی ۲۰، سازمان های اصلاح اجتماعی مردم متعلق به کاست های زیر ستم به عنوان پیش قراول اصلاحات اجتماعی ضد کاستی پا به صحنه گذاشتند و به عنوان نخستین سازمانده جنبش های سیاسی اجتماعی دمکراتیک در میان کارگران روستلیی قد علم کردند. جنبش های سیاسی توده ای که از دهه ی ۳۰ تحت هدایت حزب کمونیست بودند و همچنین دولت های کمونیست که در ۱۹۵۷ ، ۱۹۶۷ ، ۱۹۸۰ ، ۱۹۸۷ تا به امروز به قدرت رسیدند، عامل های مهم دگرگونی های سیاسی – اجتماعی بودند. هنگامی که ایالت کرالا در سال ۱۹۵۶ تاسیس شد حزب کمونیست تنها سازمان سیاسی در ایالت بود که دارای برنامه ای مشخص برای دگرگونی های اقتصادی – اجتماعی و سیاسی بود. با وجود مدت کوتاهی که حزب کمونیست سکاندار دولت محلی بود، این حزب کمونیست بود که برنامه ی مدونی برای مردم کرالا فراهم کرد. در حال حاضر شاید بحران اشتغال و تولید بغرنج ترین مساله اقتصادی کرالا باشد. رشد پایین اقتصاد کنونی نه دلخواه است و نه از نظر سیاسی مطلوب به شمار می رود، (عجیب نیست که تحول در شرایط تولید در اقتصاد، امروز وظیفه مهمی برای مسوولان و نمایندگان چپ در سیاست کرالا بشمار می رود؛ تجربه توسعه کرالا و آینده ی توسعه ی کرالا، الگوی بسیار مهمی برای کل هندوستان و ملت های دیگر است. با وجود کار کردن زیر قیود تحمیلی قانون هند و دولت های مرکزی مخالف، جناح چپ در کرالا مردم را برای گونه هایی از تغییرات اجتماعی که در سراسر کشور بی سابقه است بسیج کرده است. هم اکنون مشخص است که وظیفه ی افزایش اشتغال و تولید (دگرگونی شرایط تولید و روابط تولیدی) از اجزای اصلی مرحله ی بعدی توسعه کرالا محسوب می شوند. با این حال، این تحول باید در امتداد دستاورد های گذشته باشد و آن ها را تحکیم و گسترش دهد. چنین مرحله جدیدی در توسعه اقتصادی، منابع ویژه ای طلب می کند. کرالا از منابع طبیعی فوق العاده، اصلاحات ارضی اساسی، نیروی کار ماهر، تحصیل کرده و آگاه از نظر سیاسی و دستاوردهای بی نظیر در حوزه آموزش و بهداشت برخوردار است. آن از یک حزب کمونیست قوی، حزب کمونیست هند (مارکسیست) و جنبش های سیاسی چپ که به موضوع رشد و توسعه حساس هستند برخوردار است که ساختن آگاهی اجتماعی (چپ) در میان مردم پیشرو برای توسعه ی اقتصادی و تغییرات سیاسی اجتماعی را وظیفه ی خود می داند و برای خلق نهادهای جدید دولت محلی در ایالت فعالیت می کند.

تحول سوسیالیستی نمی تواند در ایالت های ایزوله و مجزا در هند با یک دولت سرمایه دار – زمین دار که در دهلی در صدر قدرت است رخ دهد. وظیفه چپ، همان گونه که جنبش درک می کند ساختن یک «کرالای جدید در هند جدید» است.

برای نتیجه گیری از این مقاله باید خاطرنشان کرد، دستاوردهای کرالا تنها به دلیل سوادآموزی در مقیاس توده ای و به دلیل تحول رادیکال ساختارهای سنتی طبقاتی، جنسی، کاستی متحقق شد. در وضعیت کنونی هند لازم است به خاطر بسپاریم که کنش عمومی و نه سیاست های جهانی سازی و آزاد سازی، لوکوموتیو پیشرفت کرالا بوده است.