نظری, سرتیتر

فلسفه همیشه همان

20130526-124851.jpg

پروفسور دکتر هاینتس پپرله
برگردان شین میم شین
دايره المعارف روشنگرى

آگوستین استویکو (1496 ـ 1548)
فیلسوف، استاد دانشگاه، کشیش ایتالیائی
مؤلف فلسفه همیشه همان

· اصطلاح فلسفه «همیشه همان» را آگوستین استویکو برای اولین بار رواج می دهد.

1

· او در کتاب خویش تحت همین عنوان در سال 1540 می کوشد تا ثابت کند که اندیشه های فلسفی بنیادی همه خلق ها یکسان اند و با اندیشه های فلسفه مسیحیتگرا انطباق دارند.

2

گوتفرید ویلهلم لایب نیتس (1646 ـ 1716)
فیلسوف، دانشمند، ریاضی دان، دیپلومات، فیزیکدان، مورخ، سیاستمدار، کتاب شناس و دکتر در حقوق دنیوی و اخروی (کلیسائی)
ایدئالیست عینی
روح یونیورسال زمانه خویش

· بعدها، این اصطلاح را لایب نیتس کار می برد تا تداوم و خصلت پیشرونده شناخت فلسفی را مورد تأکید قرار دهد.

· او در نامه ای می نویسد:

الف

· «حقیقت ـ بر خلاف تصور رایج ـ وسیعا اشاعه یافته است.

ب

· اما ـ اغلب ـ بصورت آراسته و یا نقاب بر چهره، یعنی تضعیف شده، دست و پا شکسته، آلوده به اضافه جات دیگر نمودار می گردد.

ت

· بدین طریق، از ارزش و فایده آن کاسته می شود و بصورت مخدوش به دست ما می رسد.

پ

· اگر کسی آثار حقیقت را در قدما ـ و به عبارت دیگر ـ در پیشینیان می جست، آنگاه می توانست زر از لجن، الماس از معدن و نور از ظلمت بیرون کشد و عملا به فلسفه همیشه همان دست یابد.

ث

· آنگاه پیشرفت معین شناخت ما نیز بوضوح تمام آشکار می گشت.»
· (کلیات لایب نیتس، ب. 1714، «نامه به ریموند»، 26)

3

· پس از احیای اسکولاستیک قرون وسطی، این اصطلاح ـ قبل از همه ـ از طرف نمایندگان نئواسکولاستیک مورد استفاده قرار می گیرد.

· مراجعه کنید به اسکولاستیک، نئواسکولاستیک در تارنمای دایرة المعارف روشنگری.

4

· آنها فلسفه خود را علنا بمثابه فلسفه ای در سنت فلسفه همیشه همان جا می زنند.

5

· فلسفه همیشه همان ـ اینجا ـ به دو معنی بکار می رود:

معنی اول

1

· اولا به معنی مردود دانستن رلاتیویسم و اسکپتیسیسم در رابطه با تاریخ فلسفه.

· مراجعه کنید به رلاتیویسم (نسبیت گرائی)، اسکپتیسیسم (تردیدگرائی) در تارنمای دایرة المعارف روشنگری.

2

· از دیدگاه نئواسکولاستیک، تاریخ فلسفه تسلسل تصادفی و بی معنی سیستم های نافی یکدیگر نیست.

3
· بلکه مثل همه علوم، تاریخ یک علم است:

الف

· «فلسفه بمثابه علم، زمانی همیشه همان است که بتواند معارف عام الاعتبار و حقایق بی زمان راجع به موضوعات فلسفی را به چنگ آورد.

ب

· دارائی مطمئنی از دانش بطور درونی به هم پیوسته عرضه کند که همیشه نباید بدان افزوده شود، بلکه شالوده تضمین شده ای در رشد ارگانیک و در توسعه مستمر بالنده داشته باشد که سنگ بر سنگ نهاده شده است.»
· (ه. مایر، 1936)
4

· این درک نسبتا درست، بلافاصله با اعلام معنی دوم فلسفه همیشه همان، بی اعتبار می گردد، به عبارت دیگر نفی می شود.
معنی دوم فلسفه همیشه همان

· معنی دوم فلسفه همیشه همان به شرح زیر است:

1

· زیر بنای مسائل و راه حل های ماندگار مشترک فلسفه به تمامت غرب تعلق دارد و اگر بدقت نظر کنیم، از عناصر زیر تشکیل می یابد:

2
· از فلسفه ایدئالیستی اسکولاستیک

3

· از تعالیم موافق با آن در تاریخ فلسفه قبل و بعد از اسکولاستیک قرون وسطی:

الف
· تئوری شناخت رئالیستی

· مراجعه کنید به تئوری شناخت، رئالیسم در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

ب
· جهان نگری تله ئولوژیکی
·
· مراجعه کنید به تله ئولوژی در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

ت
· مطلقیت ارزش و متافیزیک ته ئیستی

· مراجعه کنید به ته ئیسم، آته ئیسم در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

4

· اما ماتریالیسم، آته ئیسم و پانته ئیسم به فلسفه همیشه همان تعلق ندارند.

· مراجعه کنید به ماتریالیسم، پانته ئیسم در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

5

· از اینجا معلوم می شود که نئواسکولاستیک با این درک خویش قادر نیست که از عهده حل مسئله مربوط به مناسبات نسبی و مطلق پنهان در ورای نام فلسفه ی همیشه همان در تاریخ فلسفه برآید.

6

· نمایندگان نئواسکولاستیک، اگرچه بحق بر ضد رلاتیویسم و اسکپتیسیسم موضع می گیرند، ولی با مطلق کردن یک فلسفه معین و تاریخا مشروط، به موضع افراطی دیگری به نام دگماتیسم فرو می غلتند و بدین طریق، پیشرفت علمی اصیل را امکان ناپذیر می سازند.

· مراجعه کنید به دگماتیسم در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

7

· مسئله پایداری و ناپایداری در فلسفه به ماهیت فلسفه بطور کلی بستگی دارد.

8

· به همین دلیل در نظریات متنوع جدیدتر بورژوائی پیرامون ماهیت فلسفه اشارات مختلفی وجود دارد که بمثابه فلسفه همیشه همان تلقی می شوند و یا می توانند تلقی شوند.
· از آنجمله اند:

الف

توماس هنری هاکسلی (1825 ـ 1895)
بیولوگ، محقق، نویسنده و سازمانده آموزش انگلیسی
نماینده اصلی اگنوستیسیسم (ندانمگرائی)
از مدافعان سرسخت امپیریسم هیوم و تئوری تکامل داروین
(ملقب به سگ درنده داروین)
مؤلف کتب درسی و مقالات بیشمار
از افراد مؤثر در توسعه علوم طبیعی در قرن نوزدهم

· اندرزهای مذهبی همگرا در کلیه فرهنگ ها
· (هاکسلی، «فلسفه همیشه همان»، 1945)

ب

کارل یاسپرس (1883 ـ 1969)
روانکاو و فیلسوف آلمانی
نماینده فلسفه حیات که با اگزیستانسیالیسم سارتر تفاوت های جدی داشت.
موضوعات آثار فلسفی او:
فلسفه مذهب
فلسفه روشنفکرانه

· سخنان تعداد انگشت شماری از فلاسفه راجع به زمان های گذشته، بی آنکه بتوان میان فلاسفه منفرد تفاوتی پیدا کرد
· (یاسپرس)

ت

نیکولای هارتمن (1882 ـ 1950)
فیلسوف و پروفسور فلسفه آلمانی
از اونتولوگ های بنیادی
نماینده رئالیسم انتقادی
از نوسازان مهم متافیزیک در قرن بیستم
آثار او:
اونتولوژی (4 جلدی)
جلد اول: بنیانگذاری اونتولوژی
جلد دوم: امکان و واقعیت
جلد سوم: ساختمان جهان واقعی
جلد چهارم: آموزش مقوله ای و فلسفه طبیعت
فلسفه ایدئالیسم آلمان
اتیک
ارسطو و هگل
خطوط اصلی متافیزیک شناخت
فکر فلسفی و تاریخ آن

· درک جدی تری از فلسفه همیشه همان را نیکولای هارتمناعلام می کند:
· «تفکر سیستمی» کوتاهزی و بی ثمر که با «تفکر مسئله ای» مدام پیشرونده و به راه حل های علمی مشخص منتهی شونده، فرق دارد.
· (هارتمن، «فکر فلسفی و تاریخ آن»، 1936)

9

اثری از مجله ارجمند هفته

· راه حل این مسئله را ماتریالیسم دیالک تیکی و تاریخی عرضه می کند.

الف

· ماتریالیسم دیالک تیکی و تاریخی هم بر ضد رلاتیویسم موضع می گیرد و هم بر ضد هر فرمی از دگماتیسم.

ب

· ماتریالیسم دیالک تیکی و تاریخی بر آن است که تاریخ فلسفه با همه خودویژگی های خویش با تاریخ علوم منفرد از این نقطه نظر یکسان است که با آن نیز پیشرفت مستمر شناخت وجود دارد و در آن نیز وحدت منطقی و تاریخی صادق است.

· مراجعه کنید به دیالک تیک منطقی ـ تاریخی در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

ت

· پیشرفت بزرگ در این است که ماتریالیسم دیالک تیکی و تاریخی ـ بمثابه فلسفه علمی ـ برای اولین بار امکان آن را عرضه می کند که در تاریخ فلسفه میان حقیقت و خطا بروشنی تفاوت قائل شویم و تنوع بی معنا و گمراه کننده ظاهری سیستم های فلسفی و نظریات علمی را در پیوند معنوی آنها درک کنیم.

پ

· ماتریالیسم دیالک تیکی و تاریخی، فلسفه را بمثابه فرمی از شعور اجتماعی در نظر می گیرد که در آن منافع و نیازهای طبقات و اقشار اجتماعی معینی تبیین جهان بینانه می یابند.

· مراجعه کنید به فلسفه در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

پایان