بابک پاکزاد, سرتیتر

مبارزه‌ی زنان کارگر برای کسب حقوق

 

برگردان: بابک پاکزاد

 

مبارزه براي كسب حقوق زنان در سراسر جهان سيري صعودي به خود گرفته است. در افغانستان زنان خواستار حق برخورداري از آموزش و مشاركت در دولت هستند. در اردن، زنان با «ارتكاب قتل براي اعاده‌ی حيثيت» مبارزه مي‌كنند، اين سنت به اعضاي خانواده اجازه مي‌دهد در صورتي كه احساس كنند زني شرافت خانواده را لكه‌دار كرده، او را به قتل برسانند. زنان در لسوتو نيز براي حق مالكيتشان بر زمين مبارزه مي‌كنند.

زنان براي حقوق خويش به مثابه‌ی كارگر نيز مبارزه مي‌كنند

74 هزار پرستار خانگي زن در لس‌آنجلس 10 سال است تلاش مي‌كنند به عنوان كارگر به رسميت شناخته شده و از حق چانه‌زني براي دستمزد بهتر برخوردار شوند.

زنان در سيوداد خوارز در مكزيك، براي حفاظت از كارگران جوان كارخانه در برابر موج قتل و سوء‌قصد تحركاتي را سامان داده‌اند.

تقريباً 500 هزار زن در هند، به اتحاديه‌اي قدرتمند از زنان شاغل در بخش غيررسمي اقتصاد شكل داده‌اند.

شش ميليون زن در فيليپين يعني 20 درصد جمعيت مشمول كار كشور به عنوان خدمتكار به كشورهاي ديگر مهاجرت كرده و اغلب هفت روز هفته به ازاي دستمزدي پايين‌تر از حد استاندارد، سخت كار مي‌كنند و گاه و بي‌گاه نيز مورد سوء استفاده و تجاوز قرار مي‌گيرند.

90درصد زنان در هند در بخش غيررسمي اقتصاد به عنوان فروشنده‌ی دوره‌گرد يا كساني كه در كار جمع‌آوري لباس و اسباب كهنه و مستعمل هستند مشغول به كارند و تحت پوشش قوانين كار قرار ندارند.

زنان فعال در اتحاديه‌هاي كارگري در كلمبيا مورد قتل و سوء‌قصد قرار گرفته به گونه‌اي كه بالاترين رتبه‌ی اين عرصه را در جهان به خود اختصاص داده‌‌اند.

زنان شاغل در مناطق آزاد تجاري در شمال مكزيك اغلب بايد به اجبار تست حاملگي بدهند و هم‌چنين قرص ضدحاملگي مصرف كنند.

ايدز (HIV) در آفريقاي جنوبي، نيروي كار و به ويژه زنان جوان و زناني كه در سال‌هاي نخست كار خود هستند را قتل‌عام مي‌كند. اكثريت اين زنان از مراقبت‌هاي بهداشتي بي‌بهره‌اند.

زنان در ايالات متحده برخلاف زنان در ديگر كشورهاي صنعتي از حق مرخصي زايمان (با حقوق) بي‌بهره‌اند.

در بريتانيا، تعداد زيادي از زنان در خانه كار مي‌كنند و از خانه‌شان به عنوان محل كارشان استفاده مي‌كنند و طبيعتاً تحت هيچ گونه مقررات و حمايت‌هاي قانوني قرار ندارند.

خطراتي كه سلامت و ايمني نيروي كار صنعتي چين را تهديد مي‌كند يكي از موضوعات كليدي زنان به شمار مي‌رود. آتش‌سوزي در كارخانه‌هاي اسباب‌بازي‌سازي و توليد لباس، يادآور شرايط كار در غرب طي 100 سال گذشته است.

حدود 50 هزار زن هر سال براي كار در صنعت سكس به ايالات متحده قاچاق مي‌شوند.

از زماني كه بلغارستان گذار به اقتصاد بازار را عملي كرده زنان از بالاترين نرخ بيكاري رنج مي‌برند و اخراج با شرايط نامطلوب، كارهاي موقت و تبعيض در دستمزد را تجربه مي‌كنند.

بيگارگاه‌هاي اندونزي

در اندونزي ميليون‌ها زن در مشاغل خطرناك و با دستمزد پايين به عنوان كارگر توليد لباس براي كمپاني‌هاي بزرگ كار مي‌كنند؛ آن‌ها فقط 16 سنت در ساعت درآمد دارند و 70 ساعت در هفته كار مي‌كنند. زير سلطه‌ی يك رژيم اقتدارگرا، سخن گفتن از اعتراض بهاي سنگيني دارد. ديتا ساري كه يك سازمانده جوان اتحاديه‌ی كارگري است، فعاليت خود را با زنان شاغل در صنعت توليد لباس آغاز كرد. او در سال 1996 در سن 23 سالگي پس از رهبري اعتصاب 20 هزار نفري كارگران و راهپيمايي غيرخشونت‌آميز در اعتراض به شرايط كار كودكان، به پنج سال زندان محكوم شد. او به رهبري جنبش از درون زندان ادامه داد.

فشارهاي فزاينده از سوي اعضاي جنبش و هم‌چنين نهادهاي بين‌الملي مقامات مسوول را ناگزير ساخت تا ديتا ساري را پس از سه سال آزاد كنند. او دوباره شروع به سازمان‌دهي زنان كارگر كرد و هم‌اكنون دبير كل جبهه‌ی ملي براي مبارزه‌ی كارگران اندونزي است.

مكزيك؛ خشونت در سيوداد خوارز

سال‌هاست كه صدها هزار زن جوان از مناطق روستايي مكزيك براي كار در ماكوئيلادوراها و كارخانه‌هاي مونتاژي كه در مرز مكزيك و ايالات متحده برپا شده‌اند اقدام به مهاجرت مي‌كنند. از ويژگي‌هاي كار اين زنان مي‌توان به دستمزد پايين، ساعات كاري طولاني و شرايط كاري خطرناك اشاره كرد؛ شرايط زيست آن‌ها به همان اندازه‌ی شرايط شغلي‌شان دهشتناك است.

برخي وحشي‌گري‌ها، سبعيت و درنده‌خويي‌ها در سيوداد خوارز را بايد به اين تصوير وحشتناك افزود. طي دهه‌ی گذشته صدها زن جوان در حوالي ماكوئيلادوراها اغلب در مسير رفت و آمد به محل كار مورد تجاوز قرار گرفته، به قتل رسيده يا ناپديد شده‌اند. مقامات دولتي اقدام موثري براي تجسس و پيگيري صورت ندادند و كارفرمايان نيز تلاش اندكي براي ايجاد شرايط امن براي كارگران و محلات آنان صورت دادند.

هنگامي كه هشت جسد در مزرعه‌اي كشف شد كه در كنار جاده‌اي كه به ماكوئيلادوراي سيوداد خوارز ختم مي‌شد قرار داشت فعالاني نظير جوليا كوئينونز فرياد برآوردند كه «ديگر كافي است». كوئينونز كه يك كارگر در ماكوئيلادورا بود، هم اكنون كميته‌ی مرزي زنان كارگر را رهبري مي‌كند. در همكاري با اتحاديه‌هاي كارگري و سازمان‌هاي زنان در هر دو سوي مرز، گروه مذكور با به حركت واداشتن كارگران و جلب حمايت عموم، دولت، مقامات محلي و كارفرمايان را تحت فشار گذاشته است.

در سيوداد خوارز، اين فعالان نگهباني‌‌هاي شبانه، اعتراضات، راهپيمايي‌ها، كمپين‌ها و بسيج گروه‌هاي حامي را به منظور اجراي عدالت براي قربانيان و حمايت از كارگران برگزار كرده‌اند.

ايرلند؛ خصوصي‌سازي خدمات عمومي

وقتي دولت تصميم گرفت تمام خدمات حمايتي در بيمارستان‌هاي ايرلند شمالي را قطع كند مشاغل يازده هزار كارگر كه بخش اعظم آن‌ها زن بودند با تهديد مواجه شد و هم‌چنين توانايي تامين مراقبت‌هاي بهداشتي در بيمارستان‌ها زير سوال رفت.

اما UNISON اتحاديه‌ی كارمندان بخش عمومي كه از سوي اينز مك‌كورمك هدايت مي‌شد، منازعه‌اي يك ساله بر مبناي نشان دادن ارزش‌هاي پنهان كار زنان در خدمات بهداشتي به راه انداخت و دست به ايجاد ائتلاف‌هايي با اتحاديه‌هاي كارگري در اروپا و ايالات متحده زد. زنان فعال در اتحاديه‌ی كارگري با كمپاني در مجمع عمومي سالانه‌ی سهام‌داران به تقابل پرداختند. آن‌ها بيمارستان‌ها را نجات داده و نسل‌جديدي از رهبران زن را شكل دادند.

آفريقاي جنوبي‌، كار در اقتصاد غيررسمي

با روند خصوصي‌سازي خدمات عمومي، مشاغل باثبات بخش عمومي از بين رفت و تعداد فزاينده‌اي از زنان براي حفظ بقا به كار در بخش غيررسمي رو آوردند. در آفريقاي جنوبي، درست نظير ديگر كشورها در آفريقا، 90 درصد زنان كارگر، از كارگران بخش غيررسمي هستند. فروشنده‌ی دوره‌گرد، كارگر توليد البسه در منازل و يا پرستار بچه‌ها در منزل. با وجود اين كه كار آن‌ها براي خانواده‌شان جنبه‌ی حياتي دارد، اما به عنوان كار و اشتغال رسمي به حساب نيامده و بنابراين به هيچ‌وجه به حمايت‌ها و مزاياي قانوني دسترسي ندارند. زنان كارگر شاغل در اقتصاد غيررسمي آفريقاي جنوبي اتحاديه‌اي را ايجاد كرده‌اند كه به نيازهايشان پاسخ مي‌دهد. نام آن، اتحاديه‌ی زنان خود اشتغال (SEWU) است. سازمان‌دهندگان اصلي، ريشه در جنبش اتحاديه‌اي داشته‌اند، تحت هدايت زودوا كومالو دبير كل SEWU كه خود يك فروشنده‌ی دوره‌گرد است، آن‌ها براي شرايط كاري بهتر مبارزه مي‌كنند و فرمانداري‌ها و استانداري‌ها را براي تنظيم مقرراتي براي كسب در خيابان‌ها ترغيب كرده و آن‌ها را مجبور مي‌كنند تا نيازهاي اقتصادي و اجتماعي فروشندگان دوره‌گرد را به حساب آورند.

ايالات متحده؛ كارگراني با دستمزد پايين

20 هزار كارگر هتل در لاس‌وگاس كه بيش‌تر آن‌ها زن بودند، در استاديومي جمع شدند تا براي سبك كردن بار كاري خدمتكاران هتل به منظور حفظ سلامتي‌شان به اعتصاب راي دهند و صنعت كازينو را به تعطيلي بكشانند. قدرت‌نمايي آنان چنان بود كه مديران را به عقب‌نشيني واداشت و قبول كردند در اين صنعت قراردادهاي كاري با شرايط بهتر منعقد كنند.