بابک پاکزاد, سرتیتر

در بزرگداشت یاد فرمانده چاوز – شکست سفر بوش برای مقابله با چاوز

راجر برباخ
برگردان: بابک پاکزاد

سفر بوش به آمريكاي لاتين، تلاش حساب شده‌اي براي مقابله با تاثير و نفوذ فزاينده‌ی هوگو چاوز و تفكيك «چپ‌هاي بد» از «چپ‌هاي خوب» در منطقه است. اصلاح «چپ‌هاي خوب» به اروگوئه و تا اندازه‌اي به برزيل اطلاق مي‌شود. وي اميدوار است كه آن‌ها را به بلوك در حال اضمحلال دول طرفدار آمريكا از جمله كلمبيا، گواتمالا و مكزيك بيفزايد.
سفر مذكور از همان آغاز اعتراضات گسترده‌اي را برانگيخت. در مونته‌ويدئو، پايتخت اروگوئه، تظاهركنندگان كه مخالف موافقتنامه‌ی تجاري مورد مذاكره با دولت تابره واسكوئز بودند به استقبال وي رفتند. حتي اعضاي حزبي كه واسكوئز متعلق به آن است يعني حزب جبهه‌ی فراگير نيز در امر سازماندهي تظاهرات شركت داشتند.
در مرز اروگوئه با آرژانتين، هم‌زمان با اقامت بوش در اروگوئه تظاهرات عظيمي برپا شد و براي پاشيدن نمك بر زخم، هوگو چاوز نيز براي شركت در اين تظاهرات به آرژانتين پرواز كرد. پرزيدنت نستور كرچنر در گردهمايي مذكور شركت نكرد اما مقامات دولتي كه در رده‌هاي پايين‌تر قرار داشتند در اين تظاهرات شركت كردند. اين اقدام به تبع مجموعه توافقنامه‌هاي اقتصادي و تجاري كه كرچنر طي سفر اخيرش به كاراكاس با چاوز به امضا رساند، صورت گرفت كه از جمله مي‌توان به تاسيس بانك جنوب اشاره كرد كه جايگزيني براي موسسات تحت سيطره‌ی آمريكا نظير بانك توسعه اينترامريكن به شمار مي‌رود..
در كلمبيا و گواتمالا، بوش تلاش مي‌كند تا دولت‌هايي كه بر اثر فساد سياسي چهره‌شان مخدوش شده را موجه جلوه دهد و در مكزيك نيز سفر وي با هدف كمك به فيليپه كالدرون صورت مي‌گيرد كه يكي از آخرين روساي جمهور آمريكاي لاتين است كه پيرو سياست بازار آزاد نئوليبرالي ارتدوكس واشنگتن است. پيروزي وي در انتخابات سال گذشته با اختلاف ناچيز، يك پيروزي آميخته به تقلب در نظر گرفته شد. در آستانه‌ی سفر بوش، ‌كاخ سفيد اعلام كرد كه مي‌خواهد «صلح و خوشبختي را ترويج كند» و اين كه بوش مي‌خواهد 75 ميليون دلار به برنامه‌هاي آموزشي براي آمريكاي لاتيني‌ها جهت تحصيل در ايالات متحده اختصاص دهد و هم‌چنين 385 ميليون دلار دیگر نيز براي برنامه‌هاي خريد خانه اختصاص داده است. اين‌ها در بهترين حالت برنامه‌هايي سمبليك هستند و اقدام موثري براي رفع فقر و شكاف درآمدي فزاينده در آمريكاي لاتين محسوب نمي‌شوند.
مخالفت‌هاي جديد با سياست ايالات متحده در روزهايي كه به سفر بوش منتهي شد بالا گرفت. پاناما اعلام كرد كه با واشنگتن توافقنامه تجارت آزاد امضا نمي‌كند و در نيكاراگوئه، دولت جديد دانيل اورتگا كميسيون ويژه‌اي با ونزوئلا برپا كرد كه اجراي 15 توافقنامه‌ی اقتصادي به ويژه در حوزه‌هاي انرژي، كشاورزي، آموزش و پرورش و بهداشت را در پيش رو دارد. هم‌چنين ابتكار عمل‌هاي ويژه براي حذف گرسنگي، 54 ميليون دلار و هم‌چنين بخش آموزش و پرورش و مدرسه‌سازي نيز 21 ميليون دلار به خود اختصاص داده‌اند. هم‌چنين برخي سرمايه‌گذاري‌ها جهت مدرنيزه كردن نيروگاه‌هاي برق نيكاراگوئه، ساخت پالايشگاه نفت و لايروبي بندر بين‌المللي اصلي اين كشور نیز صورت گرفته است.
در آمريكاي جنوبي محوري از كشورهاي راديكال كه خواستار اصلاحات اجتماعي عميق و مخالف مداخله ايالات متحده در منطقه هستند در حال شكل‌گيري است كه شامل ونزوئلا، بوليوي و دولت منتخب رافائل كوره‌آ در اكوادور است. كوره‌آ هرگونه توافقنامه‌ی تجارت آزاد با ايالات متحده را رد كرده و اعلام كرده است كه فعاليت پايگاه نظامي ايالات متحده واقع در مانتا را متوقف خواهد كرد. اين مركز به منظور تحت نظر قرار دادن فعاليت قاچاقچيان مواد مخدر، در اقيانوس و در جنگل آمازون ايجاد شد، اما به مركز عمليات‌ عمده جاسوسان آمريكايي براي جمع‌آوري اطلاعات و هماهنگ كردن عمليات‌ ضدچريكي عليه چريك‌هاي چپ‌گرا در كشور همسايه كلمبيا بدل شده است. بيش از 475 پرسنل نظامي دايم ميان مانتا و سرفرماندهي جنوب آمريكا واقع در فلوريدا در حال رفت و آمدند.
مارينا فرناندا اسپينوزا، وزير روابط خارجي اكوادور ضمن اعلام اين كه پايگاه بايد رسما تا سال 2009 تعطيل شود، اظهار كرد: «اكوادور يك قلمرو مستقل است و ما نيازي به نيروي نظامي خارجي در كشورمان نداريم.»
هر سه كشور پرچم سوسياليسم را برافراشته‌اند. در ونزوئلا هوگو چاوز مي‌خواهد كشور را به سوي «سوسياليسم نوين قرن بيست و يكم» سوق دهد. در بوليوي، اورو مورالس رهبر حزبي است كه «جنبش به سوي سوسياليسم» نام دارد و طيف وسيعي از جنبش‌هاي اجتماعي را دربر مي‌گيرد. در اكوادور رافائل كوره‌آ در ژانويه بر پيش گرفتن راه «سوسياليسم نوين قرن بيست و يكم» به صورت غيررسمي تاكيد و اعلام كرد كه اكوادور «به نظام پيشين كه دموكراسي ما، اقتصاد ما و جامعه‌ی ما را تخريب و نابود كرد، پايان مي‌بخشد»، وقتي بوش به كشورش بازگردد و بفهمد كه سفرش نتيجه‌ی چنداني دربر نداشته و گرايش رو به رشد چپ‌ در آمريكاي لاتين را متوقف نكرده سياست مشت آهنين جان نگروپونته، معاون جديد وزير امور خارجه بر سياست ايالات متحده سيطره پيدا خواهد كرد. نگرو پونته سفير ايالات متحده در هندوراس بود كه در دهه‌ی 80 جنگ كنتراها عليه نيكاراگوئه را به راه انداخت كه به قتل هزاران شهروند بي‌گناه در هندوراس و نيكاراگوئه منتهي شد و هم اكنون معتقد است كه بايد اقدامات تهاجمي‌تري را عليه چاوز به كار بست و توفان در آمريكاي لاتين را تحت كنترل درآورد.