سرتیتر

دیالک تیک وحدت و تنوع


وحدت 

پروفسور گونتر کروبر

برگردان شین میم شین

دایره المعارف روشنگری

پیشکش به پدرم هوشنگ قربان نژاد و بی نیازی لایزالش

اعدام 1367

• وحدت تعریف مشخص از پیوند عام (یونیورسال) چیزها، سیستم ها، روندها و غیره واقعیت عینی است.

• در ماتریالیسم دیالک تیکی، وحدت بطور کلی به معنی پیوند، همراهی و اشتراط متقابل کثرت و تنوع واقعیت عینی بکار می رود که دلیل نهائی اش در مادیت جهان نهفته است.

• وحدت مادی جهان یعنی هر آنچه که هست، عبارت است از

1

• فرم ساختاری ماده

2

• فرم حرکتی ماده

3

• فرم توسعه ماده

• ماتریالیسم دیالک تیکی با این درک خود از جهان (یعنی با باور به وحدت مادی جهان) موضع قاطع مونیستی ـ ماتریالیستی پیگیر و قاطع اتخاذ می کند.

• مراجعه کنید به مونیسم، وحدت مادی جهان در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

1

• وحدت واقعیت عینی هرگز به معنی خودمانندی عاری از تفاوت و حرکت نیست، بلکه همواره وحدتی تضادمند است، که در عین حال کثرت و تنوع را هم پیش شرط خود قرار می دهد و هم شامل می شود.

2

• هر چیز، سیستم و غیره عبارت است از وحدت گشتاورها و گرایشات متفاوت و متضاد با تعین کیفی ئی نسبت به چیزها، سیستم ها و غیره دیگر.

3

• وحدت در کثرت وجود دارد و کثرت در وحدت.

• (کثرت عبارت است از تعریف مشخص از پیوند عام (یونیورسال) واقعیت عینی.

• کثرت بدان معنی است که وحدت جهان مادی همواره وحدتی است از فرم های توسعه بیشمار، وحدتی است از اشیاء ، پدیده ها، روندها و غیره بیشمار.

• میان وحدت و کثرت رابطه دیالک تیکی برقرار اسن.ازیان رو، ما از دیالک تیک وحدت و کثرت سخن می گوییم. مترجم)

4

• به قول کلاسیک های مارکسیسم، «وحدت و کثرت مفاهیم جدائی ناپذیر از یکدیگر و نافذ در یکدیگرند.

5

• کثرت همان قدر در وحدت وجود دارد که وحدت در کثرت.»

• (کلیات مارکس و انگلس، جلد 20، ص 524) 

6

• در رابطه وحدت و کثرت، جنبه کمی وحدت ـ بمثابه وحدت کثرت ها ـ عمده می شود.

7

• در رابطه وحدت و تنوع جنبه کیفی وحدت ـ بمثابه وحدت فرم های ساختاری، فرم های حرکتی و فرم های توسعه کیفیتا متفاوت ماده ـ عمده می شود.

(تنوع مفهومی است که تفاوت و اختلاف کیفی بی پایان پدیده های جهان مادی را در فرم تعمیم یافته خود منعکس می کند. مترجم)

• مراجعه کنید به دیالک تیک وحدت و تنوع در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

8

• وحدت را نباید با هویت یکسان تلقی کرد.

9

• وحدت ـ بمثابه وحدت چیزها، سیستم ها و روندهای متفاوت و متضاد ـ فرق اصولی با هویت مجرد دارد و تنها بمثابه هویت مشخص می تواند امکان پذیر باشد.

مراجعه کنید به دیالک تیک هویت و تفاوت، وحدت و «مبارزه» اضداد، وحدت مادی جهان، تنوع، کثرت. 

پایان

• تنوع مفهومی است که تفاوت کیفی بی پایان پدیده های جهان مادی را در فرم تعمیم یافته خود منعکس می کند.

1

• مفهوم تنوع همراه با مفهوم وحدت جهان حاکی از این واقعیت امر است که ماده وحدتمند را نمی توان ناشی از فرم معینی از ماده و یا ناشی از ماده اولیه بی کیفیت (جوهر) دانست، بلکه ماده همواره در فرم های توسعه کیفی معین بی پایانی وجود دارد.

• مراجعه کنید به دیالک تیک کمیت و کیفیت، جوهر، وحدت مادی جهان در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

2

• این درک از وحدت و تنوع جهان تنها بر بنیان پیوند ارگانیک ماتریالیسم و دیالک تیک امکان پذیر گشته که بوسیله مارکس و انگلس صورت گرفته است.

3

• تضاد وحدت و تنوع جهان در تاریخ فلسفه در چالش میان جریانات مختلف فلسفی نقش مهمی بازی کرده است:

الف

تنوع از نظر فلاسفه ماتریالیست یونان باستان

• گروهی از فلاسفه ماتریالیست جهان باستان، تنوع جهان را ناشی از ماده اولیه واحدی با کیفیتی معین می دانستند:

1

تالس

تالسِ میلطی (624 ـ 546 ق. م.)

فیلسوف مکتب مَیلَطی

از فلاسفه طبیعت یونان باستان

دولتمدار

ریاضی دان

ستاره شناس

مهندس

بنظر ارسطو، مؤسس فلسفه و علم بطور کلی بوده است.

او و همگنانش را فلاسفه ماقبل سقراطی می نامند.

او و آناکسی مندر و آناکسی منس مؤسسین مکتب ایونی (قدیمی ترین مکتب فلسفی) محسوب می شوند.

• تالس تنوع جهان را ناشی از آب می دانست.

2

اناکسی منس

آناکسی منس (585 ـ 528 ق. م.)

فیلسوف مکتب مَیلَطی

از فلاسفه طبیعت یونان باستان

ستاره شناس

او و همگنانش را فلاسفه ماقبل سقراطی می نامند

تالس، آناکسی مندر و آناکسی منس مؤسسین مکتب ایونی (قدیمی ترین مکتب فلسفی) محسوب می شوند.

• آناکسی منس تنوع جهان را ناشی از هوا می دانست.

3

اناکسی مندر

اناکسی مندر ملطی (610 ـ 547 ق. م.)

همراه با تالس و آناکسی منس نماینده اصلی جنبش فلسفی موسوم به

روشنگری ایونی و یا فلسفه طبیعت ملطی

جهانتصویر آناکسی مندر

مؤسس تئوری اوولوسیون

از فلاسفه ما قبل سقراطی

• آناکسی مندر اما برعکس، ماده اولیه را که شالوده همه پدیده ها ست، عاری از کیفیت می دانست.

4

پارمنیدس

پارمنیدس اهل الئا (540 ـ 483 ق. م.)

فیلسوف یونان باستان

از شاگردان سنوفانس

مؤسس مکتب الئات

مؤسس تئوری شناخت

• پارمنیدس (مؤسس مکتب الئات) تلاش داشت بطریق زیر تضاد میان تنوع پدیده ها و شالوده واحد آنها را بطور ریشه ای (رادیکال) حل کند:

• او وجود مادی تجزیه ناپذیر، تغییرناپذیر و ابدی را به عنوان جوهر حقیقی قلمداد می کرد و تنوع پدیده ها را به عنوان سراب محض می دانست.

5

دموکریت

دموکریت (460 ـ 371 ق. م.)

فیلسوف ماتریالیست یونان باستان

از فلاسفه پیشاسقراطی

شاگرد لویکیپ و بزرگترین فیلسوف فلسفه طبیعت

نماینده ماتریالیسم اتمیستی

او کل طبیعت را متشکل از ذرات تقسیم ناپذیر (اتم) می دانست.

شعار اصلی او:

چیزها فقط به ظاهر رنگ دارند، فقط به ظاهر شیرین و یا تلخ اند.

در واقع فقط اتم ها در فضای خالی وجود دارند و لاغیر!

• دموکریت تنوع چیزها و پدیده ها را ناشی از اتم های عاری از کیفیت می دانست و پیدایش و زوال چیزها و پدیده های مختلف را ناشی از پیوست و گسست آنها.

ب

تنوع از نظر فلاسفه ایدئالیست

• بر خلاف فلاسفه ماتریالیست که در تلاش فهم رابطه دیالک تیکی متقابل وحدت و تنوع در جهان مادی بودند، ایدئالیست ها قاعدتا وحدت جهان را در موجودات روحی و یا در شعور انسانی می جستند:

1

افلاطون

افلاطون (447 ـ 347 ق. م.)

فیلسوف یونان باستان و از شاگردان سقراط

• افلاطون ایده ها را وجود وحدتمند حقیقی تلقی می کرد و پدیده های متنوع جهان مادی را بازسازی کوتاهعمر ایده ها می دانست.

2

کانت

• بنا بر نظریه کانت کردوکارفهم با مقوله ها تنوع استنباط را به وحدت ادراک حسی می رساند و لذا وحدت جهان پدیده ها محصول فهم ما ست.

ت

مقوله تنوع در م مکانیکی

• ماتریالیسم مکانیکی قرن هجدهم تلاش داشت تا کل تنوع جهان مادی را ناشی از اجسام مادی و فرم مکانیکی حرکت ماده قلمداد کند.

• تاریخ علوم، بویژه کشفیات دگرگونسازعلوم طبیعی مدرنراجع به ساختار ماده منجر به شناخت واقعیات امور زیر گشت:

1

• تنوع جهان را نمی توان ناشی از اصل واحد واپسین ـ خواه جوهر عاری از کیفیت، خواه ماده اولیه با کیفیت معین ـ دانست.

2

• تنوع جهان را نمی توان ناشی از «واپسین» ذره هسته ای دانست.

3

• ماده بنا بر ماهیت آن عبارت است از وحدت تنوع.

4

• یعنی ماده همواره درفرم های کیفیتا متفاوت لایتناهی و بی پایان وجود دارد، فرم های کیفیتا متفاوت بی پایانی که در پیوند تکاملی ـ تاریخی با هم قرار دارند و وحدت آنها به دلیل مادیت آنها ست.

مراجعه کنید به وحدت، کثرت ، دیالک تیک وحدت و کثرت در تارنمای دایرة المعارف روشنگری

پایان