بابک پاکزاد, سرتیتر

کودک، جنگ و تحریم

ادل سیفتی
برگردان: بابک پاکزاد

گزارش اخیر سازمان ملل نیاز عاجل به حمایت از کودکان در برابر فقر، کمبود امکانات و خدمات بهداشتی و بهره‌کشی از آنان را تصریح کرده است. با این‌که کنوانسیون حقوق کودک از سوی 192 کشور به رسمیت شناخته شده است کماکان شاهد نقض گسترده‌ی حقوق کودکان از جمله حق زندگی و آزادی آنان هستیم.
بنا بر گزارش یونیسف که از سوی مرکز Innocenti Rearch در سال 2005 منتشر شد 192 کشور کنوانسیون حقوق کودک را به رسمیت شناخته اند و تنها سومالی و ایالات متحده از قبول آن امتناع کردند.
گزارش هشدار می‌دهد که دیگر نمی‌توان عدم پذیرش کنوانسیون از سوی ایالات متحده را نادیده گرفت زیرا «عدم مشارکت ایالات متحده به تدریج به مخالفت فعال این کشور با کنوانسیون تغییر شکل داده است».
هنوز، کودکان از گرسنگی و ابتلا به بیماری، از بهره‌کشی در قالب کار کودک و از جابه‌جایی و آوارگی در رنجند و به شکل تراژیکی قربانی درگیری‌ها و منازعات خشونت‌بار هستند. براساس قوانین بین‌المللی، کودکان از حق برکنار ماندن از درگیری‌های مسلحانه و داشتن امنیت برخوردارند. نمی‌توان به اجبار آزادی آن‌ها را سلب کرد و باید در نظام قضایی با آن‌ها رفتاری مناسب و عادلانه داشت.
گزارش سازمان ملل قربانی شدن کودکان را به شدت محکوم کرده و تخمین زده است که از اواسط دهه‌ی 80 تا اواسط دهه‌ی 90 «دومیلیون کودک در درگیری‌های مسلحانه جان باختند».
در نسل‌کشی وحشیانه در روآندا که جهان در آرامش کامل نظاره‌گر آن بود کودکان مستقیما مورد هدف قرار می‌گرفتند. سازمان ملل در سال 1994 برای منازعات قومی در لوآندا دادگاه بین‌المللی محاکمه‌ی جنایت‌کاران جنگی بر‌پا کرد و برخی شکارچیان ماجرای نسل‌کشی را به محاکمه کشید. با کمال تاسف با استناد به قوانین بین‌المللی و اتخاذ سیاست‌های متناسب با آن، همان شورای امنیت سازمان ملل که دادگاه جنایت‌کاران جنگی در لوآندا را تشکیل داد نقش تسهیل کننده‌ای در تحمیل تحریم‌ها به عراق ایفا کرد. این تحریم‌ها به شکلی تکان‌دهنده به قربانی شدن کودکان عراقی منتهی شد و این امر به هیچ وجه یک اتفاق نبود.
گزارش صندوق کودکان سازمان ملل (یونیسف) در سال 1999 تخمین زد که نیم میلیون کودک عراقی بر اثر تحریم‌ها جان سپردند.
در مقاله‌ای در نیویورک تایمز اشاره شد «مقامات آمریکایی بر سر تعداد اختلاف نظر دارند اما شکی نیست که حداقل چند صد هزار کودک زیر 5 سال که در شرایط معمول می‌توانستند زنده بمانند بر اثر تحریم‌ها جان باخته‌اند» (نیویورک تایمز، 27 ژولای، 2003) هم‌چنین شکی نیست که تخریب زیربناهای اقتصادی عراق از جمله نیروگاه‌های برق و سیستم تصفیه‌ی آب- و در نتیجه شیوع بیماری‌های مرگ‌آور- به صورت سیستماتیک و دقیق به انجام رسیده است. سرهنگ جان واردن که معمار حملات هوایی علیه عراق نام گرفته در گفتگویی با واشینگتن پست اظهار داشت: «آن‌چه ما با حمله‌ی هوایی به تاسیسات زیر بنایی انجام دادیم چیزی نبود جز سرعت‌بخشی به اثرات تحریم‌ها». (واشینگتن پست، 23 ژوئن، 1991)
در می 1996، لسلی‌استال در برنامه‌ی 60 دقیقه‌ی CBS News از مادلین آلبرایت وزیر امور خارجه‌ی ایالات متحده پرسید: ما شنیده‌ایم که نیم میلیون کودک مرده‌اند، این یعنی بیش از کودکان تلف شده در فاجعه‌ی هیروشیما، آیا چنین بهایی ارزش آن را داشت؟ و آلبرایت با پذیرش ضمنی مسؤلیت اثر مرگ‌آور تحریم‌ها بر کودکان عراقی و با بی‌توجهی به سرنوشت کودکان مذکور پاسخ داد: «بله، ارزشش را داشت» (12 می، 1996)
دنیس هالیدی دیپلمات برجسته‌ی ایرلندی که به دلیل اعتراض به تحریم‌ها در سال 1998 از سمت هماهنگ کننده‌ی ارسال کمک‌های بشردوستانه‌ی سازمان ملل به عراق برکنار شد اظهار داشت که ایالات متحده و به ویژه دولت کلینتون باید «به‌خاطر جنایت علیه بشریت از جمله نسل‌کشی محتمل به خاطر تحریم‌ها مورد بازخواست قرار گیرد» اما هیچ دادگاهی از سوی سازمان ملل برای مشخص کردن مسؤل این جنایت و مرگ کودکان عراقی بر اثر تحریم بر پا نشد.
در جنگ اخیر اسرائیل علیه لبنان نیز کودکان قربانی شدند بنا به گزارش نوامبر 2006 سازمان عفو بین‌الملل «حتا با این که جنگ خاتمه پیدا کرده کودکان کماکان بر اثر انفجار بمب‌های خوشه‌ای عمل نکرده که از سوی ارتش اسرائیل به کار گرفته شده کشته می‌شوند…»
در فلسطین نیز کودکان کماکان بهای سنگینی می‌پردازند. گزارش آماری سال 2006 BTselem که یک گروه حقوق بشری اسرائیلی است این حقیقت را نشان می‌دهد که از آغاز دور دوم انتفاضه‌ی فلسطینیان در سپتامبر 2000، مهاجمان فلسطینی 119 کودک اسرائیلی را کشته‌اند در حالی که نیروهای اسرائیلی 811 کودک فلسطینی را به قتل رساندند. طی چند ماه گذشته، نیروهای اسرائیلی فقط در غزه، 405 فلسطینی از جمله 88 کودک را به قتا رساندند.
بر اساس گزارش BTselem ، از نوامبر 2006، از 9075 فلسطینی که در زندان‌های اسرائیل در بازداشت به سر می‌برند 345 نفر کودک هستند و از میان این کودکان 22 تن بدون محاکمه و بدون این که اتهام آن‌ها مشخص باشد در زندان به‌سر می‌برند. هم‌چنین باید به خاطر داشته باشیم نظیر اتفاقی که اخیرا افتاد کودکان در عراق کماکان قربانی می‌شوند. در 28 ژانویه، یک مدرسه‌ی دخترانه در بغداد مورد اصابت خمپاره قرار گرفت و پنج دختر دوازه تا شانزده ساله کشته و حداقل بیست نفر مجروح شدند.