نظری, سرتیتر

پارادوکس

پروفسور گئورگ کلاوس

برگردان شین میم شین

دایرالمعارف روشنگری

(در فرهنگ لغات دودن، پارادوکس عبارت است از ادعا و یا حکم به ظاهر باطل و بی معنا، که پس از تجزیه و تحلیل دقیقتر، بر حقیقت غول آسائی دلالت می کند. مترجم)

پارادوکس یک واژه یونانی است.

معنی تحت اللفظی ان عبارت است از نامعقول، ادعای مغایر با اصول مقبول عام، واقعیت امری با معانی متناقض.

اصطلاح «پارادوکس» بمثابه صفتی برای واقعیات امور منطقی و یا پسیکولوژیکی معینی بکار می رود.

صفات «پارادوکس» و «آنتی نوم» اغلب به معنی واحدی مورد استفاده قرار می گیرند.

برخی از اهالی قلم، صفت «پارادوکس» را در مورد آن دسته از آنتی نوم ها بکار می برند که خصلت سینتاکتیکی (علم نحو) صرف دارند و صفت «آنتی نوم» را در مورد آنتی نوم های سمانتیکی مورد استفاده قرار می دهند.

صفت «پارادوکس» گاهی هم بمنظور واقعیت امر پسیکولوژیکی بکار می رود:

مثلا به سبب نظرات علمی که پذیرفته ایم و یا به سبب نظراتی که ما عمری با آنها خوگر شده ایم.

فیزیکدانی که در عالم فکری فیزیک کلاسیک تربیت شده و عمری با مفاهیم آن کار کرده، طرز نگرش تئوری نسبیت را پارادوکس خواهد یافت:

مثلا این نظر را که دو حادثه ی بلحاظ زمانی مجزا که بنظر تماشاگری همزمان جلوه می کنند، می توانند بنظر تماشاگر دیگری که در جای دیگری به تماشا ایستاده، تحت شرایطی، همزمان جلوه کنند.

مفهوم پارادوکس به این معنای پسیکولوژیکی، خصلت نسبی دارد:

آنچه که بنظر فردی پارادوکس (ضد و نقیض) جلوه می کند، می تواند بنظر کس دیگری مستدل و معقول باشد:

فیزیکدانی که در عالم فکری فیزیک مدرن تربیت شده، نظر فوق الذکر تئوری نسبیت را به هیچوجه پارادوکس احساس نخواهد کرد، بلکه قابل فهم و مستدل خواهد یافت.

اگر کسی به دیدن ظاهر امور قناعت کند و قادر به نفوذ در ماهیت قضایا نباشد، اغلب با مشاهده یک تضاد دیالک تیکی به پارادوکس هائی از این نوع برخواهد خورد.

مراجعه کنید به آنتی نوم.

پایان