پرش به محتوا

انقلاب اکتبروتاثیرات جهانی آن

حسین بهادوری

دراکتبر1917پیشروان متشکل طبقه کارگرروسیه درحزب سیاسی خودبا تغییرنظام اجتماعی موجود درروسیه تزاری آگاهانه جامعه نوینی پی ریزی کردند،که خواست وآرمان دیرنیه بشریت تابه امروزمی باشد. انقلاب اکتبربه خواست مارکس مبنی برتغیییر جهان ونه تفسیرآن جامه عمل پوشاند. طبقه کارگرروسیه بابه سرانجام رساندن انقلاب اکتبربر ایده ابدی بودن سرمایه داری نقطه پایانی گذاشت ودرعمل ثابت کرد الترناتیوسرمایه داری، سوسیالیسم است. این انقلاب بابه زیرکشیدن بورژوازی ازاریکه قدرت پروسه غلبه برجبراجتماعی رابابرافراشتن پرچم سرخ دریک ششم کره زمین آغازکرد. ازاین روبزرگداشت انقلاب اکتبر امری تاریخی ،انسانی وطبقاتی برای کارگران ومردم آزادیخواه جهان است.

باپیروزی انقلاب اکتبربه رهبری حزب بلشویک علیه بورژوازی جوامع بشری روندغلبه برجبراجتماعی آغازکرد.مبارزه درراه غلبه برجبراجتماعی وتحکیم دستآوردهای انقلاب،سخت،بغرنج وناشناخته بوده وهمچنان هم هست. سوای مشکلات داخلی جبهه انقلاب،امپریالیستهااززمان به قدرت رسیدن طبقه کارگردرروسیه بااعمال توطئه برای ازبین بردن انقلاب وپس گرفتن قدرت ازدست رفته تلاش مضاعف به کارگرفتند.امپریالیستهای زخم خورد ازانقلاب پیروزمند اکتبرعلیه تشکل و قدرت یابی طبقه کارگردرسراسرجهان تابه امروزدراشکال مختلف به توطئه ادامه داده اند.درمقابله باتوطئه های دشمنان طبقاتی داخلی وخارجی رشدو گسترش آگاهی طبقاتی درزمینه های سیاسی،اقتصادی،ایدئولوژیکی وقاطعیت دردفاع ازانقلاب نقش اساسی دارد.همانطورکه تجربه انقلاب اکتبرنشان داد کمترین اشتباه می تواند بیشترین صدمه رادربرداشته باشد.وبه ازدست رفتن حاکمیت طبقه کارگرمنجرشود. به کارگیری دستآوردهای این انقلاب علیرغم عقب گرد جامعه شوروی به دروان بربریت امپریالیستی، درشرایط کنونی که سیستم ساختاری نظام سرمایه داری دچاربحران بنیادی شده است.وبشریت برسردوراهی سوسیالیسم ویابربریت قرارگرفته است اهمیت بسزائی دارد.

تاریخ نویسان بورژوازی آگاهانه درتلاشند تحولات انکارناپذیر انقلاب اکتبرراکتمان کرده واثرات جهانی آنرا وارونه جلوه دهند. واین درحالیست که انقلاب اکتبردر شکل گیری ورشدجنبشهای کارگری،احزاب کمونیستی ،جنبشهای رهائی بخش وتحقق کسب قدرت سیاسی توسط طبقه کارگرورهائی انسان ازچنگال خود بیگانگی ،درسطح جهانی نقشی انکارناپذیرداشته ودارد.

کارگران ایرانی شاغل درصنایع قفقازدراواخردهه 80قرن19تحت تاثیرفعالیت سوسیال – دموکراتهادردفاع ازمنافع طبقه کارگر ودیگرزحمتکشان باشرکت درجنبشهای موجوددرمنطقه باایده های سوسیالیستی آشناشدند.انتشار روزنامه هاوپشتیبانی حزب سوسیالدموکرات روسیه ازانقلاب مشروطیت به نفوذورشد نیروهای سوسیالیستی درجنبش ضد استبدادی واستعماری مردم ایران منجرشد. درپی آغازفعالیت کمونیستهای ایرانی تربیت شده درجنبش عملی سوسیال دموکراتها ی منطقه قفقازدرشهرهای تبریز،رشت، مشهد، تهران، انزلی، مرند، اردبیل، قزوین،زنجان ومبارزات کارگران، زحمتکشان ومردم ایران واردفازنوینی گردید. واوج گیری جنبشهای آزادی بخش آذربایجان،گیلان وخراسان هم که دراردیبهشت1296(مه 1917)منجربه تشکیل حزب عدالت توسط کارگران شاغل درصنایع نفت باکوبه رهبری اسدالله غفارزاده، سلطان زاده، جعفرپیشه وری، بهرام آقایف،کریم نیک بین،سلام الله جاویدوحیدرعمواوغلی شدازتاثیرات دوران سازانقلاب اکتبربود.

برگزاری اولین کنگره حزب کمونیست ایران در اواخرخرداد 1299 (جولای 1920) دربندرانزلی بمثابه نخستین حزب طرازنوین مسلح به لنینیسم درخاورمیانه نه تنها سیمای سیاسی – اجتماعی ایران راتغییرداد بلکه معادلات سیاسی امپریالیستها راهم درمنطقه برهم زد.

باسرنگونی سیستم سرمایه داری درروسیه تزاری دروان جدیدی درروابط دولت کارگری جماهیرشوروی با دول جهان بویژه با کشورهای تحت سلطه آغازشدکه بلافاصله نتیجه آن باایران لغوقرارداداسارت بار1907(قرارداداگوست1907انگلستان باروسیه تزاری ایران رابه دومنطقه تحت کنترل ویک منطقه حائل بین دودولت استعماری تقسیم کرده بود) بود.دولت جماهیرشوروی باانتشاربیانیه ای اعلام می کند: «دولت شوروی روسیه نظر به اعلان نفی سیاست مستعمراتی سرمایه داری که باعث بدبختی‌ها و خون ریزی‌های بیشمار بوده و می‌باشند از انتفاع از کارهای اقتصادی روسیه تزاری که قصد از آنها اسارت اقتصادی ایران بوده صرف نظر می‌نماید. بنابراین دولت شوروی روسیه تمام نقدینه و اشیاء قیمتی و کلیه مطالبات و بدهی بانک استقراضی ایران را و همچنین کلیه دارایی منقول و غیرمنقول بانک مزبور را در خاک ایران به مالکیت کامل ایران واگذار می‌نماید. توضیح آنکه در شهرهایی که مقرر است کونسولگری‌های روسیه تاسیس شوند و در آنجاها خانه‌های متعلقه به بانک استقراضی ایران وجود داشته و مطابق همین فصل منتقل به دولت ایران می‌شود، دولت ایران رضایت می‌دهد که یکی از خانه‌ها را مجانا برای استفاده مطابق انتخاب دولت شوروی روسیه برای محل کونسولگری روسیه واگذار نماید«.(منبع قرارداد1921شوروی باایران)

دولت شوروی درادامه سیاستهای انترناسیونالیستی کارگری خود مالکیت تمام موسسات روسیه درایران راکه شامل :

الف ـ راه‌های شوسه از انزلی به طهران و از قزوین به همدان با تمام اراضی و ابنیه و اثاثیه متعلق به راه‌های مذکوره؛

ب ـ خطوط راه آهن از جلفا به تبریز و از صوفیان به دریاچه ارومیه با تمام ابنیه و وسایل نقلیه و متعلقات دیگر؛

ت‌ ـ اسکله‌ها و انبارهای مال التجاره و کشتی‌های بخاری و کرجی‌ها و کلیه وسایل نقلیه در دریاچه ارومیه با تمام متعلقات آنها؛

ث ـ تمام خطوط تلگرافی و تلفونی با تمام متعلقات و ابنیه و اثاثیه که در حدود ایران به توسط دولت سابق تزاری ساخته شده‌است؛

ج‌ ـ بندرانزلی (پر) با انبارهای مال التجاره و کارخانه چراغ برق و سایر ابنیه.بودبلاعوض به ایران واگذارکرد.

اقدام پرولتری دیگرشوروی ،لغوکاپیتولاسیون وبه رسمیت شناختن حقوق برابرمردم ایران وشوروی درتمام زمینه های اقتصادی واجتماعی بود.(اقدامات رهبران شوروی رادرزمان لنین باعملکردروسیه پوتینی ودیگرامپریالیستهامقایسه کنید)

تغییروتحولات جامعه ایران ازانقلاب مشروطیت تاکودتای ننگین 28مرداد1332به وضوع بیانگراین واقعیت عینی است که هیچ ایده اجتماعی دررشدوتکامل سیاسی واجتماعی طبقه کارگرومردم ایران به اندازه انقلاب اکتبرتاثیرنداشته است.

ازسال1917،رشدوتکامل علوم وافکارعمومی مردم جهان دررهائی ازجبرطبیعی واجتماعی درتاریخ بشر بی نظیراست. تا انقلاب اکتبرهرتغییروتحول اجتماعی شکل دیگری ازاستثمارطبقات حاکم راجانشین استثمارقبلی می کرد.درحالی که انقلاب سوسیالیستی اکتبرباسرنگونی بورژوازی دروان نوینی رادرتاریخ بشریت درگذرازسیستم سرمایه داری آغازکرد، که بشارت دهنده رهائی انسان از،ازخودبیگانگی واستثمارا بود.ازاین منظرمی توان گفت درطول تاریخ مبارزه طبقاتی جوامع بشری هیچ حزبی به اندازه حزب بلشویک چرخ تکامل تاریخ رابه پیش نرانده است.

امروزدرعقب گردجامعه شوروی به سرمایه داری،تئوریسین های بورژوازی ورفقای نیم راه دیروزی،درهمدستی بانئولیبرلهادرتلاش مذبوحانه هستندتادستاوردهای نخستین انقلاب پیروزمندکارگری جهان بعدازکمون پاریس را زیرعلامت سوال ببرند،درصورتیکه انقلاب اکتبربه دلایل بیشماری همچون کمون پاریس جاودانه است:

1 – این انقلاب تئوری مارکسیسم رارشد داد. طبقه کارگرروسیه تحت رهبری حزب لنینی ضمن کسب قدرت سیاسی برای نخستین باردرتاریخ مبارزات طبقاتی جوامع بشری باشناخت از مناسبات تولیدی بمثابه یک طبقه برای خود برپایه عمومی کردن مالکیت بروسائل تولید بااستقرارحکومت شورائی گذارازسرمایه داری به سوسیالیسم وغلبه برجبراجتماعی راآغازکرد.

2 – باپیروزی انقلاب اکتبرمارکسیسم ازچنبرسازش طبقاتی رهبران انترناسیونال دوم رها شد.وبامنطبق شدن باشرایط جدید مبارزه طبقاتی به لنینیسم تکامل یافت.

لنینیسم درعمل ثابت کردمارکسیسم همچون مذهب آئین نازل شده ازعالم غیب،ابدی وتغییرناپذیر نیست بلکه علم وراهنمای عمل است.

3- بابه حاکمیت رسیدن طبقه کارگر،درعمل ثابت شدکوتاه کردن دست استثمارگران ازقدرت ومالکیت برابزارتولید،امکان تغییرجهان وگذر ازسرمایه داری، تحت دیکتاتوری پرولتاریادردوران گذار سوسیالیسم امری قابل تحقق وعملی است.

4 – لنین تئوری اقتصادی مارکسیسم رابرمبنای شرایط اقتصادی دوران جدیدتکامل دادو قانون رشدناموزن سرمایه داری وخصوصیات امپریالیسم راتدوین کرد.

5 – لنین به نقل ازانگلس می گوید: » اپورتونیستهای «شرافتمند» برای طبقه کارگرازهمه خطرناکترند…»(1) وقتی که کائوتسکی و طرفداران تز«اولترا امپریالیسم» اززوال تدریجی «مبارزه بین سرمایه های مالی ملی وتبدیل آن به بهره برداری مشترک ازجهان بوسیله یک سرمایه مالی بین المللی…»راموعظه می کردند(2)،زمانی که سوسیال – دمکراتهادروحدت بابورژوازی ملی«خودی» به تفرقه اندازی میان طبقه کارگرمشغول بودند ورهبراپورتونیستهای آلمان (داوید)بیشرمانه بیان می کرد«کوشش برای تبدیل جنگ جهانی به جنگ داخلی ،دیوانگی است«(3)درعمل ثابت شدکه دشمنان طبقه کارگرازابتدای شکل گیری جنبش کارگری وکمونیستی بطورمداوم دروحدت طبقاتی کارگران اخلال بوجود آورده وباعث تشتت وپراکندگی درصفوف جنبش انقلابی طبقه کارگرشده اند. درچنین شرایطی «گسستن پیوندبااپورتونیستهادرهمه جا برای مبارزه انقلابی پرولتاریاامری ضروری وناگزیر…» شد.(4)

لنین درراس حزب بلشویک بااعتقادعمیق به اینکه » انقلاب هیچگاه بطورکاملأ حاضروآماده ازآسمان نازل نمیشوددرشرایطی که جنگ صورت واقعیت بخودگرفته سوسیالیستهاهرگزازکارتدارکاتی منظم،مصرانه ومداوم دراین زمینه امنتاع نخواهند ورزید.» (5) اوباگسست ازرهبران اپورتونیست انترناسیونال دوم نه تنها شالوده انترناسیونال سوم راپی ریزی کرد.بلکه بارهبری پیروزمندانقلاب اکتبر نظرات مارکس وانگلس رابسط داد.ودرعمل براساس ماتریالیسم دیالکتیک ثابت کرداصول تنها تازمانی معتبراست که باشرایط موجود جامعه بشری بمعنی تمام کلمه منطبق باشد.

6 – مارکس وانگلس پس ازاثبات نقش تاریخی طبقه کارگردرعمل،باجمعبندی ازکمون پاریس به این نتیجه رسیدندکه کارگران برای گذرازجامعه سرمایه داری به سوسیالیستی به سازمان سیاسی مستقل خودیعنی به حزب کمونیست احتیاج دارند.حزبی برخوردارازوحدت اندیشه وعمل وسازمان یافته که اراده وتصمیم جمع رامتحدانه بطرف اهداف آنی وآتی طبقه کارگرهدایت کند. ایجاد،تحکیم ورشدچنین حزبی که بتواندانقلاب رارهبری کند،جزءبااعمال دموکراسی ورعایت حقوق اقلیت درتئوری وعمل امکان پذیرنیست.تمرکز افکارصحیح به جزء اینکه نظرات،پیشنهادات وانتقادات اعضاءو طرفداران دردرون ارگانهای حزبی مورد بحث وتبادل نظر وبررسی قرارگیرد.وسپس تصمیمات بطورجمعی گرفته شود،راه دیگری برای اجرای دقیق مرکزیت – دمکراتیک،پیشبردمبارزه طبقاتی وخردکردن ماشین دولتی بورژوازی برای حزب طبقه کارگروجودندارد.

انقلاب اکتبر درعمل بروشنی نشان دادتازمانی که رهبران حزب گوش شنوا داشتندوبه طبقه کارگروتوده های مردم متکی بودند، مبارزه طبقاتی تاسرنگونی سرمایه داری وشروع ساختمان سوسیالیسم بخوبی پیش برود. بروز رویزیونیسم مدرن درحزب بلشویک بابه حاشیه راندن طبقه کارگر واعضاء حزب شروع روندفروپاشی شوروی و اروپای شرقی راباعث شد.

واماامروزدرشرایطی که جهان سرمایه داری بابحران ساختاری دست به گریبان می باشد وبرای غلبه براین بحران وبه عقب انداختن فروپاشی نظام سرمایه داری،یورش افسارگسیخته ای راعلیه کارگران وزحمتکشان جهان سازمان می دهد،به دورانی که کارگران ومردم زحمتکش ازتونس گرفته تامصرویمن ازسوریه تا اسرائیل ازیونان تافرانسه،ازاسپانیاوانگلیس هرچه بیشتربسوی جنبش خودبخودی کشیده میشوند. و علیرغم جانفشانی ها وجانباختن هاحرکت انقلابی شان درزیرچکمه های نظامیان سرمایه لگدمال وانقلابشان درنیمه راه متوقف می شود،فکرکنیم .توجه به این اصل که جنبش خودبخودی نشانی ازخشم فروخورده وسرکوب شده کارگران ومردم زیرستم است،اهمیت ویژه ای می یابد.واین واقعیت دربرابردیده گان کارگران ومردم ایران اعم ازجوانان،زنان،بیکاران وشاغلان درپس انتخابات خرداد 88 بروشنی قرارداردکه ارتجاع حاکم ضمن جمع وجورکردن خودباسرکوب جنبش، دستگیریهای گسترده ،دادگاههای فرمایشی،باابلاغ واجرای احکام ازپیش صادرشده ،درمقابله باخواستهای به حق مردم به پاخاسته شمشیرراازروبست.مبارزان وقهرمانان کوچه وخیابان باپرداخت بهای سنگینی به قیمت جان صدهاگل نوشگفته درکمین خیزشی دوبارنشسته اند.

به این فکرکنیم، آیابرای پایان دادن به استمرارحاکمیت بورژوازی و تکرارجنبش های خودبخودی و سرکوب، جای تشکلهای مستقل اقتصادی وسیاسی طبقه کارگربدون بورژوازی علیه بورژوازی خالی نیست؟

به این فکرکنیم که بحران ساختاری سرمایه داری هرروزدرحال عمیقترشدن است وراه برون رفت بورژوازی ازبحران می تواند به قیمت ازدست رفتن کل ارزشهای بشریت درطول تاریخ تمام شود.

به این فکرکنیم هنگامی که کارگران،زحمتکشان وآزادیخواهان درمقیاس میلیونی به خیابانها ریخته اند،راه حل برون رفت ازبحران جامعه بشری درسوسیالیسم است.

دراین شرایط به رهبران سازمانها واحزابی فکرکنیم که چشم وگوششان رابرای شنیدن ودیدن حقایق درون وبرون تشکیلاتی بسته اندوهمچنان درسکت خودگرفتارند.

آیادراین وضعیت خطرگسستن هرچه بیشترارتباط کارگران،زحمتکشان واعضای تشکیلاتی ازگروهها،سازمانهاواحزاب موجودنیست ؟

آیاوقت آن نرسیده در زمانی که بیکاری،گرانی وتورم نفس کارگران ومردم زحمتکش رابریده است و سردمداران نظام سرمایه داری ایران به جان هم افتاده اند و شکاف بین آنان هرروزعمیق ترمی شود، مسئولین مادام العمرتشکلهای موجودچشم وگوششان رابازکنند و باآموختن ازانقلاب پیروزمنداکتبرورهبر آن لنین ازخرده کاری ومنم،منم گفتن دست بردارند؟

آیاوقت آن نرسیدبرمبنای مارکسیسم لنینیسم باوحدت برسرنکات عام سوسیالیسم علمی بدور ازگروه گرائی وخودمرکزبینی باحرکت از منافع کوتاه ودرازمدت طبقه کارگرومردم پایه های عملی وحدت جنبش کمونیستی وکارگری راپی ریزی کنیم ؟ تاراه رابرای ایجادتشکیلاتی که درآن براساس تصمیم،اراده وکیفیت جمعی برمبنای مرکزیت – دمکراتیک انقلاب اجتماعی دردستور کار قرارگیرد ؟

راه رسیدن به جامعه انسانی وسوسیالیسم ازایجادوانسجام حزب کمونیستی میگذردکه بتواند طبقه کارگر واکثریت مردم راحول برنامه وخط سیاسی پرولتری خودمتحد ودرزمان مناسب باعمل انقلابی بر بورژوازی غلبه کند.درپروسه مبارزه طبقاتی بدون وجودحزب کمونیست ودیکتاتوری طبقه کارگرعلیه بورژوازی تامحو طبقات راه میان بری موجودنیست.

زیرنویسها:

  1. لنین (اپورتونیسم و ورشکستگی انترناسیونال دوم جلداول قسمت دوم آثارمنتخب چاپ مسکو1952 صفحات498،500،502،496و503)


اکتبر2011

%d وب‌نوشت‌نویس این را دوست دارند: