Month: مِی 2011

تاریخ یک مفهوم

دکترمجید مددی مقاله اید ئولوژی و دستگاه های اید ئولوژیک دولت که یکی از نوشته های بسیار بااهمیت و شاید هم مهم ترین نوشته آلتوسر است و از کتاب لنین و فلسفه برگرفته شده به یک معنی سبب ساز تدوین این کتاب – علم و اید ئولوژی – است؛ نوشته ای که نخستین بار مرا با عمق اندیشه و ژرف نگری آلتوسر آشنا کرد و موجب شد تا با وسواس به خواندن آثار و بررسی و مقایسه آنها با آثار سایر اندیشمندان مارکسیست که گروه مارکسیست های هگلی، را تشکیل می دهند، بپردازم. نخست ببینیم اید ئولوژی چیست و از کی در علوم اجتماعی به کار گرفته شده است. واژه یا اصطلاح اید ئولوژی نخستین بار توسط دستوت دتراسی (Destutt de tracy) از پیشگامان فرانسوی پوزیتیویسم و پیرو مکتب اصالت حس (Sensualism) در ۱۷۹۶ به کاربرده شد. دتراسی با اید ئولوژی می خواست علم جدید «ایده شناسی» را بنیان نهد؛ مانند بیولوژی (زیست شناسی) که موجودات زنده را مطالعه می کند، یا فیزیولوژی (تن کردشناسی) که اعضای بدن را مورد بررسی قرار می دهد. او …

رشد بیکاری، افزایش فقر: جنبش مردم اسپانیا

منبع:سایت مسايل سياسی نويسنده: پابلو اوزيل – Pablo Ouziel تارنگاشت عدالت جنبش مردم اسپانيا سرانجام بيدار شد، ميدان «دروازه خورشيد» (la Puerta del Sol) در مادريد اکنون «ميدان التحرير» کشور است، و چيزی به «بهار عرب» پيوسته است که به نظر می‌رسد يک «تابستان اروپايی» طولانی باشد. همان‌طور که جهان عرب به مبارزه مردمی برای عدالت، صلح و دمکراسی ادامه می‌دهد، شهروندان سرخورده سرانجام با تمام نيرو وارد صحنه شدند. آهسته در آغاز، اميد آن بود که شرايط اقتصادی تيرۀ اسپانيا به طور معجزه‌آسايی خود را تصحيح خواهند نمود، اما سرانجام خيابان‌های اسپانيا پی برد که عدالت دمکراتيک و اقتصادی و صلح از منبر خواص سياسی فاسد کشور نخواهد آمد. در جريان کارزار انتخابات محلی و منطقه‌ای، در حالی که پلاکاردهای احزاب سياسی گوناگون در خيابان‌های کشور به چشم می‌خورد، مردم می‌گويند: «بس است!» جوانان، بيکاران، بازنشستگان، دانشجويان، مهاجران سرخورده و ديگر گروه‌های محروم از برادران خود در جهان عرب آموخته اند و اکنون يکصدا يک خواست را مطرح می‌کنند: امکان زندگی با عزّت. در حالی که انفجار اقتصادی کشور- با رشد فزاينده بيکاری- ادامه …

بحرانی که آزمایشگاه لیبرالی را ویران کرد – زمانی که مردم ایسلند علیه بانکها رای می دهند

نويسنده:  Robert WADE       استاد اقتصاد سياسي مدرسه اقتصاد لندن Silla SIGURGEIRSDOTTIR     دانشيار علوم سياسي دانشگاه ايسلند برگردان: باقر جهانباني در ايالات متحده، جمهوري خواهان براي حذف بخشي از بودجه فدرال تلاش مي کنند، در پرتقال چانه زني در مورد برنامه نجات اقتصادي اروپا در جريان است،در يونان الگوي بازپرداخت وام در مسير تقويت سياست رياضت اقتصادي است.زير فشار سفته بازان( دلالان مالي)، دولتها بي تحرکي را پيشه کرده اند. اما ايسلندي ها در يک همه پرسي راه ديگري را پيشنهاد مي کنند: صورت حساب بحران را بايد آناني بپردازند که آنرا بوجود آوردند جزيره اي کوچک با مسائلي بزرگ. آيا بايد شهروندان هزينه ديوانگي بانکها را بپردازند؟ آيا هنوز نهادي مردم سالار وجود دارد که از مشروعيت خود در مقابل تسلط پول وثروت دفاع کند؟ هدف همه پرسي ١٠ آوريل ٢٠١١ در ايسلند همين سوالات بود. در آن روز براي دومين بار دولت از مردم نظر خواهي مي کرد: آيا با باز پرداخت موجودي شهروندان انگليسي و هلندي در بانک آيس سيو موافقيد؟ وبراي دومين بار ساکنين جزيره ويران شده از بحران سال ٢٠٠٨ پاسخ …

اختلافات مرزی ، موضعگیری صریح ضد غربی – چین و هند، اختلافات و همگرائی ها

کريستف جافرلو ، مدير مرکز بررسي و تحقيقات بين المللي ، دانشگاه علوم سياسي برگردان: شروين احمدي برای اولین بار در آوریل گذشته، گروهی متشکل از برزیل، روسیه، هند، چین و زین پس آفریقای جنوبی (BRICS) ، جبهه متحدی را بویژه بر علیه دخالت نظامی در لیبی، که بشدت مورد قرار گرفت، و یا در مورد دلار تشکیل دادند. چین و هند که در گردهم آئی های بین المللی مواضعی بشدت نزدیک بهم دارند، در ملاقات های خصوصی با لحنی به جنگ آلوده با هم مذاکره می کنند. در فاصله چند ماه، روابط هند و چین گرمی و سردی بسیاری به خود دید.در دسامبر ۲۰۱۰، دیدار نخست وزیر چین آقای ون جیاپائو از هند، نشانی از سردی روابط میان دوکشور داشت: در اطلاعیه پایانی از « چین واحد» ( One China) ، که همواره برای تاکید بر حق حاکمیت چین بر تبت و تایوان بکار برده می شود، نشانی نبود. غیبت این عبارت در واقع جواب هند به امتناع چین از بازشناختن «آروناچال پرادش» و « جامو و کشمیر» بمثابه بخشی از هند بزرگ بود(۱).در …

1871-2011 : صد وچهلمین سال حماسه کمون پاریس

شهزاد سرمدی 21-28 مه  1871: پاریس در آتش و خون، هفته ی خونین کمون پاریس، هفته ی رزمِ سرنوشت ساز پرولتاریای جهانی. هفته ای که کمون پاریس شکست خورد، اما راه سوسیالیسم را گشود. مشعل فروزان کمون، حکومت کارگران انقلابی پاریس، همچنان الهام بخش مبارزان راه آزادی، برابری و برادری است. اصلاحات کمون، طراوت، مدرنیته وکارآمدی خود را همچنان حفظ کرده است. کمون پاریس به ناباوری ها و بیم و امیدها پایان داد. امروز 28 مه 2011 صد ها نفر دوستداران کمون پاریس در پای دیوار کمونارها در گورستان پرلاشز پاریس گرد هم می آیند تا یاد آخرین کمونارها را زنده نگه دارند. کمونارهایی که تا آخرین نفس به حکومت کارگری پاریس وفا دار مانده و در نبردی تن به تن و نابرابر در کوچه پس کوچه های باریک این گورستان،  کشته و یا در پای دیوار کمون تیرباران شدند. روزی که در پایان آن، آدولف تی یر به استانداران سراسر فرانسه نوشت : » زمین مملو از اجساد کشته شدگان است، اما این صحنه مهیب مایه ی درس عبرت است. » آری کمونارها باز …

سیر و سرگذشت احزاب کمونیست اروپای شرقی

پروفسور دکتر انتون لاتسو آکادمی علوم دولتی ـ حقوقی در پوتسدام ـ بابلزبرگ سرچشمه: دفاتر مارکسیستی (2011 ـ 02) (12. 5. 2011) برگردان میم حجری دایره المعارف روشنگری بخش اول علل تجزیه و تلاشی احزاب کمونیست اروپای شرقی   • شکست سوسیالیسم در اروپای شرقی و شکست جنبش کمونیستی ـ کارگری پیامدهای وخیمی برای سرنوشت احزاب کمونیستی ـ کارگری در این کشورها و برای حضور و اثرگذاری گنجینه فکری مارکسیستی در این جوامع داشته است. • از 8 حزب کمونیست که قبل از حوادث ضد انقلابی (1989 ـ 1990) وجود داشتند، اکنون بیشتر از 20 حزب تشکیل شده اند. • اگر گروه ها و فرم های سازمانی دیگر را هم که خود را کمونیست قلمداد می کنند، ولی بلحاظ ایدئولوژیکی و برنامه ای آماج های شان «آمیزه ای» آنارشیستی، ناسیونالیستی وغیره اند، در نظر بگیریم، تعداد آنها چندین برابر می شود. • و اگر احزاب جمهوری های آسیائی اتحاد جماهیر شوروی را هم در نظر بگیریم، تعداد انها سر به آسمان خواهد زد. • سستی درونی احزاب و بی ثباتی سیاسی کشورها راه را برای …

نامه کارگران زندانی و اخراج از کار، اعضاء هیئت مدیره سندیکای کارگران نیشکرهفت تپه سر گشاده به وزیر کار

به : وزیر محترم اداره کار و امور اجتماعی آقای شیخ الاسلام   جناب آقای وزیر با سلام ما امضا کنندگان نامه حاضر، اعضاء هیئت مدیره سندیکای کارگران نیشکر هفت تپه، لازم دانستیم تا بدین وسیله شما را مخاطب قرار داده و حل فوری تضییقات و دشواریهایی را خواستار شویم که در راستای احقاق حقوق خود از جانب مسئولین قضائی و دولتی برای ما به وجود آمده و زندگی ما و خانواده هایمان را دچار نابسامانی های عدیده نموده است. احتراما به استحضارمی رساند که شرکت نیشکرهفت تپه شهرستان شوش بدلیل تغییر سیاستهای دولت و کاهش ناگهانی تعرفه گمرکی و واردات بی رویه شکر، عدم حمایت دولت از تولید شکر و عوامل دیگر دچار بحران شده و همین امر باعث گردید  که کارفرما پنج ماه حقوق ماهیانه حدود پنج هزار کارگر زحمتکش این شرکت راپرداخت نکند. لازم است اضافه کنیم که کار در تمام قسمتهای کاری شرکت جزو کارهای سخت و زیان آور می‌باشد و کارگران حتی در دمای بالای پنجاه درجه نیز ناچارند کار خود را به نحو احسن به انجام برسانند. در مقابل …

اندر مناقب هگل به روایت دکتر کریم مجتهدی

سید جواد طباطبایی؛ کتاب اخیر دکتر کریم مجتهدی دربارۀ افکار هگل واپسین اثر نویسندۀ آن دربارۀ فلسفۀ هگل است که در دسترس خواننده قرار می گیرد. این کتاب به ظاهر به عنوان تألیفی عرضه شده است، اما از آن جا که هیچ یک از ویژگی‌های یک تألیف در معنای دقیق کلمه را نمی‌توان در آن پیدا کرد، بهتر است آن را اقتباسی از چند اثر هگل بر مبنای ترجمه‌هایی نه چندان معتبر از نوشته های هگل، و گلچینی از نوشته‌های پیشین نویسندۀ افکار هگل، بدانیم. اقتباس مقوله‌ای در کتاب‌سازی ایرانی است که می‌توان آن‌ را قرینۀ بساز و بفروشی در معماری به شمار آورد. بر حسب معمول، فرآورده‌های علمی را می‌توان به دو گروه بزرگ تألیف و ترجمه تقسیم کرد. اگرچه اصطلاح اقتباس در به عنوان مثال فیلمنامه‌نویسی می‌تواند معنایی داشته باشد، اما در مباحث جدی نظری هیچ معنایی ندارد و حاصلی جز مثله کردن اثر دیگران ندارد. من معادلی برای اقتباس، به صورتی که در ایران رواج دارد، در زبان‌های اروپایی سراغ ندارم و بعید می‌دانم که در کشوری که نظام علمی بسامانی وجود …

دیدار با گالیندوپل – گزارش شهادت زندانیان سیاسی ِدهه​ی​شصت در برابر هیئت کمیسیون حقوق بشر ملل متحد

مقدمه در باره ی دیدارهای رینالدو گالیندوپل از ایران و بویژه از زندان و ملاقات و گفتگوهای او و هیئت ِ همراه با زندانیان سیاسی ، تاکنون گزارش جامع و مستندی که شامل هر سه دیدار نماینده ی ویژه ی کمیسیون حقوق بشر ملل متحد باشد ، انتشار نیافته است . صرفنظر از نوشته های پراکنده و اغلب آمیخته به اطلاعات نادرست و بعضاٌ اغراض سیاسی – همانند آنچه که در باره ی کیانوری و نحوه ی برخورد او با نماینده ی ویژه دراینجا و آنجا و از جمله در ویکی پدیا انتشار داده اند – ؛ مهمترین و جدی ترین گزارش انتشار یافته از این دیدارها از سوی زندانیان سیاسی ِ دهه ی شصت و حاضران وشاهدان ماجرا ، گزارش هایی ست که ایرج مصداقی در کتاب «نه زیستن، نه مرگ» ارائه کرده است . گزارش ایرج هم برغم زحمات ارزشمند او در این خصوص ، اولاٌ پردازشی مستقل و مختص به این موضوع نیست بلکه در متن و در خلال روایت او از زندان و خاطرات و مشاهدات و خوانده های بعدی اش …

اگر آن اتفاق نمی‌افتاد… و ماجراهای آقای ده‌نمکی و تنوع توجیهات اخلاقی

اگر آن اتفاق نمی‌افتاد… تارنمای فیروزه نگاهی به فیلم «جدایی نادر از سیمین» ساختهٔ «اصغر فرهادی» مواجهه با آخرین ساختهٔ فرهادی و نوشتن از آن کار راحتی نیست. سختی تحلیل ساختار منسجم فیلم به تمهیدات دراماتیکی و ظرافت‌های روایی آن از یک طرف و درهم‌تنیده بودن تم اصلی [و مورد علاقهٔ فیلمساز در ساخته‌های اخیرش] با بافت سهل ‌و ممتنع آن از طرف دیگر، کار هر ناظر بیرونی‌ای را برای قضاوت و نظر دادن با مشکل مواجه می‌کند. متظاهر نبودن فیلم در تکنیک‌پردازی و به‌خصوص ساختار بصری‌اش نیز مؤلفهٔ دیگری است که تین‌ایجرهای سطحی‌نگر را پس می‌زند. اینجا نه خبری از پلان‌سکانس‌های پربازیگر و میزانسن‌های پیچیده است (همچون سکانس کتک‌کاری امیر و سپیده در «دربارهٔ الی…») و نه از قاب‌های چشم‌نواز دوربین و تصاویر با عمق دید زیاد (همچون تصاویر بیابان‌های «رقص در غبار» و ریل «شهر زیبا»). همه‌ چیز گویی به نفع قصه‌پردازی حذف شده است. سختی دیگر نوشتن از «جدایی نادر از سیمین» به فیلم‌ بودن فیلم برمی‌گردد! هضم شدگی مفاهیمِ پسِ ذهنِ فیلمساز در تک‌تک سکانس‌های فیلمنامهٔ موزاییکی فیلم، مؤلفه‌ای است که …

مفهوم زمان از دیدگاه هایدگر

دکتر ترانه جوانبخت در اين مقاله به بررسي رساله هايدگر با عنوان ”مفهوم زمان“ مي پردازم. هايدگر در اين رساله به بحث درباره زمان پرداخته است. براي درك كتاب ” وجود و زمان“ بهتر است قبل از مطالعه آن به مطالعه رساله ”مفهوم زمان“ پرداخت. از نظر هايدگر مفهوم زمان را مي توان در ابديت يافت و پيش شرط آن اشراف و درك كامل ابديت است. براي اين منظور بايد به ابديت ايمان يافت اما فيلسوفان به ايمان و يقين در اين باره هرگز نمي رسند چرا كه شك اساس فلسفه است و فلسفه هرگز نمي تواند حيرت را ازميان بردارد. الهيات از نظر هايدگر با دازاين انساني يعني هستي نزد خدا و هستي زمان مند در انسان سروكار دارد اما خدا نيازي به الهيات ندارد و ايمان به او وجودش را سبب نمي شود. ايمان مسيحي با آنچه در زمان روي داده مرتبط است. چون فيلسوف ايمان نمي آورد مي خواهد زمان را از خود زمان درك كند. هايدگر زمان را به سه نوع زمان روزمره و زمان طبيعي و زمان جهاني تقسيم مي …

رابطه کاریکاتور با اقتصاد ایران

احمد سیف مقدمه: گمان نمی کنم درشرایط امروز جهان بتوان به غیر از ایران کشوری را یافت که سیاست پردازان و قدرتمندانش چپ و راست به لیبرالیسم و نئولیبرالیسم و سرمایه داری بدو بیراه بگویند و در عین حال، برای اجرای راست روانه ترین سیاست های نئولیبرالی که درصورت موفقیت قرار است باعث گسترش مناسبات سرمایه داری دراین جامعه بشود همه امکانات مملکتی را بسیج کرده باشند. فهرست وعده هائی که می دهند هم تمامی ندارد. قراراست تا سه سال دیگر- درصورت اجرای همین سیاست ها- نه فقیر داشته باشیم و نه بیکار و نه این که کسی بی خانه و به اصطلاح اجاره نشین باشد. تازه آموزش و بهداشت هم قرار است « مجانی» بشود! با این حساب، چرا درهرفرصتی هم چنان به نئولیبرالیسم و سرمایه داری بد و بیراه می گویند، نمی دانم. تازه ترین نمونه ای که داریم برنامه حذف یارانه هاست که با تبلیغات گسترده و حتی با سوء استفاده از « امام زمان» آن را اجرا کرده اند! اگرچه قراربود که پس از واقعی کردن قیمت ها- یعنی افزایش آنها- …