سياسی

یک گام به پیش – تجارب مبارزاتی کارگران ترکیه

یک گام به پیش

تجارب مبارزاتی کارگران ترکیه

ترجمه برای مجله هفته توسط مجید افسر

اعتصابات کارگران «تکل» ترکیه در ماه های اخیر جان تازه‌ای به چپ های این کشور بخشیده است:به دلیل مقاومت کارگران تکل، حزب حاکم در ترکیه – حزب عدالت و توسعه- نتوانسته است بخشی از برنامه‌های نئولیبرالی خویش را که در جهت گسترش فقر و تنگدستی کارگران است با موفقیت به پیش ببرد.

نویسنده: انئور کوچوک ارسلان


از تاریخ ۱۵ دسامبر ۲۰۰۹ تا دوم مارس ۲۰۱۰ بخش بزرگی از دوازده هزار کارگر شرکت دخانیات ترکیه دست به اعتصاب زده اند.این اعتصاب تا این تاریخ ۷۸ روز به طول انجامیده است.

خواسته‌های کارگران دخانیات ترکیه شامل قراداد های کاری باضمانت یک ساله ،برای تعیین حداقل دستمزد برابر با ۱۲۵۰ لیر ترکیه (معادل ۶۰۰ یورو)،و تعهد دولت برای استخدام کارگران در دیگر رشته‌های کاری پس از پایان یافتن مهلت یکساله می باشد.

کارگران ترکیه نوک تیز مبارزات خود را علیه «قانون کارگران موقت و اجاره ای» معروف به «۴/C» که از سوی «حزب عدالت و توسعه» به عنوان ترفند تازه‌ای برای پیش برد سیاست‌های نئولیبرالی به اجرا گذاشته شده است نشانه رفته اند.

مبارزات آنان در مدت زمان کوتاهی موجی از حمایت در داخل و خارج از ترکیه رابر علیه سیاست های نئولیبرالیستی دولت ترکیه بر انگیخته است.

اعتصابات کارگران تکل بی‌شک تأثیر گذارترین اعتصاب سال‌های اخیر در اروپا بوده و تنها به همین دلیل هم که شده نیاز به بحث و بررسی دقیق‌تری دارد.

لشگر کشی نئولیبرالیسم

تولیدات کشاورزی دخانیات مانند توتون یکی از مهمترین ارقام صادراتی ترکیه را در ۴۰۰ سال اخیر تشکیل می دهد. با مازاد صادراتی متوسط معادل نیم میلیارد دلار و تولید ۱۰۰۰۰۰ تن توتون بویژه در مناطق شرقی و کرد نشین ترکیه، این کشور پس از چین، برزیل، هند و آمریکا در سال ۲۰۰۸ پنجمین تولید کننده بزرگ توتون در جهان بوده است.

شرکت دولتی دخانیات ترکیه «تکل» (که در فارسی به معنی «انحصار» است) تا قبل از خصوصی شدنش در بر گیرنده ۱۱۰ مؤسسه برای تولید توتون، شش کارخانه تولید سیگار، ۱۹ مجموعه تولیدی برای تولید مشروبات الکلی ، ده کارخانه تولید نمک ، یک کارخانه تولید کبریت، یک کارخانه بسته بندی و یک کارخانه نساجی بود.

با وجود اهمیت دخانیات برای اقتصاد داخلی کشور ازآغاز سال‌های ۸۰ میلادی این شاخه‌های صنعتی مرحله به مرحله به انحلال کشانده شدند.

علت برگزیدن چنین سیاستی فشار فزاینده سیاست های بین‌المللی نئولیبرال ها بود. ترکیه نیز به تبعیت از مارگارت تاچر در انگلستان در سال ۱۹۷۹ و رونالد ریگان رئیس جمهور سابق آمریکا در سال ۱۹۸۱ در ۲۴ ژانویه ۱۹۸۰ تقریباً ۸ ماه قبل از کودتای نظامیان در ۱۲ سپتامبر دست به رفورم های اقتصادی نئولیبرالی در اقتصاد می زند.در این روز تمامی مصوبات قانونی لازم توسط «تورگوت اوزال» فراهم می‌گردد تا اقتصاد کشور را به یک اقتصاد کاملاً نئولیبرالی تبدیل نمایند ولی اجرای واقعی این مصوبات نیاز به یک کودتای نظامی از سوی ارتش ترکیه داشت. « تورگوت اوزال» به عنوان مشاور سابق بانک جهانی و به عنوان وزیر اقتصاد در کابینه نظامیان اجرای این قوانین را به عهده میگیرد.

نهایتاً اما نئولیبرالیسم در ترکیه در سال ۱۹۸۴ تحت رهبری دولت»اوزال» و حزب خود ساخته اش «مام وطن» گسترش می یابد. به عنوان نخست وزیر و تحت حمایت نظامیان کودتاچی «اوزال» سیاست «شرایط اضطراری» را به کار بسته و همزمان برای پیوستن اقتصاد ترکیه به اقتصاد جهانی سرمایه داری تمام تلاش خود را به کار گرفت و اقتصاد داخلی این کشور را به صندوق بین اللملی پول وابسته کرد.

صندوق بین اللملی پول ترکیه را به بهشت نئولیبرالی تبدیل کرد محلی برای واردات ارزان و بی کیفیت و کشوری برای غارت و استثمار وسیع نیروی کار ارزان.

با اینکه دولت های ائتلافی بسیاری مابین سال‌های ۱۹۹۱ تا ۲۰۰۲ تلاش کردند برنامه‌های صندوق بین‌المللی پول را به اجرا بگزارند اما در‌واقع این دولت « حزب عدالت و توسعه» بود که با حمایت سرمایه های داخلی و خارجی سیاست نئولیبرالیزه کردن اقتصاد را به این کشور تحمیل کرد.

«حزب عدالت و توسعه» AKP با برگزیدن این سیاست چهار هدف اصلی را تعقیب می کرد: غیر صنعتی کردن ترکیه، انحلال دولت رفاه(شانه خالی کردن از وظایف اجتماعی دولتی )،باز کردن در و دروازه برای به حراج گذاشتن «خدمات عمومی» در خدمت سرمایه داران داخلی و بین‌المللی و تغییر سازماندهی تولید به ضرر کارگران و به نفع سرمایه داران برای پشتیبانی از تحولات اقتصادی نئولیبرالی.

توتون وتکل

نفوذ نئولیبرالیسم در اقتصاد داخلی ترکیه صنایع دخانیاتی این کشوررا نیز تحت تأثیر خود قرار داد.تحولات اقتصادی بلاواسطه بر این شاخه اقتصادی که تا بحال جزو انحصارات دولتی بوده منعکس گشت و زمینه را برای سرمایه‌گذاری شرکت های بین‌المللی فراهم آورد.در سال۱۹۸۴بخش خصوصی از امتیاز سرمایه‌گذاری در تکل برخوردار شد و اجازه یافت به تولید سیگار در ترکیه دست بزند.اما برش قطعی در ساختمان انحصارات دولتی در سال‌های ۹۰ میلادی آغاز شددر این دوران. دولت با قطع سرمایه‌گذاری دولتی زمینه را برای خصوصی سازی صنایع دخانیاتی فراهم ساخت. برای آماده کردن افکار عمومی دولت به تبلیغات گسترده ی دست زد دروغ پردازی ها و داستان هائی از قبیل «ناتوانی شرکت های دولتی در کسب سود» ، «ضرردهی» يا «کم درآمدی و هزینه ی بالای تولید در شرکت های دولتی» توسط رسانه‌ها بشدت گسترش یافت.

با سر کار آمدن دولت سوسیال دمکرات «بلنت اجویت»(۱۹۹۹تا ۲۰۰۳) وضعیت به همین منوال ادامه یافت و در دوران به قدرت رسیدن حزب «عدالت و توسعه » این سیاست آهنگ تندتری یافت، در سال ۲۰۰۳ عملیات «تقسیم و انحلال » شرکت های دولتی تکل با نظارت و مدیریت «کمال دروی» وزیر اقتصاد وقت کابینه سوسیال دمکرات ها آغاز شد.

حزب عدالت و توسعه در ابتدا انحصار دخانیات کشور – تکل را به سه بخش تقسیم نمود.در همین سال بخش تولید مشروبات الکلی با تمام وسایل تولیدی و ساختمان هایش به مبلغ ۲۹۲ میلیون دلار به سرمایه داران بخش خصوصی واگذار شد.مبلغی مسخره که تنها معادل سود چهار سال این شرکت در آن زمان بود!

در اثر به کار گیری این سیاست نئولیبرالی از سوی دولت تعداد خانواده هائی که از تولید توتون امرار معاش می‌کردند از چهارصد هزار به نصف یعنی به دویست هزار خانواردر سال ۲۰۰۶ کاهش یافت.

از آنجا که درمناطق توتون و تنباکو خیز تنهاکاشت این محصول است که سود دهی دارد،بسیاری از کشاورزان و ساکنان این مناطق که اکثراً کرد ها هستند کار خود را از دست دادند و به جمع فقرا و بی کاران ترکیه پیوستند.در اثر این رفرم ها نزدیک یک ونیم میلیون نفراز کردها بیکار شدند.

سال ۲۰۰۲ بازار فروش محصولات «تکل» از ۶۸ درصد به ۲۰ درصد سقوط کرد.در حالیکه سال ۱۹۸۴ ورود سیگار به ترکیه ممنوع بود، درسال ۲۰۰۶ بالغ بر ۲۵۰ میلیون دلار توتون وارد بازار ترکیه شد! در همین زمان صادرات توتون ترکیه ۵۰۰ میلیون دلار کاهش یافت! با توجه به این وضعیت همواره تعداددیگری از کارخانه منحل و یا خصوصی سازی شدند.امروز برای تکل تنها ۵۷ کارخانه و کارگاه توتون ، ۲ کارخانه تهیه نمک و یک کارخانه بسته بندی باقی‌مانده است.تعداد کارگران مشغول به کار در کارخانجات تکل از ۳۰۱۲۴نفر در سال ۲۰۰۲ به ۱۲۰۰۰ کارگر کاهش یافته است.

با وجود مقاومت کارگران تکل در سال ۲۰۰۷، یکی از مهم‌ترین قسمت‌های بخش توتون این شرکت در فوریه ۲۰۰۸ پس از مذاکراتی ۱۷ دقیقه‌ای به مبلغ یک میلیارد و هفتصدو بیست میلیون دلاریعنی معادل تنها چهار سال سود خالص این شرکت به تراست بین‌المللی «شرکت دخانیات بریتانیا و آمریکا»-(BAT) واگذار شد.همین شرکت که دومین شرکت تولید محصولات دخانیاتی در دنیاست، در سال ۲۰۰۳ شرکت دخانیات دولتی ایتالیا (Ente Tabacchi Italiani) را نیز از آن خود کرده بود.

تکل اما به حراج گذاشته نشد تا تولید را ادامه دهد، بلکه برای دست انداختن بر هفتمین بازار بزرگ محصولات دخانیاتی یعنی بازار ترکیه از سوی BAT خریداری شد.

اولین اقدام BAT پس از خرید تکل تعطیل و اخراج کارخانه تولید سیگار که هنوز هم در اختیار دولت قرار داشت بود!در فاصله کوتاهی دولت اعلام کرد تمامی کارخانجات توتون را تعطیل و تکل هم منحل خواهد شد.این اقدام‌ها در حالی صورت گرفت که چند ماه قبل در هنگام انتخابات فرمانداری ها نمایندگان حزب حاکم – حزب عدالت و توسعه- به کارخانه ها سر میزدند و برای جلب آرا کارگران به آن‌هاقول می‌دادند که اگر آنان را انتخاب کنند ضمانت می‌کنند که بیکار نشوند.

دولت فعلی ترکیه – حزب عدالت و توسعه – که نقشه های ضد کارگری و نئولیبرالی صندوق بین‌المللی پول و اتحادیه اروپا را بدون کوچکترین مقاومتی به کار بست، عملاً در سال ۲۰۰۳ شرکت دخانیات تکل را برای پاره پاره کردن جلوی گرگ‌های نئولیبرال انداخت.انحلال تکل آخرین حلقه از زنجیر نئولیبرالیزه کردن اقتصاد ترکیه بود که از سی سال پیش آغاز گردید.

نقش حزب عدالت و توسعه در طرح «۴/C»

بکار گیری سیاست نئولیبرالی در ترکیه تأثیرات خود را بر سازه های مستخدمین وحقوق بگیران نهاد.سیاست دولت ترکیه با این هدف صورت می‌گرفت که حداقل دستمزد کارگران آنقدر کاهش یابد که کفاف زندگی مزدبگیران را ندهد، مانع عضویت کارگران و کارمندان در سندیکاهایشان بشود تا بتواند با مقاومت کمتری وارد مرحله بعدی گسترش برنامه‌های نئولیبرالی گردد، بازار کار باید از کارگران نامتشکل با دستمزد ناچیز و بدون قرار داد و بیمه انباشته شود.کارگران روز مزد و اجاره ای!

در اولین مرحله اجرا این طرح شامل شاخه‌های خصوصی سازی شده ی صنایع نساجی و صنایع سنگین و اتومبیل سازی شد.پس از انتخابات ۲۰۰۷ دولت به جان بخش دولتی افتاد، ابتدا قرارداد های کاری معلمان که هر سال می بایستی تمدید می‌شد با اشکال مواجه کرد! سپس کارگرانی که در کارخانجات دولتی کار می‌کردند و در اثر خصوصی سازی کارخود را از دست می‌دادند به عنوان کارگران «۴/C» رده بندی شغلی شدند به این معنی که تا پایه ی شغلی کارگران روزمزد، کارگران اجاره ای و یا بدون قرارداد سقوط می کردند.

کارگران دولتی که کارخانه هایشان تعطیل می‌شد از طرف دولت به آنان پیشنهاد می‌شد تحت پوشش قانون «۴/C» قرار گیرند. بدین معنی که ابتدااخراج شده و قرارداد کاری خود را از دست می‌دهند و در مرحله بعد به عنوان کارگر بدون قرار داد و یا با قرار داد موقت تحت شرایط غیر انسانی در دیگر کارخانجاتی که دولت معرفی می کند مشغول به کار شوند: قانون «۴/C» در میان مردم به «قرارداد برده گی » معروف است به این معنی است که کارگرانی که شامل این قانون می‌گردند اجازه ندارند تمام سال را کارکنند، حق ندارد درآمد دیگری در کنار کار اصلی خود داشته باشند، مزایا و یا پاداش دریافت نخواهند کرد، حق ندارند بیش از ۲ روز در چهارماه مریض بشوند،و یا به هر دلیلی برای مدت معینی سر کارشان حاضر نشوند.در مدت استخدامشان از دریافت هر نوع مکمل بازنشستگی محرومند. درآمد و حقوق این کارگران بر اساس تحصیلات و آموزش شغلی آنان پرداخت می‌گردد که ماهانه بین ۳۰۰ تا ۴۰۰ یورو می باشدو از آنجا که آنان مجبورند حداکثر تنها ده ماه از سال شاغل باشند، حد متوسط درآمد آنان پایین‌تر از حداقل دستمزد می باشد.از طرف دیگر چون کارگران مشمول قانون«۴/C» نه کارگر و نه کارمند محسوب می‌شوند اجازه عضویت در سندیکا و فعالیت متشکل اقتصادی در اتحادیه هارا هم ندارند.

داستان کوتاه مقاومت

با بکار گیری «قوانین کارگران اجاره ای» از سوی دولت اردوغان، کارگران ۵۷ کارخانه تولید توتون سیگار در سراسر ترکیه تحت رهبری «سندیکای کارگران و کارکنان مواد غذائی ترکیه » TekGda تصمیم به مقاومت نامحدود گرفتند.کارگران تکل در ۱۵ دسامبر ۲۰۰۹ از تمامی مناطق ترکیه در برابر ساختمان مرکزی حزب حاکم در ترکیه – حزب عدالت و توسعه- در آنکارا تجمع کردند،اجتماع کارگران تکل مورد حمله نیرو های انتظامی قرار گرفت و کارگران تصمیم به راهپیمائی به سوی پارک «آبدی پکچی » در مرکز آنکارا گرفتند. دو روز بعد در همین محل نیرو های ویژه پلیس با حمله به کارگران و استفاده از گاز اشک آور و ماشین‌های آب پاش آنان را سرکوب وپراکنده کردند. با وجود زخمی شدن بسیاری از کارگران آنان خود را به دفتر مرکزی «اتحادیه سراسری سندیکاهای ترکیه» که دارای روابط حسنه ای با حزب حاکم یعنی «حزب عدالت و توسعه» می‌باشد و از مخالفان مبارزات کارگری است رساندند. آنان در همین محل چادر های مقاومت خود را برپا کرده و اعلام می‌کنند تا زمانی که قانون «۴/C» برچیده نشود در همانجا خواهند ماند.

دولت «رجب طیب اردوغان» متوجه شد با بکار گیری زور و نیروهای ویژه در این مرحله احتمال پیروزی بر کارگران در کوتاه مدت ممکن نیست، اکنون زمان حملات ایدئولوژیکی بر علیه کارگران فرارسیده بود.با شعارهای نئولیبرالی مانند «در ترکیه عده‌ای می‌خواهند بدون تلاش معاش مفت و مجانی بخورند و بخوابند،غافل از اینکه دوران این نوع زندگی برای همیشه سپری گردیده» دستور آغاز حملات ایدئولوژیکی را صادر کرد.این حملات اما ثمری برای دولت نداشت پس از مقاومت شدید کارگران اردغوان تصمیم به تغییر سیاست رسوای قبلی گرفت و راه‌کار «سکوت » را پیشه کرد تا شاید کارگران دست از مبارزه بکشند و یامبارزات و خواسته‌های کارگران به فراموشی سپرده شود.

کارگران شب‌های سال نو میلادی را در آنکارا و در کنار و با حمایت مردم و تعداد زیادی از هنرمندان ترک سپری کردند.در ۱۳ ژانویه کارگران یک کشتی مسافری را در ازمیر به نشانه اعتراض به اشغال خود درآوردند. ۴ روز بعد ۱۰۰۰۰۰ کارگر از سرتاسر ترکیه به نشانه همبستگی و حمایت از اعتراضات کارگران تکل در آنکارا تجمع کردند.در این مراسم «مصطفی کومولو»رئیس «اتحادیه سراسری سندیکاهای ترکیه» که با دولت روابط نزدیکی دارد به عنوان سخنران روی تریبون می رود،در طول سخنرانی وی کارگران به عنوان مخالفت او را هو کرده و سپس خود را به صحنه سخنرانی رسانده و خواستار استعفای کومولو می شوند و اعلام اعتصاب عمومی می کنند.

کارگران تکل که هرروز غذای گرم زنان خانه دار آنکارائی را می خوردند، مهماندار هنرمندان ترک بودند، از حمایت دانشجویان برخوردار میشدند و از سراسر ترکیه بسته های همبستگی مواد غذائی و پتو دریافت می‌کردند تصمیم گرفتند از ۱۹ ژانویه دست به اعتصاب غذا بزنند.

اعتصاب غذا ۴ روز بعد به علت وخامت حال بسیاری از کارگران و انتقال آنان به بیمارستان خاتمه یافت.

از ۴ فوریه دور دوم اعتصاب غذا آغاز شد که به تشخیص و درخواست پزشکان در ۱۷ فوریه خاتمه یافت.

خواست اعتصاب عمومی توسط کارگران تکل سندیکا ها را زیر گرفت و آنان ۴ فوریه را برای فراخواندن یک اعتصاب عمومی یک روزه برگزیدند.در ۱۴ فوریه حزب کمونیست ترکیه (TKP)، حزب آزادی و همبستگی (ÖDP) و تشکیلات خانه‌های مردمی سوسیال دمکرات های ترکیه یک گردهمائی بزرگ را در آنکارا فرا خواندند.

در ۲۵ فوریه «حمدالله اویزال» یکی از اعضای تیم محافظان اعتصاب کارگران تکل در حالیکه از خیابان می گذشت توسط اتومبیلی زیر گرفته شد و جان خود را از دست داد.پس از قتل این کارگر بخشی از کارگران اعتصابی به نشانه اعتراض به مرکز پلیس منطقه حمله کرده و پارچه ای را بر سر در کلانتری می آویزند که بر آن نوشته بودند «حزب عدالت و توسعه قاتل است » در مقابله با این عمل اعتراضی کارگران ماموران پلیس با حمله به آنان ۱۸ کارگر را دستگیر می کنند.

پایداری و همبستگی کارگران تکل حزب عدالت و توسعه را مجبور به عقب نشینی و مذاکره با کارگران و سندیکا ها می‌کند، نتیجه این گفتگو هاموجب تغییرات بسیار اندکی در قوانین ضد کارگری شد.کارگران به تعهد دولت مبنی بر پیدا کردن شغل‌های جدید در مناطق زندگی شان وقعی ننهادند. پس از آنکه دولت جواب رد کارگران را به وعده‌های دروغینش شنید زبان به تهدید گشود و اعلام کرد اگر کارگران تا اول ماه مارس تحت پوشش قانون «۴/C» قرار نگیرند دسته‌جمعی اخراج شده و چادر های آنان در آنکارا با کمک نیرو های انتظامی جمع آوری خواهد شد. بر علیه این تهدید و التیماتم دولتی و مهلت تعیین شده برای تسلیم شدن کارگران «سندیکای کارگران و کارکنان مواد غذائی ترکیه » TekGda به دادگاه عالی نظارت بر قانون اساسی شکایت کرد ، با حمایت وسیع و گسترده ی مردم و پایداری بی مانند کارگران تکل این محکمه تصمیم خود را در همین تاریخ یعنی اول مارس برای اولین بار به نفع کارگران مبارز گرفت.به این ترتیب مهلت اعلام شده از سوی دولت ملغی شد، و دولت موظف شد به بیشتر کارگران معادل ۲ برابر حد اقل دستمزد را برای هشت ماه آینده بپردازد.(حدود ۲۵۰۰ تن از ۱۲۰۰۰ کارگرتکل شروط پیشنهادی دولت را قبلاً پذیرفتند ) مبارزات کارگران تکل اکنون وارد مرحله ی تازه‌ای می شد. «مصطفی تورکل» رئیس «سندیکای کارگران و کارکنان مواد غذائی ترکیه » TekGda در یک سخنرانی در برابر کارگران در آنکارا اعلام کرد: اکثریت قاطع کارگران قانون «۴/C» را نپذیرفتند و نخواهند پذیرفت! و خواستار قطع موقت اعتراضات تا آخر ماه مارس شد.

همبستگی چپ ها

همبستکی و شرکت چپ ها و کمونیست در این مبارزات بی‌شک تأثیر گزار بود، مهم‌تر از همه اما پایداری و ایستادگی خود کارگران و حمایت گسترده ی مردم از مبارزات و خواسته‌های کارگران بود.

تشکل های کمونیستی – حزب کمونیست ترکیه و دیگر احزاب و سازمان های کمونیستی و چپ – در این مبارزات نقش جدی در تبلیغ و ترویج این خواسته‌های کارگران، حفاظت از تظاهرات، ارائه خدمات پزشکی و حقوقی داشتند آنان شب نامه هائی(بولتن) برای حمایت از اعتراضات و سایت های اینترنتی با همین اهداف منتشر و ایجاد کردند. اعضای این احزاب – حزب کمونیست ترکیه و دیگر احزاب و سازمان های کمونیستی و چپ – خانه به خانه خیابان ها را برای جلب حمایت مردم و جمع آوری کمک‌های مالی درنوردیدند.در ۳۱ دسامبر احزاب چپ و کمونیست ترکیه مراسم سال نو را در کنار کارگران بر پا کردند و در مرکز فرهنگی «ناظم حکمت» هر روز مراسمی با شرکت حداقل یک هنرمند معروف ومترقی بر پا گشت. هشدار دولت مبنی هشیار باشید «دست احزاب کمونیست در کار است » موجب سرگرمی و تفریح کارگران می‌شد و در عین حال نشان از نفوذ کمونیستها در مبارزات کارگران داشت. (۱)

نه تنها چپ ترکیه بلکه کمونیست ها، سوسیالیست و اتحادیه های کارگری بسیاری در سرتاسر جهان به حمایت از کارگران تکل بر خاستند. حمایت کارگران و سندیکا های آلمان از اهمیت ویژه ای برای کارگران تکل برخوردار است . بازدید یک هیئت از «سندیکای سراسری آلمان» و کمک مالی کارگران «دایملر بنز» و اکسیون های حمایتی در برلین و شهر های دیگر از نمونه‌های همبستگی بین‌المللی کارگران است.

مبارزه ادامه می‌یابد

با وجود تصمیم «دادگاه عالی نظارت بر قانون اساسی » مبنی بر جمع آوری چادر های کارگران در اول مارس، کارگران اما از روحیه بالائی برخوردار بودند و این عمل تأثیری بر مقاومت آنان نگذاشت. تا اول آپریل کارگران تکل این فرصت را یافتند که به دیدارکارگران و ساکنان دیگر مناطق رفته آنان را نسبت به مبارزاتشان حساس کنند.

کارگران تکل و سندیکای آنان «سندیکای کارگران و کارکنان مواد غذائی ترکیه » در این میان اعلام کردندتا دولت ترکیه قانون نئولیبرالی «۴/C» ملغی اعلام نکند از مبارزه دست نخواهند کشید . با این تصمیم کارگران نشان دادند که مبارزه آنان نه تنها در خدمت کارگران صنایع دخانیات است بلکه در جهت احقاق حقوق تمام کارگران ترکیه می باشد.

اتحادیه های کارگری و دیگر گرو های چپ به مخالفت و افشای سیاست بدنام کردن مبارزات کارگران که از سوی دولت ترکیه پرداختند برای مثال در ماه مارس صدها دانشجو به جرم حمایت از مبارزات کارگران تحت پی گرد قرار گرفتند و یا تعدادی از دانش آموزان دبیرستانی به بهانه میز گذاری برای کارگران تکل از مدرسه اخراج و از ادامه تحصیل محروم شدند.

اول آپریل روز آغاز دوباره مبارزات سراسری بود،دولت اما گردهمائی و تظاهرات را در آنکارا ممنوع اعلام کرد،بسیاری از اتوبوس های حامل کارگران قبل از ورود به شهر متوقف و کارگران مورد هجوم وحشیانه نیروهای ویژه بوسیله باتوم و گاز اشک آور قرار گرفتند. با وجود تمام این حملات تعداد زیادی از فعالان سندیکائی و سوسیالیست تصمیم داشتند شب را در آنکارا به صبح برسانند اما «سندیکای کارگران و کارکنان مواد غذائی ترکیه » TekGda زیر فشار سرکوب و تهدید نیرو های دولتی سر تسلیم فرود آورد و گردهمائی در آنکارا را لغو نمود. این عقب نشینی موجبات سر‌خوردگی کارگران را پدید آورد.

حمله وسیع و گسترده نیرو های سرکوبگر در اول آپریل نشان از سیاست ضد کارگری دولت «حزب عدالت و توسعه » داشت پاسخ این سیاست رزیلانه را «رجب طیب اردوغان » در اول ماه مه، روز جهانی کارگر از کارگران گرفت!

برای اولین بار پس از ۳۳ سال طبقه کارگر ترکیه توانست مراسم اول ماه مه را در میدان «تقسیم» استانبول برگزار نماید.

۳۰۰۰۰۰ هزار کارگر تحت رهبری کارگران مبارز تکل در دسته های مختلف در میدان تقسیم اجتماع نمودند، ۲۲۰۰۰ مامور پلیس برای مقابله با کارگران میدان را محاصره کرده بودند. در شهر های دیگر مانند آنکارا و باتمان نیز ده‌ها هزار تن از کارگران در تظاهرات اول ماه مه شرکت نمودند. تظاهرات اول ماه مه یک موفقیت برای جنبش کارگری ترکیه بود و نشان داد کارگران همبسته و متحد به سیاست‌های نئولیبرالی دولت اردوغان «نه» می‌گویند .

تظاهرات روز کارگر در میدان تقسیم در عین حال نشانگر تضاد میان کارگران مبارز و سندیکا های زرد و سازشکار بود: در طول برگزاری مراسم، کارگران تکل تلاش کردند خود را به تریبون اصلی سخنرانی برسانند چراکه «کومولو» رئیس«تورک ایش» قصد سخنرانی داشت،کارگران که همیشه سیاست های سازش کارانه «اتحادیه سراسری سندیکاهای ترکیه » را مورد انتقاد قرار داده بودند، آگاه بودند که «کومولو » و همقطارانش در طول مبارزات و اعتصابات کارگران، تمام تلاش خود را برای مطرح کردن طرح های دولت به کار گرفته بودند و سعی داشتند ماهیت و اهداف رادیکال جنبش کارگران تکل را از محتوا خالی کنند.

با وجود آنکه «تورک ایش» تحت فشار مبارزات کارگران و همبستگی مردم با آنان مجبور شد که از اعتصاب عمومی که قرار است در ۲۶ ماه مه برگذار شود حمایت کند، اما این اعتصاب هم از سنگ اندازی «اتحادیه سندیکا های ترکیه » در امان نماند و بی جهت نیست که این سندیکا اعتبار خود را برای کارگران تکل از دست داده است.

رهبری سندیکا های ترکیه متأسفانه با پیش گرفتن سیاست خراب کارانه اش خود به موفقیت هائی هم دست یافته است تا امروز هم معلوم نیست آیا این اعتصاب عمومی در تاریخ تعیین شده برگزار می‌گردد یا نه. اگر این اعتصاب عمومی در این تاریخ برگزار نشود تأثیر منفی بر جنبش مبارزاتی خواهد نهاد. بسیاری از کارگران تکل آگاه اند که از سندیکالیست های بوروکرات انتظار همکاری و حمایت را نباید داشته باشند.به موفقیت رسیدن این جنبش تنها با تکیه بر نیروی خویش، با پی‌گیری یک مبارزه سر زنده سیاسی، و با همبستگی و همکاری کارگران تکل با شاغلین و کارگران دیگر شاخه‌های اقتصادی در ترکیه ممکن است.

تحولات نوین در چپ ترکیه

مستقل از اینکه نتیجه مبارزات اخیر چه باشد، کارگران تکل فضای سیاسی ترکیه را متحول و دگرگون کردند: اولاً نشان دادند دولت «رجب طیب اردوغان» حامی و کارگزار سرمایه داران و سرمایه داری است. به این ترتیب ضربه مهمی به سلاح فریب کارانه ایدئولوژیک نئولیبرال های اسلامی وارد آورند، اعتبار آنهارا که همیشه ادعای همدلی و نزدیکی با توده ها را داشتند خدشه دار شد.

دوماًمبارزات کارگران همچنین مقاومت سندیکا های ترکیه را نیز به چالش کشید.هم بستگی و پی‌گیری کارگران موجب شد«تورک ایش» اعتصاب عمومی را در برنامه خود قرار دهد. ورق برگردانده شد : به جای خفه کردن مبارزات کارگری بوروکراسی سندیکائی مجبور شد به علائق طبقاتی کارگران توجه نشان دهد.

سوماً کارگران تکل همزمان نفوذ سیاست‌های نئولیبرالی بر مردم را افشا کرده و در جا افتادن آن در افکار عمومی وقفه ایجاد کردند.قبل از هرچیز آنان ماسک از چهره «چپ لیبرال » که سیاست‌های نئولیبرالی و راست را به نام «سیاست چپ » به مردم عرضه می‌کند برداشتند و آن دسته از «چپ ها » راکه مبلغ نظریه بکار گیری این تز بودند که « چپ ها باید یک سیاست فراطبقاتی را برگزیند» را افشا کردند.

از سوی دیگر مبارزات کارگران موجب افشای برنامه‌های خصوصی سازی نئولیبرالی شده و نشان داد سیاست باز کردن در های اقتصاد کشور علت مشگلات موجود می باشد، بخشی از مردم که در برابر برنامه‌های خصوصی سازی تا بحال سکوت اختیار کرده و بی‌تفاوت بودند به صفوف مخالفان نئولیبرالیسم پیوستند.

مهم‌تر از همه: کارگران تکل توانستند به سکوت طولانی طبقه کارگر ترکیه که پس از تظاهرات کارگران معدن در ۱۹۸۹ و اعتصاب کارگران شیشه نوشابه سازی در ۱۹۹۱ دیگر صدائی از آن شنیده نمی‌شد پایان داده و تفاوت‌های زبانی و نژادی میان کارگران ساکن ترکیه را تاحدودی کمرنگ سازند.

همچنین جو ضد کمونیستی نیز دستخوش تغییرات مثبتی گردید. در یک مصاحبه زنده که توسط کانال تلویزیونی «سی.ان.ان تورک» با یکی از کارگران اعتصابی تکل صورت گرفت این کارگر چنین پاسخ داد: « من ۵ بار در روز نماز می خوانم، ما در اینجا کمونیست هم شده ایم. بله، من ۵ بارکمونیستم »

۱- انئور کوچوک ارسلان عضو حزب کمونیست ترکیه بوده و در این بخش از مقاله بیشتر نقش «حزب کمونیست » ترکیه را برجسته کرده است که به همین علت بخش هائی از گزارش یک‌طرفه می باشد.

ترجمه برای مجله هفته توسط مجید افسر

منتشر شده در روزنامه یونگه ولت

برای دریافت مقاله به فرمات  PDF اینجا را کلیک کنید

http://www.hafteh.de