تاریخی

دیالک تیک حرکت و سکون بخش سوم

دایرة المعارف روشنگری

ش. میم. بهرنگ

هنری لوئی برگسون (1859 ـ 1941)

فیلسوف و برنده جایزه نوبل برای ادبیات

از نمایندگان برجسته فلسفه حیات (اگزیستانسیالیسم)

سکون به چه معنی است؟

دایرة المعارف روشنگری

  • سکون[1] ضد دیالک تیکی حرکت است.
  • حرکت مطلق است، سکون ـ اما ـ خصلت نسبی دارد.
  • دلیل نسبی بودن سکون عبارت است از اینکه هر حالت مبتنی بر سکون و یا تعادل با یک حالت مبتنی بر حرکت پیوند دارد و تنها در پیوند با آن است که می تواند وجود داشته باشد.
  • مثلا در مکانیک تنها وقتی صحبت از سکون جسمی معنا پیدا می کند که معلوم شود که این حکم دررابطه با کدام سیستم مختصات صادر می شود.
  • جسمی که در روی زمین در حالت سکون قرار دارد، نمی تواند در سکون مطلق باشد.
  • زیرا، آن جسم در چرخش زمین دور مدار خود، در چرحش زمین دور خورشید و درحرکت های کیهانی دیگر سهیم است.
  • زیرا در آن جسم حرکت گرمائی مولکول ها، حرکت الکترون ها و ذرات هسته ای دیگر صورت می گیرد.
  • سکون به معنی وسیع کلمه، بیانگر استواری چیزها و پدیده ها در حرکت و توسعه شان است.
  • سکون به معنی وسیع کلمه، نیز نمی تواند بطور مطلق و مجزا از حرکت وجود داشته باشد و همواره با فرم مشخصی از حرکت پیوند دارد.
  • دلیل نسبی بودن سکون ـ علاوه بر این ـ عبارت از این است، که سکون بلحاظ زمانی موقتی و گذرا ست، سکون تنها تحت شرایط معینی می تواند وجود داشته باشد.
  • حرکت ـ اما ـ بمثابه فرم وجودی عام ماده، مطلق و جاوید است.
  • سکون مطلق تنها آنجا امکان پذیر است که حرکتی وجود نداشته باشد، یعنی ماده ای وجود نداشته باشد.
  • اما چون چنین شرایطی هیچگاه و هیچ جا وجود ندارد، پس در جهان مادی نیز حالات سکون مطلق یافت نمی شوند.
  • سکون شرط مهمی برای تمیز در روند توسعه ماده است.
  • هر مرحله در توسعه ماده از مرحله نازلتر به مرحله عالی بوسیله نوع جدیدی  ازتعادل پویا (دینامیک) هم در درون جسم وهم میان جسم و محیط پیرامون آن مشخص می شود.
مطلق کردن تئوریکی سکون
  • مطلق کردن تئوریکی سکون ناگزیر به تصورات مذهبی و ایدئالیستی در باره موجودی ماورای طبیعی، غیرمادی و تغییرناپذیر منجر می شود که هر حرکت جهان آغاز و انجامش را در آن می یابد.
انکار سکون
  • انکار سکون از سوی دیگر منجر به رلاتیویسم (نسبیت گرائی) افراطی می شود که بنا بر آن همه چیز در تغییر لاینقطع است و در این روند لاینقطع نقاط ثبات نسبی و حالات ساکن متصور نیست.
  • بنظر برگسون، حرکت و توسعه روند پیوسته و لاینقطع محض و فاقد قطع (گسست) و مراحل و حالات مبتنی بر سکون نسبی است.
  • گشتاور سکون نسبی در توسعه پدیده ها، امکان آن را پدید می آورد که بتوان آنها را بمثابه پدیده های نسبتا مستقل در نظر گرفت.
  • بدین طریق جمع بندی فکری گروه های ثابت و معینی از چیزها به شکل مفاهیم ممکن می گردد و امکان تدوین قوانین علمی بمثابه «تصاویر ساکن پدیده ها» فراهم می آید (لنین).
انکار سکون (ثبات) نسبی
  • انکار سکون (ثبات) نسبی چیزها، سیستم ها و غیره بلحاظ معرفتی ـ نظری منجر به اگنوستیسیسم (ندانمگرائی) می شود.
  • از دیدگاه اگنوستیسیسم (ندانمگرائی)، هر حکم علمی بی معنی است، زیرا در لحظه صدور حکم، شیئی که حکم در باره اش صادر می شود، تغییر یافته است و لذا چیزها هرگز قابل شناسائی نیستند.
  • مراجعه کنید به
  • · تغییر
  • · ماده

پایان


[1] Ruhe