ماه: مارس 2009

نسیان طبقاتی: بورژوازی ملی در ایران 1و2

کمال اطهاری وجوب و بقای رشته‌ی اقتصادی سیاسی (Political Economy) به عنوان یک رشته‌ی علمی از آن‌جا است که در روابط اقتصادی به جز عامل پیروی از منفعت فردی و حداکثرسازی آن در نهادی به نام بازار (Matket)، عوامل دیگری نیز در تولید، توزیع و مصرف کالاها و خدمات در جامعه مؤثر بوده و خواهند بود که عمدتاً بیانگر وجه تاریخی وجود شده‌اند. به خصوص که از یک‌سو بازار آزاد، به‌طور مثال به‌گونه‌‌ی جهانی شده‌ی آن که تنها سه دهه است موجودیت یافته، خود محصولی تاریخی است، و از سوی دیگر همان‌طور که بحران جهانی نشان داده‌اند، بازار نظامی خود تنظیم‌کننده نیست. یعنی نمی‌تواند خودبخود به تخصیص بهینه‌ی منابع موفق شود و برای تخصیص بهینه و ازدیاد ثروت ملل باید از نهادها و قواعدی غیر از بازار در تولید و توزیع بهره جست.

ایدۀ محو دولت در اندیشۀ مارکس

اتین بالیبار/ ترجمه: بارانه عماديان در 1848، درست زمانی‌که مارکسیسم تلاش می‌کرد خودش را به‌عنوانِ وسیله‌ای معرفی کند که با کمکِ آن طبقۀ انقلابی بتواند از معضلِ دیرینۀ ادغام شدن در جناح «دموکراتیک‌»سیاستِ بورژوایی یا آنارشیسمِ ضد سیاسی اجتناب کند، بار دیگر این پرسش به میان آمد که آیا اساساً چیزی به‌نامِ سیاستِ مارکسیستی وجود دارد. مارکس به‌نحوی از پیش˚ پاسخ این پرسش را در ذهن داشت.

اعتراض زنان بی زمین در برزیل

Michael Fox برگردان ناهيد جعفرپور روز 9 مارس زنان ويا کامپزينا و جنبش کارگران بی زمين، آکسيون های اعتراضی را در سرتاسر برزيل سازماندهی نمودند. در واقع اين آکسيون های اعتراضی بمناسبت 8 مارس روز جهانی زن تدارک ديده شده بود. روی سخن اين آکسيون ها مبارزه عليه پشتيبانی دولت برزيل از کنسرن های زراعی چند مليتی در برزيل بود.

شناخت جنبشهای جدید کارگری در "جهان سوم"

کیم سایپس نسرین ابراهیمی پديدارى اتحاديهگرايى جنبش اجتماعى؛ سنخ جدیدی از اتحاديهخواهى (1) کارگران در کشورهای گوناگون، همچون فیلیپین، آفریقای جنوبی و کره جنوبی در پاسخ به شرایطی که در کشورشان با آن مواجه اند، تشکلهایی را به وجود آوردهاند- هر چند چالشانگيز – اما پوياترين و قویترین جنبشهای

ناسیونالیسم، بازگشت به بربریت

میلاد عمرانی انقلاب مشروطه آغازگاه جنبش های اجتماعی مدرن در ایران بوده است. پس از ان نیز جریانات زیادی در این راستا گام نهاده اند. هر کدام به شکلی و با توجه به ایدئولوژی مورد نظر خود سعی کرده اند که به شناسایی ریشه های عقب ماندگی جامعه ی ایرانی بپردازند. مسئله مهم فهم و شناسایی آفت ها و تضادهای جامعه است ،که باید راه حل مناسب برایش انتخاب شود. حال می خواهیم ببینیم جنبش های ناسیونالیستی چگونه به سراغ بحرانهای

اقتصاد در دوره گذار

ارنست مندل نسرین. ب ماركس و انگلس جز چند اشاره‌ي كلي و پراكنده در «ايدئولوژي آلماني»، «سرمايه»، «نقد برنامه گوتا»؛ هيچ گونه نگرش منظمي را در باره‌ي نظام اقتصادي در دوره‌ي بلافاصله پس از سرنگوني سرمايه‌داري نپروراندهاند؛ و اين نه از سر تصادف بلكه آگاهانه بوده است. بنيادگذاران ماترياليسم تاريخي بر اين باور بودند كه تدوين طرحي حاضر و آماده از جامعه آينده وظيفه آن‌ها نيست؛ زيرا چنين جامعه‌اي تنها مي‌تواند ثمره مشخص شرايطي باشد كه از دل آن پديدار شده است.(1)

هفت پرسش دشوار: دشواریهای خودگردانی یوگسلاوی

فصل ششم فروغ اسدپور این متن برای اولین بار در والنسیا [Valenica] سومین کنفرانس جهانی همبستگی با انقلاب بولیواری به تاریخ 16-13 آپریل 2005 تحت عنوان «کارگران در انقلاب: هم مدیریتی بولیواری، یک مدل اقتصادی بدیل» عرضه شد.) سال گذشته درکنفرانس همبستگی، من در باره برخی درسهای خودمدیریتی یوگسلاوی صحبت کردم. من برخی جنبههای اصلی خودمدیریتی (مدل یوگسلاوی) نظیر چگونگی تحول این مدل در طی 40 سال و برخی جنبههای مثبت و منفی آن را مورد بحث قرار دادم. آن بحث اکنون ترجمه شده و در اختیار همگان قرار دارد. در طی سال گذشته بسیاری مسایل در اینجا عوض شدهاند. سال گذشته در ونزوئلا ایده مدیریت کارگران، خودمدیریتی، هم مدیریتی تولید توسط مولدین همبسته اساساً یک مطالبه و یک رویا بود. اکنون با توجه به گامهای برداشته شده درInvepal, Alacasa, Cadela, Cadaff (که امیدواریم گامهای بیشتری به زودی در این راستا برداشته شود) آن مطالبه و رویا به تحقق پیوسته است.

آیا بازار نهادی فارغ از ساخت قدرت است؟

فرضيه‌هاي اقتصاد نوليبرالي در بوته‌ي نقد (بخش پایانی) آیا بازار نهادي فارغ از ساخت قدرت است؟ / علی دینی / ساده‌سازي راست‌روانه، در عرصه‌ی روش معمولاً اعتقاد راسخي به رويكرد «اثباتي» دارد و سعي مي‌كند كه نقش «بي‌طرف» را در تجزيه و تحليل مسايل اقتصادي بازي كند. به اعتبار اين رويكرد روش شناختي، معمولاً دولت به عنوان متغيري برون‌زا يا جعبه ابزاري در بسته در نظر گرفته مي‌شود كه ضرورتي به بحث درباره‌ی ماهيت دروني آن و رابطه‌ی آن با نيروهاي اجتماعي مختلف وجود ندارد. در نتيجه، تمايل دارد كه نحوه‌ی تخصيص منابع را تنها

متد مارکس و کارپایه‌ی اقتصاد سیاسى مارکسی‏ (4)

تكوين اقتصاد سياسى ماركس‏ در «سرمایه» – سعید رهنما نقطه‌ى عزيمت در كتاب سرمايه «كالا» است. براى ماركس‏ ديگر مشخص‏ است كه هيچ مفهوم ديگرى نمى‌تواند نقطه‌ى آغاز بهترى از كالا براى تبيين كل نظام سرمايه باشد. در تعقيب روش‏ موردنظرش‏، كالا كليتى است كه تمامى روابط سرمايه‌دارى از آن منتج مى‌شود، و در عين حال خود از روابط و تعينات بسيارى متشكل شده، تراكمى از تعنيات بسيار و بنابر اين وحدتِ كثرت است.

دوران گذار پس از انقلاب

تيم ولفورت ترجمه از س. عزیزی مفهوم کلاسیک مارکسیستی دوران گذار، تناقص دائمي و حل نشده‌ای را با خود به همراه داشته است. برای نمونه، مارکس که خود از حامیان نقش مترقی دولت متمرکز بود، در عین حال، از زمره مدافعین پروپاقرص کمون پاریس غیرمتمرکز و فدرالیست نیز به شمار می‌رفت. لنین، بعدها نوشته‌های مارکس راجع به کمون را تعمیم داده و آن‌را فرم عالی‌تری از «دموکراسی» پرولتری در مقایسه با سیستم پارلمانی بورژوازی قلمداد نمود. با این حال لنین نیز

در راه یک برنامه مطالعاتی پیرامون گذار به سوسیالیسم

پل سوئیزی ش. قنبری برای بحثی روشنگر پیرامون گذار به سوسیالیسم، لازم است تصور روشنی از معنای «سوسیالیسم» داشته باشیم. متاسفانه هیچ گونه اتفاق نظر عمومی در این باره، حتی در میان آنانکه خود را سوسیالیسم میدانند، وجود ندارد. بدون آنکه در پی یافتن تعاریف دقیق باشم، توجه خود را بر دو مفهوم از سوسیالیسم متمرکز کرده، سعی خواهم کرد پارهای از سئوالات اصلی را که این دو مفهوم، در رابطه با گذار به سوسیالیسم مطرح میکنند، پیگری کنم. در

بحران بزرگ و جهانگیر نظام سرمایه داری و وضعیت زنان کارگر

ستم و تبعیض جنسی بر زنان، به ویژه زنان کارگر و زحمتکش، در همۀ زمینه های اقتصادی، اجتماعی، حقوقی، سیاسی و فرهنگی از ویژگی های نظام سرمایه داری است. این ستم و تبعیض به ویژه در شرائط بحران اقتصادی تشدید می شود. سرمایه داران، دولت های سرمایه داری و دیگر نهاد های سیاسی، حقوقی، اداری و فرهنگی بورژوائی تلاش دارند با سیاست گذاری طبقاتی، با تصویب قوانین و مقررات ارتجاعی و با تکیه بر زور، سرکوب و عوام فریبی بار بحران را هرچه بیشتر بر دوش طبقۀ کارگر، به ویژه زنان کارگر و زحمتکش بیافکنند و دستاوردهای مبارزات آنان را بازپس گیرند. بدین سان در جامعۀ سرمایه داری زنان کارگر ستم دوگانه ای تحمل می کنند: ستم طبقاتی و ستم جنسی.

بحث مقدماتی درباره سیر سرمایه‌داری در پایان قرن 20

از فرانسوا شسنه برگردان:ب.کیوان مقدمه « سه واقعيت اساسی توليد سرمايه داری (عبارتند از): 1- تمرکز وسيله‌های توليد در دست عده‌ای اندک شمار (…) 2- سازماندهی کار بعنوان کار اجتماعی بر پاية همکاری، تقسيم کار و رابطة ميان کار و علم‌های طبيعت (…) 3- تشکيل بازار جهانی» (مارکس، کاپيتال، III، XV ). از نظر مارکس اين عنصرها جزء مکمل پاية عينی‌ای هستند، که می‌توانست با کمترين هزينة اجتماعی برای بشريت گذار موفق جامعه سرمايه داری مدرن به سوسياليسم را

معرفی یک تشکیلات دیگر نفوذی امپریالیسم در جنبش های کارگری

لوموند ديپلماتيک، برگردان: منوچهر مرزبانيان ایران، شیلی، نیکاراگوئه … از سال ۱۹۵۰ به این سو جنگ های «کثیفی» که سازمان مرکزی اطلاعات آمریکا (سیا) براه انداخته، همواره نقل گزارش ها بوده و هنگامی که فاش گردیده گاه در خود ایالات متحده هم رسوائی به بار آورده است. رئیس جمهور رونالد ریگان با ایجاد بنیاد ملی دموکراسی، واشنگتن را از ابزاری برخوردارساخته که کمتر از سیا به چشم می خورد و به ویژه کمتر محل بگومگو بوده است. اما هدف همان است: بی ثبات کردن حکومت هائی که دوست ایالات متحده به شمار نمی آیند از طریق فراهم آوردن پول برای مخالفان.

متد مارکس و کارپایه‌ی اقتصاد سیاسى مارکسی‏ (3)

تكوين اقتصاد سياسى ماركس‏ در گروندریسه / سعید رهنما زمانى كه ماركس‏ پس‏ از شكست حركت‌هاى سياسى و انقلاب‌هاى اروپايى ١٨٤٨ كه خود نقش‏ فعالى در آن‌ها داشت، به‌ناچار به تبعيد رفت، در لندن دور دوم مطالعات اقتصادى خود را آغاز کرد. اما هرچه بيشتر در كتب فلسفى و اقتصادى كتابخانه‌ى موزه‌ى بريتانيا غوطه‌ور شد، پروژه‌ى ذهنى‌اش‏ عظيم‌تر و عظيم‌تر شد، تا جايى كه نوشتن و تنظيم آن مشكل‌تر و مشكل‌تر شد. انگلس‏ به او فشار مى‌آورد كه هرچه زودتر «علم اقتصاد» مورد نظرش‏ را